March 2004 Ruediger Niehl
new TEI header; typed text - structural tagging complete - no semantic tagging - no spell check. Please note that texts from this anthology do not provide reliable copies of the original editions.


page ):(1

CLARISSIMO PRAESTANtissimoque viro, DN. MICHAELI VIRDUNGO, PROFESsori Noricae Academiae Dignissimo S. P. D. A. F. G. G.

ITa est, V. C. Improbis importunisque Typographi precibus tantum non invitus, ita delinitus sum, ut hanc qualem qualem conarer Anthologiam poetarum Germanorum. Sed enim ut operi primam admoveo manum, ut pensiore iudicio examino labores exanclandos, parum abfuit quin totum ilico abicerem. Multae quippe, bibliothecis his illis furtim abscondita, e quibus coronamenta isthaec redderem auctiora, ornatiora, nusquam electare poteram. Multa etiam quae erant ad manum, diligentius excutere et singulatim oculis ac


page ):(2

naribus [(transcriber); sic: naribusque] admovere, atque inde eligere odoratiora atque coloratiora, grande videbatur onus occupato: utique cum omnia statim repraesentari vellet Typographus, ingereretque identidem vulgatum illud, semper nocuit differre paratis. Haud tamen subtraxi humeros suppositos oneri, sed perstiti erectus; tum quod iam antea non contemnendum poetarum numerum erueram e genitalibus latebris, quibus hactenus fuerant defossi, paucissimorumque ideo erant oculis usurpati: tum etiam quod animo meo probe constaret Florilegium istud pluribus partibus uberius fore absolutiusque farragine multis retro annis sub Amorum titulo evulgatâ ab Aegidio Periandro: quam ipsam alioqui, sub nomine Deliciarum iterato edere parabat hic noster, si operam hanc meam ipsi denegassem. Quid, inquies, isthaec ad me? nihil profecto, Virdunge praestantissime, nisi quatenus te mihi invocandum putabam in vicem Herculis Alexicaci, ut scilicet laboranti in misera hac Charybdi exhiberes amicum et ferentarium simul et consiliarium. Id fiet si opus istud tua opera reddideris comptius, augustius, partim nondum publicatis dulcissimi ingenii


page ):(3

tui melliniis, partim amicorum tuorum tragematis, quos passim multos tibi parasti summa virtute nec doctrina minore, sane ita non una amystide quotidie Orchomeniarum Dearum hauris undas, ita indefessa lectione omne genus bonorum Auctorum redigis quasi in sucum tuum ac sanguinem, ut nihil ex officina Virdungi prodire possit, quod non sit omnibus numeris absolutum, hoc est, quod certet cum venustate aevi prisci. Vive igitur U.C. vive, neque te a laudatissimo proposito abduci patere ob quorundam male feriatorum opiniones scaevas, quin immo, si sapis, ut sapis, tu contra audentior ito, fretus et conscientiae bono, et iudicio posteritatis, quod meritis tuis tanto minus deerit, quanto magis nunc in te fremit improbus Livor, cui beluae si una eademque opera, et mea quoque causa, obviam iveris [(transcriber); sic: ieveris] , plurimum me tibi obligabis. Ibis autem, si ei forte quaerenti cur carminum Celtis, cur Coruini, cur aliorum, quos non nomino, largiorem vulgo praebuerim gustum, quam etiam videbantur mereri, respondeas, factum primum ut omnibus constaret, ubique sui esse similes, hoc est, vix tantum profecisse in Lingua Latina, uti


page ):(4

animi mentem verbis commodioribus exprimerent: nedum ut prompte eam satis adsequeretur posteritas. Feci id praeterea, ne ipse eiusve adseclae requirerent paris plane fili [(transcriber); sic: filii] Poetas plures, quales sunt inter alios, Iac. Loch. Philomusus, Henr. Bebelius, Georg. Bockius, Iac. Wimpheling. Ioannes Paedionaeus, et alii: quorum e vastis libris nihil omnino vel fidiculis exprimamus, quod legi possit sine praesenti nausea, id ipsum tamen, non ipsis vitio vertendum, sed saeculo, omnes scimus, sed et hoc praeterea, talibus caudicibus auctius tantum futurum volumen istud poeticum, non etiam melius. Vides quantum oneris tibi imponam, V. C. Sed quid? Idem tibi licet in me. Probitati profecto tuae atque eruditioni ita obligor, ut te inter arctissimas meas necessitudines amem, obseruem, colam: neque tam grave aliquid imperare possis, quod non incontinenti impetres. Ut ei forte non videar ferendo, haud tamen subterfugiam, quin potius optionem mihi sumam Amorem, ille mihi alas suas commodabit, quibus probe subnixus, nihil non feram, vel usque in caelum. Interim dum huius rei facis periculum, vale et salue, ô carissimum mihi caput.


page 1, image: dele0001

PETRI PAGANI HESSI.

In obitum Illustriss. Principis Philippi Landgravii Hassiae, etc.

COndere maesta dies atrato flebilis ore:
Flebilior multo feralis fronde cupressi:
Haud te felici genuit Thaumantias ortu
Pierii patrona chori cui candida circum
Tempora cum viridi lucet fax alma Smaragdo:
Illam mane novo pulsa caligine somni
Sacra cohors vatum plectris veneratur eburnis
Seu lyricos fictura iocos, seu carmine taedas
Cantatura novas, solatia summa parentum,
Vel primogenitae natalia carmina prolis:
Omnibus his aurora suos accommodat ortus,
Ingeniumque acuit facilesque in petore motus
Excitat, ut, quae mox miretur carmina vates
Pangat, et ipse suas correptus numine vires
Transeat ah quoties felici lusimus aura.
Carmina, luciferas Phoebo iungente qua drigas,
Dum finxit dulces Philomela sub arbore cantus,
Aurorae consors et avis gratissima Musis!
Ah quoties madidum vultu conversus ad Austrum,
Quaeque ferit septem Borealis turbo Triones,
Aut ubi quatrupedes fessos sudore diurno
Excipit Oceano cano vicinus Atlanti
Toto lata die iunctis zonisque plagisque
Condidimus Clariis aptata poemata plectris!
Eheu condidimus: nam quis nunc angulus orbis,


page 2, image: dele0002

Qua plaga quis ventus iucundas spondeat auras:
Omnia nigtescunt late loca: Vidimus ipsos
Aetherei densa solis caligine vultus
Obduci, lucemque rapi mortalibus aegris:
Vidimus ignitasque trabes, ignitaque caelo
Spicula delabi, magni praesagia luctus.
Quantum vix sensit Cattorum patria: quantum
Per multas Phoebi non pertulit area messes:
Ergo si nostris gravitasque vigorque Camenis
Defuerit, Generose Comes, quem splendor avorum
Illustri decorat fama, quem vivida vitus
Euehit, ô fplendens Solmensis gloria stirpis,
Magnisicisque potens fceptris clarissime Rector
Doctorumque cohors, quibus aut mysteria Christi,
Aut legum fasces, aut sunt medica mina curae,
Affecto per quae pellunrur corpore morbi:
Tuque prosessorum venerabilis ordo, iuventae,
Artibus ingenuis qui cerea pectora mulces,
Theseo mecum collegae foedere iuncti,
St nostris forsan gravitasque vigorque Camenis
Defuerit: veniam petimus: nimis ardua nobis
Tentatur via, nec tristem vis ulla soporem
Excutit ingenio: Genius dum fonte perenni
Ora rigat duplicatque manus et pectora tundit.
O lacrimosa dies atrato flebilis ore,
Flebilior multo feraiis fronde cupressi.
Eloquar an sileamiquantum potuiffe tacere
Praestiterat? ni fatorum durissimus ordo
Cogeret invitas ad tristia plectra Camenas:
Singultus igitur pro laeto fundite cantu,
Anxia proque iocis suspiria ducite Musae.
Scinde comas Pietas niveam Pax rumpe coronam.
Pro violis piceam, verno pro flore cupressum
Imponens caepiti sunt omnia plena doloris.
Vestra salus, solumenque iacet, iacet inclitus Heros


page 3

Institia pollens bellique labore Philippus:
Cuius qui digno tendet celebrare cothurno
Gestas pro patria res immensosque labores
Quos tulit a puero: nisi numine fultus Homeri,
Viribus aut Maro magne tuis ridebitur amplo
Delusus cepto vos ergo parcite manes
Iliustres si iusta parum solennia vobis
Soluimus interdum superis quoque tura probari
Cernimus, qurati si desunt cornua tauri.
Ire per exequias seriemque retexere vitae,
Sancta iubet pietas patriae patris. ordine vena.
Simplice sit dixisse satis: non gloria fallax,
Aut levis ambitio Paganae quaeritur arti.
Tyrrigetum fasces et longo syrmate ductos
Hassia caegentis per avos atavosque triumphos,
Est alius recitare labornos prina Philippi
Herois sequimur cunabnila. Clauserat arcto
Cattorum stirpem spatio mortalis egestas,
Deque tribas sospes restabat fratribus unus
Guilhelmus natu medius cum maximus ortu
Et minimus patriae propera spes morie levassent.
Iam poterat felix generosus et unicus haeres
Dicieriin seros in sese cura vepotes
Extendens, vacuos morderet prole parentes:
Ergo piis veniente die, cedenteque votis
Numina Guilhelmus Princeps cum coniuge poscunt
Legitimum, laxas quondam qui tractet habenas,
Haeredem patriis nomen virtutibus augens,
Nec frustra precibus certatum: laetatumentem
Fert uterum genitrix tantas spes inter et heros
Guilhelmus proceresque aulae nova gaudia tollunt:
Cum gravis interea Martis furor omnia Rheni
Littora diverso cepit vexare tumultu:
Namque Palatino ter maximus Aemilianus
Imperiale duci ius dempser at unde cruenti


page 4, image: dele0004

Principium motus: vicinis Caesare belli
Principibus mandante vices: stetit acer in armis
Caesareo iussu moderatur Cattidos orae
Guilhelmus: Rhenique locans in littore castra
Praeruptam ferro Cubam quassavit et igne:
Non pocul hinc distant prisci clarissima Martis
Moenia, monticolisque micant in rupibus arces,
Castra suprema tenent montis, qua desuper hortos
Vernantes spectare licet, vallemque decoram:
Adextra sacrique lates et templa Deorum
Stant urbis decus, insulsis clamoribus olim
Persona rasorum fratrum, nunc de dita Musis.
Doctorumque choro fato meliore, virorum:
Parte alia pressis montis radicibus amplo
Insignis cultu geminata turre superba
Dividit aeriis nubes domusardua pinnis
Hucolim Hungaricae gentes sua dona ferebant
Per longasque vias, diversaque climata terrae
Praesens defunctae venerantes nomen Elissae:
Quae licet extiterit casta clarissima visa
Femina, magnorum quondam sata sanguine regum,
Non tamen hoc cineres ornare decebat honore.
Sed verbi lux Christe tui caligine pulsa
Insidias Sathanae sanctos convertit in usus.
Huc pia constiterat Guilhelmi principis uxor
Magnopolis de stirpe ducum fata, saepe mariti
Fata gemens, bellique timens mutabilis aestus:
Saepe etiam subiit vicini gratia partus
Praegnanti. praecibusque Deum sine sine vocanti
Donec candidior nive lux affulsit, et aegrae
Attulit, ô nimium praesentia gaudia matri,
Mascula cum proles superas puer in clitus auras
Hausit, et imperii fulsit spes certa Philippus:
Quem pater ut natum rigidis audivit in armis
Protinus exclamans: ergo mea vota benigne


page 5

Sunt audita tibi pater ô mitissime rerum
Dixit et has inter turbas bellique furores
Laetitia recreas cordis penetralia; quantum
Vix dubii poterant animi comprendere vires.
Da precor in laudemque tuam patriae que salutem
Urcrescatveris auctus virtutibus infans:
Audiit omnipotens, verum non absque labore
Cum bona Dii vendant homini, tela inter et enses
Natus multa tulit variata sorte Philippus
Taedia: nam certos cum vix iam figere gressus,
Mirari illustris didicisset et acta parentis?
Attingens quintae vernantia tempora messis.
Ah praematuro defumctum funere luxir
Praesidium vitae, speculum virtutis honestum.
Quid quod fata patris diffensio magna secuta est,
Et duce privati vario iactarieraestu
Ceperunt fasces. quibus aevo et viribus impar
Non poterat patriae modus sedare Philippus:
Haud secus amisso quam si rectore procellas
Atque Notos contra tentet defendere puppim
Cui neget effectum gravis experientia et aetas:
Ipsa tamen princeps, animo generosa virili
Praefuit im perio donec maturior annis
Indolis Heroae vestigia natus avorum
Ingressus vitae duo lustra, duosque decembres
Vidisset: iuveni tum Maximus, Aemilianus
Sceptra regenda dedit regali iure Philippo:
Certa vide batenim iuvenili in pectore signa
Venturae laudis celebresque micare triumphos,
Qualia Guilhelmus dederat do cumenta
Caesareis, parta per proelia laude superbus
Sed qui suscepto iuvenem pressere tumultus
Imperio da Musa loqui: nam viribus impar
Te sine vena ruet tantorum mole laborum.
Ac veluti quondam confosso fraude clientis


page 6, image: dele0006

Patre iuventutis vix primo flore coruscans.
Magnus Alexander fasces populosque rebelles
Nec pacata satis regnorum frena coactus
Suscipere, invidiam primum fraudesque suorum
Pertulit, et varie florens exercuit aevum:
Donec consiliis prudentibus usus et armis
Finibus Europae pacatis, victor Eoas
Perdomuit gentes fama super aethera notus:
Sic quoque vicinum Princeps, in limine cepts,
Imperii non assuetus stridentibus armis,
Sed patriae virtutis amans incurrit in hostem
Stemmate non tantum quantum successibus: ille
Rhenicolum turbabat agros Trevirumque potentis
Praesulis urgebat fines: Sickingia victor
Signa ferens proavis Franciscus equestribus ortus.
Cum leo vix solidis spirans ex unguibus iras,
Excidium sociis hostem flammasque minantem
Occupat, et trepidum munitam cogit in arcem:
Victus ubi Francisce iaces., trabis impete costas
Fractus, et Heroi victricia signa relinquis
Landgravio; quas primitias tibi Christe dicavit,
Spectandas Cattae post plurima saeculagenti
Haec ubi bellorum Fortuna exordia fausto
Omine sopivit. tamen haud Bellona quiescens
Pluribus invecta est turbis: dulcissima donec
Et duris movit gens, nata laberibus atrox
Non uno collecta loco nec climate bellum.
Heu genus infelix hominum quos foedere rupto
Imperii libertatis spes vana coegit
Detrectare iugum sanctisque resistere divum
Legibus! ô miserum nimis et miserabile vulgus:
Quis tamen insanas tot damna tulisse cohortes
Crediderit? vires tanto dedit atra furori
Tisyphone, non Alsatius non Suevicus orbis
Aut vada Francorum subitis caruere periclis.


page 7

Nulla magistratus ratio, respectus honorum
Nullus erat: sexus veneratio nulla: trahebant
Crinibus illustres nullo discrimine matres,
Nudabant castas genetrice vidente puellas:
Nobiliumque trahi vidisses corpora letho.
Quos veluti pestes laqueo ferroque necabant.
Rustica vix etiam capiebat dextera praedas
Detractas templis proscriptorumque latebris.
His ubi pressa malis sociata Thuringia Cattis
Ingemuit: frendens animo sceptrisque paternis
Prospiciens nuncres agitur mea. dixit: et amplas
Protinus armavit conscripto milite turmas.
Nec mora Fulda iugum subitatque Hersfeldia leges.
Accipit occisis quos improba fama notarat.
Tyrrigetum fines adit hinc poscente tumoltu
Landgravius iungitque tribus sua castra monarchis
Saxonicis ducibus, quorum gener ille Philippi,
Hie septemvir erat Brunsvigae tertius Heros
Quatuor his iunctis bellorum molibus. omnis
Agricolûm quoque columes sua castra locavit
Non procul a priscae Francorum moenibus urbis.
Divite quae passim salis est no tissima vena.
Sed dispar rerum facies: non atma, nec enses
Ruricolis aderant; sed quod sors cuique dedisset
Hoc pugnaturi stabant: tenet ille ligonem:
Rastra gerunt alii stivasque sudesque praeustas:
Pars saxis onerant dextras, pars perstat inermis,
Caelitus exspectans furiosi oracla Prophetae:
Et licet admoniti, stolidis desistere ceptis
Servari incolumes poterant, veniamque mereri,
Coeca tamen mentes vis impulit: omnibus ergo
Arma arma et ferrum poscentibus inclita clari
Signa statim movere duces: quos inter ut armis
Inferior, sic insigni pietate verendus
Landgravius turmas contra perversa Philippus


page 8, image: dele0008

Agmina consirmans: En aspice miles agrestes
Et belli iguaros cuneos fideique sinistros:
Omnis abest ordo, nutant sine vertice membra
Insano sque acuit Divum praesentia: Christus
Christus ait, legesque magistratusque perenni
Fundavit vinclo nolentes caelica iura
Institiamque sequi, clades peracerba manebit:
Pergite, proque focis arisque extendite dextras
Principenam Christo vestra est victoria: dictis
Talibus accensi, male provida castra feroces
Innadunt Catti: cadit impia turba: ducesque
Agricolas vana spe libertatis ovantes,
Christo fidentes immisso milite sternunt,
Extra intraque urbem: donec tot milia caesa,
Ut vix insanae superesset iota cohortis?
Ipsi etiam vates horrendis digna tulerunt
Praemia commentis, cui Fistula cuique Moneta
Indiderant nomen: quorum ludibria stultam
Implicuêre malis gentem. Sic numine Divum
Pertuzbatores pacis sine ianguine rato
Occumbunt: Domino scelerati vindice coepti.
Haud tamen abstinuit duplici Bellona flagello,
Sed rursum fasces involuit molibus Hessos
Bellorum, triplicique patrem diademate cinctum
Membra pias iussit temere subvertere vires
Christicolum stygia sque iterum renovare palaestras
Impulit, ut tam fraude nova, quam deside zelo
Tentarent Christi surgentia pellere regna
Vicini mystae, magnique Papistica turba
Praefecti sacrorum operum, quos egit in iras
Clandestina lues. Verum Mavortius Heros
Haud solitus perferre moras, ad proelia promptus
Terruit Ausonios proceres, aurique talenta
Plurima non viso placatus, rettulit, hoste.
Consilii tum Daemon inops, cernensque ruinam


page 9

Imperii, tanto quod plurima saecula fastu
Gesserat, elatas coepit demittere cristas:
Principibusque piis animi crevere ruenti
Ut sese offerrent coniunctis viribus hosti,
Publica tentantes fidei mysteria: Caesar
Vindelicis ubi conventum celebrabat in oris.
Hic tua praereliquis constantia magna Philippe
Emicuit: quem ceu scopulum vis nulla valebat
Flectere, quo minus ingenuo candore professus
Relligionis opus, te testarere patronum
Atque renascentis fidei venerabile fulcrum.
Verum qui Christo fidit pietateque fultus
Spes locat in verocunctorum auctore bonorum:
Hunc amor in fratres feruens quoque concitat, idem.
Ut studeat seruire Deo, seruire propinquis.
Ergo cum patria pulsus ditione labaret,
Sanguinis Hessiaci consors Ulricus opisque
Hinc illinc ferretur inops, ad Martia tandem
Moenia confugiens certum deprendit asylum:
Neccareosque licetregali millte fines.
Audisset Cattus longe latequeve teneri,
Non tamen extimuit Princeps, sed sanguine iunctum
Magnanimis ausis in regna paterna reduxit.
Quodque ferunt olim Romae iactasse Monarcham,
Praestitit hic vere: veniantque, videntque, fugantque
Omine nonfalso: Nam circa moenia Lauffae
Victi currebant hostes, inopina trementes
Vulnera, quos inter laesa dux ipse Philippus
Ingemuit planta, qui fortiter ante Getarum
Sustulerat vultus, tutatus castra Viennae.
Nec mora victori sunt omnia subdita Catto
Moenia, nubiferaeque arces, munitaque vallis
Oppida, Proscripto traduntur libera rursus
Ius ditioque duci: patrios repetente penates
Principis adserti magna cum laude Philippo:


page 10, image: dele0010

Non tuiit hos Stygiae successus Lerna paludis,
Christicolum gaudens Pluto turbare quierem,
Heroumque videns tentari pectora frustra,
Haec secum: tentanda via est, qua me quoque possim
Tollere humo: valeant aulae: mihi mobile vulgus
Seruiet, et trifti nostros, velut ante, tumultu
Restitnet fasces, aut talia semina sparget
Ex quibus invidia, et lites na scantur amarae:
Dixerat, et dextras atris serpentibus implet
Iamque monasterii tacite lethale venenum
Sparserat, et totos vulgi penetraverat artus.
Cum cito pernices insania concutit alas,
Exurguntque novi tererrima monstra Prophetae,
Soluuntur leges, et sancta statuta parentum
Rege novo, sed rege notho, gestante coronam,
Lurida Tisyphone stygiis quam tinxerat undis:
Motibus his etiam Princeps obstare paratus,
Insignes pietate viros praemisit ad urbem,
Qui populum vera de relligione docentes,
Eruerent animis Plutonia dogmata: verum
Ni his effectum monitis: furit undique vulgus,
Inque horas crescit mox haud medicabile vulnus.
Ergo ne nimium serpens contagio sanas
Inficeret mentes, cum praeside castra Philippus
Iungit, et auxiliis urbem plumboque fatigat:
Quae tandem capta miseri cadit impia regni
Gloria rexque miser turri suspensus ab alta
Offea ferratis ostendit tempora claustris.
Infremuit Pluto postquam nec talia sensit
Coepta suum stabile thronum tamen impiger omnes
Insistit tentare vias, ne pace perenni
Firmata Herois extenderet Hassia fines:
Vicinas igitur frendens ad proelia gentes
Concitat et iunctos longinquo foedere bellis
Irritat populos: nam Marte lacessere Cattos


page 11

Dux Brunsuicensis dum cogitat, elicit iram
Principis Hassiaci, qui protinus arma resumens
In terram ruit hostilem: cui viribus impar
Henricus patria profugus ditione relicta
Tres fuit extorris contra sua vota Decembres.
Fortibus auxiliis vero post auctior, armis
Extortam recipit fortunae munere terram:
Sed brevis illafuit victoria, namque paternos
Vix iterum fasces moderari ceperat Hessus
Cum leo pugnaces ad vulnera dirigit ungues.
Nam ceu magnanimus syluâ si forsan in amplâ
Aspexêre feram minitantem bella Leones
Protinus ardescuntira, perque omnia versant
Flammantes oculos; hincipsum cominus hostem
Unguibus aggressi sternunt: sic hoste reverso
Landgravius iam non terras exurere flammis
Cogitat et miserum letho dare vulgus: in unum
Totâ mente Ducem causis incinsus honestis,
Autiterum capta statuit ratione potiri,
Aut Duce devicto celebres agitare triumphos.
Et sors quae semper fuitilli fida patrona
Propositum iuvit. Princeps ad proelia natus
Vix primas acies invaserat; undique terror
Cum quatit hostiles animos et signa labascun
Ordinibusruptis Dux ipse comesque parenti
Filius extensis capti dant pignora dextris.
Quos placido vultu victor generosus et armis
Inclitus excipiens digno tractavit honore.
Nam par est virtus partâ clementia palmâ,
Ac forri pugnare manu vel vincere turmas.
Tot tantisque simul domus Hassica clara trophaeis,
Felici felix poterat sub Principe sceptra
Tollere vicinis terris praelata virisque:
Nisallax nubes sors offudisset opacas,
Quae tamen excussis dudum fugere tenebris.


page 12, image: dele0012

Martius ecce furor retrahebat ad arma Philippum,
Qua se Vindelicas sinuat famosus ad urbes
Danubius. magnis res illic motibus acta
Euentus habuit varios, nam Caesaris armis
Elector sese opponens post vulnus honestum
Carole captivus tibi sistitur: Hessus at heros,
Incolumes poterat tutari milite fines,
Nec famâ rerum nec dextrâ vindice victus:
Sed pietas illum promissa fidesque coegit,
Ut patriae parcens sub conditionibus aequis
Caesareo supplex solio se sisteret ultro:
At dum pro populi gentisque salute laborat,
Obicit incautus variis caput ipse periclis:
Nam promissa brevi spes libertatis inanis
Excidit, et quintum princeps captivus ad annum
Hispanas inter durissima quaeque cohortes
Pertulit. ô quoties illum castissima coniunx,
O quoties nati! schola, patria denique tota
Supplicibus reducem precibus petiere! sed aures
Caesareas frustra tot pulsavere piorum
Magnorumque Ducum capto pro Principe vota.
Donec magnanimos gestans in pectore motus
Filius atque dolens patris aspera fata VVilhelmus,
Arma capit sociosque duces in proelia ducit:
Quorum cum vires Caesar libraret, et amplas
Imperii passim quassari cerneret urbes,
Monticulasque arces Tyrolis munimina captas;
Protinus in pacis descendit, foedera, captum
Restituens nato patrem patriaeque parentem.
Sic Anchisiades olim cum staret in igne
Ilion, et nigris fumaret Troia favillis,
Per cineres perque arma patrem patriosque Penates
Extulit impositos humeris. Salue optime Princeps,
Nominis aeterni famâ dignissime, per quem
Tristis inexhausto privata est Hassia luctu.


page 13

Non niveo solum lux illa notanda lapillo
Fulgebat, sed et auratis dignissima gemmis,
Littora qua Rheni primum sua regna Philippus
Attigit aspectu recreans sua pignora plebem,
Ac ptoceres aulae et praesentia numina Musas.
Haec demum virtus in Principe maxima fulget,
Si patriae pacem, si publica commoda curet,
Posthabitis etiam propriis. Per plurima lustra
Tora fere rabiem sensit Germania beram:
Viribus ipsasuis cecidit quoque Martius horror
Vicinos circa populos cum saepe fatigans
Afflixit trepidas matres tenerasque puellas.
Sola sub hoc (summo sic disponente Monarcha)
Principe tutafuit Catto subiecta Leoni
Natio, nec solidis admota est machina muris,
Hostili nec praeda manu vi rapta: latronum
Colluvies, olim septis infesta viarum,
Exilio multata gravi. non tutior intra
Moenia privatosque lares est civis et hospes,
Quam si per silvas argenti pondus et auri
Portet ovans: eadem facies est pacis ubique.
Ut quis non temere felicia sceptra Philippi
Comparet antiquis Saturni fascibus, auro
Quos nituisse ferunt. vere sunt aurea secla
Principibus regnata piis et amantibus aequi.
Qualis erat dux Cattiades: qui libera postquam
Iura tulit rursus patriae, licet ante feroci
Adsuetus Martis studio tractaverat arma,
Arma puer iuvenisq gerens aevoque virili;
Proniorad pacem, sanctas iam grandior aevo
Figebat leges tamen, et tria lustra quiete
Consiliis patriae gravibus rebusque vacabat.
Ideo bellorum casus intentus in omnes,
Nocte dieque suâcuram pro plebe gerebat;
Externas terrens vel solonomine gentes:


page 14, image: dele0014

Saepe etiam in silvis (reliquis ubi sola voluptas
Quaeritur) immixtus venantibus ardua secum
Voluebat belli fideique negotia: saepe
Legatis rsponsa dabat, quos climate missos
Diverso semper coram spectare licebat:
Nam neque Germano princeps fuit alter in orbe
Promptior ingenio, rebus magis aptus agendis
Par animo gravitas par experientia, fluxae
Quae tot fortunae fuerat quaesita periclis.
Hucaccedebant alia ornamenta decorus
Sobrietatis amor, sobriaeque modestia vitae:
Germanus vere candor, Germanaque semper
Et numquam violata fides; constantia factis.
Coniona; virtutes illustri Principe dignae.
Siqua graves igitur gliscens difcordia lites
Occultis aleret venis, pars utraque tanti
Iudicis arbitario sterit ac sopita quienit.
Sin ruerent forsan dubii in discrimina Martis
Imperii proceres; primum componere motos
Tentabat fluctus, et ruptam reddere pacem:
Aut si nulla foret pacis via nullius in se
Invidiae molem causis cumulabathonestis
Addictus partesque fovens quas viderat aequis
Irarum duci rationibus: Ergo remoti
Gallorum proceres, bellis civilibus acti,
Ante aliquot messes pro relligione tuendâ
Principis huius opem non implorare gravati,
Senserunt quantum zelo populoq valeret:
Nam mox auxilio, divini pignora verbi,
Misit delectos equites peditumq. cohortes,
Maiori quam pro numero, qui robore magnas
Fortiter Ausonii vires fregere Tyranni.
Quod Gallis igitur divini buccina verbi
Personat, acceptum referunt tibi maxime Princeps:
Per quem libertas tot saecula clausa revixit,


page 15

Per quem tot vivunt curis vinclisque solutae
Insontes animae: dulcis modo prodiga vitae
Concio; tu portus miseris et prora salutis.
Talibus officiis intento, tarda senectus
Paulatim canis involuere tempora cepit.
Iamque gravescentis gustabat taedia vitae:
Cum memor humanae fortis, connubia nati
Instituit, qui femineâ mox prole parentem
Fecir avum: pedibus successu temporis aeger,
At constans animo, senior quae gaudia laeto
Omine suscipiens, silvas peragrabat opacas
Robore tanto animi, vegeto praesenteque vultu,
Uriuvenem posses sub cano noscere mento,
Non illi macies, non pallor in ore sedebat,
Sed mixtus candore rubor, gravitasque senilis.
Saepetamen placidum (qui mox quoque contigit illi)
Optare interitum properataque fata solebat;
Sive quod exactae sentiret tempora vitae
Instantemque seopum seu quod confligere morbis
Viribus effetis homini censeret acerbum.
Nemo tamen fati deprehendere signa propinqui
Ante diem potuit, quo se vis morbida certis
Exeruit mediis: nam Paschatos ante triumphos
Grata resurgenti quos sponsa Ecclesia Christo
Exhibet, aeternae gusturat pabula vitae,
Integer, et sacri solito mysteria verbi
More legens scrutansque locos; haud signa doloris
Vila dedit, plumboque feras per corpus adegit.
Quin etiam sacris paschali more peractis,
Accivit natos, multum pietate paterna
Hortatus fratres ad forria facta piumque
Relligionis opus, fraternaque foedera: sed non
Apparebat adhuc morbi lethalis origo:
Qui cum lux terris fuit altera redita, tantum
Sustulit Heroem, tantum decus urbis et orbis.


page 16, image: dele0016

Nec secus ac longo si quis defessa labore
Membra toro ponens committat lumina somno,
Componatque manus et rempora lassa reclinet;
Sic citra gemitus suspiriaque aspera laetus
In Domino, vitaeque satur mortalia liquit
Claustra animi generosus apex, addictus Olympo.
Heu pietas! heu prisca fides! quam vana caduca
Est facies vitae! quantum ius mortis acerbae
In mortalegenus! poteratis parcere Parcae
Huic capiti, quo tot sublato membra necastis.
Ille quidem superae vivit pius incola sedis,
Ingenti tandem curarum mole solutus,
Aeternosque Dei vultus in luce corusca
Adspicit: at miseri tenebris haeremus in atris,
Gratia ni sancti nos flaminis erigat: a quo
Pendebat Princeps, nunc nobis umbra, Philippus
Heu fidus verbi tutor patriaeque patronus.
Quis mihi larga satis lacrimarum flumina pontus
Suggerat! ô Heliconiades, pia nomina, Musae!
Non vis Pegasei tanta est ac gratia fontis,
Ut queat atdentes luctus restinguere flammas,
Quas mihi privato nimius dolor ingerit aestu:
Nam quod Dardanidum genitus de sanguine quondam
Praestitit Andino Caesar Romanis Homero,
Aut quae dulce decus Musarum commoda Flacco
Contulit antiquo Tuscorum stemmate regum,
Natus eques; tantum si non maiora, Philippus
Proh dolor, Aonio poterat praestare clienti:
Obruor ergo malis: at tu charissima fletus
Patria tolle meos, Academia, tolle querelas.

Hassiae luctus.

Aspicis ut tristi spem flebilis Hassia vultu:
Aspicis, ah, madidas ut riget unde genas?
Aspicis haecextra: sed si mea pectora nosses,
Scires sanguineo maesta natare vado.


page 17

Allego, quae quondam celebri notissima fama,
Vicinis populis terror et horroreram.
Orba parente meo pullâ nunc lurida veste,
Maceror ad nigros orphana facta rogos.
Heu mihi ferales quantum nocuere cupresso!
Heu mihi quam magno sum viduata duce.
Lustra novem rexit magnus mea sceptra Philippus;
Et vere vixi libera lustra novem.
Laeta triumphali splendebant tempora lauro;
Parebat scepttis hostica terra meis.
Quin etiam virdi victrix cingebar oliva,
Cum pax finito reddita marre foret.
Marte meos numquam vi perourrente Penates,
Omnia tuta foris, omnia tuta domi.
Romulus illustri bellorum laude superbus
Extiti; hunc vicit relligione Numa.
Tutor uterque suae patriae, sed dispare freno
Imperii: pius hic, Marte sed ille ferox.
Aemulus horum utraque fuit virtute Philippus,
Romulides dextrâ relligiene Numa
Proh dolor ingentem mors importuna ruinam
Attuiit, insanis obruor ecce Notis.
Omnia regna strepunt bellis, Mars occupat orbem:
Arma parat Nereus: sanguine terra mader.
Tuque iaces Heros Cattorum verus Achilles,
Instantis sollers pellere damna mali.
Te duce nec rigidas gentes nec vulgus Iberum
Extimui; dextrae numine fulta tuae
Innumeros habui per saecula multa patronos,
Dum ius versicolor cepit habere Leo.
Ex quorum numero qui te virtutibus aequent,
Vix sensi claros Marte togaque duces.
O immitis humus, quae tanti Principis artus
Contegis! ô properae flebilis hora necis.
Quae tam luctificos peperisti nigra dolores,


page 18, image: dele0018

Quantum praestabat corpora mille mori.
Sed vincor nimio gracilis tabesocque luctu;
O utinam detur nunc quoque posse mori.
Principis aspectu quoniam privata benigni,
Vivere quid longum quid superesse peram.
Vos tamen in ternâ placide requiescite manes,
Dulces exequiae, pignora grara lovi.

Acaedemiae luctus.

Nec me singultus nec me suspitia fari
Certaque prae lacrimis edere signa sinunt,
Nam seu laeta mei repeto primordia regni,
Auspice quae quondam iacta fuere Deo.
Seu numero dotes quibus hactenus inclita fulse,
Dum Phoebus Martis notus in urbe fuit.
Protinus exanguem calor omnis deserit, eheu:
Caligant oculi, membra stupore tremunt.
Scilicet exstincto, quem fata tulere patrono
Maesta decet tristes ferre Lycea rogas.
Ipsepater Phoebus viridi nec cespite gaudet:
Nec resonae tangit candida plectra lyrae.
Demisso Musae vultu lugubria fingunt
Carmina; Pierii clausa stat aula fori.
Vos etiam Charites, gratissima numina Phoebo,
Non iuvat in molli ponere membra toro.
Et merito, taceant cytharae grandesque cothurni,
Cum maestis elegis ater lambus eat.
Docta etiam fanctum comitata Iuventa senatum,
Tutori soluat debita iusta suo.
Ipsa ego, dux luctus, primâ me fronte locabo;
Quam gravis haec sors est proh dolor esse ducem!
Ante quater denos, libet hoc meminisse Decembres
Hospes in hac iussu Principis urbe fui.
Auspiciisque meis turpes cessere cuculli
Cumque cucullatis fratribus aula Papae.
Felix hoc omen felicior aura secuta est,


page 19

Successu nostras propitiante vices.
Aonias etenim quem nunc amisimus, heros
Foenore non paruo sedulus auxit opes.
Immensisque meam fundavit sumptibus aulam;
Unde totinsignes emicuere viri.
Nec satis hoc fuerat, doctos ditasse penates;
Adiecit Clarii libera sceptra fori.
Quae cum Caesareâ sine maiestate labascant,
Hoc quoque non partum noluit esse decus.
Erge Romani dipiomata sacra Monarchae
Impetrat; et summo fiomat honote scholam.
Ac veluti teneros passis gallina subalis,
Tutatur pullos imbre rigante solum.
Illustris sic me non destitit usque tueri
Fundator laribus portus et aura meis.
Ille facultatum Doctores, ille Magistros
Artibus insignes iussit habere locum.
Minc mea Cattorum fines egressa per oras
Externas celebri nomine fama volat.
Quaque viam carpo, gratos offendo clientes,
Qui me dilectae matris amore colunt.
Haec bona, tot dotes lux una peremit: in uno,
Fundamenta meae sunt labefacta domus.
Non capit ergo modum luctus meus; occidit auctor
Optimus et fautor; fracta columna iacet.
Sitamen exequiis aliqui debeniur honores,
Haec stet ad illustrem naenia fixa rogum.
Maximus hic recubat Cattorum stella Thilippus,
Quo nemo maior Marte togaque fuit.
Corpore tectus humo sed fama vindice mundo,
Monte Deo vivens: cetera sortis erunt.

Consolatio.

Quid iuvat immodico charissima patria, lectu
Illustres onerare rogos? cur mota sororis
Planctibus aeterno torpes Academia luctu?


page 20, image: dele0020

Naenia iusta placet Superis, si limite certo
Consistat: sedacerba nimls caelestibus iras,
Elicit. exstinctum est, fateor, venerabile lumen
Imperii, patriae columen, numenque Lycaei.
An vero exstinctum dicas patriaeve scholaeve?
Qui de venturi se curus funere fati,
Mortalem reputans sortem, sic ordine cuncta
Disposuit, legesque dedit; ne patria damnum
Ne schola ne populus paterentur morte patronis
Praecipue ne relligo concussa nefandis
Errorum latebris iterum neglecta iaceret:
Talibus instinctos monitis Illustria natos
Pignora, praeceptis iussit parere paternis,
Subiectasque sibi iusto modera mine gentes
Devincire magis quam vi terrere minisque.
O vere laetam mortem, caelestia fata
Herrois! qui de propriâ non aute slute
Sollicitus quam composrtis fuit ordine rebus
Utque Deo semper fidens in pace regebat
Subiectos populos, sic illi gratia rata
Contigit eiusdem zeli producere natos.
Asprce, VVilhelmum, qui natu maximus heros,
Sceptra paterna gerit, moderator Cattidos orae,
Qua celebres hinc Fulda sonat, ruit inde Vierra.
Hic vere exemplum patris et virtutis avitae,
Pro patre pro patria duris adsuescere bellis
Iam dudum doctus; pro relligione scholaque
Et patriis dicicit sceptris perferre labores.
Consiltis acer, cautus, florenteque pollens
Ingenio: nec habet Germania clara priorem.
Martia sorte data est Ludovico natio fratri,
Patria Lanicolum priscâ notissima famâ:
Quam pius ut quondam Ludovicus laude perenni
Auxit, et intactae pietas evexit Elyssae:
Sic huius virtus atavi patrisque sepultos


page 21

Ornabit cineres et amicas evehet umbras
Ambobus patriae par cura Scholaeque parentis
Incumbit iussu: nec segnius omnia curant
Quam pater iniunxit, fulti prudentibus ambo
Consiliis castrisque faventes Palladis ambo.
Rhenicolum fines et littora clara Philippus
Obtinet, ingenio mitis magnique Philippi,
Nomine non tantum sed claris aemulus actis
Moeni ultra ripas tibi sors extrema Georgi
Contigit, augustaque fide et praestantibus ausis
Nobile Darmstadium, nomen tu nactus equestrae
Excellens fama quondam praelustris equestri.
Haec sunt Hero is post ultrima fata relicta
Lumina defuncti praeclara exempla parentis.
Quorum coniunctis se viribus Hassia tollet,
Victicique manu rigido dominabitur hosti:
Queis ducibus sacra relligio caput exeret et pax
Gestabit virides secura fronte coronas
Gaude igitur potius damnato, Academia luctu.
Patria fide Deo, tantis commissa Patronis.

Oratio.

TV vero pater omnipotens, qui corda potentum,
Dirigis, et pacem supera dimittis ab arce,
Qui mundi maculas insontis sanguine nati,
Lavisti sanctoque foves pia pectora flatu:
Respice quaeso preces populi te rite vocantis,
Horrendasque minas Stygii confunde Draconis.
Maius peste malum meriti belloque fameque,
Ah nimium dignas vitiis agnoscimus iras;
Sed tua nos animat clementia; erimina fassis
Da veniam, nostroque pater succurre dolori,
Afflictam reparans pacem, dirosque furores
Funditus extirpans; ut tandem tuta sub alis
Christi Sponsa tuis lapsas Ecclesia vires
Colligat errorum stimulis ardentibus acta:


page 22, image: dele0022

Principibus zelun fidei largire fidelem,
Quos penes hospitium Musis verbique ministris,
Quique ferunt vera pro Relligione labores,
Erige ne nimia pressi sub mole labascant:
Et patriam hanc dextra clemens tutare benigna,
Quae bonitate tua initi sub Principe vixit
Incolumis, similes natis illustribus adde.
Virtutum stimulos et relligionis amorem;
Concordesque animos, fraterni vincula iuris:
Subiecti parere velint sint omnia verbo
Consona, tum demum fiet tua sancta voluntas
Florebuntque artes, divinae semina laudis.

In Ioan. Oldendorpii effigiem.

Aspice Caesarei venerandum iuris athletam;
Quem tenui sollers finxit in aere manus.
Oldendorpiacae decus hinc et gloria gentis
Dicitur: Ausonii portus et aura fori

Tumulo Andr. Gerardi Hyperii.

Hoc tegitur placida sublatus morte sepulchro
Hyperius; fato iam meliore fruens.
Transiit e vivis ad vera palatia vitae.
Quemque diu docuit iam videt ipse Deum.
Corpus humi moles animum sibi vindicataether,
Scripta, piae munus posteritatis erunt.

IOANNIS PALUDII SILESII

De morte Martini Schillingi

SChillingo requies nunc est mors: patria caelum:
Schriste tuo bona quae possidet ille bono.
Sed quia vir praestans; patriae da Christe benignae,
Schillingi fimlles da sine fine meae.

Ad Ioh. Iacob. Grynaum, de Carolo Zerotino.

Marcomanorum decus illud, Carolus heros


page 23

Semper in ore tibi semper in ore mihi.
Caussa est: miramur Genus, et sapientia, virtus,
Conveniant in eo qua ratione simul.

Wenceslao Lescinio.

Lescini, Aoniae decus immortale cohortis,
Nobilius per quem patria nomen habet:
Praemia promeritis quae tandem digna rependam,
Exornas quod me carmine, amore side?
Quod cupio nequeo; tamen est laudanda voluntas.
Te mihi dum fuerit vita relicta colam.
Lescini, Aoniae decus immortale cohortis,
Nobilius per quem patria nomen habet,

Lesciniis.

Lescinidum pietas, doctrina, modestia, virtus,
Excelsum geminant nobilitate genus.

De Wenc. Lescinio.

Lexcinius perfert cur tantos mente labores?
Se meminit natum, non sibi, sed patriae.

De Peucero ad Grynaeum.

Sum tibi testis ames Peucerum quod vice fratris;
Qui quae alios ornant singula solus habet.
Tu mihi restis, amem Peucerum quod vice patris,
Cuius honoratum sidera nomen adit.
Vivat, dicamus, Peucerus, vivat in aevum;
Aonii ut vivat gloria salva chori.

Sigismundo Burghausio.

Immarcessibiles virtus cui indulsit honores,
Burghausi, nostrae splendor amicitiae.
Scultetum quanti faciam vis scire tuum cor?
Est dignus numquam mortis obite diem.

Ioan. Theod. Ottersdorfio.

Sic est: fata regunt thalamos; huic cedite amantes,
Quam non speraras, ecce, puella tua est.
Sect ceu fata regunt thalamos, sic vota secundant:
Fatum ut sit felix, fer pia vota Deo.


page 24, image: dele0024

Gratulor ergo tibi fati ratione, quod intrat
Sponse decore tuum Sponsa decora torum.
Utere divino felix, hoc utere Fato:
Farelem soluant non nisi fata torum.

Sigism. Burghausio et Tob. Sculteto.

Nunc itis procul, et tamen manetis
Nostro in pectore quanta vis amoris!

Deo opt. max.

Regna labant mundi; pietasque obitura videtur.
Matura adventum, Christe benigne, tuum.

Eidem.

Luce voco te nocte voco te, Christe redemptor,
Ut me respicias, luce regasque tua.

Adhuc.

Munde vale! nam te detestor abominor odi.
Munde vale! tantum es carnificina mihi.

IOANNIS PEDIONEI CONSTANTINI

Domus Becciana, Ad Leonardum Beccium a Beckstain.

HOc mihi vos etiam Divae concedite carmen
Pierides, iuvenique novum perhibete laborem.
Quem damus, et vestra tandem instauramus in umbra:
Dum variis oppressa malis diversa pererrans
Mens agit, et sacro nequicquam fluctuat oestro,
Ipse tamen nostris praesens, Leo, te insere caeptis,
Aspiraque tuo, tibienim hunc celebramus honorem,
Nox erat, ambrosio mulcebam pectora somno,
Paulatimque animos, curis cedentibus aegros
Lenibam, mollique leveis sub pace fovebam:
Cum subito nova forma viri, cultique recenti,
(Bt reor haec celeres superum demissa perauras
Venerat) et vultus pariter, vocemque, coleremque,


page 25

Osque Deo similis missa mque a pectore barbam
Visa adstare mihi, talesque effundere voces.
Quid Puer Iiacis frustra teris otia terris,
Rhenigenum que moras ingrata nectis in vibe?
Immanem cernis populum, durisque creatum
Ominibus, bello pubes armatur, et acri
Gaudet equo, non haec cytharae, fidibusque canoris
Additur argutas intendere pollice chordas.
Pars in equis fremit arma virum, Martemque lacessit.
Pars vacuam curis, nec opimae laudis egentem
Congestas amat inter opes traducere vitam,
Semper et effuso iuvat immaduisse Lyaeo.
Qui vero dulces Musas, et inania regna
Thespiadum viridi gaudent contingere palma,
Exigui numero, spreta et miseranda cohors est.
Vitam infelicem, nec Diis, nec honoribus aequis,
Hac puer urbe agitis, famamque fovetis inanem.
Mutandae sedes alia regione petantur
Hospitia: ignotas, moneo hinc exquirite terras,
Longa nec exilia immani tentanda labore
Restabunt. vasti nullum maris aequor arandum,
Omnia tuta dabo, nec talibus invia caeptis.
Qua tamen id possis, paucis adverte. monebo.
Urbs iacet Augusto multum venerata parente,
Suevia qua late Boios discriminat agros.
Ultra Alpes, apicemque bivercicis Apennini.
Vindelico hic adstant circundata moenia muro,
Huc iter, huc tibi cursus erit, nam plurima cernes,
Moeonio quae olim fuerint memoranda coturno.
Fortunas que, virosque, et amici nobile mundi
Concilium incensam virtutis amore iuventam,
Haec loca, et hos fluvios olim Cyllenia proles
Antlantisque genus, caelum qui vertice fulcit,
Ante alias urbes propria ditione tenebat!
Iamque colit, veterum nec adhuc oblitus amorum.


page 26, image: dele0026

Sed divos aeque est socio partitus in omnes,
Palladique Phoeboque patri, Musisque novenis:
Iura focosque dedit inncto succedere regno.
Auspiciis qui nunc paribussub foedere lengo
Et premere, et laxas norunt extendere habenas.
Hic tu illum aspicies iuvenem cui sacra quotannis
Vota canunt, crebrisque adolent altaria slammis
Centum Oratores omni ditione coacti,
Et totidem, viridique pares aetate Poetae,
Ipsi sibi quos perpetuo devincit amore
Si quem igitur tanto ivust indulgere labori,
Sive pedum numero ille valent. cytharaq sonant
Audet opus, linguave potens, atque ore diserto:
Invitat preciis animos, et praemia ponit.
Atque hunc invenies non inter inertia vulgi
Consilia, aut epulas inter ludumque sedentem.
Assiduo evoluit vererum monumenta virorum.
Hisque animum pascit studiis, et tempora transit.
Non metus impediat iuvenem appellare loquendo
Excipiet, laetumque manu in penetralia ducet.
Tectum augustm ingens, mediisque in moenibus alturn
Surgit optts centum superans immane columnis:
Quale nec Ausoniis, rarum nisi, cernitur oris.
Illa ubi magnorum splendent Palatia Regum.
Quae nunc tecta locans petfecta tenebit ab ipse
Accipient quondam seri post fata Nepotes,
Perpetuumque illi domus alta tenebit honorem,
Aspice enim orantem multum, Divisque benignis
Auspicicus tantorum operum pia vota ferentem.
Audivere preces Superi, celeresque per auras
Demissi incumbunt operi et promissa facessunt:
Quodq suum officium Numen, partemque tuetur,
Quam tenet imperio propriam sic luppiter ingens
Partitur sic res hominum disponit ab alto.
Intera (voces quando exaudire canentum


page 27

Cernere et ora Deum dabitur propiora) superbo
Omnia fer iuveni, atque haec ardua dicta sub auras
Si qua dabunt aperi, rerumque moneto suarum.
Sic ait, attonitumque Deus per opaca viarum
Ducit, cui gemini vultus, duo corpora, mirum,
Ora sedent gemino pendet de pectore barba,
Barba horrenda ingens. niveoque incana colore.
Prospicio, atque oculos obsura sub atria tendo,
Huc atque huc torquens animum, partes que per omnes
Voluebam comes usque Dei vestigia servans.
Imque propinquabam foribus, mediaeque subibam
Urbis iter, cum ipsum video Iuvenemque, Domumque,
Circumstant operi iuvenum manus: ardua condunt
Moenia, et intensis adnixi viribus Arcem
Mirum opus, immenso certant subducere caelo?
Quale Parethoniis quondam aedisicatur in oris,
Aut ubi celsa novae surgunt palatia Romae.
Nec mora, nec requies, it summo clamor Olympo,
It strepitus: vocemque viri superaethera tollunt
Tecta laborantes, molemque sub astra ferentes,
Ipse astat mediis heros Leo, et emicat ingens
Quem Tyrio vestit lucentem purpura clavo;
Aureus a collo pendet cui circulus, aureus
Baltheus, atque ensis gemmaque, nitensque argento:
Ipse viros partes operum sortitur in omnes;
Intenditque oculos, animumque per omnia versat,
Dum sibi, dum soboli ponit decora alta futurae.
Atque ego prospiciens divo cuctore, repente
Numina magna Deum totis incumbere tectis
Sentio, et attonitum visu nova terret imago.
Neu metuas, ait ille, ferunt haec monstra salutem.
Hunc cptes, iuvenis magno mercetur, honroem.
Astabant primi proceres saturnia Iuno.
Latonusque paterl Latonaeque altera proles.
Ipsa domo primos servat Saturnia postes


page 28, image: dele0028

Laeta oculos, mitis vultum, frontemque coloremque
Insignis, qualem pingunt celebrasse iugales
Oceani thalamos, et Peliacos Hymenaeos:
Quae tibi si talis quondam ô si Uroia fuisset
Ipsaque nunc stares. Priamique exalta maneres.
Ergo Diva canens has promit pectote voces.
Has ego prima fores, atque haec Dea limina serus.
Ingredere ô quicumque es ait, Dominique potentis
Tranquillus placidis succede Penatibus hospes.
Sed tamen ante tibi haec hospes servanda, docebo,
Neu frustra sacrae tentes penetralia sedis.
Virtuti locus iste sacer, sanctaeque quieti.
Non inimicitias, studia aut discordia ferre,
Nec potis absentum est famam corrumpier ullis
Accipere insidiis odiis parcatur et irae.
Impius his ô cede locis, temptorque Deorum,
Aut quicumque malis imbutus moribus, istam
Ne mihi ne corrumpe domum procul atra cupido
Sit tua et extremis Garamantum hinc exulet oris.
At cuicumque animo Pietas, cui pectus amicum
Ingredere: et faciles aditus et tempota faxo,
Ipse Heros gratum excipiet, celsis que locabit
Sedibus hîc tu ne officium contemne quod ultro
Deferet, ut dictis animum mulcebit amicis
Utque tuam auxilio curam quocumque levabit.
Seu cir eris, seu mater eris, contentus abito.
Hunc morem tenet ipse, ab eo ventura tenebit
Progenies natorum, et qui nascentur ab illis.
Namque ego ne exortem Veneris traducere vitam
Neu pergat dulceis Natos et praemia Amoris
Ignorate, dabo tali quae coniuge virgo
Digna sit, egregia faciat quae proie parentem:
Hunc Erycina mihi proprium concedet honorem,
Auspiciisque reget paribus, iunctique fovebit
Ominibus, velit ipse, neget non aurea virgo.


page 29

Sed desponsa sua firmans connubia flamma
Hauriet ardentemque immitter in ossa calorem:
Tum formosa viro gaudebit nubere virgo.
Protinus ignotum trahet ille sublima furorem,
Sen tiet et mediis ignem saevire medullis,
O fortunatos thalamos facilesque Hymenaeos.
Gaudia quae festam venient celebranda per urbem?
Illam admirantes altos egurgite vultus
Extulerint Nymphae Nereides et bona Mater,
Atque viro laudes Phoebus, Phoebique sorores,
Claraque maiorum memorabunt facta parentum.
O caput egregium, quam nulla redarguet aetas!
Ornabunt sacra nectentes fronde coronam.
Sic Iuno at coatra Pallas sic ore loruta est,
Culminibus tecti incumbens quae summa tenebat.
Tu qooque ne speres iter hoc tentare prophane
Quisquis es ingenuae domus haec sacrata Mineruae,
Ignavum vulgus procul a penetralibus arcet.
Casta hic Sobrietas animis, et plurima Divum
Relligio huc intrare nefas qui ventre supino
Nisigenas intet furis attonitus Silenos.
Ne tibi neu mentem subeat tam dira cupido
Quic nque his ignote paras accumbere mensis.
Vina dapes laeti dabimus tu parce nefando
Contemerare domum luxu, dementia parce
Verba mter Natosque, Patresque habuisse sedentes.
Nos Iuvenem rebus iam dudum aptamus agendis;
Nosaltam egregio donamus pectore mentem.
Consiliis liceat causas tentare latentes,
Romano liceat curis sernire Vyranno,
Imperiis qui nunc Danaos, Gallumque rebellem
Pressit. et immenso victor supereminet orbe,
Pro patriaque furens, pro Libertate labanti
Fulminat, et summo laudes extendit Olympo.
Huic ille adiunctus curarum ingentia semper


page 30, image: dele0030

Pondera, commissas rerum tractabit habenas,
Ingenioque fideque potens, nec inutilis auctor
Consiliis summa haec Latonia ab Arce canebat,
Quam Frater tali est dicentem voce secutus.
Haec etiam nostro domus est firmata favore,
Musarum hospitium aeternum, socii que Penates:
Numinis hic nostri multum; Phoebi omnia plena,
Omnia plena Iovis statuit quibus optimus aram
Perpetuumque arae Superis sacravit honorem.
Ipse Heros carpitque rosam, violas que recenteis.
Purpurcumque Amaranthum et odoriferos Hyacinthos,
Ionioque leget collectas aequore conchas,
Nostra quibus cumulat sanctis altaria donis.
Stipant hunc iuvenes denso circum agmine fusi,
Et plausum ingeminant cantumque ad sidera tollunt.
Ipsae Heliconiades sacrata ab rupe puellae
Hic choreas agitant, haec aurea tecta frequentant,
Dona ferunt, laetoque parant nova gaudia vultu.
O Leo, Beccigenum iuvenis clarissime gentis,
Quae tibi nunc laudes surgunt, quae gloria caelo
Tollitur? ut nomenque tuum, nomenque tuorum
Audiet extremi procul hinc sinus ultimus orbis?
Audiet, et nullo decus hoc abolebituraevo.
Atque ego quodcumque est Vatum genus omne ciebo.
Inque tuas, leo, virtutes, famamque, genusque
Aethereum inspirans afflato in corde furorem
Addam animos addamque viris in carmine numen
Convenient magno e Latio, totaque frequences
Ausonia, egregiive tuis e montibus orti,
Quos amo, queis acres stimulos sub pectore figam.
Hi cuncti in te unum conversi laudibus omnes
Accinct meritis oculos atque ora tenebunt.
Sic cecinisse Deos ultro, coramque videbar
Treis astare mihi celer ille per aera magnum
Remigio alatum comes it Deus, inclinata


page 31

Iamdudum fugat astra diemque Aurora reducit.
Exoriente mihi soluuntur somnia luce.


page 57

MICHAELIS PICCARTI FRANCI

Psalmus 73.

QUid nutas animi mens tandem stulta pusilli?
Praesidiumque suis dubitas forte esse Iehovam?
Quorum animos puros scit, quorum corda caminis
Explorata tenet fidei, vitaeque peractae


page 58, image: dele0058

Rectum iter, a fuco longe atque a fraude remotum.
Meme autem incautum rapuisset devius error
Transversum ferme, curuato et poplite casui
Iam propior fueram pronus diffidere Iovae
Iudiciisque eius vecordi obsisteire nisu.
Iamque in discrimen Verum Deus ipse, fidesque
Venerat ô tristem, dum mente revoluo, ruinam.
Indignabar enim florentia fata malignis,
Dante Deo, tribui et molli decurrere vitam
Tramite: praeterea tumidum mihi bile coquebant
Verba iecur, fastusque hominum sua magnificantum
Praemia vitai per compitaque extollentum
Nec vana voces illis, iactantia vana.
Nem pe mihi passim circumspiciendo notaram,
Forruna atque opibus laetos flore nocentes,
Non illorum ullis vitiari gaudia morbis,
Ullis suppliciis, poenisue a numine missis
Sed vero Herculeo minitari robore caelo,
Et vexare pios, dirum intentare que bellum.
Qualiter et gemmis baccatum ausoque monile
Collum ambit, croceoque tegit velamen a cantho,
Circa, hominis corpus, firma compage coactum:
Haud aliter diro reproborum inflata veneno
Colla tument fastus et spirant naribus ignem,
Ignem oculis fetam quin fermentata saginam
Pinguis aqualiculi qui toto sesquipede exstat,
Ambitio rumpens caprificum e pectore trudit.
Inde cavi spirant mendacia publica folles,
Incestantque bonos dictis, quos vita modestos,
Quos probat esse pios, contactuque omnia foedant
Immundo: Iovam nunc caelo deripere alto
Deposcnnt frustra, nunc terris candida quaeque
Pectora perfendunt succo loliginis atrae.
Huc progressi etiam, ut tota sua crimina iactent
In cavea, Infandisque haec praemia talia factis


page 59

Deberi, tribuique aiant, populumque sequacem
Artibus his reneant qui dicta ad talia plaudat,
Insultetque piis: Quis vos, ô pectora coeca,
O infelices animae. Quis vos Deus, alto
Respiciatifecis vestrae quem cura fatiget?
Huc oculos adh bete rudes mentemque referte
Saxo incrustatam, aut septemplice pelle Elephanti;
Quosque favore hominum et censu flotere videtis,
Expertesque mali molli decurrere clivo,
Hisce favere Deos, his credite numina amica
Vivere, et illorum tutari usque usque salutem.
Heu mihi quam durus sermo fuit ille malorum
Quam mihi multipici pulsabat verbere pectus.
Namque negate fidem dicentibus ista vetabat
Sors primum illorum, quos divite copia ornu
Stipabat circum, tum sors contraria nostra:
Qui cum inculpatam sine crimine puriter omnem
Egissem vitam, non latum a iure recedens
Aut digitum, aut unguem, tamen haud quidquam inde recepi.
Quo possem exactae solari taedia metae.
Res augusta domi, adversus foris ingruit imber,
Qui carnes, venas quique ambedit ossa, medullasque
Haurit et ad Phoebi lucem exortumque diei
Ante fores nova maestities, novus excubat hostis.
Ergo parum hinc aberat quin victus cederem, et ultro
Porrigerem, cum iure manus, teque inde relicto
Ipse etiam fierem reprobae nova portio turbae,
Gratiani tua me revocasset et inde retractum
Iussisset veteris monimenta retexere secli,
Progeniemque tuam, tua iussa et sceptra sequentem
Quorum consilium, vitam, moresque maligne
Proditione mea damnassem et memet in antra
Mersissem Stygii numquam effugienda Draconis.
Verum alius factus (tibi sit pro munere tanto
Gratia par, supreme Pater) disquirere cepi


page 60, image: dele0060

Caussam animo quate, tam mollia fata malignis
Indulgens, proprio describ is aspera coetui?
Traxerat haec dubiam mult s sententia mentem,
Saepe aliis, tamdemque mihi sed quaetere caussam
Hanc mihi permissum vidi reperire negatum.
Et sensi densa obtectam caligine mentem
Haerere incertam ad tantae mysteria reii.
Visum itaque in divina tui sacraria verbi
Abdere florem animi caussamque indagine certa
Exin rimari, nec me res illa fefellit.
Nam didici, falli si quis praesentia solum
Iudicii faciat normam, nec mente futura,
Et qualis maneat tandem isthaec gaudia finis,
Praecipiat, tristem secum versetque ruinam.
Scilicet in glacie statuis, per iubrica ducis,
Atque afflas opibus, tamdemque attollis in altum,
Ut lapsu graviore ruant pessumque prementur
Altius, Heu tenui quam stant pendentia filo
Fata malis: Etenim vel muscae praepetis instar,
Vel nictus oculi aut si quid velocius his est.
Ridentis temere pellacia frangitur undae
Et miseros letho mergit sternitque nocentes:
Ac velut in segetem si flamma furentibus austris
Incidit haec late sata laeta boumque labores
Depopulatur agris, longe circum omnia vastans:
Sic illos etiam ira Dei succensa potenter
Cotripit, exitio subito involuitque tremendo.
Atque uti nubiferum montis latus arte revulsum
Aut Boreae furiis subiectum in Nerea pulsum
Desilit horrendo fremitu: Sic illa ruinam
Turba trahit, Stygiisque vadis impulsa fatiscit:
Momenti puncto somnique volubilis instar
Nomen opesque illae Laethaea nocte tenentur.
Gloriaque in tenues stolida et iactantia fumos
Soluitur ut moritur fax deficiente liquore.


page 61

Haec tua pandebant mihi sancta oracula, et illa
Fallere nil prorsus res atque eventa probabant.
Quae cum ignorarem prius indignatio mentem,
Ob res tam laetas reproborum iusta subibat,
Nec me pungebat leviter cerebrumque petebat
Vulgari telo, Sic scilicet insipiebam
Stultusque ego, totusque stupor: Sed dextera, Iova,
Labsantem tua corripuit casumque ruentis
Avertit, verbumque tuum meliora petenti
Suggessit, iussitque istum exturbare dolorem.
Perge Deus firmare animum, trinune precantis,
Nec medestituas umquam, aut patiare relabi
In tales curas aut in tam foeda relatu
Crimina Tu flammis purgatum atque igne beatae
Mundatum crucis ad oelestia gaudia tamdem
Subuehe me, angelicis et ibidem adiunge cateruis.
Interea te Iova. Sequar te corde tenebo
Firmiter apprensum prae te omnia cetera spernam.
Nemo tibi Caeli par fernice considet alter,
Nemo, qua tellus patet aut retegenda patebit,
Tu mihi praesidium solus, tu spesque fidesque
Delicium solus, tute anchora tuta salutis
Perfugium et portus tu murus aheneus unus.
Umbra levis, stramen fragile atque insomnia vana,
Maceriesque putris, quibus hic innititur Orbis,
Omnia sunt ruitura, tuo nisi fulmme fulta
Consistant placitique tui decreta sequantur,
Quamquam igitur lenta absuma ur tabe solutus
Corporis hic carcer, repetatque sui ordia prima:
Quamquam cor etiam vel cerae more liquescat,
Tot curis pressum totidemque doloribus aegrum:
Tu tamen immenso sub pondere subcumbentem
Er gis et dextra fulcis oleoque perunctum
Laetitiae recreas, ut dememinisse malorum
Discam, meque tibi deinceps committere soli.


page 62, image: dele0062

Nam quos diversos a me fert improbus error,
Quique crucem exosi respectant turpiter ollas
Aegypti, et mundi, te spreto, gaudia quaerunt,
Sectantes ideo deliria inepta Baalis;
Hi fumo atque umbra pereunt velocius, horum
Perpetuo, Domine, incumbis ceruicibus ultor,
Ac poenas inopina et atroci morte reposcis.
At mihi mel purum est hoc, aeternaeque saluti,
Quod rectas insisto vias immobilis, unumque
Agnosco venerorque Deum, meaque omnia soli
Permitto mundi nil vel fugitiva moratus
Gaudia, vel scelerum artifices, Satanaeque maniplos.
Civis resgestas et tot bona praestita nobis
Voce animoque fero, late praeconia didens.
Donec ope eiusdem, angelicis etiam additus olim
Excubiis, sine fine canam sine fine beatus.

E Menandri Graeco.

IUppiter e caelo princeps si me ipse Deorum
Sic compellaret: moriendum lege tibi esse
Fatali nosti: atque id fiet, munere nostro.
Ad vitam vero regressum spondeo certum
Arbitriique tui facio, qua denique forma
Vivere complaceat: dic num Canis, Hircus, Ouisue
Aut Equus esse optes: hominisue resumere formam?
Elige quod malis: Superis sententia fixa est,
In vitam ut redeas, responsum hoc ille referret:
Si sit id in fatis: age vivam, sed veneror te,
Extra hominem quiduis potius sim: solus enim ille
Indigne est felix, miser indigneque animantum,
Adspice Equum meliore nota, meliore alimento
Pascitur, abiectum vir degener accipit eruum.
Observat maior generosum cura catellum.
Sternitur infectus scabie Gallumque ferocem
Participem in ferior metuit melioris avenae.
Soli Homini probitas virtus atque indoles alta


page 63

Nil seclo hoc prodest, sed quod queror officit illi.
Primas palpo tenet, delator ab hocce secundas,
Tertius est fraudum qui scit contexere telam.
Heu Asinum fiori praestat quam cernere tales
Esse loco meliore; bonos doctosque famere.

E Sophoclis Graeco.

ECquis in humanis neget intolerabile rebus?
Faecem hominum vitiis immersam et sanguine cretam
Impuro rerum cursu florere secundo?
Affligi contra fortes de fortibus ortos
Atque bonis? Non haec ratio sat iusta Deorum,
Non hoc iudicium dici sed culpa meretur.
Nempe bonis aequum fuerat condigna decoris
Praemia conferri meriti; et pendere poenas,
Qui meriti poenas. Haec certi est regula turis,
Sic praecidatur multis etiam ansa querelis.

Nuptiis Iam Gruteri et Catharina Stoeckeliae Sponsorum nobilissimorum.

GRuterum varias formas induta nocendi
Carnivoris animique est vicibus undique curis
Sors inimica diu venatum exercuit illum
[transcriber: metre wrong. text in orig. apparently corrupt.]Nunc nutrice fugans procul (ubi Lubi classica Mavors
Omnes per Patriae fines trux increpat armis,
Iamque natant rapidi profuso in sanguine currus
Perque alias cogens gentes errare locosque.
Nunc illi eripiens captissima pectora Amores
Concordes Thalami socias, sociasque laborum.
Nunc Mecoenates, ut porro truderet illum
Ex aliis alias in terras, atque pilae instar
Aestu in continuo sic voluerit aerumnarum.
Nec tamen ille malis frangi vel casibus ullis
Eualuit vinci ignatus vel cedere palmam,
Sed veluti rapidum Mare circum flantibus austris
Vi magna scopulum ferit at nihil ille movetur:
Sed frangit fluctus, montesque revoluit aquarum.


page 64, image: dele0064

Sic ille invicto Fortunae pectore casus
Excepit, tamquam triplici obseptus chalybe esset,
Aut rupes fortasse immoto saxea nisu.
Nunc tamdem satiata malis pudibundaque vinci
Deserit, atque alio desperabunda labores
Derivat, subeuntque locum iam Numina laeta
Mnemosides nimirum et earum praefer Apollo
Cum Charisin. Lauri aeterna de frunde corollam
Nectentes capiti Gruteri munus honorum,
Victoris pulchre quod circum timpora serpat
Testeturque eius toti orbi fortia facta
Ecce Cupido novos etiam illi suscitat igneis
Dans Nymphen, teneros oculis quae iactet Amoreis,
Corque illi iaculis illis perstringat, et omnem
Tristitiem abstergens, blandum per pectora amorem
Ingenat, ac penitus doceat nunc ante malorum
Dememinisse animumque nono praestare labori,
Sed dulci sed longe alio quam forte peracti.
Quae sexum ingenio superet virtutibus annos,
Atque adeo hoc uno sit digna Morita Marito.
Nunc ergo tamdem Gruterus vivere vitam
Incipiet tan demque sciet quae gaudia pura
Mentem animi adficiant et perpruriscere ab ipsis
Unguiculis iubeant Fortunae exsortia tristis.
Nunc nunc ille supercillo nubem auferet omnem
Disiciet curas atque elucti bitur umbris.
Iamque in floridulis. Paphiae spatiabitur hortis
Florenteis violas aut lactea lilia carpens.
Stipatus nymphaque sua aligerum agmine Amorumque
Abditi ubi Risus Iocus omnigenique Lepores
Basia ridebunt vestra ingeminata lai ellis
Labraque, Deliciasque alias. rixasque loquaci
Garritu prodent et gaudia vestra lacessent.
O utinam possem quoque sic, Grutere, videre
Teque igneisque tuos, et coram prosequi utrumque


page 65

Ominibus faustis: verum hoc optare modo aequum est:
Et Tu forte novis vis solus Amoribus esse.
Nec vacat ad voces nunc auscultare aliorum.
Hem bene habet: fruere usque tuo feliciter igne,
Et fruere aeternum neque quidquam ea gaudia turbet.
Quin etiam ante suos quam menses volueret Annus,
Augeat hunc proles morum studiosa parentis
Post alia atque alia et Grutere renascere in illa.

De eiusdem Gruteri Inscriptionum orbis Romani thesauro.

Magnorum scribtis, olim deiecta, Virorum
Barbaries solio ad sola sola exul iit.
Tumque suus studiis honor et sua praemia doctis
Constabant Musaeque exseruere caput.
Quae cum foedarunt blattae voluentibus annis,
Et rudis insciti cura Magisterii:
Exilio rediens amissum adspirat honorem,
Atque locum sceptris optat ubique suis.
Scaliger ille Deûm genus, hoc unoque Parente,
Quod non se similem progenat, inferior:
Ingemit hanc cladem, Gruterumque incitat auctor
Plevum illud fidae pectus Amicitiae,
Occurrat tanto sceleri quacumque liceret:
Ille loqui Lapides et Monumenta docet.
Audit Barbaries: et de me nunc ait actum est!
Hac una potui morte manuque mori.

In Iani Dousae obitum.

Dousa fuit qua terra fuit, qua Dousa, superstes,
Divisum cum Diis imperat imperium.
Cum Iove regna tenet, cum Pallade corda gubernat,
Cum Marte hostili sanguine foedat agros.
Carmina cum Phoebo dictat trahi corda poetis,
Cum Musis doctis praesidet ingeniis.
Adstite Mercurio sesamo atque papavere verba
Tingit, cum Charisin pectora amoena iocis.


page 66, image: dele0066

Anne fuisse illum, qui D Is se miscuit? Immo
Nunc demum vere vivere credicterim.

Aliud eiusdem, in eundem.

Dum vixit terris, nequiit maioribus addi
Dousa Diis, carnis pondere pressus humum:
Ast ubi se nostris exemit faecibus, astris
Additus, ecce, uno nunc minor ille Iove est.
Quam multi optarent tantisper vivere terris,
Dum possent tandem sic obiisse, Dii!

In Octelium.

Orbem qui varie sparsum, caelique patenteis
Tam late lateque domos, spatia omnia Solis,
Qna mane exoritur nobis, qua idemque caducus
Mergitur Oceano, dum noctis cedit honori:
Usurpanda oculis, corpus congessit in unum:
Dum secum expendit quaenam pro talibus ausis
Hostimenta ferat: Terrenis plaudere rebus
Dicere fata iubent; atque huic valedicere mundo,
Inductum caeloque astris fulgentibus addunt
Nempe virib hoc unum potuit pensare labores,
Nobis illorum solum meminisse relictum est:

Aliud.

Ortelium ex meritis vivum haud laudare licebat,
Ingenua virtute id prohibente viri:
Ereptum terris illum caeloque receptum
Laudare, ut voluit nullus adhuc potuit.
Omnes conantur, sibi in eius laudibus usque huc
Nemo satisfecit, nemo satisfaciet.
Quisquis eris, cuiatis eris, dic obsecro, eidem
Obfueritne mori profueritne mori.

D. Vito Burgero.

Vite, virum quo vix meliorem lumine Phoebus
Illucet, quo deinde mihi vix inter amicos
Charior alter erit, memorive in pectore vivet,
Eic Te antiqua fides non solum et puriter acta


page 67

Usque tenor vitae, verum et doctrina, bonisque
In libris studium iunxere, ac cura docendi
Sedula. Tunc autem Piccartum carmina poscis?
Atque iubes Gnati tedis bona dicere verba?
Anne hoc serio agis? vide ne te abduxerit error.
Nam, quod me doctis vis accensere poetis,
Aut ego (crede mihi) aut tu valde salleris: at si
Deberi Tibi iure putas et foedere amoris.
Quale id quale siet, quod scribsero forte, futurum.
Haud equidem infiteor: sed quae tibi gloria surgat
Inde, tuo aut Gnato, tu sane videris ipse.
Non ego, Vite, meo mirari in carmine quidquam,
Ni forte obsequium possum studiumque placendi
His, qui conari suadent, et scribere poscunt.
Nec tamen una mihi scribendi est caussa relicta
Iniussuque tuo, iamdudum erumpere votum
Gestibat, nisi, saepe meas dum existimo vireis,
Eligerem, ingenuo revocante pudore tacere
Nam quid amicitiae castissima vincla paternae
Commemorem? cum quo virtutum soedere iunctus
Leucoreum ad montem vixisti suaniter, illi
Qua vixere olim duo fulmina relligionis,
Ille, admiranda Doctor virtute, Lutherus.
Romulei excisor Monstri atque huiusce fidelis
Ille Parastates, niveo candore Melanthon,
Unica Pieridum vita et pietatis imago,
Illi, ubi vidistis nostri miraculum id aevi
Peucerum superae specimen praenobile curae,
Nempe viri hanc pietas meruit, studiumque precandi
Ardens et crebrum, cuius tu testis et ille,
(Quem sibi nunc nuper res Norica luget ademtum
Ac vita functum longique laboribus aevi)
Schillerus, parili cum praeceptore Philippo,
Et virtute senex et relligionis amator,
Discipulusque pie constans, nec arundinis instar


page 68, image: dele0068

Circumagi patiens, ventorum aut turbine nutans.
Quid de Te dicam? qui metam candide amasti
Hactenus immeritum qui commendabilem amicis
Vocetua factum voluisti quaque iuvari
Officiis potui, iuvisti promptus, eumque
Constanter servas animum, fideque tueris,
Quem quidem ego studio simili, cultuque fovebo.
Ne pudeat Te quando mei, pigeatre favoris
Nec mihi dum sponsi nostris iuvenalibus annis
Dulce sodalitium atque unius mellea mensae
Excidit ex animo communio cuius apertum
Atque animum vere patrium constanter amavi:
Amplexusque fui mores et verba lepore
Singula condita ac salibus moderata venustis.
Quid Socerum? cui gens favet Egloffestenia tantum,
Illa soli Franci pulcherrima Gloria, Auorum
Non ita imaginibus, propria ut virtute trecentis
Antistans aliis: consensu ut congrege, eumdem
Castello Kunreutt veteri prafecefit unum,
(Castello, structis de vivo marmore muris
Ac circumtumidis muniso non semel undis,
In quo expugnando quondam fertissimus ille
Albertus multum sudavit, et impiger omnem
Machinam ei admonit, donec vi denique victum
Concidit et saevas irati Principis iras
Multorum sensit miseranda clade suorum)
Nec temere: quis enim faveat non si bonus ipse,
Antiqua virtute iro et pietate stupenda
Inque Deum inque fidem veram, Christique cohortem.
Quippe exercitiis verae pietatis amorem
Et dulcis patriae et cognati sanguinis ipsas.
Denique opes multo magnoque labore repertas
Posthabuit fortis, mundanaque spernere cuncta
Prae superis didicit docuitque imitarier omnes.
Hic talis, quando ad se Egloffstenius anno


page 69

Kunreuthum exciret cum Gnato me quoque, multo
Semper honore habuit, mire testatus amorem
Officiis, hospes queîs affici ab hospite gratus
Acceptusque potest: quibus haud me simplice nexu
Tum sibi devinxit, merito et iam poscere iure
Ame vota potest hymenaeo Eiliae Elisae
Hae mihi scribendi caussae: quarum una seorsim
Sufficiat, quid tu censes, Burgere, potesse
Coniunctas? quantumque animi mentem animi tentent
Sed vere dixi, nil me, nil hercule, Vobis
Dignum, quoque aureis cupidas sensusque sequaces
Imbuerem, invenio: sic vena exaruit omnis,
Sic vigor ille mihi, si quis fuit ante recessit.
Ne tamen inventos abeant tua vota precesque,
Accipe non carmen sed amici vota precantis.

Et Tibi coniugium hoc vertat feliciter ipsi,
Consoceroque tuo, Sponsis sine lite secundet,
Non sine prole. Deus donet peramabile Elisa
Nomen avi vobis, faciatque nepote beatos,
Ante suos menses quam voluerit annus et una
Quam demessa seges fuerit siceli cibus agro.
Andreas quem non dubitet praeponere gemmis,
Fecunda primum decerpat ab ore fructum,
In quo miretur geniale examen Amorum,
Dum patri ingenua blandibitur arte Puellus,
Et cum Matre pari passu-certabit amando,
Nunc pendens hederis collo ambitiosior ipsis,
Nunc ambire pedes et circumludere, lingua
Denique nunc patrem nunc risu agnoscere sollers.

Iuppiter adspira votis atque omnia scaeva
Coniugio defende novo ne haec talia mella
Felle aliquo, aut gustus dulces vitrentur amaris.
Sic, sidei atque precum, tibi par hoc, mascula tura
Inpuri castis adolebit pectoris aris.


page 70, image: dele0070

In nuptias Matthiae Hubneri, Triumphus Cupidinis.

Ille ego, qui toties Divos in iuga coegi,
Quique Deas docui nostras non spernere leges,
Cuius ab igne, sovis, Phoebus, Mars concaluere
Non semel, et gelidis etiam flagravit in undîs
Neptunus, Bacchum mihi qui seruire coegi,
Quamquam Liber erat, non quidquam matris honori
Indulsi aut aliis. nec enim didici ista Deabus.
Idem nunc reultis videor posuisse sagittas,
Et nine frigidior Galla meus ignis habetur,
Quando Altorfini duo Lumina adusque Lycaei
Praesidium Libros nostro opposuere furori,
Et sese in Dinae Themidos penitralibus imis
Abdentes risere mei vim denique teli.
Saepe equidem, fateor, vireis atque arma nocendi
Expedii, cum membra quies prostrata sopore
Urgerat, vel mens sine pondere luderet errans.
Saepius illecebras ostendi et pabula amoris
Apposai frustra: sed nunc tandem incidit alter
In casseis victusque ultro mihi porrigit herbam,
Unus habet: teloque novo iaculatus amoris
Intus ait vulnus nullo sanabile ferro.
Eius vita omnis nunc in suspiria versa est.
Inque animus cineres abiit tenuesque favillas.
Ille umbrae in ritum nunc huc exerrat et illuc.
Nunc se agris infert, nunc lucis condit opacis,
Et iam corticibus notulas insculpit amicae,
Nunc vocat et revocat nunc damnat vota priora,
Nunc et triste aliquid tristi quoque garrit in antro.
Nunc miserum quiddam fluidis immurmurat undis.
Sic ego difficiles doceo parere, nec ullum
Frons caperata meis exemit legibus, et nec
Eximet ultra etiam: non sic blandire tibi ipsi,
Qui restas, nostris mox expugnande sagittis.


page 71

I, sequere imperium: nostro nec subtrahe iuri,
Coniugii aut pigeat dulce excepisse levamen.
Ni faxis, urere brevi gravioribus illo
Flammis et iento tabesces igne: Quid autem
In tantum est exosus amor? qui tormina tandem
Temporis exigui aeterna dulcedine pensat.
Anne vides collo ut collegae implexa recumbat,
Nymfula stellatis oculis, queîs spirat amomum,
Queîs casiam: viden' ut morsu clemente labella
Vellicet, atque arta teneat compagine secum,
Nempe docens veteris sic dememinisse doloris.
Ecce illum, ut cupide his vult usque usque ignibus uri,
Ut sic non aliter, vellet quandoque perire.
Nec tibi si facilem dederis, Venus invidet ista,
Nymfa nec his votis deerit, quin crede diu iam
Illa puellarum colludit in agmine princeps,
Atque suo sponso quem nescit parte placere,
Se studet ex omni tu si sapis imbibe mente haec
Nec sis qui enero deinceps quoque pugnet Amori

E Gallico.

Cui iuvenum mens est fortes invisere Gallos,
Mirari et Franci florida regna soli:
Tergeminum genus ille hominum cavisse memento
(Quippe opus et labor est) si sua salua velit.
Primum est cauponum: quo non iniustius unquam
Terra tulit, nec post terra etiam ulla feret.
Inde, crumenisecis ne fiat praeda, videto;
Quos contra haud Argi suffi ciant oculi.
Tertia declinet studiose cura tabernas.
Quae in cautum oblatis mercibus exspoliant.
Mercibus in speciem pulchris, magnoque parandis:
Quarum haud aequetur cum bonitate valot.
Haec tria qui cavisse sciet, mihi maximus ille
Cautor erit, gnarus cuique cavere malo.


page 72, image: dele0072

Galataea.

Dum nive me Galataea petit nix corda perurit
Igne gravi, fibrasque ustulat atque iecur.
Quidnam hoc esse rei dicam? natura necandis
Igne atque ardori iusserat esse nivem.
Haec illa sed missa manu decreta parentis
Spernis, et adscitis ignibus exagitat.
Heu quid me fiet? flammam si sparget ocellis:
Ar debo, ac vero reddar ab igne cinis.
Candida nix tunc sperne iterum decreta parentis,
Et cineres ambi mox operique meos.
Ut si iterum Galatea manu te laeta resumat,
Urat eam calidus cordis in orbe cinis.
Sic discet doluisse mei infortunia fati,
Illud egoque animo sit leviore feram.

De eadem.

Turbabar, niveis nuper cum invecta quadrigis
Nostra puella urbi se daret atque mihi:
Praetexi densae nubis caligine caelum, ac
Aurea Phoebeae lampadis ora tegl.
Iamque subirascens, tacite Phoebo ingero culpam,
Omnibus ac caelorum orbibus astriferis.
Illuquod mundi non explicuisset ocellum.
Sparsissetque meae lucida tella Deae.
Istis: quod veluti pavos ex ordine caudas
Cernimus, haud stellas explicuere suas:
Ingenuus formae flos ut conspectior esset,
Et tantum traheret pluria corda decus.
Haec ego tum tacitus mecum sic musso, vide ambas
Vox ignota meas accidit auriculas:
Quid tu suc censes, rerum ignavissime nobis?
Nil Phoebus, nil heic astricus ille chorus
Peccavit: si quid peccatum est lux tua fecit,
Quae quas his dederat delicias repetens,
Omnigeno Phoebum et stellas spoliavit honore,


page 73

Damnavitque simul perpetuis tenebris.
Scilicet ipsa tuae sol ut succederet urbi,
Et stellata suo te iubare afficeret.
Haec ea vox: mentem quae tranquillavit, et omnem
Eicere induxit pectore amariciem.
Et sane, fungum me qui non ipse videbam,
Haud mundum soles ferre simul geminos.

Procerum pauperies, unde.

Ingentes miramur opes quandoque Potentum
Consumi subito, pauperiemque sequi,
Et pretia et numerum potius miremur equorum,
Quique in aves sumptus sumitur, inque Canes:
Ceruorumque greges exstructa Palaita regum
Aemula, vel pretio nobiliora sua.
Tum toties iterata etiam convivia, lautas
Immenso pretio deque alio orbe, Dapes.
Haec animo subducentes mirabimur omnes
Orbis opes tantis sumptibus esse pares.

Amor meretricius.

Aridam uti stipulam crepitanti ignescere flammam
Cernimus, ac late spargere lumen agris:
Mox tamen absumi: sic et meretricius ardor,
Splendescit late sed cito demoritur.

Virgo vulgata.

Crebrius exiguo pretio est gestata lacerna:
Quae melior vestis, rarius induitur,
Sic quae quottidie, per compita virgo vagatur,
Vilescit: raro conspicienda, placet.

E Marato.

Effigiem Galatea tuam pro munere missam
Accepi, magnum magni opus artificis.
Verum obscurari qui tempore saepe colores
Cernimus, et senium non bene ferre suum,
Caelatura magis placeat: cor ergo ministra.
Ut nostram scalpant caela inibi effigiem:


page 74, image: dele0074

Illam munus habe dein nostrum: nam et mihi vivit
Expressa in nostro corde tua essigies.

De Galatea

Accersit medicum, ac venam Galatea secari
Impererad morbi poscere damna sui.
Iamque secat medicus, cum mefortuna secanti
Infert, cui mixta ta! ia bile loquor:
Cui nive eniglacie pectus riget ante, calorem
Ille etiam exiguum demere stuite, paras?
Quin addendus erat medicus turbatior at tu
Retum ignare harum quin ô inepre, taces.
Sanguinem ego demo, sed tantum demo ferocem,
Quique animum inflabat fastu et amore sui.
Hoc dempto, humores succedent inde benigni:
Non erit aut fallor; postmodo saeva tibi.
At perge, intuli ego, nec quid permitte forocis
Sanguinis in nostra nunc remanere Dea.
Sic mihi Phoebus eris: sic victima nostra quotannis
Concidet, et multo ture tibi faciam.

Amat cinefieri.

Historicis nisi vana fides: saepe ignis in undis
Absumpsit silvas, egit et in cineres.
Eheu, quam nostrum populatur pectus amoris
Flamma diu, nullisque illa rigatur aquis:
Nec tamen in cineres abiit dum: Dii superi, oro
Sim saltem arboribus non etiam inferior.

Bellum trium.

Sunt tria iniqua solo, tria sunt aequissima contra
Orta polo: illa solo haec orta polo interimunt,
Vis ius infringit, violatque potentia leges,
Quempenes est vis ius nemo etenim metuit.
Hinc nummi fidei sanctissima iura resoluunt
Succumbitque auri victus amore animus.
Gratia tandem arti nocet, et nil proficit esse
Doctum, si desit gratia, sique favor.


page 75

Amor et in solitudine.

Elegi silvas, urbes hominesque reliqui,
Ne mihi quod nollem, forte noceret Amor.
Sed frustra: in silvas etiam comitatur euntem:
Caussatur matrem, se fugitare suam,
Quam graviter paullo petulans offenderat ante,
Incautamque suo torruerit iaculo.
Postulat et nostro sese abdere pectore, donec
Offensam mater concoquat et revocet.
O miserum! nec enim hoc audebo negare petenti:
Irati posset mî gravis esse furor.
Sin: atque accipiam, Cypriae quoque laesero numen,
Atque huic ut placeat filius ultor erit.
O tandem video telis obnoxium amoris,
Heic agat aut isthic, quemlibet esse hominem,

Erasmus, Francisco I. Galliarum Regi.

Eminus egregios praestat spectare tapetes:
Quam prope, et infixis cernere eos oculis.
Nempe flox propius se ostendit lana videnti,
Filorum turpis crassitiesque patet.
Eminus ista latent penitus. fugiuntque videntem
Apparet solum conspiccumque decus.
Haud aliter maior doctorum est fama virorum
Eminus e libris parta et ab ingenio,
Quam nulli fuscant naevi, qui cominus urgent
Inspecti et fama partem aliquam perimunt.

Vir sapiens.

Ridere hunc mundum, mortalia spernere cuncta:
Mille voluptates totidem regna haud facere assis,
Nil iactare, suum solum ignorare fateri,
Hoc tandem sapere est, atque alta mente valere,
Seque Deo sociare animo, et caelestibus illis.

Nobilis.

Sanguine si prodis meliori et mente: memento
Multa legenda tibi, multa scienda tibi:


page 76, image: dele0076

Illud, uti doceas, animisque ea lecta recondas
Plurium: amat plures participare bonum.
Istud, uti vivas praescriptae ad candida calcis.
Aequum est notitiam congrua facta sequi.

Liber amicus liberrimus.

Si tibi libertas curae est si poscis amicum,
Qui recum fuci suspicione procul
Vivat et ingenuo moneat candore monenda,
Aut liber, aut nemo liber amicus erit.

Ignis et lingua.

Sunt duo magna domus incommoda sunt eademque
Ignis cum lingua commoda magna domus.

Virtus.

Corticem ut arboribus cultello aperire colonus
Adsolet: augescit scilicet inde vigor.
Saucia sic virtus tollit se, et laesa virescit,
Vimque a vi capiens pressa resurgit humo.

Ex Homilia 17. D. Chrys. ad Ephes.

Sunt animae daplices ira atque Cupido iugales
Quos auriga animus ni bene contineat:
Indomiti tendunt quo dira libido furorque
Incitat atque extra qua data porta ruunt.
Qui sapis, a teneris duris compesce lupatis
Crese teorum anctu temporis impro.

E Graeco Palladae.

Ne dominam quae serva fuit, tibi delige verbum
Iam vetus est: sed iam faxo novum teneas.
Rabula iudicii cave partes sumat et ipsum
Eloquio quamvis vicerit Isocratem.
Nam cui multa prius merces est parta loquendo:
Iudicium quei non foedet avaritia?

Ex Graeco eiusdem.

Non ratione ulla, non ulla lege tenetur
Fors hera sed duris temperat imperiis,
More tyraennorum, haec hominum mortalia secla.


page 77

Proque suo imprudens arbitrio omnia agit.
Quin magis aequa malis meliores odit, ut edat
Publica stultitiae signa notasque suae.

Ex Graeco Agathiae.

Quid mottem horrescis finemque modumque laborum?
Cur non ut portum stulte, quietis amas?
Illa ferenda semel nec post iteran da cuiquam est:
Illa semel morbis liberat, illa metu.
Cur non horrescis mo bos totidemque dolores,
Quos semel evictos saepe redire vides?

Ex Graeco Ruffini.

Heu Amor aequali ferias duo corda sagitta,
Si Deus est: si non; nec Deus esto mihi.

Ex Meleagri.

Parcito me calida perfundere, parcito lotrix:
Iam nimis ex oculis incalui ante tuis.

Ex Matii.

Quid tristare? comam aureolo quid vertice vellis?
Et turbas nitidos lacrimulis oculos?
Num qua puella tuos forte in tercepit amores?
Fare, tuis novi pharmaca certa malis.
Flent oculi, sed lingua silet: ne perge negare:
Magna fides linguae est; maior at est oculis.

Ex Graeco incerti.

Tandem dicis Aue; postquam flos palluit oris,
Postquam illud marmor ruga senilis arat.
Tandem blandiris, postquam iam incanuit illa
Sparsa humeros niveos aurea caesaries.
Ha frustra es: veterem luis hem nunc inre tumor m:
Spinas ille habeat, qui rulit ante rosas.

Ex Meleagri.

Saviolum quod dulce udis mea Nympha labellis
Vespere heri impressit nectar id hercle fuit.
Scilicet os nectar purum spirabat et inde
Ebrius epoto languet amore animus.


page 78, image: dele0078

E Platonis.

Quo peto te malum cape, si non spernis amorem,
Et me virginei floris honore bea.
Sin; et dura negas, nihilominus accipe; et illo
Formae etiam citius disce perire decus.

E Macedonii.

Ulcus amoris alo, cuius non labra coire
Sentio; pro sanie sed lacrimae inde pluunt.
Nec medicum morbo invenio, miserove Machaon
Quam posco, medicam ferre scit ullus opem.
Telephus ô mea Nympha ego sum: sis obsecro Achilles,
Et quod fecisti, cura etiam ipsa malum.

Domus ornamentum.

Cur tandem malesane struis habitacula picto
Marmore? parietibus cur variatur honos?
Dum foetore domum maculas, dum foenore foedas,
Dum luis illa istis crimina criminibus.
Illa domus vero vere est ornamenta decore,
Illa ornamentis splendet ubique suis.
Quam virtus Domini princeps statua illa coronat;
Altera candor erit, tertia purus amor.

IOANNIS PINCIERI HESSI.

Anonymo.

QUi medice vivit misere inquis Anonyme, uluit.
Ast ego viventem medice bene vivere dico.
Namque homines inter nulli mage vivere laute
Cordi est quam medico, nisi refragetur egestas.
Ast ex praescripto medici qui vivit, ut aeger,
Is misere vivit sic ipse ego vivere nolim.

De Philippo Schomlero Quaestore.

Irrequieta pavens Schomlerus tormina ventris,
Sub mea turbato pectore tecta venit.


page 79

Antidotum rogat, fuluique numisma metalli
Porrigit. ut medicam sollicitaret opem.
Ars mea debet opem dixi, tibi Quaestor inemptam:
Et renui aversa fulua mesalla manu.
Ille lares anceps repetit: mox mittit obesum
Veruecem medico munus habere suo.
Auro crat is duplo potior. verum ergo fatebor,
Lenoni dixit quod vafer ille Syrus:
Oblatae neglecta loco tibi dona monetae,
Ingens interdum noveris esse lucrum.

Vinum dilutum

Cur vina insipidis depravas suavia lymphis,
Ne placeantque facis, quae placuere prius?
Naturae solertis opus temerare caveto:
Lymphaee natali sat bibit vua solo.
An nescis etiam fluvios immittere vinis,
Quique ea divendunt quique aliunde vehunt?

De Zythopota.

Rhenanas zythi potor delatus in oras,
Vinum absinthiacum gustat; et asper ait:
Heu nimium in vino lupuli deferbuit isto:
Zythi more putans Bacchica dona coqui.

In lucubrationes Nath. Chytraeii

Non opus est, Chytraee, tuas post funera laudes
Irisculpi saxo, quod tua membra teget.
Ostendat nudum saxi memor area nomen,
Quoque recondatis sit nota certa, loco.
Quae post te vigilem redolebunt scripta lucernam,
In laudes sat erunt officiosa tuas.

Ad Polypharmacum.

Si natura aliquam mulctavit robore partem,
Vel non curati vis diuturna mali.
Indocilemque vides medica sanescere cura:
Quod Deus imposuit fer patienter onus.
Indomitumque cave medicando accersere mortem:


page 80, image: dele0080

Crebra nimis pestis pharma ca more nocent.
Appositae contra servare statuta diaetae
Sit tibi Nepenthes sit Panacaea tibi
Sic medicae per tespes non violabitur artis;
Nec minuet nummos vana medela tuos.

Tonitrua.

Priscus adorabat stolido poppysmate mundus
Fulgetra ab atris quae micabant nubibus.
Nostra sed haec quoties tonat et micat ignibus aether,
Celsis fatigant tinnulumaes in turribus.
Si densas sonitus potis est perrumpere nubes;
Vis maioraeris utique quam poppysmatum.
Aequor ut epotent culici dic dic elephanti:
Neuter potest. poppysma et aes idem heic valent.

In librum brevem et ieiunum.

Qui levibus paleis et nudo cortice mavult,
Quam nucleo et granis [(transcriber); sic: gravis] pinguibus esse satur,
Perlegat hunc librum ieiunum. insueta laborum
Pectora fallaci qui brevitate capit.

Ad viatorem.

Si vehi placide viator optas;
In biga anteriore fige sedem:
Quadriga in media locum capesse:
In puppim fluvium secans recede.

De Phryge.

Italicae linguae et quam gens usurpat Ibera,
Notitiam sibi Phryx praedicat esse parem.
Verum est ex aequo profecit in hac et in illa:
Hoc est, Phryx didicit lingua in utraque nihil.

Varietas delectat.

Ut recoli gaudent mutatis fetibus arua,
Et replent segetes horrea laxa novae.
Hoc et curarum species vertenda sabinde,
Quo nova cor acuat cura laborque novus.


page 81

Quatenus studiorum varietati indulgendum.

Sic variare licet curas, variare labores,
Una sit ut certum cura ferire scopum.
Qui dubius plures iaculum collimat in oras.
Haec est quam tangam, dicere nemo potest.
Qui binas lepores simul, et cane captat eodem,
Neuter ei fieri praeda petita potest.

De Eryce ad Candidum.

Multa Erycis super invidia mihi, candide, narras:
Invideat malo, quam miseretur Eryx.

In invidos.

Invidiae obicior? quid tum? non invidet ulli
Qui bonus est: solos macerat illa malos.

Fidendum.

Fidere te nulli dixti: si dicere perges
Hoc aliis; nemo qui tibi fidet erit.

De eodem.

Fide, videque cui fidas: diffidere cunctis
Veram ceu pestis tollit amicitiam.

Aliud.

Si nulli fidas fidet tibi nemo, tuique
Sic sine rivali solus amator eris.

Adhuc.

Nullos qui nulli sidit sibi iunget amicos:
Mutua amicitias iungit alitque fides.

Aliter.

Sunt suspecta tibi quae dicit amicus agitque:
Suspicio est verae virus amicitiae.

Votum pro Ioan. Pistorio.

Pistorius Constantiae
Fixisse sedem dicitur.
Sedem ô utinam Constantia
Fixisset in Pistorio!

De cena Stasimi et Syri.

Ad cenam Stasimum Syrus vocarat,


page 82, image: dele0082

Bibo strenuus hic; sed ille lurco
Gurgesque insatiabilis ciborum.
Invitans Stasimum Syrus bibendo.
Hunc grandem tibi, ait, scyphum propine.
Praegandem similam prehendit ille,
Hanc, dicens, praeedo tibi vicisiim
Nam tu me quoniam pares ad haustus
Urges, utgeo te pares ad esus.
Excessus utriusque sic repressi
Sunt namque hic Cereale dum recusat
Crustum, pocula mox recusat ille.

Ad Carum.

Non semel exhibui versus tibi, Care, legendos,
Ingenii fetum deliciasque mei.
Quos verbis laudas et per se currere prompto
Hac ratione stedes addere calcar equo.
Esse probum tibi iudicium, linguamque vacantem
Fraudescio; et faveo laudibus ipse meis.
At simul acanimo subit has illasue Camenas
Interdum dominis rem peperisse suis.
Et fructu caruisse meas: mescrupulus anceps
Cogit de verbis addubitare tuis.
Tu festinus ad haec: pretium tua carmina quoduis
Exsuperant; pretium nemo dat ergo tibi.
Hem, quid ais? sunt verba mihi data Care: iocaris.
Adde iocis autum, et me pete saepe iocis.

Cain.

Quis duro sitiens humanum corde cruorem,
Quartae hominum parti lucis ademptor erat?

Liberi primorum parentum.

Ubero quis nineo gusterit turgida lacte.
Ante patrem et matrem si potes, ede mihi.

Aenigma iocosum Oedipus et Davus.

OED. Nuper ab Hesperia missa est gallina coborte,
Uno plus quam sex quae parit ova die.


page 83

DA. Ovene vera putas? OE. Duplici puto plena liquore,
Albenti et croceo, cortice sub niveo.
DA. Vah nimium mihi mira refers. OE referam mage mira
Bestia supra omnem sed vorat ista modum:
Dimidio modio nam plus absumit avenae,
Ingluviem quoties vult satiare suam.
DA sit procul a nostra talis gallina cohorte
Oua ego non opto tam pretiosa mihi.
OE. Multa mihi talls contra gallina sit opto;
Ouaque mi pariat tam pretiosa diu.

In Palinurum.

Cernis urinas sine conspicillo:
Noscitas nummos ope conspicilli,
O tui miram Palinure visus
Conditionem.
Fallori an nummûm tibi cura maior.
Fectus obsedit leve, quam fugari
Quo modo possit misero molestus
Corpore languor.

De Pontio.

Mox adfuturo pallida Martio
Maestus timebat funera Pontius,
Et saepe, Martii inquit atrox
O utinam mihi parcat ira!
Totus precanti Martius annuit:
Aprilis autem trux rapuit virum;
Suique regni luce prima.
Lethifero iaculo peremit.
Ne Martii quantum libet asperi
Funesta solum tempora censeas:
Sed quaelibet labens suprema
Esse tibi videatur hora.

Ad Horum.

Qui parat invita natura expellere morbum
Invictum longo tempore, littus arat.


page 84, image: dele0084

Imo quod est gravius medicamine viscera crebro
Lassat, et interitum promovet ipse suum.
Quem curare nequis, relevet patientia morbum:
Hanc cibus et parce sumpta medela iuvet.
Romanis Fabius cunctando restituit rem:
Cunctando vitae consule ture tuae.

Epitaph. Victorini Melis.

Hac Victorinus Meles, qui vincere morbos
Arte sua poterat; contumulatus humo.
Qui vitae tories alienae vicerat hostes,
Cur nequiit vindex corporis esse sui.

Epitaph. Lud. Pincieri noctambuli.

Si nocturna quies quae sensus vinxerat, una
Brachia vinxisset cruraque fessa mihi,
Non me deciduum ceisae per aperta fenestrae
Mors in subiectam praecipitasset humum.
Heu nimis irrequieta quies, quae sensibus altum
Torporem inducis membra agis, acta necas!
In tenebris cecidi sed clara luce resurgam.
Fro falsa oblata est nunc mihi vera quies.

Epitaph. Ursulae Melu.

Dum trudo fetum fluxas in luminis oras,
Me fetumque orbant lumine fata meum.
Deserui occiduam moribundo lumine lucem,
Luce ut inoccidua tempus in omne fruar.
Quin mecum ille meus, mundani luminis exors,
Luce Dei fruitur iam propiore puer.
Nostra quid ô cari lugetis fata propinqui?
Vox nox et tenebrae: nos habet alma dies.

Wilhelmo Pincierio.

Cum tibi pro Musis Gradivi castra placere
Coepissent Marti victima factus obis.

De morte.

Exspecta mortem quocumque ferare locorum:
Quo maneat nescis mors te inopina loco.


page 85

IOSEPHI A PINV AVERBACHII

Eteosticha.

Annus initii Academia Bononiensis 447.

QUa iacet antiquis habitata Bononia Boiis,
Laurigeri arx posita est ex Helicone chori.

Academiae Paduanae 791.

Qua sita in Eugeneis urbs est Antenotis oris,
Phoebe exstructa tuo est docta palaestra gregi.

Academiae Lutetianae 891.

Aere strui grandi schola regia coepit in urbe,
Quae prope aquas posita est Sequana aquose tuas.

Academiae Ticinensis 794.

Urbs ubi Ticini insignes sita spectat in undas,
Regia turbae aula est, Phoebe, statuta tuae.

Annus mortis Caroli Magni 814.

Caelestes pisces Latoo luce petente,
Hectoreis ab avis Carole rete peris.

Academiae Lugdunensis 830.

Qua prope aquas Rhodani est urbs alta statuta virentes,
Facta est Gorgonei regia clara gregis.

Academiae Montispessulani 1196.

Aurea ubi petit assurgens Mons pessulus astra,
Parnasso e biiugo floruit aula gregis.

Alperti Magni mors 1280.

Alberte es fato properanti Magne solutus,
Tangis ubi aetatis lustra bis octo tuae.

Academiae Perusinae 1290.

Perusinae urbis coepere Lycaea vigere,
Quae prius annoso mersa fuere situ.

Academiae Aurelianae 1312.

Propter aquas Ligeris Phoebeia regna colenti,
Regia facta aedes est habitanda gregi.


page 86, image: dele0086

Academiae Ferrariensis 1316.

Fundata est gregis Aonii schola grata parenti,
Algentis propter lata fluenta Padi.

Academiae Pisanae 1339.

Qua resonans Pisas praeterfluit Arnus Hetruscas,
Gymnasii institui nobile coepit opus.

Academiae Heidelbergensis 1346.

Electoris ubi exsurgunt palatia Rheni,
Coeperunt Musis grata theatra strui.

Bartoli obitus 1355.

Explevit clarus natales Bartolus annos,
Assurgit muris qua Patavina suis.

Academiae Viennensis 1363.

Palladis unigenae exstructa est cultoribus aula,
Qua iacet Austriacis pulchra Vienna plagis,

Academiae Pragensis 1370.

Aerias qua Praga potens se tollit in auras,
Aula Cerebrigenae est aedificata Deae.

Ioan. Boccatii obitus 1376.

Ter tria Boccaci implêsti septennia vitae,
Pensa tibi e ternis fregit ubi una soror.

Bombarda inventa 1380.

Fatifera innotuit sub Caesare machina inerti,
Auras in teneras quae iacit igne globos.

Academiae Coloniensis 1398.

Aurea Agrippinae sunt tegmina structa cohorti,
Quae iuga Parnassi nubibus aequa colit.

Academiae Erphordiersis 1392.

Propter aquas Gherae sunt structa theatra Thyringi,
In quibus Aonides docta iuventa colit.

Academiae Cracoviensis 1400.

Sedes sunt positae lovis ortae vertice Divae,
Gracchi urbs qua veteris surgit in astra poli.

Baldi obitus 1400.

In tua, Chiron, equi Phoebi sunt tecta recepti,


page 87

Desiit ut Baldus vivere, iuris honos.

Academiae Lipsiensis. 1409.

Tur tribus ex Parnasso arx est exstructa puellis,
Ubere qua terra Lypsis amoena iacet.

Hussi nex. 1414.

Bis quarta illuxit mensis Quintilis ut Hussus
Constanti Constans ustus in urbe perit.

Academiae Rostochiensis. 1419.

Aetherei quae de patris est prognata cerebro,
Rostochii sacra sunt tecta statuta Deae.

Academiae Lovaniensis. 1427.

Ter trinis Nymphis Phoeboque statuta Lovani
Perpetua celebris nobilitate schola est.

Ichs Gersonis. 1429.

Sol puncta ut primae tetigit partis prope Cancri,
Gerson obit, fati lege iubente, pius.

Artis Typographica inventio. 1440.

Exhibuit nobis quae impressos aere libellos
Sub proavo ars nota est, Carole facta tuo.

Francisci Thilelphi 1448.

Ex tenebris secli pius ivit ad astra Philelphus,
Aetatis spectat lustra ubi dena suae.

Academiae Griveswaldensis. 1457.

Alta suis surgit qua Griveswaldia tectis,
Cecropiae nova sunt fixa theatra Deae.

Laurentii Vallae obitus. 1457.

Exiguae cunrulo Valla est hic pressus arenae.
Laus viget in terris: spiritus astra tenet.

Academiae Friburgensis. 1460.

Arcem Friburgi erexit tuus, Austria, Princeps.
Virginis, silvae quas Heliconis habent.

Erasmus Roterdamus natus. 1465.

In vitae est suaves auras exortus Erasmus,
Accipit ut currus Scorpio, Phoebe, tuos.


page 88, image: dele0088

Academiae Ingolstadiensis. 1472.

Qua prope Danubium iacet ingolstadia ripas,
Phoebi sunt casto facta theatra choro.

Ioh. Molitoris Regiomontani. 1476.

Latonae soboles praeclara in pisce tenetur,
Molitor ut terras linquit, et astra subit.

Academia Tubingensis. 1477.

Atria Tubingae sunt clara locata Mineruae,
Altisoni a capite est quae generata patris.

Martinus Lutherus nascitur. 1483.

Pone sequens Nonas caelo orta est quinta Nevembris,
Casta ut te genuit clare Luthere, parens.

Rodolphi Agricolae mors 1485.

Qua ter clara iacet tribus Heydelberga Deabus
Ruricula e terris raptus in astra fuit.

Eobani Hessi natalis. 1481

Ceperat ut Glauco nati apparere caballus,
Editus est vates Hessidos ora tuus.

Academiae Basiliensis. 1490,

Divae quae ingeniis praeest, sunt condita tecta
Vicina urbs Rheno qua Basilea iacet,

Philippi Melanchthonis natalis 1497.

Octava ut pulchro Februi bis luxit Olympo,
Te patrio genuit Bretta, Philippe, solo.

Ioan. Brentii natalis. 1499.

Exit ut aerias in lucis Brentius oras,
Per Cancri impegit viscere Phoebus equos.

Ioach. Camerarii ortus. 1500.

Est cretus clara Camerarius urbe Paberga,
Orta ter Aprilis lux ubi quarta fuit,

Academiae Wittebergensis. 1502.

Albicola fertur phoebo Fridericus in urbe
Dux Saxo positos constituisse lares.

Iacobi Micylli natalis. 1503.

Te vates nasci voluerunt fata Micylli.


page 89

Aprilis bis lux tertia ut orta fuit.

Academiae Francofurdensis ad Viadrum. 1506.

Arx Viadri flavas prope aquas est structa Deabus,
Parnassi Aonii quae iuga celsa colunt.

Conradi Celtae obitus. 1508.

Vitali est celebris spoliatus lumine Celtes,
Februar ubi aerio quarta sub axe fuit.

Georgii Sabini natalis. 1508.

Ut lux exoritur vicesima tertia Aprilis,
Voce Sabine potens nasceris arque lyra.

Angeli Politiani mors. 1509.

Spica vago occumbens se vesperi inaequore tinxit,
Politianus ubi hoc raptus ab orbe fuit.

Ioannis Stigelii ortus. 1516,

Protulit in lucem genitrix te clare Stigeli,
Per Iovis ut iuvenes Solis aguntur equi.

Georgii Fabricii Chemnic. 1516.

Pegaseis oreri Fabrici grate Camenis,
Phoebaea aspera Hyas luce ubi tecta latet.

Iasonis I C. mors. 1519.

Sol adiit fratres, Concordia ut astra, Lacenae,
Iuris Iason obit cognitione potens.

Ioan. Reuchlini obitus. 1522.

Reuchlini huc rapti sunt ossae locata Ioannis:
Permanet at terris gloria stante polo.

Christoph. Longolii. 1522.

Occidit Euganeis letho Longolius oris,
Astraeae in castae [(transcriber); sic: castrae] Sole sedente sinu.

Ulrici Huttem mors. 1523.

Ignifer in tepido fulsit Sol sidere librae,
Huttene, ut caeli tecta beata capis.

Victorini Strigelii natalis. 1524.

Victorine parens vitae te donat ut isti,
Deliacas algens respicis, Hirce, rotas.


page 90, image: dele0090

Nicolai Leoniceni 1524.

Solstitium caelo Titan peragrabat ut alto,
Parca ferox terra te Leocene rapit.

Thomae Linacri. 1524.

Tollit se caelo sub vespere Atlantias alo,
Tempore quo Linacer raptus ab orbe peris.

Petri Mosellani 1524.

Tollit ubi Eoa e Ponto se Pleias in astra,
Mosellane subis tristia vincla necis,

Casp. Peucerus oritur. 1525.

Pencere, aeriae contingis lumina vitae,
Stirps Latonia ubi te Capricorne tenet.

Alberti Dureri mors. 1528,

Arietis ut gonitor Phaetontis signa recenier,
Durerus caeli lucida tecta petit.

Biblibaldi Byrghaymeri. 1531.

Consilio ut Byrghaymerus bonus exit ab orbe,
Soli prope contacto pisce peregit iter.

Ioannis Maioris. 1533.

Aeriferae vallis celebris te Iane poeta
Lucina genitrix casta favente dedit.

Ioan. Stoffleri. 1534.

Piscibus it radians Deus insignita per astra,
Stofflere iniecit parca ubi vincla tibi.

Academiae Marpurgensis. 1535.

Aula gregi Clario est a Principe structa Philippo
Ad virides Lani praetereuntis aquas.

Ulrici Zasii mors. 1535.

Aetheris ut superae successit Zasius arci,
Eos armigeri conspicit astra Iovis.

Erasmi Roterodami.

In tenues clarus ventos ubi cessit Erasmus,
Herculei propa Sol signa Leonis erat.

Gymnasii Argentinensis. 1536.

Structa Argentini sunt auspice templa Senatu


page 91

Phoebo et Pieriis et Helicone choris.

Eurici Cordi obitus. 1538.

Grate gregi Corde, Aonio te fata tuleruut,
Lant prisca vodis urbs ubi iuncta iacet.

Academiae Hafniensis. 1540.

Doctis collapsa est schola restaurata Deabus
Hafnia qua aequoreis pulsa feritur aquis.

Helii Eobani Hessi obitus. 1540.

Luce minus quinta Octobris suafata peregit
Phoebo Hessus gratus Castalioque choro.

Guilhelmi Budaei 1540.

Occubuit clarus fato Budaeus iniquo,
Astraeae in casto sole sedente sinu.

Simonis Grynai. 1541.

Grynaeae es duro resolutus carcere carnis,
Urbs Rheni iuncta est qua Basilia vadis,

Contareni Cardinalis. 1542.

Fata decus Latii ut fers Contarene Senatus,
Percurrit clarius virginis astra Deus.

Hieronymi Aleandri.

Septenos novies Aleander clausit ubi annos,
Ex aevo lubrico cessit in astra poli.

Ioannis Eckii.

Fulserat a Iano decies Tritonia coniunx,
Ecci, ut te stabiles Surripuere Deae.

Academiae Regiomontanae. 1544.

Arx est Aonii fabricata Heliconis alumnis
Heic ubi arenosas Bregela volvit aquas.

Valerii Cordi mors 1544.

Cordus ubi praestans fato est sublatus avaro,
Sole sub occiduo Nerea spica subit.

Martini Lutheri obitus. 1545.

Atria te caeli poscunt pie celsa Luthere.
Lux Februi postquam nona bis orta fuit.


page 92, image: dele0092

Petri Bembi mors. 1547.

Afflicta ut tellus est Teutona vulnere belli,
Bembe subis tristis Iura [(transcriber); sic: Blura] severa necis.

Caspari Crucigeri 1548.

Occubuit cruciger fato, tot trivit ut annos,
Astra Ophinchi anguis quot geminata tenet.

Academiae Dillinganae 1549.

In qua sacra colit Phoebi studiosa iuventus,
Urbe in Dillinga structa pala stra fuit.

Viti Theodorici. 1549.

Hac tristi est clausus Vitus Theodoricus in urna.
Noricidae populi pastor et urbis honos.

Granuellani Cardinalis. 1550.

Limina Granuellanae subis lunonis Auernae,
Successit tectis Sol ubi virgo tuis.

Taulli Fagri. 1550.

Sole orto, volucrum regina levatur in oriu,
Fagius ut sentit tela cruenta necis.

Andrea Alciati. 1550.

Suscepit Cinthii Troianus plaustra minister,
Alciate has ponis carnis ut exuvias.

Accademiae lenensis. 1550.

bs ubi Salicola est vuis sita clara, loannes
Gymnasii princeps nobile struxit opus.

Martini Buceri. 1551.

Currit ut obliquo per pisces tramite Phoebus,
Bucerus felix regna superna capit.

Andreae Osiandri 1552.

Veridicae secuere Osiandro fila sorores;
Octobris fluxit tunc ubi quarta quater.

Caspari Hedionis. 1552.

Extulit ora sequens Octobris Lucifer idus,
Hedio ubi barcae lege solutus obit.

Iodoci Wilichii. 1552.

Sic illo excessit tristi U Vilichius aevo;


page 93

Oppetere est vita si meliore frui.

Ioan. Aepini. 1553.

Haec tenet Aepini cineres brevis urna Ioannis.
Huius laus celebris replet utrumque polum.

Erasmi Reinholdi. 1553.

Quintiles quae prae essit bis sexta Calendas,
Reinholde, haec fatis lux fuit atra tuis.

Georgii Principis Anhaldini. 1553.

Meispurgi Praesul sacer hoc excessit ab orbe,
Vesperi ubi Oceani Pleias exit aquis.

Setastiani Munsteri. 1553.

Quintilis fuerant luces ut quinque peractae,
Munstere, e vivis te cito Parca rapit.

Iacobi Sturmu 1553.

Sturmius asti igero est felix ubi in orbe receptus,
Scorpio solares excipit acer equos.

Hie on. Schuirphit. 1554.

Ingenua ab legum vir clarus Schuir phius arte,
Huc poni iussit corporis ossa sui.

Lucae Cranachii senioris. 1554.

Hac tegitur raptus sub tumba funere Lucas,
Qui vir Apellaea clarus ab arte fuit.

Iusti lonae.

Iustus ubi occubuit perculsus funere Ionas,
Frons cum Sole Nepe Pethyos intrataquas.

Ioan. Forsteri. 1556.

Relliquit vitae exstinctus Forsterus ut auras,
Achronico Castor surgit ad astra gradu.

Ioan Bugenhagii 1558.

Sidus ubi ex oculis pluviale aufertur Hyantis,
Tristis dat Lachesis te Bugenhage neci.

Iani Cornarii. 1558.

Excellens Phoebi, Cornari, viribus artis,
Exuvias soluit parca maligna tuas.


page 94, image: dele0094

Iacobi Micylii. 1558.

Obliqua Iovis ut pueri stat Phoebus in urna,
Te Micylle aufert vis truculenta necis.

Philippi Melanthonis. 1560.

Post idus ut sexta polo lux furgit Aprilis,
Vita clausisti clare Philippe dies.

SIMONIS ULRICI PISTORIS A SEUSELITZ

Iano Grutero sponso.

GRutere ocellos Harmosynes tuae
Ut te canentem viderat et gravi
Hinc inde deflagrare pectus
Audierat genitrix Amorum;
Et ipsa facti nescia vulneris,
Purgante taedas et puero suas,
Nec ullibi testante visam
Esse sibi Harmosynen locorum:
Mox Diva ludos sensit, imagine
Nudaque regnum tam graphice suum
Mirata pingi, te inde veram
Censuit Harmosynen mereri.
Sed aequiorem; quae parili tibi
Amore certet, quae tibi suaviter
Quodcumque scriptum aut cogitatum.
Per nebulam fuit ante inanem,
Reapse praester coniugii sacro
Coniuncta tecum foedere, te tua
Delectet in dulci iuventa
Caniciem vegeterque seram.
Hoc Diva sirmum perpetuura sere
Testata Myrthi est per virides comes;
Triga annuente Gratiarum.
Sternuit omen Amor secundum.


page 95

Hinc destinato te modo munere
Grutere donant: sic eboris vice
Frustra cupiti gratiorem
Pygmalion retulit puellam

In alterum librum Ocellorum Iani Gruteri.

Gruterum in antris Carmina Musicis
Vidi docentem credite Posteri
Nymphasque mirantes, et aures
Pierium patulas virorum.
Ohe recenti mens trepidat Bono.
Plenoque amoris pectore, turbidum.
Laetatur! euge o perge lane,
Perge gravi celebrande plectro.
Fas eruditi sit mihi carminis
Subtile silumo, fas sit et uberem
Cantare venam, deque metris
Lapsa tuis iterare mella.
Fas hunc priori iugiter additum
Novum Libellum tamque oculissimos
Tuos ocellos; queîs micare
Ipsa Charis, Venus ipsa tendunt.
Tu pervetustae Historiae invia
Ruspans, reponis cesca Quiritium
Reperta, Doctorum stupente
Ingenium Geniumque turba.
Te Plautus ambit sollicite Accius.
Tete Apulei fabula Lucii
Impressa per scelus Priorum,
Vulnera consoi ides, precantur.
Nullus lepores rectius et ioca
Utrique reddet seu rarionibus
Sit res gerenda sine priscis
Lectio constituenda libris.
Te Musa doctos Musav vetans mori,
Aeternat altum Gloria verticem


page 96, image: dele0096

Contendit astris: teque penna
Fama vehit metuente solui.

In honores Martini Coleri.

NVllus argento color est avaris
Abdito terris, nisi sub nitenti
Luce versetur, nisi tem perato
Spiendeat usu:
Ingeni sic nec vigor ullus arctis
Quod latet claustris hominum ni in ipsa
Luce versetur facilem suique
Commodet usum,
Ingenî sed quis valor est, sagacis
Quamlibet, Musis et Apolline omni
Quod caret, nullo meliore cultu et
Arte politum?
Nempe caelati graphice venustas
Maior argenti velut est: ita olim
Maior exculti studiis patescit
Ingenii usus.
Scilicet noto loquor haec Colere
Docte, quae primis meditata abannis
Sunt tibi, quorum documentque de te
Ipse dedisti:
Est tibi numquam superandus ardor
Ingeni, qualis deceat volatu
Praepeti longe sociis relictis
Prina petentem.
Non tamen non his tribuendo multum
Dotibus doctas animum per artes
Segniu formas Themides minusue
Templa celebras,
Templa per longos tibi cognita usus
Templa non ullts adeunda quorum
Non prius caeno e potiore finxit
Pectora Titan.


page 97

Qua laborandum fuit in Charybdi
Quanta monstrorum tibi perdomanda
Vis, sine aerumna subeunda tergo
Quantaque moles,
Dum velaugustos Sophiae perhortos
Purius vivo sabra foure tingis.
Vel magis iustae iugae celsa tentas
Scandere Divae,
Non ego versu memorare multo
Audeam nec mi puto, credat ullus
Cui minus lenga est series tuorum
Nota iaborum.
Quicquid assultu temerare suevit
Impio Musis sua qui dederunt
Nomina, hoc numquam patiente frangi
Corde rulisti.
Hinc tibi non tanto pretio petita
Crevit immensum (procul hinc amaro
Felle suffusos oculos rerorquens
Livorabesto)
Crevit occulto velut arbor aevo
(Arbor ut paucis solidas quae in annis
Non capit vires) gemini expedita
Notio iuris.
Nec fori tantum tibi cognitaeartes
Queis reum vexet irepidum petitor
Queîs petitoris reus et moretur
Ludat et ictus:
Scis quod argutam deceat cathedram
Pontibus quae sint repetenda priscis
Purus ut legum pateat repulla
Barbarie usus.
Non enim vulgi tibi trita ritu
Limina Astraeae modo prima: queîs vel
Eminus visis reputant se in omni


page 98, image: dele0098

Iure peritos.
Ipse lustrasti sibi Diva sedem
Qua locar sacros adyti recessus
Fontis illimi latice unde Iustum
Manat et Aequum.
Quin sua ut vidit Dea te petentem
Templa, mox totis aditis recepto
Mille fragranti labio obvia addens
Oscula dixit.
Aut mihi e terris hominum nefandis
Ausibus puisae superas necessum
Perpetim sedes colere infrequenti
Templaque cultu
Aut ab hoc caelis numero relictis
Ad domos cogar repedare priscas
Cogar humanos propiore vultu
Visere caetus.
Nec moror nam quod scelus ante Divos
Ad fugam fecit properare longam,
Iuris hic aequo moderamine usus
Auferet omne,
Huius haud curem bona tanta templi
Hic quoque in terris mihi si sacerdos
Mente tam culta manibusque puris.
Stabit ad aras.
Amplior paullo numerus colentum
Me pari si esset studio relictus,
Non nego quin mox redeant in aurum,
Tempora priscum.
Sic ait sanctae et memor aequitatis
Diva, se tanto studio colenti
Ne sit ingratus labor usque digno
Munere curat.
Namque adir iuris Dea quos docendi
Praestites nonit sibi constitutos


page 99

Leucorin qua Albis celebrem tumenti
Alluit amne.
Hos tuam sacris penitus peritam
In suis mentem docet et labores,
Te sacerdotis cumulent suique
Mandat honore.
Nec mora hi iustae bona iussa Divae,
Mox capessentes tribuunt labore
Et tuo dignum studiisque dignum
Munus honestis:
Namque te sacra tuor ecce in aede
Inter aspectus populi frequentes
Mysticos mystae Themidos deinceps
Sumere cultus.
Ergo sublimi tuor in cathedra
Stare te, mutos, prope te iacentes
Iam modo clausos numeroque apertos
Cerno magistros.
Pileus circat caput eruditum.
Annulus doctos digitos recepto
In sacerdotem Themidos sacerdos
Oscula figit.
Iamque Doctoris titulo decorus
Inter applausus tibi gratulatum
Inter optantum tibi multa transis
Omina laeta.
His meae si quid loquor audiendum
Vocis accedit bona pars et ô sol
Pulcher exclamo, meritos quo tandem es
Aptus honores!
Quos precor sic sic Deus ut secundet
Summa votorum ratio tuorum
Constet ut tandem tibi quo labores
Dirigis omnes.
Publicae ut tandem quoque res politi


page 100, image: dele0100

Ingenî fructus capiant amoenos,
Hinc tuum nomenque eat aeviterni
Per numerum aevi.
Nec tibi hoc tantum titulo laboris
Laetor exhausti pretium tributum.
Sit secuturi is, precor amplioris
Ordium honoris
Sic velit fautor, Deus aequitatis,
Sic agant queîs haec data ab hoc potestas,
Fallor? an spondens fore, cor frequenti,
Subsilic ictu?

In Viduitatem Iac. Monavii.

Rectius vives, Monavi nec usquam
Coniugem urgendo lacrimis priorem,
Nec maritatae nimium abnuendo
Gaudia vitae.
Aureum qui connubiale foedus
Deligit, felix caret exoleti
Sordibus lecti caret et pudendo
Tutus amore.
Saepius curis agitatur, aevum
Quisquis improlis viduum peregit:
In suo cernit sua cum perire
Funere cuncta.
Gaudet in festae sociam et secundae
Intuens sortis bene coniugatum
Pectus: inducens hiemes iniovas
Lupiter: idem
Summovet, non si cito prima et ista
Sic erit: tandem placido revisit
Te Deus vultu neque semper uni
Pata minantur.
Qui tibi rebus Deus ante in arctis
Adfuit, navis moderator idem
Nunc tuae vento repleat se cundo


page 101

Turgida vela.

In eiusdem nuptias.

Mon. Donec carus ero tibi,
Nec quisquam potior te trahet in sua
Abductum mihi iura amor:
Vivam regifica sorte beatior.
Spons. Donec non aliam magis
Ardebis thalamo meque foves tuo:
Castis semper amoribus
Vivam Dulichia coniuge clarior.
Mon. Me nunc multus amor tuis
Adstrictum vaiide legib. implicat.
A te non ego dividar
Dum parcent Dominae fata superstiti
Spons. Me torres face mutua,
Addictumque nova compede detines.
Te grato obsequio colam.
Dum parcent domi non fata superstiti.
Mon. Quod si pulchra favet Venus,
Con iunctosque iugo cogit aheneo,
An nexum excuties meum
Vitae ut conditio stet tibi liberae?
Spons. Quamquam sidere pulchrior
Libertas, tamen et dulcia, quae paras,
Expertis scio vincula
Tecum vivere amo: tecum obeam libens.

In eiusdem symbolum: Ipse faciet.

Summae nec pietatis indigentem.
Curam, Christicolas nec indecentem,
Quae sic res hominum quieta curet,
Ut ne vel nim ium minusue curet,
Et quae cuncta Dei in manum potentis
Committenda putet: simulque mentem
Quae non luxurians nimis secunda,
Cum fallax hera forte spirat aura:


page 102, image: dele0102

Nec deiectae metu gravi malorum
Iactetur quibus haec misella vita:
Sed quae praesidio Dei reposta
Solo, despiciat pericla cuncta
Quae, rebus dubiis licet, reseruet
Spem numquam dubiam silentiumque
Verbis ante oculis sibi duobus
Quis vult constitui? Tuum subinde
Dico perlepidum, pereruditum.
Et fonte, ut pater, e sacro petitum,
Praestantissime symbolum Monavi,
Ipse inquam faciet tuum Monavi.

Ad Themidem.

Quem tu, sancta Themis semel
Nascentem placido lumine videris,
Illum non labor improbus
Lassabir manuum: non equus impiger
Bellis reddet ab exteris
Victorem: medicae res neque Deliis
Ornatum foliis virum,
Quod morbi ancipites sustu lerit minae,
Osteudent populo inclitum.
Sed qui saepe forum fertile conciet
Legum spissior ambitus,
Frugent luridici nomine nobilem.
Hunc rex, hunc populus libens
Dignatur metitis semper honoribus,
Summis inserit et viris:
Ac iam dente minus carpitur invido.
O Astraea potens, fori
Dulcis quae strepitus optima temperaos
O brutis quoque bestiis
Depulsura habitus, si libeat, feros:
Totum muneris hoc tui est,
Quod tollit digitos praetercuntium


page 103

Aequi non malus arbiter:
Quod vivunt homines unanimi, tuum est.

Ad Grammaticam.

Quem tu, Grammatice, semel
Discentem placido lumine videris,
Illum non vitiis scatens
Turpabit trivium: lingua nec improbe
Fallet barbara verbulo
Dicentem: neque vox putida pessime
Stridentem velut anserem,
Quod gentis superet Grammaticae minas
Imponet Capitolio.
Sed certissima norma usus et arbiter,
Linguarumque comes lepos,
Fingent suaviloquis artibus inclitum
Hunc omnis populus libens.
Dignatur meritis semper honoribus,
Doctorum annumerans choro.
Et iam barbaries hunc fugiens timet.
O divina loquentiae
Dulces quae strepitus, Grammatlce, regis
O mutis quoque piscibus
Donatura bonos, si libeat, sonos:
Totum muneris hoc tui est,
Quod tollor numero te violantium,
Tam magnae metuens herae:
Quod scribo et placeo si placeo tuum est.

In nuptias Martini Coleri.

Scilicet omen habet tempus quod saepe notatum
Insignî fuerit prosperitate tibi.
Vana superstitio desit modo, caepta sub illo
Hine spem consimilis prosperitatis habent.
Fallor an ex genere hoc quiddam memorabile dictu
Offertur taedis, optime Sponse, tuis.
Voluitur, en, certo fatorum ex ordine Mensis,


page 104, image: dele0104

Cui dedit Augustus nomen habere suum.
Mensis hi est tibi quo concessa Licentia quondan
Scandendi ad summum iuris in arte gradum.
Mensis hic est anne qui te redeunte videbat
Doctorum insertum iuris in arte choro.
Mensis hic est in quo sponsu tua facta puella est
Cui minus haud Iuno quam Venus alma favet.
Hancque maritali iungi tibi lege reversus
Ille idem caeli mensis ab arce videt
Non fallor, quod agis faustum certo omine spondet
Qui toties felix fulsit in ante tibi.
Di precor augustum eventu firmate secundo
Augurium ut sponsis sint bona fata bonis.

VOLRADI PLESSENI MEGAPOLITANI.

In nuptias Iacobi Monavii,

Fere post duo lustra queis iacere
Monavi, in viduo toro solebas,
Iam tandem sociam alteram laborum,
Curarum comitem, precumque vitae
Solamen, merito atque iure quaeris.
Eant nunc veteres, novi et Sophistae.
Uxoremque piam, probam, pudicam,
Somnient studiis viri nocere.
Doctus Monavius, secundus aevi
Nostri Plinius, alteratque Varro,
Qui scribitque legitque plura solus,
Quam multi faciant simul Sophistae,
Haec commenta suo novus maritus,
Exemplo satis et super refutat.
Quid restat nisi ut augurer tibi istas
Monavi optime, nuptias secundas
Felices fore, te diu quieto


page 105

Victurumque animo esse? namque sit tu
Vixisti tuo lustra, cum tui plus
Parte dimidia ipsius careres:
Quod iam lustra Deo favente vives,
Parte dimidia rui recepta?

In Posthium et Melissum.

Debemus multum vobis, Posthi atque Melisse
Per quos Germanis nomen honosque manet.
Exterus effreni vates non optimus ore
Quondam haec non veritus dicere verba fuit
Producit nullos Germania crassa poetas:
Gallum, Italum, Hispanum mollior aura fovet.
Gallo, Italo, Hispano teste haec vox futilis, atque
Vestrae concentu vana probata lyrae est.
Saluete ô digni queis Tentonis ora coronam,
Dedicet ac tales sculpat in aere notas:
Non minus hi, quam cui libertas aurea cordi est,
Queis patriae curae est gloria, laudis habent.

Memoria Iani Gulielmii.

Qui iam tum poterat sedere iudex
Inter Signonium atque Riccobonum,
Cum lanugine vix ei recenti
Leves inciperent genae occupari,
Qualem hunc quaeso putas fuisse, amice,
Futurum, solidam si ei senectam
Mors atque invida Parca non negassent?

Ioanni Posthio.

Versibus adscribam vis ô Posthi optime nomen
Quos fundit raros arida vena mihi.
Omnia ais longi consumit temporis aetas,
Ast avidum ingenii laus fugit una rogum
Recte: sed quid me his nomen iuvat ad dere? nomen
Est sperare, mihi quae paritura nefas?
Iure tuis nomen Posthi, tu versibus addis:
Nam genium numquam quo moriantur habent.


page 106, image: dele0106

In nuptias secundas Georg. Mtch. Lingelsbemii.

Sif crum et chalybem formae prastantia vincit,
Ut quendam e priscis notum est cecinisse poetis:
An Lingelshemii tamculto in pectore quodque
Large? egaseo fonte hausta emolliit unda,
Exarsisse novum quisquam mirabitur ignem?
Agnes est ignis, velut omnia perdomat ignis,
Sic forma Agnetis vel corda adamantina mollit.
Agnes est magnes ferrum attrahit iste pudici
Agnetis mores et purae gratia frontis
Vel rigidum Timonem ardenti inflammet amore.
Vivite feiiees: sit vester mutuus ignis.
Igneque sit vestrae longe vivacior, opto.

Ad eundem.

Dum Musae reliquae et charites tibi carmina dicunt
Certatim, et argutae sonant passim lyrae:
Endymionaeo mea Musa sepulta sopore,
Tutique gaudens fructibus silentii,
Concentu strepituque novo hoc excita, repente
Sese erigit et edocta ubi a reliquis fuit,
Laeticiae quae caussa novae quae gaudia tanta:
Cuiusque cuncta haec seruiant honoribus:
Si quantum vellem, possem quoque, tristior inquit,
Studio canendi nemo me antevertetet?
Vos Lingelshemio bene praemeditata canetis
Carmina sorores, et iterabitis: ô Hymen
Adsis, ô Hymenaee: fave ô tu pronuba luno:
Mihi semisomni, heu, excutit chelyn pudor.

In Ianum Dousam.

Priscos naviter insequi poetas,
Priscos Dousam imitarier poetas
Omnes unanimi fatentur ore.
Sed novos mihi comparare priscis
Quorundam licitum severiorum
Si pace est: ego dicere haud verebor


page 107

Priscis esse parem novum hunc poetam.
Nam quae haec estratio negare priscis
Posse ullum esse parem novum poetam,
Ob caussam hanc quia natus hocce seclo est?
Num priscis igitur mage obligatus
Erat Phoebus, erant novem sorores?
An non Phoebus, ut et novem sorores,
Gratis dat sua dona cui videtur?
An non plus quoque iudicare fas est
Praestare hunc rogo qui improbo labore
Discit solli cite exteram loquelam,
Euaditque in ea optimus poeta;
Quam qui evaserit optimus poeta
Linguae, quam imbibit ubera ad parentis?
Dousae hanc ergo adimas caveto laudern,
Ne te appareat invidere Dousae,
Quod ipsi metuis tibi arrogare.
Tene ex robore brachii tui aequum est
Divini Herculis aestimare robur?
Putas nemo Heliconis in cacumen
Quod Phoebo duce pervenire possit,
Tu vires quia deserunt pede imo?
Sic priscos igitur colas poetas,
Ut non reicias novos poetas,
Priscis tempore non pares poetis;
Priscis ingenio pares poetis.

In puros eiusdem Iambos.

Passim multa poemata exaramus
Indocti mediocriterque docti:
Verum includere cuncta puro Iambo.
Soli Pierides dedere Dousae.
Ergo propria laus sit ista Dousae,
Quod solus poterit sat ille Dousam
Laudavisse poetam, more Dousae,
Puris scribere cui datum est lambis.


page 108, image: dele0108

IOAN. ISAACI PONTANI DANOBELGAE.

In Doctoratum Petri Borni.

FAma est Astraeam Saturno rege moratam
Ac cultam in terris, ageret dum paruulus aevo
Lupiter et sanctis annis virguncula luno;
Mox ubi barbatus Patrem deponeret agris,
Et ptoprii faceret iuris Satur nia regna,
Paulatim a Terrâ ad Superos Astraea recessit.
Quae rerum facies? quis tum mortalibus aegris
Horror et error erat? Tum sons insonsq sub isdcm
Legibus, et mixto maduerunt ora cruore.
Tros inquam et Tyrius nullo discrimine census.
Sed bene qui eversis potuit succurrere rebus,
Et spretae Themidos priscique cubilia veri
Indagare animo et venturo prodere seclo
Astraeae haud dubio et Divum genus. Ergo reperta
Plurima et antiquam monumenta piantia labem
Gnaviter in dias retulerunt luminis auras,
Queis meliore luto formarat pectora Titan:
Quos inter teneros cuius Themis imbuit annos
Te quoque Petre, locet tua quondam et postum a fama,
Qui nunc ingentes oras evo luere iuris
Ausus et oppositos adaperto inflectere Marte,
Inlustremque tuo capiti petere inde coronam;
Quam faustam laetamque tuis sudoribus opto,
Spirantemque crocos, et in annis perpetuum ver.
Et merito nam tenon Scylla aut ulla Charubdis,
Horridus aut gelidis in montibus Appenninus
Qua Poenus scopulos et cautes rupitaceto,
Non Tiberis Rodanusque celer non Sequana saevus,
Non valuere inquam sitientem laudis et aequi
A recto revocare gradu mentisque recessus
Vertere et incoctum generoso pectus honesto.


page 109

Ergo quod superest, Astraeae nobile culmen
Scande libens; Atque hinc tumidi ludibria vulgi
Despicito et varios hominum componito motus,
Inflammato bonos et refrenato furentes,
Aedifica nomen Themidos Sic auguror aut mex
Falciferi exsurgent rursus felicia secla,
Aut sensim ad erram e Superis Astraea redibit.

In thesaurum antiquarum Inscriptionum Iani Gruteri.

Dum quondam Romana manus victricibus armis
Et deportatis terraque marique trophaeis
Imperium extendit qua respicir ultima Thyle
Et simul Hesperius simul huic pareret Eous,
Haud peritura sui voluit monumenta laboris
Etigere, et passim iam signa beantia caelo
Aeternis dederat saxis, nisiavara vetustas
Saxa peredisset fecisset nubila signa:
Sed vetus arque novum duo doctus secla Gruterus
Et cuncta ingenio renonans antiqua reperta.
Hac etiam mcensus curâ dudum auspice magno
Scaligero quicquid Romanus rerminat orbis
Ingenio aut vidit seu charis notus Amicis,
Europae extremis ea cuncta reportat ab oris,
Et Romanum Orbem noviter nostro excitat orbi,
Atque illum melius manusuris fundat in agris.
Macte animis vir magne istis et viribus istis!
Non tibi vel Marius certaverit aut Marcellus
Imo ille ipse suos submictat Scipio fasces
Martia qui tories laceras firmavit habenas.
Unam illi partem imperii pro utribus auctam
Et desenderunt et latius asseruerunt.
Unus tu totam Romanam restituis rem;
Unde etiam Stator imperii nunc solus habendus.

Ad eundem Heidelberga discedens.

En ego, sperato qui dudum perfrui amico


page 110, image: dele0110

Optabam, et cupidi vota replere animi;
Abripior subito fatis cogentibus, et te
O desiderium linquo, Grutere meum!
Sed linquo modo quae conspexi primitus ora;
Ascanimum arcte animi, lane reservo sinu?
Ille, probum veluti non pravo semen in agro,
Et novus usque, novas edet amoris opes.


page 345

BERNARDI PRAETORII HESSI

Ecloga funebris in obitum D. Wilhelmi, Hessiae Landgravii [(transcriber); sic: Landgaavii] , etc. c. 8. Kald. Septemb. Anno 1592. pre in Christo Cassellis defuncti.

ALma per Erigonae proles Hyperionis astrum
Ignivomos agitans rapido temone iugales;
Iam prope contigerat caelestis signa staterae,
Aequidium factura brevi: iamque humida caeli
D sierst factes; nimiis, quibus ante sremebat
Desuper, eluviis pluviis fluviisque fuga is:
Iamque calor medio geniali, ab aethere sparsus,
Mulcebat radiis pecudes, pecudumque magistros,
Paulatimque umbras suadebat adire propinquas:
Tam duo pastores, Fuldae qua spumiger amnis
Catta per ambiguis sinuat se flexibus arua,
Convenere simul Faunus cui cura bidentes
Lanigerae, custosque boum Silvanus, uterque
Hassus et Hassiaci pecuarius occola Fuldae.
Quos inter, saruras dum recreat umbra muencas,
Balantumque pecus pallentes ruminat herbas;
Hic crior. incumbens baculo de more colurno,
Aggreditur Faunum, placideque ita farier infit.
S. Faune, bonis avibus quoniam convenimus ambo,
Hoc adeo laeto lucoque, locoque poloque,
Largistuos quo non ita pridem Delius imbres
Depulit aspectn rursumque affulsit aprico
Heic inquam, quoniam fatis coniungimur aequis,
Dic age si quid habes rerum fortasse novarum.
Namque fere cunctus novitatibus angulis orbis
Perstrepit et gertis vix quicquam gratius istis.
Fau. Vera quidem, Silvane, refers: quod sola novarum
Immemores rerum propriarum cura fatiget
Mortalels; quid scire novi dum quilibet ardet,


page 246, image: dele0246

Inque vicem narrat, quamvis mendacia puta,
Fictaque pro veris isthaec narratio saepe
Adserat: et nullis unquam patrata diebus.
S. Ergo novi nil, Faune tuas pervenit ad aureis
F. Nil sane. notumque tibi est, et tute fatere,
Heîc me vicini nemoris deserta colendo
Pauperis in tugurii congesto cespite vitam
Ducere: ducere et hanc extrema per omnia vitam
Quo neque vel tenuis famae periabitur aura.
S. Multa tamen spargi nuper mihi forte viator,
Hac itiner saciens, memorabat et ipse putabam.
Famam, quo non terra malum pernicibus alis
Omniparens aliud velocius edidit unquam
Omnia lativagi penetrare per avia mundi?
F. Undique me valleis claudunt, nemorumque recessus.
Tum quoque quum bissex via regia iugera distet
A nostris caulis: nibil auditur in antris.
Sed tu, quicquid, id est, quod retrulit ille: molestum
Ni fuerit, scisque illud adhuc, Silvane recense.
S. Haud aegre faciam nam nos vicinia dudum
Vimine amicitiae multis constrinxit ab annis:
Quapropter nolim quidquam tibi, Faune, negare.
F. Quam prius incipias tamen, huc concede deorsum:
Illa ministrabit frondosa umbracula nobis,
Quam iuxta montis radicem surgere cernis,
Arbor opaca, ingens: seu gramina Sirius urat:
Seu ruat immensus commista grandine nimbus.
Haec simul a pluvia Boreaque tuetur et aestu.
Incipe nunc igitur: quia iam successimus umbrae.
S. Quin ergo mentem, cum menteque subrigis aureis?
F. Has dudum arrectas teneo tantum incipe tandem
S Principio Leucum de bellatrice cohorte
Plurima nar abat: quod contra fasque piumque
Arua Trebocorum ferro populentur et igni:
Alsatia magnam partem vi, fraude potiti.


page 247

Namque ubi Brennigena de stirpe Georgius ortus
Marchio: praeclarus princeps, pietate paterna
Egregie illustris: nulli virtute secundus:
Unanimi sensu delectus Episcopus esset:
Et iam remigio vacuo succedere vellet.
Hi contra irruerint. et proditione vellet.
Oppidaereddiderint sibi pleraque subdita terrae.
Quidque sacramento Magnatibus Argyropaeis
Obstricti fuerint: non nullique urbe Sinones
Multa revelarint hosti consulta suorum.
E quibus, omnino nullo cogente periclo,
Praefectus quidam munitam insigniter arcem
Dachstaenum (ô facinus!) nulla vel glande petitam:
Periure obtulerit turmis hostilibus ultro.
Et licet hac ipsa Celtis sarab arce resisti
Quiverit et pedites fuerint in utrumque parati,
Pro patria aut mortem duros aut ferre la bores.
Artamen audemeis represserit improbus ille,
Neoglobum inadversos iacierpermise it ullum.
F. O scelera! ô mores! ô tempora flagitiosa!
S. Quin allam civis quoque praesidiatius arcem,
Non tamen usque adeo validam aut munimine firmam
Prodiderir patrio Gallorum idiomate multa
De muris hostrtacita sub nocte locutus.
F. Nunquid in his igitur statuuntur digna patratis
Exempla/ an qursquam ferat hoc impune scele stus?
S Hunc tenuis fortunae hominem sua peona secuta est
Quatuorin parteis sectum coruisque sacratum.
F. Quid vero de illo peditum Silvane tribuno
Aiebat fieri; qui magnum scilicet istud
Dediderit castrum: nullo poscente tumuitu?
S. Hactenus in Boiis hunc adservati. ubi forsan
Dat veniam galeis, vexat censura ligones.
F. At quid praeterea gestum memorabat in agro
Alsatico? aut quorsum inclinat victoria Martis?


page 248, image: dele0248

S. Euentus belli seclis fuit omnibus anceps.
Heic quoque non alius favit tamen invida Diva
Plus parti hostili, quam Argentinensibus unquam.
His namque ereptum pharetrati montis asylum.
Bis caesi pedites: et quum sua signa levassent
Molehaemum contra; et vicum obsidio ne diebus
Ter tribus arctassent frustra annonaque carerent.
Hosticus hanc auri magno cum pondere missam
Praeripuit medio castris exercitus aruo;
Prostrato et fuso comitatu, armis que superbis
Exuto, e numero captis quoque pluribus isto.
Queis hostes: ecquae vobis fiducia surgit?
Corycus Argyropam migravit, limina portae
Ex istis vix dum; quum nobis inde relatum,
Vos iter ingressos. et quod plus; scivimus ante
Hoc triduum quanam venturie essetis in hora?
Tanta magnifica urbs haec proditione laborat!
F. Proh! quam nulla fides usquam! quam fraudis abunde est!
Quae mala tam celebres agitat discordia mentes!
Si me fata loci voluissent sceptra tenere,
Hosce Diognetos Metii mihi poena domaret.
Affixos geminis discerperem utrimque covinis.
Vel biiugis vivos raperem per castra, per urbem.
Persidave ignito laniarem forcipe membra.
Divitias heic de vitiis plerumque coactas
Non respectarem; nec me domus ulla moveret.
Talibus hos vellem Magios donare brabeis!
S. Principis heîc tanti, tanta bonitate corusci;
Tamque pii sortem doleo; doleoque prosunde.
Quod praeter meritum turbis involuitur illis;
Et quibus e caelo datus est, arcetur habenis.
F. An vero nullam prorsus pars hostica cladem
Accepit? tantamue ferunt petulantiam inulti?
S Non equidem. namque inter eos quoque lurida faevit
Tisiphone, rigidumque quatit Bellona flagellum.


page 249

Iamque hunc, iamque illum prosternit in agmine utroque
Turbida: caedentem pariter: pariterque ruentem.
Noctectiam quadam (ut semper de nocte latrones
Praedatum surgunt) Elli trans flumina gressi,
Per flumen monstrante vadum et praeeunte colono:
Irruerunt in castra equitum: praedaeque furore
Incensi, nitidis coepere inhiare cabaliis:
Namque illis pumili tantum funt, et macilenti
Manne paganis quos eripuere subactis.
Strigosique, cutis quo um vix ossibus haeret.
Verum pro merito ipsorum temerarius ausus
Exeptus fuit: et magna virtute repressus:
Connictuque isto multos demisit ad orcum
Ferri acies: creberque globus vi sulphuris actus.
Capti aliquot submersi aliquot; reliquique fugati,
Qui versis tergis sibi quaesivere salutem.
Vidisses atro conspersas sangnine totas
Lucese quente vias: vidisses robore grandes
Occubuisse viros, proceros corpore et annis
Provectos: Stygiis quos nox haec intulit umbris.
F. Sed quot in adversa ceciderunt parte Tudesci,
Improu sa quibos fuit haec impressio facta?
S. ille duos cruda nec plures caede peremptos
Narrabat paucos infesto vulnete laesos?
Usque adeo forti sunt hostem pectore adorti
Qui nisi nocturnis clandestinisque vacaret
Insidiis techni que et proditione Pelasga:
Marte sed et campo turmam aggrederetur aprero:
Alsaticis dudum periisser funditus aruis
Hactenus haec sed quae sint cuentura deinceps,
Ingembus sant ista Dei: tempusque recludet:
Et quum Christiades nuper devenerit illuc
Ascanius belli dux designatus anheli.
Et primo mox auspicio feliciter hosti,
Exigna comitante manu, congressus: opimam


page 250, image: dele0250

Protenus ediderit stragem: vexillaque terna
Ceperit: et secum multos abduxerit inde.
Agmine deque suo non tres amiserit ultra.
Spem non exiguam concepi (summe Iehova
Da, precor ex animo: ne me frustretur inanem,)
Confore ut in melius bellum hoc inamabile tandem
Vergat et in melius sua qui potis, orsa reflectat.
F. Sedmum praeterea tibi sunt memorata per illum
Pluria? quem pridem permulta notasse ferebas?
S. Sun? equidem: longe sed deteriora relatis.
Namque ferebat uti Turcorum exercitus ingens
Regna Liburnorum vicinasque undique genteis,
Pannonas, et Carnos et Iazygas, atque Carinthos
Caede minis flammis infestet, territet, arctet:
Missilibusque harpisque furens et acinace curuo.
Ut quoque Casteilum (quo non munitius ullum
Triginta lustri, contra Mahumetica slagra,
Et Scythicam rabiem fuit in confinibus istis
Praesidium) clavem veluti Germanidos orae
Ceperit et captum sibi strage subegerit acri
Sicque aditum ad Lygios iam deinde parare laboret:
Possit ut in nostras penetrare licentius oras.
F. Dii meliora! etenim si trux Othomannus, hyaena
Sanguine Christiadum non exsaturanda propinquis
Ingruetit terris de nobis illicetactum est.
S. Hiltenium certe perhibent aetate priores
Ante hiemes centum praesignisicasse futurum:
Ut, si prae foribus sie sexcente sima messis
Tunc Mahumetigenae terum potiantur in orbe
Ausonio Rhenique vadis dominentur utrisque.
Quod sipropositum (pohietrinuna potestas)
Perget in effectum producere Thracius hostis:
Ne certe Hiltenius praedixerit ille verendum,
Vera nimis: quae ne fiant pater alme resiste.
F. Vana prophetarum praesagia pleraque nostris


page 251

Esse solent seclis: cuius memorabile nuper
Vidimus exemplum: quando octogesimus annus
Octavus. tot retro annis lustrisque relapsis,
Omnibus est noctem supremam afferre putatus
Et tamen aetherio sit laus et gloria regi.
Usque in praesentem stant pleraque sarta quadrantem
Propterea fatuum est, praenoscere vel futura,
Aut adhibere fidem, certoque his fidere nugis.
S. Attamen haec aliis prognostica vera putantur,
Inque sequens aevum detorquent: nempe quod illa
Mille et sexcentis octoginta octoque brumis
Exactis, certam sint sortitura sequelam,
Euentumque suum complementumque statutum.
Igneus hunc etiam physicorum calculo, in annum
Incidit, omnino magnum quid adesse trigonus
Portendens: casumque minans flammantis olympi.
Praeterea numerus se septenarius offert,
Qui sacer est tacitique trahit moderamina fati:
Ut memini quondam nostrum memorare Filiscum:
Is quoque multimode si multiplicetur: eodem
Incidit: in mundi conspirat et ipse ruinam.
Quin etiam, quum sex fecisset cuncta diebus
Ille opifex hominum, quae continet arduus aether:
Constituit tacite metam quam terminus aevi
Non transire valet, sex magnos scilicet orbeis,
Sive dies; post quos aeternae festa quietis
Ingruerent, nulloque evanida sabbatha fine,
Sed propter nostros et tot tantosque reatus,
Propter et electos, qui denascuntur in horas,
Sexta dies, sextus seu millenarius iste
Decurtabitur, et vix prima crepuscula tanget.
F. Illud apud quos vis verae pietatis amantes
Est in confesso nec controvertitur usquam:
Hanc rerum seriem vix-vix consistere deinceps
Posse diu: crebros quum deut elementa fragores,


page 252, image: dele0252

Signaque venturae iam-iam manifesta ruinae.
Sed prascite aliquid, vel divinare, vel ipsos
Temporis articulos raenoscere velle futuri;
Atque adeo certum quasi definire minutum.
Non opis humanae est quoniam ter magnus Iova
Hoc soli praeservavit sibi, nec dedit ulli.
S. Fusius haec alias. tu nunc edissere Faune,
Annon ante dies aliquot cum lacte recenti,
Caseolisue novis fueris Stereontii ibique
Audleris, num fama novi quid sparga: ab aula?
F. Non sane. Sed tu lieic nuper sortasse fuisti?
S. Iam triduum est quod sum pedea hac ex urbe reversus.
F. Hanc vero quae causa fuit, Silvane, videndi?
S. Quid rogitas? oboli, nam pressi copia lactis
Parsa supe fuerat, mea quam me vendere insst
Thestylis: ut gravis aere domum mihi pera rediret.
F. Heic nova multa tuis dubio procul auribus hausta?
S. Sic est prae reliquis vero specta cula vidi,
Tristia. quid dicitristissima tristia vidi.
Tristia, queis patriis nihil unquam tristius oris
Cernere me miaimridum vitae munere fungor.
Tristia quaefanto populum maerore replerunt,
Ut non tam lacrumas, quam flumina larga putares
Stillare ex oculis: lacrumisque madere videres
Omnia quae to a patuerunt compita in urbe.
F. Hervereot quorsum tua sese oratio flectat,
Quidne sit hoc patrios quod tanta clade penates
Adficiat: Christus nova talia vertat in hosteis!
Fare tamen, mecumque illud communica amice:
Ignarus ne solus ego, immunisque malorum
Sim: quae communes adslictant acriter agros.
S. Quod si tantus amor, cladeis coguoscere nostras.
Et patriae breviter summas audire quereilas:
Quamquam animus meminisse stuper luctuque tremiscit;
Inciplam tamen. et paucis, aducrte, docebo.


page 353

Vix ingressus enim turritae limina portae,
Quum subito ingenti misceri moenia planctu
Conspicor, et magnum clamorem ad sidera ferrl:
Obstupeo, surguntque comae, et vox faucibus haeret:
Haud secus, ac si quis per opaca silentia Lunae
Carpat iter, cernatque procul metrora per auras,
Lambentem, fatuam vefacem, celeremue capellam,
Ludentemve homines nocturno tempore laruam:
Territus obstupeat, gressumque repente reflectat
Ad sese donec redeat mentemque resumat
Sic ubi discussus stupor et vox reddita fauci:
Progredior tantique mali quae causa requiro:
Heîc mihi vir quidam cano venerabilis aevo
Respondet, lacrumis verba inter singula fusis:
Num tu solus ades velut advena: nescius huius
Lamenti, quo fata sui mestissima fata,
Principis ac Domini iam tellus Hassiaca deflet?
Quem nec virtutis, laudisve ullius egentem
Abstulit atra dies, et funere stravit acerbo.
Haec ubi fatus erat pavitantem et plura volentem
Quaerere, deseruit, vicumque ingressus apertum,
Tristior, ut visus, tristem properahat ad aulam.
Tum magis attonitus stupeo gelidusque recursat
Ossa per ima treor simul in luctum ipse resoluor.
Tandem proccdo, ta cite vestigia servans:
Quamque erat ingressus, platea quoque subsequor ista.
Iamque propinquabam, qua divi principis ante
Regaleis arces Themidis nova limina surgunt.
Huc vib perventum visu paulisper oberrans
Adspicio ingenteis ibi confluxisse cateruas
Undique quas omnes pullus velabat amictus;
Quique omneis gemitus puerique, virique, senesque
Edebant maestam implentes plangoribus urbem.
His ergo agglomeror deque his cuncta ordine disco,
Quae prius e cano satagebam scire Chremete.


page 354, image: dele0354

F. Heu deplorandas novitates! heu mala fata?
Heu deplorandum casum bis terque dolendum!
Heu infelicem patriam, quae quanta duobus
Vix-dum praeteritis habuisti funera lustris!
S. Vere infelicem patriam mi Faune, tenemus:
Quaeque intra undenas vidit tot funera messeis.
Alter ab undecimo nam vix Augustus abivit,
Lux augusta parum! bisquinta et septima cuius
Semperacerba dies: quae nostri principis olim
Consortem thalami, immatura morte peremptam
Sustulit ex ima, superaque in sede locavit,
Sex ut olympiadas, mensem tempusque bienne,
Et ter quinque dies mortali vixerat aevo.
F. Haec ita commemini. planctumque recordor amarum
Quo flebant dominamque suam, matremque clientes,
Condignam tali fletu: nam pluribus aucta
Dotibus emicuit (quae nosdtra aetate fere sunt
Rara sub hoc sexu volucris) pietate fideque,
Speque pudefierin non permittente fideles:
Et quae rarior est his, munificentia in illos,
Quos vel debilitas, vel dura praemebat egestas:
Usque adeo ut quamvis instaret mortis imago,
Non tamen illorum curam deponere posset.
S. Haec quum iam binos placide requieverat annos
Treis lunas, totidemque dies: mens aetheris axe,
In Mausoleo corpus: sedataque ferme
Crebra aerumna: dolor creber: suspiria crebra:
Ecce recrudescit malum, et integrascere luctus
Occipit, ô saevo nimium praegnantia luctu
Saecula! quae divae nondum contenta Sabinae
Morte, Sibyllinam dignae superasse senectam:
Insuper et carum milereri nescia, nostris
Principibus rapitis germanum, heroa Philippum,
Nomin is heredem patrii et virtutis avitae.
Cuius ego in laudes heic si descendere vellem,


page 355

Me prius officium linguae ne verba dies me
Deficerent: et quid vel sola diecula possit
Sufficere, ut merito sierent praeconia versu.
Non tamen haec sicco pede transilienda versu.
Caelica quod vero servarit dogmata culu,
Proque sacra ardenti zelo, studioque renaci
Iustitia, nec non pro relligione patrita
Gesserit enixam curam: quo munere nullum
Grandius extat opus, vel principe dignius amplo,
Propterea et tanto gravior mors accidit eius
Indigenis quanto maiori in pace vigebant:
Atque sub imperio tranquillo rite vacare
Doctrinae poterant sanae, Christoque probatae.
Ut vero sedecim revolutis mensibus orbeis,
O mnibus acceptus redamatus ab omnibus heros,
Indigenis alienigenis illustribus: imo,
Summis et minimis: atque ipsi carus olympo,
Sceptra gubernasset, solio suolimis avito:
Et spacium vitae haud multum extendisset in aevum,
(Nempe duos annos, menses septem octoque lustra
Non sine cunctorum trepido plangore clientum,
Mature nimis occubuit: cui plutima propter
Parcendum suerat scirent siparcere Parcae.
F. Hoc quoque commeminitum me Goarian tenebat,
Quam prius hos redii fatorum numine in agros:
In cuius fanum vitali lumine cassum
Deferri corpus vidi, condique sepulchro:
Heu vidi et memini vidit quoque Rhenus et huius
Plangoris pars magna fuit fluctusque sub auras
Euomuit solito turbatis trdior undis.
S Non nihil his etiam sopitis luctibus aegre:
Parte alia infelix crudelibus Hassia fatis
Impetitur: quam sunt huic terrae immitia fata!
Nam vix elapsis trieteride sexque diebus,
Mensibus atque tribus: rapitur lectissima princeps


page 356, image: dele0356

Magdalis, heroi multum deamata Georgo
Coniux: praelustri quam sanguis Lippicus ortu
Edidit aetherias domina aspirante sub auras.
Hanc tristeis luctu non deflevere minori
Rheniades, Rhenusque pater. Moenique fluenta,
Aedera quam Teccam Lanusque et Fulda Sabinarn.
Huius et Hassiccos obitum ingemuisse Leones,
Atque Apiosaxum, Melibocensemque ducatum,
Testantur montesque fer, silvaeque loquuntur.
F. Eheu! quae tandem tantorum pausa malorum.
Aut quis funerum erit finis! quis singula fando
Exprimetiaut poterit la crumis aequare dolores?
S. Nescio, quis finis siet exspectandus ubique
Luctus, ubiq pavor: facies lethalis ubique,
Nunc hunc, nunc illum: nunc hanc, nunc abripit illam.
Nec mora nec requies: nulla expers funeris hora est,
Quosque senis senio dignemur Nestoris omneis:
Queisque carere minus (modo si per fata liceret)
Possemus, primos necat inclementer: et usque
Optima quaeque manu Clotho fera raptat avara,
Sic quoque prima dies miseris mortalibus aevi
Optima quaeque fugit: morbi, tristisve senectus,
Dira fames, durisq premens in rebus egestas,
Succedunt, rigidusque labor bellique furores.
F. O mortale genus, per ranta pericula nitens!
Per tantos turbarum aestus, tantosque dolores
Morborum, per totque hiemes, per quicquie acerbum,
Horrendum glave triste, malum per quicquid iniquum,
Infaustum crudele ferum; per summa, per ima!
Hei, hoilquis fragilem pote sat depingere vitam?
S. Nec ramen omnta adhuc sunt sunera nostra notata,
Haclenus in patrtis quae concurrentia terris
Vidimus et magno quae vidimus omnia luctu.
Nam praeter memorata mod, quoque vid mus atrum
Hedv viga funus, lethum fatale sequutae


page 357

Magdalidos tres post februos: quum vixerat octo
Lustra dies sex hebdomadas sex, treisque novembreis.
Huic quum Marpurgi sua iusta darentur et ipse
Fortuito tabulis hanc ablegatus in urbem,
Adveni: densamque videns concurrere plebem,
Colligierque foro qua splendida curia late
Phidiacas ostentat opes, auroque nitentem
Gnomona iustitiae lancem mortisque sagittam,
Arificumque operas alias de marmore factas:
Approperavi etiam: donec sub turribus artis
Ferali strepera aera sono per templa tonarent,
Et deducendam exanimem in sua busta monerent.
Dumque heîcindigenis mistus consisto, subinde,
(Horresco referens) fremitu gemituque clientum
Consonat omne forum, vocemque inclusa volutant
Compita. pulsataeque aedeis clamore resultant.
Horum aliqui tamen interea per summa volantes
Culmina virtutum queis condecorata fuisset:
Defunctam dominam cerrarim laude vehebant.
Inter quos alius gentemque, ortumque genusque
Divinae illius referebat Principis, alta
Quod si creta domo, cui signum cornua pisceis?
Magno isto patre Christophoro, quem fama per orbem,
Praedicat et sua quem bonitas aequavit olympo:
Matre quoque haud minus illustri: quae nomine sanctas
Christi aviam retulit matremque nec his monor ulla
Inferiorve fuit virtute Deique timore.
Suspirans alius lacrumisque fluentia tergens
Ora manus prima ducebat origine vitam:
Quam fuerit sanctis studiose imbuta tenella
Mens exercitiis verae pietatis ad astra
Quae bene monstret iter praesentibus atque futuris
Concomitata bonis, caelo gratissima virtus
Tum, quum crevisset sensim maturior aetas,
Et iam facta foret complero nubilis aevo:


page 358, image: dele0358

Inque tori partem si disponente Ichova,
Adscivisset eam Ludovicus, maxima terrae
Gloria Cattorum columen, spes, duxque, paterque:
Sedula quam fuerit, quam sobria, quamque modesta:
Quam pia munifica, et quam casta, industria, sollers:
Caura, sagax, dubiis prudens in rebus agendis:
Instar apis, sacris insidens floribus horti
Caelestis semper, decerpserit optima quaeque,
Unde favos superae redolenteis fercula mensae
Finxerit, et Divum spirantia mella saporem:
Confirmare suam potuit queis spemque fidemque,
Quam mediatori dederat baptismate lota:
Quamque illibatam servavit ad ultima vitae
Flammina, quaeque illam radiantibus intulit astris.
Haec est illa sacrae fidei vis ignea: cunctas
Illa trahit secum virtures atque bonorum
Agmina multa operum: numquam sine fructibus illa
Esse potest veluti nullo Phoebeius orbis
Nativa sine luce potest consistere seclo.
Quae quia in ipsius radices egerat altas
Pectore. lectarum quoque secum traxit aceruum
Virtutum: heîc secdem sibi quae legere tenacem.
Sic olco fidei cum cautis quinque puellis
Semper adornatam gestavit Iampada, semper
Quiduis caelesti pro relligione parata
Ferre pati mortem non detrectasset acerbam.
Hinc si divinis rebus sa crisque vacandum
Ritibus, usque adeo se accinxit alacriter illis,
Incedens magna nympharum cincta caterua,
Acsi virginibus ductum iret sponsa chroeas.
Qualis Gargaphiae ad fontem, vel per iuga Pindi
Excrcet Dictynna choros quam mille sequutae
Hinc atque hinc glomerantur Oreades, atque Napeae:
Pulchra Psecas, Phiale, Nipheque, Hialeque, Rhanisque,
Drymoque, Xanthoque, Ligeaque, Cymodoceque,


page 359

Quasque referre mora est, inter quas diva pharetram
Fert humero gradiensque simul superem inet omneis:
Dianae tacitam pertendant gaudia mentem.
Talis et illa suit: talem se laeta ferebat,
Si quando ad sacros ritus campana vocarat.
Hinc quoque tam facilem sese agrotantibus ultro
Exhibuit. quorum diversis corpora morbis
Aegra laborarunt, gravibus cruciatibus usta:
His sua mandavit myrothecia pharmaca gratis
Sufficere: his, si praesentem contingeret esse,
Ipsa salutareis dedit, optatasque medelas:
Sic multis (testor vitrei vaga numina Lani:
Vos vidistis enim vos et memorare potestis:0
Attulit auxilium certum solitoque vigori
Restituit vires, acri languore solutas.
Et quum saevum alias praelustri fulmen ab arcs
Deveniat: non hac tonitru: sed vita salusque
Fluxit ad aegrotos et duro pondere pressos.
Qualis in aerii pellucens vertice montis
Prosilite scatebra museosa rivus abunde:
Qui quum de prona praeceps est rupe volutus.
Per medium densi populi, per saxa, per agros
Transit iter: cuius vicinia tota rigatur
Frigidulis limphis: et longo tramite sessi
Labra viatoris recreantur et arida lingua,
Dulce viatori lasso in sudore levamen.
Et pastae potum redeuntes gramine vaccae,
Lanigerique greges, virgultivoraeque capellae
Restinguunt gelido siribundas gurgite fauces.
Quam porro quoque se promptam, mitemque, bonamque
Illis praebuerit quos semper pallida egestas,
Et ieiuna fames duris pressere lupatis:
Hoc eleemosynae totics hinc inde tributae:
Hoc in praecones stipendia didita verbi:
Hoc aedes viduis horumspecialiter emptae:


page 360, image: dele0360

Hoc vaga paupertas, hoc ptochotrophea loquuntur
Hoc legata pias ad causas larga, relicta
In mediis ceris, testantur utroque sub axe.
Quid vero addebat, quidnam? si frigidus olim
Haustusaquae, exhibitus prompte sitientibus aegris
Praemia magna ferer? quanto maiora puramus
Esse relaturam donaria gaudia nostram
Hedvvigam, quum summa dies illuxerit orbi.
Clangentesque tubae reboante fragore vocabunt
Terrigens omnes: ut iudicis ante tribunal
Secuperi sistant ablatum digna patratis?
Tanta puto: numquam quanta ullius adiit auris,
Lumina nullius viderunt: lingua valebit
Nullius effari nec habent comprendere sensus,
Hactenus haec alter serie narraverat una,
Quae modo dicta tibi sunt a me singula Faune:
Et quum iam finem (nec enim lamenta sinebant
Plura loqui) faceret suspiria corde trahebat;
Imo alius breviter praestringens cetera vitae
Tempora quae magna cum laude peregerit, acta,
In primis vero recti iustique tenacem
Adsirmabat eam cursum vixisse per omnem:
Utque odio quaevis sit detestata flagranti
Et vitia, et pulchro, et contraria facta decoro:
Sic iniustitiae saeveque tyrannidis iras
Exilio mutare solum sedemque locumque
Iusserit: atque suis laribus procul ire remotas.
F. Inconcussa fides pietas immota frequensque
Lectio sacrorum fuit hae operata librorum
Haud dubie: quorum non est meditamen inane.
S. Sic reor; at miro illius virtutis amore,
Quae superis homines aequat, flagrasse: fuisse
Insuper et sanctae studiosam pacis, amoenae
Pacis: qua patulo nihil extat amoenius orbe:
Qua melius, qua nobilius nihil arduus aether


page 361

Vidit et est etiam nullo visurus in aevo.
Quid tam concordi referam de pectore? quid de
Coniugiique fide, vel amore et honore marito
Illustri exhibito? quid de tolerantia in acri
Decubitu? quid de fidei constantia in omni
Et vita et factis: atque ipso mortis agone
Conspicua dicam? quma vel post fata latere
Nequaquam voluit verum per publica rostra
Testat m fieri ut tori inclaresceret orbi?
Haec et multa alia, et quae vix centesima menti
Occurrunt, tanta de heroide principe tanta,
Inter singultus, inter suspiria et inter
Luctus alterna memorabant laude clientes.
Hanc igitur tantam tam mun ficamque, piamque,
Cum reliquis una Dominam matremque ducemque
Amisit patria et iactura amisit acerba.
F. Eheu quam brevis est eheu quo turbine fertur
Vita hominum ô fragilis fugitiva potentia mundi!
Quot tecum clades? quot morbos? quanta malorum
Magnorum tormenta geris? mors ô truculenta,
Quid tantum in Divos nullo discrimine saevis?
Maesta quot excelsis deducis funera ab aulis;
S. Arque haec cuncta quidem sunt, Faune, domestica: quaeque
In media exigno patria sunt tempore visa,
Quod si qui nostris consanguinitate fuerunt
Principibus iuncti narrarem fata sub îsdem
Mominibus defleta et nostris proxima terris:
Ut quod ab Hessiaco sata stemmate dia virago,
Nostrorum soror heroum consorsque cubilis
Fida Palatini ducis Electoris, Elisa
Hac vira excessit bis quinos ante decembres,
Quum vix semestri spacio glos Tecca praeisset.
Quodque palatinus dux ipsemet, inclutus, almus
Adsinis domui quam coniunctissimus Hassae,
Intra ter septem menseis, uxoris Elisae


page 362, image: dele0362

Fata sequent pie et in Christo placide obdormivit.
Et quod Gallinae princeps de Monte Georgus
Ernestus facilis princeps et pacis amator:
Atque idem Cattae coniunctus sanguine stirpi:
Vicinusque fidelis; ad huius stemmatis heres
Ultimus e vivis anno decessit eodem.
Et post tres hiemes quod dux Augustus in orbe
Saxonico: Hassiacis itidem iunctissimus astris:
Augustus, quo vix gestis augustiro alter
Ensifer imperii, pacemque artesque togatas
Maiori asseruit studio vel numina divum,
Maiori coluit zelo feruore timore:
Lurida mortiferae gustavit pocula lethes,
Exhalansque animam naturae debita soluit.
Quodque sub eiusdem exodium anni, luce decembri
Ascaniae Princeps, loachim Ernestus, et ipse
Piscibus adsinis Teccis, Cattoque Leoni:
Succumbens morti, lumen vitale reliquit.
Et quod Christophori coniunx ducis Anna Maria,
U virtembergiacae mater fidissima rerrae,
Nostrarumque patens nutricum femina fancta:
Morte sua in luctum convertit festa iugalis
Laetitiae: quaeper celebrabat ovante Georgus
Darmstadii pompa, lecta cum principe gnata
Tecciacae, Ascanii quondam consorte cubilis.
Et quod non multo post celsae principis huius
Cara soror, natu illius sed filia quarta:
Aemyliae cui nomen erat praenobile nomen,
Quaeque Palatino Reichardo foedere lecti
Iuncta fuit: matris communia fata sequuta,
Qui dederat, vitae spiracula reddidit illi.
Necnon quod consors thalami, carissima coniux,
Saxoniae herois Friderici: gentis et ipsa
U Virtembergiacae, Sophiae cui nomen et omen:
(Namque in ea pietas sexua prudentia maior,


page 363

Integritas vitae, constantia relligionis,
Mens intenta polo sacris intenta supernis,
Cuxit, et ut Phoebe, magno cum foenore luxit:
Infausto teneri partus superata dolore,
Et nimium fato properante sequuta sorores;
Cessit ad aeternae consortia laeta quietis.
Sicque adeo ex una tam celsa stirpe domoque
Unius intra anni spacium, nitidissima rebus
Quatuor humanis exemit lumina Clothao.
Tum quod Christiades, Vitechindi gente creatus
Saxonici, August suboles augusta beati,
Septemvir; nostro cognatur et ipse Leoni:
Iam duodena poli Phoebo per signa voluto:
Occubuit, viridi planeque aetate virili,
Triginta exactis felici sidere brumis.
Denique quod nuper: iam lapsa est septima Luna
Elisabe, Gustave, tui pars altera cordis:
Elisabe, Gustave, tuae parsaltera vitae,
Elisabe, Gustave, tui pars altera sensus:
Tecciaca quoque creta domo, nupta ante Georgo
Hennebergiaco: mortis praeventa furore:
Aetheriam sano migravit spiritu in arcem.
Horum, inquam, fando si singula funera vellem
Efferre: et quanto turbarint quaeque dolore
Hassiacos, Teccosque lares: te maxime princeps,
U Virtembergiaci pater ô Ludovice, ducatus:
Teque tuosque simul Ludovice ter inclute fratres,
Cattorum Dominos, veri iustique patronos,
Musarum Mecoenates: vix consequar illud,
Si mihi centenis linguis centum ora sonarent,
Ferrea vox ageret fauces: ipsique canoros
Sufficerent calamos, pastorum numina, Panes.
F. O decus in fausta! ô lacrumabile, labile tempus!
O mortem invisam! quae tantos invida sternis
Heroas! rantas heroidas estera duris


page 364, image: dele0364

Exanimas telis! ô inexora bile fatum!
Eheu! quam miseris nihil est durabile terris!
Quam brevia, et quam funt fluxa omnia, quamque caduca?
S. non tamen haec solum nostros exercuit agros
Tempestas; sed item vicinis saeviit oris;
Atque intra menseis octo bis quinque Nomarchas
(Ut taceam comites bifidos sileamque galeros:
Pontificesq duos atque extra Teutona regna
Multorum occubitus regumque ducumque dolendos)
Hassiacae iunctos domui quoque, piimaq sacri
Imperii membra; heroas, heroidas acreis,
Absque recensitis, viduavit lumine solis:
Quos inter primus dux Clivius ille U Vilhelmus,
Illustris princeps; illumque sequutus in astra
Ampla Palatini Casimirus gloria ruris:
Nuptaque Francorum tibi Carole none, Monarchae
Elisabe regina soror dilecta Rodolphi
Austriaci, placide qui iam moderamina sacri
Imperii summe Caesar virtute gubernat
Rhenanaeque domus cui Lutzolstaenia sedes,
Iohannes praestans pietate Ceorgus et arte:
Christophorusque Henetûm regali sanguine cretus:
Quem lanus subito degente sequutus eadem:
Saxoniaeque parens. Bavara de stirpe Susanna-
Dorothee; praelustre decus, speculumque corufcum
Feminci sexus magni genitrixque VVilhelmi,
Qui nunc Saxoniae flectit totius habenas,
Egregius princeps, rarae pietatis: ô illum
Di sernate ducem, patriae servate parentem,
Otia ut illustri tranquillus purpuret ore!
Abstulit his etiam Ernestum mala nex Ludovicum
Mensibus; interitum cuius Pomerania deflet:
Occubuique simul lanus dux ille Georgus
Brigensis Luitaeque Domus Gulielmus alumnus,
Magnanimus virtute gravis pietate Gulielmus,


page 365

Illustris vester genitor, Magne atque Georgi,
Semdei fratres: decus immortale Salani
Gymnasii) in requie cuius sint perpete manes.
F. Proh. caelum! proh terra! quot et quanto mihi narras
Procubuisse duces tam paucis mensibus? ecquid
Tot magnorum obitus protendunt, quaeso virorum?
Quidve illis trinune paras pater? anne quis unquam
Audiit, exiguo tot tempore ob sse dynastas?
Sed, redeamus enim tandem ad nostrum Gulielmum,
Quidnam planitie populus collectus in ista,
Cui te miscebasiquid scitabaris ab illo?
Hoc quoque vel si quid licuit fors cernere maius,
Plusve audire: mihi ne efferre gravere Melampus
Interes pecudes servabit et iste Molossus,
S. Nil moror: et quoniam sic stat sententia menti,
Quamquam ut dixi, animus luctu horreat atque tremiscat;
Attamen exorsam tibi persequar ordine telam:
Spectatum tumulum, tumulique nigrantis honorem
Undique prolapsae plebis numerosa corona
Huc se contulerat. cuius dum singula lustro
Agmina mî notus sese offert, ecce, Diores:
Aspicio: isque ubi me contra videt: ocius, inquit,
Huc ades, et si vis pompae; Silvane dolendae
Spectator simul esse, latus mihi claude sinistrum.
Namque pater patriae: speculum virtutis: asylum
Europae: imperii columen: considtor apollo:
Iustitiae tutor: pietatis cultor: amator
Artis: lux Sophiae: pacis quam plurimus auctor:
Mecoenas Cleius; bifidaeque matheseos altor:
Adsertor recti: pressorum portus et aura:
Solamen miserum terrorque tremorque malorum;
Augusius: sanctus: felix: pius: inclutus: aequus:
Armipotens; sapientipotens, virtutipotensque:
Octavo nuper Septembreis ante Kalendas,
Totius heu! patriae summo maerote, dolore,


page 366, image: dele0366

In Domino expirans princeps Guliclmus obivit.
Cui tanto heroi tam sancto, tam sapienti;
Illustri, excelso; tam forti tamque merenti
Extremum pietaris opus modo persoluemus.
Defunctum, et cunctis perfunctum rite patrite
Condemus tumulo, meostasque sacrabimus aras.
Huius in occasu patriae patris hci mihi! quantum
Praesidium Europa! ô quantum Germania! quantum
Hassia! tu quanrum Maurici perdis amicum!
Quantum etiam flumen lacrumarum exinde profusum
Fluxerit: id verbis vix est ut consequar ullis?
Certe ubi demilit moriens capur optimus heros,
Ilicet exottus grants est per regia planctus
Atria concussam baccataq fama per urbem:
Lamentis gemituque et femineo ululatu
Tecta repercussis fremuerunt undique turbis;
Usque adeo ut tantis resonaret polanctibus aether.
Haud secus ac longum obsessit si moenibus hostîs
Immanis potiatur et intro milite diro.
Qua data porta tuat, flammisq armisque repentem
Terrorem incutiat stupefactam habitantibus urbem.
Aut, velut aggeribus scissit pisciria lacusue
Erumpens superansque obiectas gurgite moles,
Cum itabulisque armenta trahens cvumque aede colonos;
Communem cunctis plangendi suppetat ansam.
Quin et ob istius pewriniquo tempote mortem
Principis ingemuit fatorura conscius aethet;
In lacrumasque abiit; nec lux furt ulla serena
Nulia serena furt neq lux neque nox; quer: tans vox
Et triliis terum facies se ostendit ubivis,
Exquo caelesti successit spiritus arci.
Confectus lacrumis ferme contabuit udis,
Maturi ingenii divini pectoris heres
Maulltrus functi spes exemplumque parentit,
Sarturus tantas reparaturatque tuinas.


page 367

Is, quoties placidos suasere cadentis somnos
Sidera: nec somnos oculis, nec pectore noctem
Praenimio accepit luctu: stratisque relictis
Incubuit, querulo patrem clamore VVilhelmum
Nequicquam ingeminans, iternmque, iterumque vocavit.
O si, Tyndaridi Thonis gratissima coniux
Quod Polydamna dedit, luctusque expectorat acreis,
Fas illi, licitumque siet nepenthes habere;
Ne nimium nimio macietsua corpora luctu!
Consternati animis consi; totius et aulae
Militiae luxere; ministrorumque catexuae,
Atque chorus procerum: summus, medioxumus, imus
Palantes veluti trepidantque stupentque manipli.
Centurione suo infelici marte perempto.
Aut, velut amisso dispersum in saltibus errat
Velligerum pastore pecus, balatibus altis
Et tremula fidum custodem voce requirens.
Sed, velut excusso, vi tempestatis oborta,
Tiphy: vel abrupto velo stridentibus Euris:
Occiduae similis consistens aequore puppis,
Omnibus horrorem pontum sulcanribus adfert.
Flete viri plorate senes, plorate puelli:
Fleie nurus; lugete Sarae; plorate puellae:
Vester honos, vestri delapsa corona capilli;
Vester honos, vester cecidit tutorque paterque.
Flere decet, plorare iuvet; lugere necessum,
Fata volunt; caussa ipsa iubet; respublica poscit:
Cuncta gemant; gemebunda fremant fremitusque lacessane
Laeta abeant; luctus subeant, risusque facessant.
Fle, luge. plora. lacruma geme, plange, doleque
Vir, mulier; suboles. Abra, civis, Dave colone:
Flare iuvet; plorare decet; lugere necesse est:
Faca volunt et fata iubent; respublica poscit.
Sed demens ego, qui iubeam succrescere planctum:
Quum vix Pleiades, vel aquae praesagus Orion,


page 368, image: dele0368

Haedorumque. Hyadumque humentia fidera tantum
Undarum pluvio demittant aet here: quantum
Exoculis nimbum tristissimus acola Fuldae,
Ultima ut accepit Guliel mi fata profudit;
Nec modo profudit: sed adhuc sine fine profundit:
Quum lamententur cuncti per compita cives,
Omnibus e clathris prospectans turba per urbem
Ingemat, et crebris questus singultibus addat.
Et merito quis enim non fleret? non lacrumaret?
Non chlamydem tereret? non unguibus ora notaret?
Horrificas voces non spargeret atque doleret?
Hoc adeo illustri de terris sole refecto.
Ecquis nulla sui luctus signa ederet: ecquis?
Quando etiam phylax etiam Domini tam pertulit aegre
Occubitum, indulgens turbata ululatibus arce?
Macrescens, nihil admittens potusque cibique:
Adspectu quoniam fuit (heu! viduatus herili.
Num nos ergo homines adfectu bruta praeirent?
Hunc et ruricolae silvarum numina, Fauni,
Et Satyri fratres et Hamadryades germanae,
Et nymphae flerunt, et quisquis montibus hisce
Lanigerosque greges, armentaq bucera pavit:
Fertilis immaduit, madefactaque terra caducas
Concepit lacrumas, ac venis perbibit imis:
Quas ubi fecit aquas, vacuas emisit in auras:
Inde petens Fuldae ripis declivibus undas,
Littora inundavit patriae liquidissimus amnis.
Intermissa etiam nova propugna cula planctu,
Nec coeptae fossae potuerunt surgere in altum.
Triste! pependerunt opera interrupta minaeque
Vallorum ingenteis aequaraque machina Cyntho.
Tantus ubiq fuit moetor, pavor horror amaror!
Vix ea fatus erat vultu tristante Diores;
En domus interior gemitu; miseroque tumultu,
Miscetur penitusque fremens plangoribus aula


page 369

Femineis resonat: ferit aurea sidera clamor.
Et iam pompa frequens sese lugentium agebat.
Ferali progressa habitu; largumque pluebat
Imbrem oculis. primum ante alios puerile praeibas
Agmen; in exequias funebria carmina psallens;
In medio vitae facies nos mortuobumbras:
Nunc inpace tuum dimittis Christe sfidelem:
Nunc corpus mandemus humi, quod luce resurget
Extrema; aeterno semper splendore coruscans.
Inde ministrorum verbi venerabilis ordo,
Hassia praecipuis quos suspicit atque veretur
Urbibus exculte Christi sacra iura docentes:
Pars lugubre canunt: pars tundunt pectora palmis:
Pars plorant: pars ingeminant repertuntque patronum
Tum facilem sibi tam propensum tamque benignum.
Hosce sequebantur fidei et virtutis equestris
Lumina, militiae celeberrima laude togaeque:
Relligio feudi quae principis intimus ardor,
Iussaque Mauritii excierant suprema tributum
Officia, et divi decoratum funere patris:
Ibant maesti omneis defixi lumina terris.
Anthracinis platcas pallis verrentibus atras.
Hos inter gestis, meritis, et nomine magni
Berlepsii; quorum vincens genus omne volucrum
Indicus insigne est antiqui stemmatis ales:
Consilioque graves Butlari aevoq verendi:
Et Malspurgraca Bonaburgensique trahentes
Nomen ab arce suum. stirps arte et Marte per omnem
Teotoniam: nec non per Celrica regna celebris.
Cetera tantorum fugiunt me clara virorum
Nomina; gestirem quae singula ferre sub auras:
Verum ignota mihi: neque fas inquirere cuncta.
Tandem successit magnum et lacrumabile funus,
Impositum thensae vexere quod octo iugales,
Promisso ad terras instrati tegmine nigro.


page 370, image: dele0370

Hi quoque tristati communis tempore luctus
Demisere caput (visu miserabilc) et aegris
Gressibus ad tumulum Dominum duxere sepultum.
Atro obtectus erat loculus, sed serico amictu:
Magnorum referens insignia picta Deorum,
Maternis ab avis deducta, ab avisque paternis.
Vidisses Clypeos legumque ducumque micanteis;
Vidisses gemmis auro argentoque rigenteis,
Arte laboratas galeas, ostroque superbo:
Unde genus, stirpem undesuam domus Hassica ducit.
Bisseni dextram, laevam totidemque tenebant
Sandapilae gravitare viri priscaque cluenteis
Progenie; lecti de stemmate et ordine equestri,
Illatum et thensa in sua dormitoria corpus.
Horum aliquos noram: lanum nempeatque Georgum
Diedenios, saxum quîs nomina principis indit,
Virtute et pietate pares, musisque faventes.
Nec non Reudelium; cuius stirps incluta binos
Egregios peperit facundo Nestoras ore:
Quorum alter Martis munus proprincipis urbe
Eximie gessit: Cassellis hoc gerit alter
Non minux eximie; iri et arte artuque potentes.
Et Bonaburgensi natum de gente vetusta
Fridricum Hermannaum, virtutis et artis amantem,
Insignis quae gens dedit, et dat Martia alumnos,
Signiferos; bellique duces, equitumque tribunos:
Qui non detrectant vitam pro laude pacisci
Tela inter media, atq hortenteis aere phalanges.
Nec te trnasierim indictum, dignissime Iane-
Christophore a Becleps cogaominis omen habentem.
Qui nuplex cuius elypeum bene psittacus ornat:
Tu quoque, tu pheretto succesum tristior ibas,
Publica deplorans incommoda, duraque fata.
Nec vos indictos heîc praetermittere vellem
O reliqui, non arte minus, quam marte coruscos


page 371

Magnates; non mente minus, quam gente celebreis:
Sed veniam dabitis, latuerunt nomina vestra.
Praeterea et funus stipabat utrinque satelles
Bissenus, versis hastilibus, atque nigranti
Implicitis (maestum intuitu!) velamine ferris.
Utque ierant vivi Domini pro corpore fidi
Custodes. sic et defunctum non sine mulcis
Fletibus, officio comitabant rite supremo.
Post lento sonipes progressu Cyllarus ibat,
Illacrumans, guttisque humectans grandibus ora;
Stromate pullato soleas coopertus ad imas.
Hic dextrum, laevumque latus clausere tenelli
Sed magnis iuvenes, clarisque paren tibus orti;
Ingenui iuvenes, flos nobilitatis avitae:
Sceptriferi ensiferi. quorum tulit alter amictum
Atrata gladium tela: tulit alter eadem,
Insigne imperii, baculum de more revinctum.
Quid mulia omnierant pullata, nigrantia, furua,
Tympana furua: tubae furuo velamine nupta:
Omnia tristifica, et saevi plena omnia luctus.
Exin prodibat, certe non passibus aequis,
Spes patris ablati, decus unica maxima cura,
Os humerosque Deo similis Mauritius heros,
Multa gemens, largoque irrorans flumine malas,
Nequicquam incusans funestae spicula mortis,
Et frustra trepida genitorem voce reposcens.
Pone subintrabat Lani moderator ad undas,
Optimus Hassorum Princeps Ludovicus et aevo
Iam gravior; patriae adflictae tutela, corona;
Praesidium columen sacra anchora firma columna:
Ille brevis sortem vitae miseratus acerbam
Collacrumans etiam. fratrem defle bat ademptum.
Hunc sequier frater tum deinde Georgius alter
Debebat, late dominans ad liitora Rheni:
Ille sed exhaustis vi morbi viribus aeger


page 372, image: dele0372

Ad fanum funus praestolabatur ibique
Succedens pompae fraterni signa doloris
Maesta dabat, nec pauca dabat. longosque ciebat
Incassum fletus, donec sub delubra ventum.
Aularum proceres hinc se longo ordine agebant,
Nobiliumque apices prisca de gente virorum;
Adque Adsessorum series longissima; quique
Consiliis aulasque levant aulisque ministrant;
Quique regunt Cattas venerandis legibus urbes
Summates, patrios inter pars optima civeis.
Tristis erat facies, per tristeis crebrius ibat
Lacruma salsa genas Domini quâ funera flebant.
Tandem etiam illustres maestissima corcula gnatae,
Quaeq gravi comitata viro virtutis equesiris,
Processum multis lamentis continuabant:
Heu pater! heu pater! ut nos destituis pater orbas!
Heu dilecte pater gnatas ut deseris orbas!
Post has ingressae Ludovici principis uxor.
Femina praelustris Mansfelda e stirpe Mari
Et multum deamata duci Eleonora Georgo,
Tecciacis laribus diva Eleonora creata:
Laevirum anhelatis flebant quoque lessibus ambae.
Inde Gynaecei lectissima turba subibat:
Hassiacaeque nurus, meostis de more calyptris
Suppliciter tristeis et tunsae pectora paimis,
Femineis nigram replebant questibus urbem.
Hinc alii atque altî; mihi quos novisse negatum:
Maesti omnes simul ire simul plorare; dolere:
Tamque pium atq bonum querulo ore reposcere patrem.
Iamque fori orchestrae cunei et subsellia fani
Conferra adstabant: et iam longissima pompae
Funebris series cessabat: ut alta cupido
Me incessit pectusque repens simul ardor habebat,
Insequi: ut orantis mistae bibere aure liceret
Iusta parentaret patriae quibus ille parenti.


page 373

F. Sed quanam fretus fudiciâ id aggredi es ausus?
Quum minime cuivis contingat adire Corinthum?
S. Res equidem mira est et vix effabilis ulli.
Dum tacitus mecum, quanam ratione, quibusue
Confieri hoc mediis posset, voluo atque renluo:
Pana voco; Pani sppumantia cymbia lacte
Destino: si occulte dedu cere vellet in aedem.
Vix ea voluebam quum me subito aere sepit,
Et multam circum nebulam atro fundit amictu;
Cernere ne quis me neu me prohibere valeret.
Pergo igitur septus nebulâ, mirabile dictu,
Per medios, templo approperans: neque cernor ab ullo.
Ingressusque; ut eo citius, si posceret usus,
Digredier possem stationem deligo ad antas;
Atque ubi desierant heîc exequialibus hymnis
Aurea convexi laqucalia plangere xysti:
Pulpita suggesti conscendit nigra sacerdos
(Nam delubra Deûm quoque nigro tegmine strata.
Omniaque ad luctum stabant composta notandum)
Et prece praemissa textuque e Codice sacro:
Felices, Domini qui denascuntur in ulais.
Inquit: ut a duro requiescant quisque labore,
Namque oper a illorum quocumque sequuntur eosdem.
Haec ita praefatus cano venerabilis ore
Presbyter: occepit bene longam rexere telam,
Multa beatorum de morte modoque beate
Ex hoc in superam migrandi corpore vitam,
Egregie, docte sancte atque salubriter orans.
Iustus, ait, cadit; et non est qui pensitet illud
Corde suo: sanctum Deus ex hoc colligit aevo:
Ecquis id advertit? venturae scilicet irae
Praeripitur: mala ne cogatur cernere nostra.
Nos ergo infaustos, nos terque quaterque dolendos!
Heu miseros! tantis qui praeservamur in isto
Aequore turbinibus, typhonibusatque procellis;


page 374, image: dele0374

Fluctibus, ccnephiis, et anuifragis vulturnis!
Feliceis vero bis, terque quaterque beatos,
Qui bene; qui placideque obdormivere: nec ullis
Amplius expositi sunt hac in puppe Maleis!
Scilicet ingressi sua quisque cubilia blandos
Concipiunt somnos; post busta superstite mente,
Inque Dei manibus servata: nec dolor ullus,
Nec vis, nec languor, nec eos adflictio tangit.
Dilecti placuere Deo: festinat is ergo
De grege sentinaque illos transferre malorum:
Quos ubi vana cohors ceu solem fulgere quondam
Cernet; in hanc vocem stupefacto erumpet hiatu:
Nempe hi sunt hi sunt; quos nos despeximus olim:
Pinsuit a tergo quos saepe ciconia nostra;
In quibus et crebro genuinum fhi sunt,
Quos reputabamus sine honore a morte futuros:
Ecce sed in gnatis ut cunctipotentis habentur!
Ut sors illorum iustos modo splendicat inter!
Ut nunc in superis digna mercede fruuntur!
Ut nunc Elysiis laeti spatiantur in hortis!
Ut nunc aetherio perfundunt nectare labra!
Ut nunc caelesti radiant diademate cincti!
Ut nunc cum Christo degunt in luce perenni!
Ecce Dei in vultu nex ut preciosa piorum est!
Ergo pie et sancte vitae in stituamus egenae
Curriculum: si et nos sancteque pieque volemus
Emori et astrigeris succedere postmodo tectis.
Vive pius moriere pius; quicumque reponi
Siderios apites inter, caelique senatum
Expetis; et pedibus stellantia prendere regna.
Nam mors ut bona sit, bona sit quoque vita necesse est:
Vix etenim moritur bene, qui male vixit: ut ille
Non male denasci poterit; qui vixit honeste.
Nec mala censenda est nex, quam bona vita coronat.
Haec qualis fuerit, talis mors excipit illam:


page 375

Et qualem reperit, talem te iudicat: annon
Succinit effectum propriae per singula causae?
Intenti argo polo, sapiamus caelica missis
Terrenis: perstat quoniam respublica nostra
IN caelis: unde et Christum exspectamus Iesum:
Vile reformavit nostrum qui corpus et illud
Clarificans, conforme suo per cuncta redegit
Marte potestatis: sibi quo omnia subdere callet.
Perbrevis est etenim fumoque simillima vita.
Quae si longa fuit: si splendida: si pretiosa:
Cura laborque fuit dolor atque angustia summa,
Mors vero melioris erit reparatio sortis,
Ut se per flammas reparabilis innovat ales,
Aetrumnae requies: morbi medicina: laborum
Finis et aeternae certissima ianua vitae.
Quae nullis curis, nullis obnoxia telis
Fortunae: nullis crucis est subiecta periclis.
In qua caelesti patria vitaque perenni,
Transitus ad quam fit, mortis mediante tridente,
De facie, ad faciem, velut est cernemns lovam,
Qua trinunus erit Deus omnia in omnibus: Amen.
His multisque aliis: quae non mihi cuncta recurrunt:
Ampliter oratis, inter suspiria cordis.
Tamdem etiam quamtum tem pusque locusque sinebant:
Multa satis graviter de vita herois humandi
Attulit in medium plura mediumque tulisset
Magnifice: infandum si quîsset fallere luctum,
Talem, inquit, talem ter-maximus optimus ille
E medio nostrum, civem transscripsit olympo.
Talem amisimus, aut potius praemisimus eheu!
Et iustum, sanctumque virum: patriaeque parentem:
Landgravium Cattae Gulielmum scilicet orae,
Cui nunc exequias, cui debita iusta paramus.
Ipse Deo placuit: Deus ergo transtulit ipsum.
Ne videat, nostris qui nunc ceruicibus ensis


page 376, image: dele0376

Imminet, et plagae consors reddatur iniqui.
Heu pater! heu currus nec non auriga Sionis!
Quei nos in tanto rerum impendente tumultu
Deseris. ô patriae spes anchora portus asylum.
Heu nos! heu miseros: infaustos: heu tua nobis
Cuncta simul tecum solatra rapta VVilhelme!
Egtegie nobis succenseat (ô utinam sim
Augur iners utinam patriae sim falsus haruspex!)
Ille potens rerum sator et dominator olympi:
Quippe volens genti mer tas infligere poenas,
Rectoresque ducesque prius sic sic gravis aufert.
Sic viduat terras ducibus, rectoribus urbes.
Praecipue sancti si sunt rectique tenaces:
Inst tueruntque viis eius, sacra iussa sequuti,
Sinceroque ipsum coluerunt mentis honore:
Noster ut hic toto fuit illustrissimus aevi
Curriculo princeps. De cuius fortibus ausis,
Praeclare gestis rebus: pietare profunda,
Et constante fide, cum relligionis amore:
Viriutis studio: sapientia ad usque stuporem,
Doctrina immensa: atque animi moderamine summo.
Erga praecones nos mansuetudine verbi
Praesigni in musas adfectu prorsus amico.
Pectore pacifico feugi clemente: paterno.
Iustitiae cuplideiadflictis miserisque benigno.
Et facili placatu. De quibus omnibus, inquam,
Harpocratem agere est satius, quam pauca referre.
Nam quincumque volet nudis hac singula verbis
Persequi ut haud dicam, dignus super aethera laudum
Eulogiis efferre: opera numerabit cadem:
Et forsan leviore: quot Africa messis aristas
Proferat: Hercyniis quota bellua saltibus erret:
Quotque gerant verno Paestana rosaria flore;
Tempore: quod Libyco voluantur marmore fluctus:
Quot legat Hybla favos: quot pennis aera pulsent


page 377

Nubivage volucres: quot pinnis unda natetur
Amnigenae pecudis: tacito labentia caelo
Astra quot irra dient tenebrosae nubila noctis.
Quotue Tomitanum progignat littus harenas.
Heic siquidem campus sese latissimus offert,
Dicendique seges quam amplissima: quae bene doctum
Delassare queat Fabium, fandique potentem
Carneadem, et Tullii flumen, fulmenque Periclis
Eneruare gravi factorum pondere victum.
Et Demostheneo fulgorem demere lychno.
Quum tamen omnino tanti de principis actis,
Ac vitae cursu iam quiddam dicere cogar,
Non ea, quae vellem, aut deberem: quaeve meretur,
Aut quae gestarum maiestas incluta rerum
Flagitat, exponam: sed quae solum modo possum,
Ingenii curtis pro viribus ordine pandam.
Ergo ut naturae methodo insistamus, et omnem
Curriculi telam primo repetamus ab ortu.
Prodiit aetherias heros Guliclmus in auras,
Quum numerarentur post partum virginis almae
Saecula ter quinque et triginta duoque recuisus
Solares, rapidi pertorrida brachia cancri.
Quaque die Domini prae cursor et alter Elias
Vitalem in lucem totidem datus ante Decembreis
Vagiit in cunis infans: hac noster eadem,
Acropoli, Hassiacum Dominorum sede vetusta,
Post quintam primos vagitus edidit horam,
Tempore Cardincus quo Marchio praesul ad amnes
Confluges, Moenum et Rhenum. Ludovicus et acer
Ille Palatinus, pacem procudere prompti,
Imperii caput et tum protestantia membra
Inter: ad iilustrem Fegnesi fluminis urbem.
Post Sueofordensis tractata negotia pacis,
Conventu indicto nec re infeliciter acta,
Pacataque aquila, pacem obtinuere cupitam:


page 378, image: dele0378

Dum per concilium de relligione futurum,
Sive perimperii primates notio fiat,
Atque ita discidio medicina parctur oborto.
Unde diem hunc deinceps celebravit quolibet aestu,
Instructo geniali epulo praeconibus, atque
Praecipuis terrae, nec non primoribus aulae:
Quique alii creti generoso stemmate adessent.
Ac si magnificis duxisse parentibus ortum,
Et decus et laus est: ut certe est maxima: idemque
Non in postrema fortunae parte locatur.
Ecquibus, et quantis digne celebrabitur hymnis
Hic princeps: tales cui fata dedere parentes,
Qui genus antiquis Francorum regibus haustum,
Caesaribusque trahunt: qucis Carolus ille Pipini
Magnus avus: maior Vitechindus avunculus exit,
Rexque Prieislaus, Megapyrgi sanguinis auctor.
Quem, sata Saxonico, mater Christina. Georgo
Edidit. et primo peperit castissima nixu
Cattorum heroi: quo non excelsior armis
Ductor erat Macedo, cuius praelustre ferebat
Nomen, et invicto cui robore nemo secundus,
Qui? quantus princeps? Hector? Menelaus? Achilles?
Non certe Troiam decimum obsedisset in annum;
Scilicet hanc aditu expugnasset et impete primo,
Nam puer e teneris ut vix excessit ephebis,
Fascibus imperii susceptis: protenus acris
Militiae bona signa dedit: flammasque minantem
Sickingum populis Meliboci, eiecit, abegit
Finibus: iectique obsedit et obruit arcem:
Traiectumque globo tristeis demisit ad umbras.
Atque illinc paucis intercedentibus annis,
Ruricolum domuit turbas, stravitque rebelles:
Ut iuvenis, valde congressus alacriter hosti.
Quin et mitratos, quid nescio qua arte, struentes:
Paccius ut tulerat: festinis terruit armis,


page 379

Et declinantes Matrem, compescuit: auri
Exacta in belli sumptus non simplice mulcta.
Praeterea Ulricum extorrem a Deceumatibus agris:
E quibus, a Sucuo depulsus foedere messeis
Quinque ter ante, aberat: collecta praepete turma
Restituit nisu princeps fortissimus uno.
Denique cum gnato patrem comprendit, et armis
Exuit. atque adeo bello clarissimus inter
Mortaleis aetate sua: ut qui nomina tantum
Landgravii audireut, trepidarent corpore toto.
Non secus ac si atro miscetur murmure caelum,
Aut vaga nimbiseri commirtunt proelia Cori,
Euronotique fremunt pluvii: tremuit inscius alto
Accipiens sonitum saxi de vertice pastor.
Hoc patre. qui praeter memorate illustria facta.
Ad Lanum Clarits sacrata palatia Musis,
Sumptibus haud modicis exstruxit et otia fecit.
Et Monachum ignavum pecus a praesepibus arcens
Divinis sanam doctrinam huic reddidit orae,
Reddidit, atque istud summis non absque periclis.
Vindelicos neque confessores ultimus inter.
Hoc, inquam' patre vitaleis Gulielmus in auras
Editus: auctores hos sanguinis ille recenset.
Quorumne tantum generosi stemmatis haeres
Esse videretur sed item virtutis avitae.
Maiorum inspiciens exempla fideliter, omnem
Iuxta ea compsuit vitam, vitaeque labores:
Conatusque illos claris praevertere factis,
Virtuti totum se dedidit: et proavorum
Gesta. probe gestis mire amplificavit et auxit.
Gnaviter a tenerls ad quae curante parente
Institui subito coepit: tantumque repente
Profecit, totque ampla dedit documenta stupendae
Indolis: ut nemo mediocre quid inde putaret.
Nec sua spes qumequam de ipso frustrata fefellit.


page 380, image: dele0380

Idque adeo Lanus fluvio quoque sensit amoeno.
Qui natum accipiens subolem patri esse Philippo,
Frundosas inter senior se sustulit alnos
Laetus: eum tenuis glauco velabat amictu
Carbasus, et crineis umbrosa tegebat arundo,
Talibus exorsus gratantia labra resoluit.
Salue magna Deum suboles spes magna parentum;
Diis genite, et geniture Deos: tu pacisalumnus;
Tu studiis clarus: Musis tu carus: olympo
Carus eris: tete Divum sapientia summe
Diliget: inque tuo figer tentoria corde
Tu virtute nepos Iessaeus habeberis alter.
Huius uti genitor fortissima proelia gessit
Pro patria atque aris toto prope tempore sceptri:
Gnaro autem Dominus pacem firmamque statamque
Concessit, pectusque dedit prudensque sciensque,
Unde recensentur ter mille paroemaei ab ipso
Prodito, et eiusdem numerorum ml ia quinque.
A Libanique cedris ad hysopum in pariete narum
Disseruit: deque armentis avibusque canoris,
Reptilibusque agri. gregibusque per aequora sparsis.
Omnigenique ad eum populi venere ducesque,
Prudenti auditum gnomas a corde profectas.
Sic etiam sator ille tuus, Iessaeus ut heros,
Irretitus erit bellis, pro arisque focisque
Fortiter arma gerens, toto clarabitur orbe,
Unde volat Titan. et nox ubi sidera condit.
Quaque dies medius fernentibus aestuat horis.
Quaque riget Scythicus brumali frigore pontus.
Ast tibi caeli potens, aeternique arbiter aevi,
Pacificas sicut Salomoni. tradet habenas.
Cordatumque dabit iuveni pectusque senile,
Omnibus instructum saplenti pectore dignis.
Hinc tua se attollens super aethera gloria crescet,
Prudentemque animum reges, populique stupebunt.


page 381

Consilia exquirent, pendebuntque ore diserto.
Sic satu, madidum gelidis caput occulit yndis
Lanus. et eventum sunt haec sortita secundum.
Nam simul atque esset viventum scriptus in albo,
Nomineque ad sacrum baptisma vocatus avito.
Et iam paulatim didicisset figere gressus.
Et iam paulisper didicisset fingere voces.
Continuo in curam disciplinamque magisdtri
Cessit, Amyntoridae ut quondam Chironis alumnus:
Utque Stagiritae iuvenis Pellaevo alendus.
Has primas tenuit parteis aetatula in ista
Nigidius: nunc gymnasii praefectus olympi.
Cui multi insigneis doctrina Buchius, atque
Henricus Canrs, et clarissimus ille Rodingus
Successere. viri cunctis virtutibus aucti.
Quorum hunc iamdudum germano somnus ademptum
Tradidit, ast illi magna cum laude supersunt.
Hicque a consiliis, Cancellorumque magister:
Alter abarchivis est et pars magna senatus,
His ergo Chironibus, his Phoenicibus usus,
Litterulas hausit cupide, preculasq sacratas,
Et antos studio progressus fecir utroque,
Ut volupe augustis esset matrique patrique,
Hospitibus vero adventantibus atque coavis
Miraculo, et cunctis patriae primatibus aulae,
Et am crescebant studiis crescentibu: anni:
Ut dubites, num plus animis, an cresi eret annis,
Ut dubites num plus pietate, an cresceret arte
Crevit urrisque quidem: pielas tamen arsque animusque
Maior, et ante pilos rerum prudentia crevit,
Non aliter, quam si occultis exuberet amnis.
Fluminibus longe tacitisque redundet arenis.
Eluvi ignorans causam miratur Amyntas.
Haecqu adeo documenta investibus edidit annis!
Ast vib vesticipem succedens fecerat aetas,


page 382, image: dele0382

Qui qualis fuerit: non est mihi dicere promptum.
Scilicer haec aetas quandoque licentior exit.
Hic catulos tractat Melitaeos: ille palumbos,
Hic merulas, ille accipitres falconibus addit.
Hic spinos alit: hic philomelas, alter alaudas.
Huius amor celeri buxum torquere flagello.
Saepius hic oculos non lippos tingit livo,
Grandia detrectans Ciceronis verba diserti
Discere, ab adiuncto multum laudata magistro,
Quae pater adductis gaudens audiret amicis.
Nil horum noster: caelestia sacra placebant
Illi iamdudum libris hoc fortius instat:
Quo magis a multis mox abiciuntur ineptis.
Nimirum toties Chironum acceperat ore.
Hanc sine doctrinae cultu vitam esse sepulchrum.
Quique aliquid scirent, duplici pollere videndi
Vilbene regnan dique artes hinc esse petendas.
Iamque pater bellum pro relligione parabat,
Pro patriis terris, pro libertate Tudesca.
Cum duce Saxoniae perdigno laude perenni.
Tum gnatum, laribus quum bulla sacrata pependit.
Argyropen ficis comitatum misit Achatis,
Teutoniae sidus, portum, munimen, ocellum
Argyropen: cuius septem spectacula mundi,
Pyramidumque apices operosos divitis orae,
Transparens superat, vel certe turris adaequat.
Huc ubi perventum, Rhenus cum Prussia et Ello
Laetitiae nova signa dabant: sanctusque Senatus:
Qui gravis, illustrisque. et prudentissimus illlic
Semper agit: nuperque piis exstructa Camenis
Funde coronabant festa collegia Musae.
Heîc alacer libris rursum, velut ante, vacavit
Indefessa opera et rro exemplo ordinis huius,
Norat enim; norat iam tum quid frugis haberet:
Norat, apiscendae quantum sapientiae opus sit


page 383

Artibus: et quantus vita siet usus in omni,
Invenias multos, sua qui corpuscula rentur
Indignum studiis maciarier: hisque vacantes
Subsannant, nasoque canos crispante cachinnos
Ingeminant Musis: condigni scilicet isti,
Virtutem ut videant, intabescantque relicta.
Interea prope nil operae, curaeve facessit,
Sed magis infama positum, pulchrumque putatur,
Nocturno putere mero. putere diurno.
Cottidie sese multis urgere culullis.
Castra laniftarum sectari: saepe feriri
Vulnere saepe aliis feriendo infligere vulnus.
Noscere cum primis, quid plistobolinda Venusdque
Dextra ferat lucri: damnosa canicula quantum
Radat: et angustae collo non fallier orcae.
Quantum obsit pronus talis, prositque supinus,
Proelia latronum gerere, Hispanumue triumphum,
Propexos tepido calamistro ornare capillos:
Cincinnos alere, et cirris animum muliebrem
Prodere mollitiem quis non agnosceret inde?
Quam procula a nugis, procul a levitatibus istis
Abfuit hic princeps? alienior esse nequlsset,
Per Fidium! usque adeo a teneris asuescere multum est?
Plus illum sancti divina oracula verbi
Discete: nocturnis plus impallescere chartis
Iuvit: et huc celsi ingenii tulit impetus ipsum.
Et quoniam e fabrica cognosci velle videbat
Auctorem fabricae stellantis: proptereaque,
Cetera quum spectent animaliacernua terram,
Os homini sublime datum sit, et astra tueri:
Et simul erectos ad sidera tollere vultus:
Magna vibisanctorum patria est: persaepeque claro
Maxima terrigenis Iovam portendere caelo:
Nec solidae conferre parum sapientiae: habere
Notiriam astrorum. nec promanere minorem


page 384, image: dele0384

Inde voluptatem, quam commoda plurima vitae.
Huic se prae reliquis studio tum ded dit: illo
Delectabatur. cura haec primaria nosse
Et caelum et tacitis famulantia sidera fatis:
Arcturum pluviasque fFlyades, geminosque triones,
Quid tantum hiberni properent se tingere soles
Oceano, tardis et quae mora noctibus obstet.
Quid ram sanguinei rubeant lugubre Cometae.
Quid cumfalicifero infelix coniunctio Martis
Denotet: ut Iaevo contriste sidere caelum
Quale sit et quantum miseris mortalibus omen,
Si neget usuram lucis Phoebeia lampas,
Quum regit obscura nitidam ferrugin frontem.
Maesta tenebrarum quur sic incurrat in umbras,
Frustraque oppositae luctans cum corpore terrae,
Cernere fraternos exoptet Cynthia vultus,
Unde treimor terris exurgat, et horrida caeli
Fulmina: quid tonitru toties immugiat aether:
Zodiaci quid signa notent: qua parte rotentur.
Quid duodena ferant damnive lucrlue per axem
Limina: quei quoduis oriatur et occidat astrum.
Hoc adeo studium feliciter, ex animique
Successit voto: ut Ptolemaeum vinceret ipsum,
Arragonumq ducem multis excelleret ulnis.
Auditu certe tarum dignumq stupere,
In iuvenem Cadere herbem tam sercile poectus!
Quid memorem sphaeras rotque instrum enia deinceps
Arte reperta ista: Radios, cyclosque dioptrasque,
Astrolabo, cano nas: fictique imitamina caeli.
Quo clausus variis famulatur spiritus astris,
Et vivum certis opus intus motibus urget
Percur: it proptium confictus signifer annum,
Et simulata novo nova Cynth amense recurrit.
Heicque laboranti sua adest ecliptica Phoebo.
Arcticus heic polus est. nec decst antarcticus illic.


page 385

Heîc medium apparens aequator dissecat axem:
Heic tropicus Cancri et Capricorni solstitialis.
Heîc piger Arctophylax, custosve Erymanthidos ursae:
Necnon Oleniae signum pluviale Capellae:
Candidus auratis aperitque his cornibus annum
Taurus, et adverso cedens canis occidit astro:
Heîc etiam Eoaesi Atlandites abscondantur,
Gnosia fulgentis decedit stella coronae.
Haec simulacra poli, visu miranda sagaci
Repperit ingenio solertique extudit arte
Quae nunc cumreliquis sancte adversantur in aula.
Interea studris duum fortiter instat iisdem,
Sese aquilae suasu generum pater obtulit Halae:
Utque fera in coecos com pellitur inscia casseis
Sic circumuentus contra promissa fidsemque,
Fraudibus Albani ducis, Atrebatensis et astu
Praesulis, abripitur. Quem dum rrustra ille redemptum
Postulat a vadibus roties: et non tamen inde
Verba sides sequitur: iuvenilibus impiger annis
Accingit se armis. laterique accommodat ensem
Cum duce Mauritio; coilectisqe undique turmis,
Et cum liligero firmato foedere rege:
Aggreditur magnum facinus: sua castra volenter
Iungente Alberto. de sanguine Teutoni Achillis.
Iamque micans campis exercitus ibat apertis,
Qua vastas aperit late Thuringia silvas:
Francida caeruleus qua Moenus tura pererrat:
Quaque nemus magni longe se pandit Othonis;
Qua Nicer immiscet tumido sua cornua Rheno.
Quaque Nicrum Vilsus spumantibus amnibus auget:
Obvia quaeque merens nec claultra, nec ulla locorum
Propugnacla valent tantos sufferre tumultus:
Nil fluvii; nil castra iuvant imposta nivosis
Alpibus exsuperant Istrumque, Oenumque Licumque;
Ipsam Elephantopolin capiunt; Fiessam, atque Erebergum


page 386, image: dele0386

Vertice contingens excelso sidera olympi.
Tertius hac celeri fama Rex Carolus, Oeni-
Pontefugit; subitis Villacumque acduolat alis;
Saxone dimisso prius. E Carnisque parandae
Ius pacîs fratri plenum facit: atque solutum
Landgravium nostrum promittit protenus iri
His tyrociniis belli, iuvenilibus annis,
Hisque rudimentis plus noster praestitit heros;
Quam multi, multos faciunt qui bella per annos.
Namque ita restituit patrem, iam quinque Decembreis
Carcere detentum immerito: pacemque cupitam
Relligionis et imperii quae publica sertur,
Extorsit: patriae libertatemque reduxit.
Anspice Mauritio quae Passaviensibus actis
Decreta a Ernandoque acceptata lubenter;
Posteaque Augustae rata facta, probataque cunctis
Imperii rodinibus, firmisque iurataque verbis.
O pactum felix ô sanctae munia pacis!
Dispereat pereat dirum mortalibus omen,
Qui tuas. crilegis ausit temerare statura
Nisibus: aeterno pax aurea carmine dignaa!
Hactentus hac suffulta salus Germanidos orae
Perstitit: ac deinceps stabit quoque firma tenaxque,
Si modo nil aliud mereantur crimina nostra.
Hoc quid exit, si non gnatum siet esse fidelem?
Hoc quid erit, si non patriae simul esse parentem?
Hoc quid erit si non adsertorem esse quietis?
Hoc quid erit libertatis ni vindicem haberi?
Atque ubi tranquillo fluerent iam quaeque tenore,
Redditus et pater, et pax reddita. fortibus armis
Depositis; rurusus successit ut ante togatae
Miltiae: causis adiunctusque inde severis,
Plurima praeclare pro patre negotia gessit.
Praecipuc longam missus componere litem,
Quae cum Nassoviis plures flagraverat anne;


page 387

De Melibocensi comitatu: Vangionumque
Vormatiae bis pacificis interfuit acit.s
Denique quum frater, princeps illustribus ausis,
Ludvicus sponsam Charitinis duceret agris,
Hedvvigin, forma. pietate, decore nitentem;
Adiunctamque sibi lectica ferret cadem
Germanam multo claram splendore, Sabinam,
E curru egregie radianrem ut sidus Eoum
Vidit eam: visamque cupit; potiturque cupita,
Concipiens subitas circum praecordia flammas,
Qua cum, iam natus triginta tres hiemesque,
Regali dape, regali pompa atque paratu,
Gaudia Martigena thalami celebravit in arce,
Bissextus Februi cum sol fulgeret ab aethra.
In quo coniugio. fecundi stipitis instar,
Undenam gevit subolem, adspirante Iehova:
Qua de Mauritius superat ternaeque sorores:
Aeternum ô utinam superent vitaque fruantur:
Cetera cum Christo. cui reddita, degir in aevum.
Quumque pater meram sentiret adesse Philippus:
Confectus senio plenusque saturque dietum,
Paulo post thalami celebrata iugalia festa;
Ut primogenito geminos huic tradidit enseis:
Significans tacite sibi non opus amplius esse:
Ipsi autem rerum deinceps inenmbere curam
Maiori natu populesque urbesque tueri:
Dectrinam sanam bene propagare: scelestos
Plectere. vim passos contra desendere iniquos:
Iustitiam et pacem cum libertate sovere.
Atque ita non multo post se commisit olympo:
Quo cum Theudosio necnon Danide recumbens.
Purpureo liquîdum nectar bibit ore Deorum.
Ergo instauratis patri solemnibus aris,
Auspicium sceptri ipse sui facit. atque per omnem
Imperii cursum talem se praebuit: ut quid,


page 388, image: dele0388

Posterius memoresve prius, dictu atque repertu
Difficile omnino sit, vel centum ora tenenti.
Omnia summa ineo: merito quis ut ambigat, unde
Incipiat: vel quo supremo fine quiescat.
Praecipue est pietas: primas sibi vendicet ergo.
Nac sine fuscepit nihil umquam, nilque peregit:
Hac solide institui subolem curavit: ad illam
Tot vicibus gnatum in tabulis hortatur apertis.
Haec est virtutum reliquatum fons et origo:
Hinc propagandi verbi caelestis obortum
Manavit stdium et longe lateque serendi.
Indicium, cuius non munificentia tantum
Templa scholasque erga fuit: illorumque ministros:
Laniacûm quando tot sumptibus ipse Lyceum
Fovit: condendis reparandisque aedibus alrais
Materiem argentumque dedit, stipendiaque auxit
Largiteremeritis vincinis, corporeve aegris
Praesbyteris stautit viginti quinque daricos,
Tres alicae similaeque unum et zae octo medimnos,
Quos Roteburgensi e canone accepere quotannis.
Quem canonem ante quidem vix quadringenta luentem,
Milibus ipse tribus post; centum auxitque medimnis.
Inter sed reliquos, queis rerum curta supellex,
E sale distribuit quoquo anno mille Philippos.
Sique ministerio quidam statione vacante,
Adraitti cuperent; confirmarique rogarent:
Hosce perorantes prius ipse audivit eosque
Tentavit ne forte minus sit idoneus ullus,
Quisecra Catriacis prosteri vellet in agris.
Si bene processet laudans: adhibensque pararis
Magnifice dapibus: necenim fas esse sciehat,
Principi a facie quemquam discedere tristem.
Et sic erga omnes Christi sacra ipssa docentes
Adfectus cum laude fuit celsissimas heros.
Horum etiam primum caussas si forsan haberent:


page 389

Sepositis aliis cognosci iussit in aula:
Ne dum rostra fori sequerentur, adesse nequirent:
Officio precibusque minus, verboque vacarent.
Auspicio ipsius speciales quolibet anno
Sunt et conventus habiti: quos voce Pelcsga
Indigitant Synodos: in queis de rebus ad aram.
Omnigenisque aliis incommoditatibus actum est:
Hincque ad conventum generalem rite relatum:
Cui si non proprio at primatum corpore semper
Praefuit: exemplo veterum regumque ducumque,
Iessiadae Ammonidae Constantinique, Nicaenam
Qui syndoum indixit praesensque interfuit ipse.
Praeterea et viduis pastorum a morte relictis,
Vitae inculpatae si sunt: prospexit, et orbis:
Quique per ignavas. Vestales ante peribant
Coenobii Hoecklaemi reditus in Blassico agello:
Attribuit bis vicenis, pro ventribus istis,
Praebendis totidem Et si plures forte supersint,
Ex Roteburgensi dedit his alerentur ut agro
Quae vero haec probitas? quae munificentia? quive
Relligionis amor? quotus est iam quisque tyrannum,
Cui tam sit cordi pietas: eiusque ministri?
Qui non haec proprios potius convertat in usus:
Ut ne de propriîs sacros convertat in usus?
Ast non hac tantum fidei ratione probavit
Tutandae studium, propagandaeque: sed illud
Indiciis aliis manifestum fecit abunde.
Namque quis ignorat qua sollicitudine tentus
Pro Gallis fuerit fidei consortibus? omnem
Moverit ut lapidem, nihil intermiserit usquam,
Lux Euangelii quo crescere posset in ipsis:
Exsulibus Christi fuerit qui portus et aura:
Quoque laborarit zeli feruore palustreis
Pro arbore Christiadum Moeni quae crevi ad undas.
Hac pictate suam teneris mox imbui ahannis.


page 390, image: dele0390

Cuiravit proelm: taleis adhibendo magsitros,
Qualibus ipse etiam primae sub flore iuventae
Usus erat: quorum doctrina industria et arte
Mauritius gnatus tantum profecit, ut ipsum
Velle viderentur studiis superare parentem.
Ut de aliis sileam: satis admirabitur ecquis
Carmina, quae pangit Musis et Apolline digna:
Non tatum Latio, sed Graeco induta cothurno:
Seu placeat culti velut est Elegeia Tibulli:
Seu cum agniloquo quid grande sonare Marone,
Seu Lyricis variare modis modularnina Flacci:
Seu Colophoniaco cum vate referre Pelasga:
Omnibus excellit. Testis Psalmodia regis
Hebraei: vario nuper vestita colore,
Carmineque omnigeno, tenero converso sub aevo;
Plus minus a geminis quam Musae et Phoebus Apollo
Exspectant avitae brumis; in eaque triumfant.
Huius ei studii pater auspex; dumque fidelis
Hombergus, Themidis quem clarat adorea summa,
Et doctoralis decorant insignia lauri;
Inter et Eubulos Adsessoresque recenset.
Principium pietas sapientiae: ab hac quoque nostri,
Efcatebra veluti sapientia fluxit. in omni
Effulgens opere, et rotum celebrata per orbem:
Hanc stupuit Caesar Romanae gloria terrae:
Sicut ad oraclum coecoque in marmore portum
Huc confluxerunt Europae totius astra.
Hanc perlegatos magnus Florentiae Apollo
Consuluit. mirum quod possit iure videri;
Quum talem invideant laudem plerumque Tudescis
Ausones, et soli sapere et praecellere quaerant.
Hanc rex Francorum, Valesina e gente supremus:
Hanc rex Francorum, qui nunc radiantibus armis
Fulminat ad Ligerim, Rhodanumque, Ararimque, Isaramque,
Ter quaesiverunt cupidi, et stupuere repertam.


page 391

Octonis vicibus diva Elisabetha, Britanni
Stella soli laus fama, decus, columenque, salusque,
(Ut Davididen visit regina Sabaea)
Legatis tentavit eam: Scotumque Monarcha:
Et Cimber, Suecusque, Signismundusque Polonus
Ut taceam multos Germano heroas in orbe,
Per quos perpetuis prope sollicitatus Achatis,
Mercuriis scriptisque fuit, velut anchora sacra.
Et, ne quis vugli iactatum vocibus illud
Obtentat: sapientem aliis sibi desipientem;
Novimus experti; quanta prudentia habenas
Rexerit: atque uno Consi simul ore fatentur:
Quaecumque inciderint tractanda negotia, semper
Praesignem quandam sese ostendisse Mineruam:
Cum Serum Domina utmerito exclamare queamus:
O faustos ô felices famulosque virosque,
Queis coram vidisse datum, coramque bibisse
Auribus, ingenii et prudentis acumina mentis!
Quid de iudicio sapiente animoque sagaci
In fabricis domuum condendis atque struendis,
Commemorem? in primis nostram quo muniit urbem,
De vallo et fossis, propugna culisque stupendis,
Loricisque altis: quarum qui clumine perstat,
In barathrum quasi, vel summam despectat abyssum.
Ingressus quae valla cavos, coecosque recessus
Intus habent, miris et concamerata cavernis,
Totaque fornicibus constant adamante paratis.
Vix hanc crediderim superasse Semiramis urbem,
Coctilibus muris, pice calce, bitumine structam.
Qua sint arte duo fabrefacta palatia in arce,
Expediatne aliquis? quibus obtigit illa videre.
Affirmant uno ore simul vix tale quid omni
Europa atque Asia reperirier ullibi posse:
Ut nihil exponam de teritio, eoque sat amplo
Quum referat prima veteres ab origine Cattos,


page 392, image: dele0392

Ludovic-Henricos, Hermannos atque VVilhelmos.
Pacificos, et magnanimos, mitesque, gravesque:
Illud inauratis simul ut laquearibus ardet,
Maeandris variis, emblemate vermiculato:
Phidiacisque striis, lemniscatisque asarotis:
Insuper et cunctos toto super orbe Monarchas,
Qui saxagenos intra vixere Novembreis:
Ad vivum expressos exquisite, ordine longo
Exhibet. heîc primus se Carolus ille videndum
Quinctus agit. iuxtaque illum Ferdnandus: ab illo
Maximus Aemilius; capita imperii, atque Rodolphus
Austrius: illius qui aevo diadema tulerunt
Romanum, sceptrumque potens, orbemque superbum,
Post reges subeunt: Tartessius et Lusitanus:
Liligeri; Albiones: Scoti: Cimbrique: Gothique.
Ei Sueci; Moscique truces; rigidique Poloni.
Magnanimique duces, Germanae lumina terrae,
Saxones ensiferi, lanus-Fridericus, et acer
Mauritius, cum fratre pio, sanctoque parente:
Marchionesque sago celebres, et fortibus armis:
Atque Palatini: Boiique; Henetique: Sicambrique
Et Brunonigenae: Pomerianique: Holstariique:
Thermarumque duces; et lunaeburgiacae proles:
Nec-non Ascanii, Charitionrumque Dynastae:
Auraniusque Comes: Parmaeque: Arnique; Mosellaeque.
Alloborogumque apices: Condaei; et Giusius audax.
Hosomnes, pluresque refert in imagine vera
Cena culum prius hoc: ast illud marmore totum
Collucet Pario structum, solidoque alabastro:
Non artis trivialis opus: de marmore puro
Structa pavimentum, subsellia, sigmata, fulcra.
Quid de contiguo regalibus arcibus horto
Auricomo dicam? Paradisi florida tempe
Fluc iures translata: nihil viridaria Paesti
Nil bifera Alcinoi pomaria; Adonidis horti,


page 393

Hesperidumque nihil sunt, si aequiparaveris isti,
Praeter enim omniferos fructus, quos Gallus et Auson,
Quos Brito, quos Cimber, quos Suecus, Sarmata, Scotus
Progigni secum tantum rebatur, cosque heîc.
Vidit et obstupuit; sunt et topiaria in illo
Daedala, quae camuris texunt umbracula ramis:
Sunt vivi latices: Nili, Euripique latentes;
Queis improvisus creber siphunculus exit,
Multifido tubulo: sunt et vivaria: suntque
Anfractu vario labyrinthi; et panda theatra;
In quibus aula ingens asapientibus undique
Est nieroglyphicis emblematis, hoc patre natis:
Bos piger excussis heîc gestat ephippia loris,
Hoc titulo: Nemo contentus sorte sua audit.
Heîc alia inter item dispas complexae capellae
(Ingratus coccyx velut) inficit ubera tabo
Occulte, super inscripto: pro lacte venenum.
Quae cum mille aliis nostri pictura VVilhelmi
Arguit argutum ingeium, et caeleste cerebrum
Quid Roteburgiaca dicam de regia, ab ipso
Regali educata prope magnificentia in auras?
In qua aulam statuit, reddentem quaeque clientum
Signa vasallorum, comitumque, virumque vetusto.
Stemmate clarorum; Castellorumque per oram
Hassiacam: feudi qui relligione tenentur,
Adspiceres summo sexcenta insignia amore,
Atria quae decorant ist haec, mirandaque reddunt.
Ast si conspicias aulas coniuncta sacella:
Haerebis dubius, nec. mente stupebis inani;
Iudiciine prius mirere piive laboris.
Nam quum Papicolae statuis sua fana profanis,
Scultilibusque aliis, signisque elinguibus ornent.
Ut feriant splendore oculos gemmante videntum:
Et simula crorum culturae limina pandant:
Ille, sacrosancto promptis e Codice dictis:


page 394, image: dele0394

Pro pietate cata quae consignaverat ipsus,
Officii monitura sui vitaeque futurae
Quemlibet, ornavit mire buius fornicis arcum.
Quocumque intendas aciem sunt obvia, quae te
Erudient pascant animum caelestibus escis:
Muneris et saperae faciant meminisse salutis.
Quaeque suis appicta locis, peramabile visu:
Heîc ubi consistit princeps; quae discat oberrant:
Consus ubi proceresque sedent. et cetera turba,
Incurrunt oculos sua quemque decentia dicta:
Pulpita si pastor subeat; quae discat habebit.
An vero haec pietas. rerumue scientia sacrum;
An potius dicenda siet sapientia nunquis
Non dubitet? numquid magis esset principe dignum?
Num laudabilius potuisset condere quidmquam?
O sapiens pietas ducis! ô sapientia sancta?
Nulla dies unquam memori te subtrahet aevo
Sed qua voce canam quod Chalcidis urbe sacellum
Contiguum simul eductae regaliter arci,
Trigetas contra, Francosque ad littora Verrae
Exstruxit, parili pierate; nec arte minori:
Antithesin Christi heic, Antichristique Baalis
Constituit, vivis utrunque coloribus ornans.
Tale quid haud vidit, nec qua se condit in undas.
Nec qua mane rubens Titan se tollit ab undis.
Christum more suo; proprio Papam ore nefandum
Ex Decretorum cognoscas iure rudentem.
His super adscripsit sua cuique Monosticha, lingua
Itala, et inferius verna cla facta per ipsum.
Mitum opus, et numquam visum regionibus ullis.
Exemplo tibi sint illinc deprompta duo ista:
Regna fugit Christus. sibi vendicat omnta Praesul.
Spinosam Christus. triplicem fert Papa coronam.
Et quia de fabricis eius iam paucula fari
Coepimus: omnino non praetereunda videntur


page 395

(Ne quid de reliquis patriae ditionis asylis.
Erectis abeo diversa per oppida ne quid
De Therotrophiis Zapffenburgensibus addam)
Sumptibus immensis armamentaria structa.
Quae distincta ferunt geminum concivibus usum,
Armamenta viris, rebusque alimenta negatis,
Scilicet omnigenis hic instructissimus armis
Est locus, horrorem ut simul incutiatque stuporem.
Tot galeas, tot habet loricas, totque sarissas,
Tot frameas, tot gesa, tot hastas, totque machaeras.
Tot caestras, tot romphaeas, totque ordine clavas.
Tot tribulos, sibinos, cimitarras, aclidas, issos.
Tot tormenta capit maiora, minora, tot arcus.
Tot glandas, tot ballistas, sclopeta tot amplai
Pyrobolos, onagros, catapultas, tot colubrinas
Turrifragas. totque exostras, bronteaque dura.
Mors sonitus rabies, tonitru, furor, impetus, ardor
Heic habitant timet haec Mars ferreus imsemet arma.
Quin et sub tecto spaciosa penaria summo
Condita sunt, multis modiorum milibus aucta,
Annonaque ampla in brumas praevisa trecentas.
Viderat ista Ceres genitrix granaria frugum,
Adminransque stupensque diu tot farris aceruos.
Feliceis inquit, opulos, felicia castra.
Fata quibus talem pia praeposuêre parentem,
Intentum in quascumque vias, quoscumque futuros
Euentus, dubiasque vices Martisque famisque.
Qui sibi, qui populo tam providet omina large!
Atque haec augusta usque adeo sunt singula utillis
Nil operum veterum componi possiet usquam.
Heic nil Praxiteles. nil templi Spintharus auctor
Delphiaci, nihil est Ephesinae conditor aedis
Cresipho nil Cressi labyrinthi Daedalus auspex
Nil Myro, nil Mentor, nil pictae Zeusidis vuae,
Parthasiique nihil sunt lintea. fictus Apellis


page 396, image: dele0396

Nil equus! adspecto cui verus adhinniit alter.
Nil sunt Timomachi tabulae octoginta talentum:
Ismeni Aristidis nihil heîc pictura putanda.
Iam sileat Pharios Nilotica Memphis honores:
Desinat Ogygios attollere Graecia muros:
Et cesset memorare sui monimenta tyranni
Caria dives opum: nil Caesaris amphitheatra:
Regia nil Cyri: Rhodiusd nihil iste Colossus.
Omnia prae nostris sordent squalentque theatris.
Multa opera Augusti memorantur publica Romae:
Nempe forum Artis cum templo: et Apollinis aedeis.
Monte Palatino: Capitolii in arce Tonantis
Fana Iovis: positae nocturna incendia contra
Excubiae vigiles: laxatio Tybridis alueî
Eluvia adversus: veterum reparatio, flammis
Aut absumptorum spatiosi dentibus aevi,
Fanorum: inque domos donaria larga sacratas:
In Capitolinam sedecim auri milia pondo,
Cum gemmis multi precii, Libycisque lapillis
Denique tot fertur struxisse recentia, totque
Lapsa refecisse: ut vulgo iactaverit; urbem
Linquere marmoream se quam reperisset inertem
Haec tamen in vana et fanatica numina versa,
Pleraque nullius sunt commoditatis et usus;
Ista sed a nostro quae sunt exstructa VVilhelmo,
In laudem vergunt atque omnipotentis honorem,
Unius verique Del: patriaeque salutem:
Iustius haec igitur de se iactare quiisset.
Hinc etiam tabulis cavit cerisque supremis,
Ne nimlo suptu, aut pompa tumuletur inani:
Neve; (licet nemo statua tam dignus eburnâ,
Auratave umquam fuerit; non ipse Sesostris;
Non Trebius; non Porsena rex; non Phocio Athenis;
Nec Numa Pompilius; pietate colebris et aequo)
Post obitum tumulo monumenta operosa locentur.


page 397

Mausolea sibi sua gesta et facta futura,
Atque opera: a nobis stipula disperdita agresti.
Sed qui iustitiae cultor fuit inclutus heros?
Egregius sane: tantusque, ut diva Themista
Illius imperio mire gavisa vireret.
Tam minimo ac summo ius dispensavit et aequum,
Per summos minimos minime succumbere passus.
Hoc in eo studium quoque declaravit abunde,
Quod duo iustitiae sacraria, iuris asyla;
Condidit: adque illud xystum sibi fecit opert im;
Ut quid agatur ibi, femper cognoscere posset:
Sicque iniustitiae rimas praeclusit ubique
Iustus Aristides. ut iustior esse nequiisset.
Quid de pacifico multa attinet addere corde;
Quum toto passim siet illud notius orbe,
Quam paucis possim ut saltem perstringere verbis?
Imperii proceres, et laudatissima membra,
Experti toties senserunt atque probarunt:
Parthenope in prinris, et Brandenburgicus heros,
Ensifer Augustus testis: quos ille plavit,
Mutiterque sibi bene conciliavit amicos
Pacifico studio: quum pluribus antea ab annis
Discidium praeceps inter viguisset eosdem.
Quam prro fuit in Musas clemensque bonusque?
Qualis Mecoenas? quantus Messala? quibusque
Sum ptibus has aluit Lani viridantis ad amnem!
Ut sileam Phoebos, secum quos fovit in aulâ,
Quosque scholis fovit studiorum gratia alumnos:
Annua dependit stipendia in extera regna,
Si qua viros celebres habuissent atque disertos:
Horum unum e multis Hotomannum nomino testem.
Sulpitium secli nostri, iam morte peremptum;
Cui sua semper erant apud hunc stipendia regem.
Graiugenûm portus Romae domus alta Luculli
Dicta fuit, propter peregrinis praebita dona:


page 398, image: dele0398

Musarum portus, docturumque anchora, nostri
Principis hinc merito potuisset dicier aula.
Nec modo se talem peregrinos praebuit erga,
Sed quos militias propria in ditione togatas.
Praeter enim, qua fovit eas, clementiam. amorem,
Et rude iam dignis veteranis, sontico et acri
Correptis morbo communeis condidit aedes,
Innumeros addens reditus, censusque perennes.
Queis sustententur, vitae quum spiritus halet.
Talis et in Codros fuit, et tam promptus in Iros,
Vespasianus uti, Cimon, Cocceius et alter.
Idque, elemosynis iam praereitis pede sicco.
Testantur scripti in tabulis ter mille darici.
Quos dispensandos mox a vita inter egenos
Constituit praelarga piis legataque rebus.
In quibus usque adeo fapienter cuncta tabellis
Disposuit, nihil ut Pallas sapientius ipsa,
Ipsa nihil possit sapientia cautius unquam
Edere, nil Tubero, nil iuris acumine pollens
Scaevola nil Labeo, nil Saluius, Aulus, Ateiu.s
Si quandoque etiam iusto candesce. et aestu
Incitus, et rerum tot ranta mole gravatus,
(Et quis enim rali sub ponde proptinus omnem
Comprimeret stomachum) tamen hunc compescuit. imo
Deposuit subito, frontem miti ore serenans.
Et quo maior erat, mage erat placabilis irae.
Sacra vetant ne sol nostram super occidat iram,
Ille ad quadrantem vix-vix succensuit horae,
Vine commotus feras arsisset in umbras,
Et multo minus ut totos arsisset in annos.
Hanc quoque sub prima virtutem parte colebat,
Signula quae parcis mensurat pemmata labris.
Repperias aulas in queis potare decorum,
In queis, Threicia qui vincit amystide Bacchum,
Quique scyphos avido plureis ingurgitat haustu,


page 399

Quam quondam portas habuit Pharaonica Thebe;
Praemia fert; dires quasi depugnarit in hostes:
In queis pro Domini dum grandia pocla falute
Siccat tempestas cyathi, barathrumque poinae:
Ipse sibi exitium; morbosque accersit acutos;
Alter ut Elpenor, Bitias; versusque venenis
Circeis, grunnire sues velut incipit inter.
Talia, me-Christus, non permisisset in aulâ
Landgravius fieri nostra. quin vidit ut olim
Praefectum quendam nimio indulsisse Lyaeo,
Acribus aggressum verbis, statione removit.
Atque haec gestorum quae vix millesima pars sunt;
Et nude a nobis, ruditerque relata fuêre:
Singula si multis decus immortale tulerunt:
Quantis dignus erit titulis et honoribus iste,
Haec qui mente sua cumulatius omnia prendit,
Quam queat ullius profari lingua Periclis?
Et iam decurso stadio, fermeque peracto
Curriculo vitae; canis et corpore grandis,
mominibus cunctis suoeram se accinxit ad aulam;
Accitisque scholae crebro cantoribus; hymnos
Fuoeoreis una cecinit, psalmosque sacratos:
Agnoscens miseram sortem primique parentis
Omnibus innatam deplorans pectore labem.
Quondam etiam a dapibus precibus pro more solutis,
Accinuit psalmum: tangensque sequentia verba.
Qui tibi cuncta bonus peccata remittit et aufert;
Languoresque tuos sanat radicitus omnes:
Substitit et graviter gemuit largoque rigavit
Imbre genas magno pietaris id argumento!
O vere immensam pietatem principis huius!
Ah quotus est quaeso praelustri natus in arce,
In quo per totum haec virtus sic ssplendicet avum!
Denique quum effetas sensim flaccescere vires,
Nilque Machaonias operarier amplius arteis,


page 400, image: dele0400

Cerneret: accito verbi praecone, reatus
Agnovit, doluitque suos: fassumque sacerdos
Absoluit sacri propinans nectaris haustum,
Multaque saluifici iungens solamina textus.
Aetherio instructus sic ergo viatico ad astra,
Nil magis in votis habuit, quam corpore solui,
Esseque cum Christo. Et quum iam mera statuta.
Quae Sextilis erat lux (heu!) vigesima quinta;
Appereret, lethi praesensque instaret imago:
Me manibus commendo tuis dulcissime Iesu,
Inquit: et in Christi manibus placide expiravit.
Hocque adeo cantu cygnaeo, hac voce suprema
Sec saluatori totum sacravit Iesu:
Inque fide vera, vera agnitione Iehovae;
In quem crediderat cui vivus pectore toto
Fisus erat, quem fassus erat; speraverat in quem;
Decessit sancte: desideriumque reliquit
Immortale sui cunctis mortalibus heros.
Talem ergo ereptum nobis Salomona patremque
Lugemus merito: luget Germania: luget
Illustris suboles: celsissima pectora, fratres
Suspirant: aulae maerent: tristatur equester
Ordo: dolent mystae: luctus squalore clienteis
Tabescunt civeis miseri. miserique coloni:
Huncque patrem immenso gemitu, fletuque reposcunt.
Ast quoniam Domini fuit haec immota voluntas;
Qui functum ad sese a ventura transtulit irâ,
Atque e terrena in caelesti sede locavit,
Mortalem redddens im mortalem atque perennem:
Aequo animo nos esse, et divis cedere oportet.
Ofelicem illum! ô bis, terque quaterque beatum!
Nos vero infaustas bis, terque, quaterque dolendas
Orbatas ductoris oveis! queis, nescio, duris
Casibus extremis praeservatasq periclis!
Soletur tamen interea, nosque ergat illud;


page 401

Quod non amissus, verum praemissus Olympo:
Quod fratres superesse Deus permiserit ambos:
O utinam superesse diu permittat eosdem!
Cordatos heroas: et omni laude canendos.
Quodque a se gnatum, virtutibus omnibus auctum,
Egregie doctum, nulli pictate secundum;
Mauritium, haeredem sceptri regnique reliquit,
Hisce superstitibus, caelique trahentibus auram,
Omnia salua, et erit nil quod metuatur. ab ullo.
Et quia mundana pro maiestate precari
Fas iubet; a nobisque oracula facra requirunt;
Pro nostris toto ducibusd sic corde precemur:
Summe Deus trinune Deus, Deus arbiter aevi,
In manibus cuius mois vita, omnisque potestas:
Te (nunc traducto Gulielmo ad sidera nostro)
Quaesumus ex animo: fratres tutare relictos,
Luduicum patriae patrem, divumque Georgum:
Da pacem: prohibe omne malum; largire quietem,
Longaevosque dies, et quae vitae exigit ussus,
Ac quia cum servo Gulielmo principe nostro,
Pro bonitate tua pepigisti foedus, eumque
Pluribus affectum benefactis rite beasti:
Sicut et is iusto sincero et pectore recto
Te coluit summamque hanc in super exhibuisti
Gratiam: ut augeres gnato qui sceptra teneret
Patria. et in solio celsus resideret autio;
Lux hodierna velut demonstrat: da, pater alme,
Mauritio servoque tuo, noctorque Nomarchae,
Cor docile, et sapiens: pravum discernat ut inter
Atque bonum: patria populum virtute gubei net;
Iustitiasque tuas custodiat atque statuta:
Nosque sub illius placide degamus habenis:
Sicque tuas laudes totum celebremus in aevum:
Quod faxis tensumme Deus, trinune lehova.
Haec ita Casseills nova sunt quae accepimus urbe;


page 402, image: dele0402

Haec mihi visa illic spectacula tristia, Faune.
F. Heu nova tristia! et heu spectacula triftia vere!
Scilicet hoc. Silvane, fuit; quod tempore ab isto
Continuos sedecim soles lacrumavit Olympus.
Hoc voluere sibi mediis tot chasmata in umbris,
Ignitaeque trabes; tot sanguineique dracones:
Tot luae adspectus furui, Phoebique labores.
S. Sic est. hoc etiam, ni mens stupefacta fuisset,
De caelo tactas memini praedicere quercus.
F. Heu lethum haud laetum! quod sic ultricibus harpis
Illustreis resecas animas communia toti
Genti sceptra gerens, aeternaque foedera servans:
Quod magnos paruosque teris; quod regibus aequas
Ruricolas; populisque duces seniumque iuventae!
Heu lethum illepidum! quae causa indigna coegit
Eripere hunc nobis crudeli fuvere regem!
S. Nil his proficitur quidquam, mi Faune, querellîs:
Alternis potius tollamus principem in astra;
Principem in astra feramus, amavit nos quoque princeps.
F. An quidquam tali mihi sit modulamine maius?
Et princeps hic est cantari dignus, et omni.
Ellogio, ladumque choris dignissimus unus.
Vitis uti decori est ulmis ut vitibus vuae:
Ut gregibus veruex; ut cultis lilia pratis;
Hic decus omne suis: postquam illum fata tulerunt,
Ipsa Ceres agros. saltusque Diana reliquit.
S. Triste lupus caulis, maturis frugibus imbres:
Abietibus Cori: nobis haec principis urna.
F ille Deûm vitam accepit, divisque videt iam
Permiscos heroas, et ipse videtur ab illis.
S Laetior insuetum miratur limen Olympi,
Sub pedibusque premit nubes Gulielmus et astra.
Filpsi iam fremitus tollunt ad sidera colles:
Ipsa sonant arbusta; Deus, Deus ille VVilhelmus.
S. Dum sua lustra lupus, Rhenumque acienser amabit:


page 403

Dum milio pascentur aves, et flore Melissae:
Aederaque in Fuldam cadet, et plus astra tenebit:
Semper honos, nomenque tuum Gulielme vigebunt.
F. Tu vero, pater omnipotens, ter-sancte Zebaoth;
Une triplexque Deus: sicut cum principe nostro,
Guilelmo, tibi dilecto, bonus usque fuisti:
Sic cum Mauritio quoque sit; soliumque thronumque
Illius a patrio sublimius esse fac ostro.
Da precor; ut pietas, sapientia, paxque, fidesque,
Iustitia; intrepidusque animus, clementia alma,
Spiritus et patris duplex requiescat in illo.
S. Amen: responsatque Echo resonabilis: Amen.
F. Et iam devexo propior fit vesper Olympo,
Atregiisque procul Cerealia culmina fumant.
S. Ergo domum ite boves; iam sufficit; ite iuvencae.

CHRONOLOGICA.

I. Locum, Annum Mensem, Diemque obitus illustriss. et celsiss. Pr. D. Gulielmi; Hassiae Landgravii etc. continet.

CAssellis obiit patriae Sol, hei! Gulielmus;
Sextili ut bis tres restabant Luciferi ignes.

II. Studia, Ann. et Mens. eiusdem obitus.

Astra sciens solisque orbes Gulielmus; in astra
Sextili raptus, caelicus astra tenet.

III. Ann. Mens. et Diem.

Luce ter octava atque una Sextilis, asylon
Teutoniaeque salus faxque, heu! Wilielmus obivit.

IV. Ann. et Mens. eiusd. et Coni. ob.

A quo rapta iacet consors tua casta, Sabina:
Hic quoque Sextilis te, Gulielme, rapit.


page 404, image: dele0404

V. Ann. Mens. et Diem sepulturae ciusdem.

En terra arcta tulit Gulielmi corpus (asylon
Is stetit Europae) sol noni octavus ut ibat.

VI. Eiusdem modi.

Excipit urna capax Wilhelmi corpus; in axe
Lux nonae ut Lunae quarta bis orta fuit.

SEQUENTIA DESIGNANT TEMPUS mortis reliquarumm de domo Hassica illustrium personarum, Quarum superiori Eidyllio meminimus. I. Continet gentem, Annum, Mensem et Diem obitus illustriss. D. Sabinae etc. Dn. Gulielmi. etc. s. v. conniugis.

NOnus et octavus sol affulgebat Olympo,
Augusto; et tete Tecca Sabina necat.

II. Ann. Mens. et Diem obitus Illustriss. Pt. D. Philippi, etc. iun. Hass L.

Phoebe ventosi nituit bis dena Novembris,
Osus ut has terras, astra Philippe petis.

III. Ann. et Mens. ob D. Magdalenae, etc. D. Georgii, Hass. L etc. coniugis,

Magdalis e vivis februi, heu! sub fine perivit,

IV. Ann. Mens. et Diem ob. eiusd,

Bini restabant orbes Februario ab axe,
Magdalis ut tristi funere rapta fuit.

V. Ann. Mens. Diem obitus et sepultura D. Hedwigae, etc. D. Ludovici Hass Landgr etc. coniugis.

Martius Hedwigin quarto spoliavit in ortu:
Inferias peragit postea nona dies,


page 405

Epitaphium Friderici II. Imp. paucis immutatum, et Illustriss. Pr. ac Dn. D. Gulielmo. Hassiae Landgr. accommodatum.

Si probitas, sensus, virtutum gratia, census;
Stirpeque Diuûm orti, possent obisistere morti:
Non foret exstinctus Gulielmus, qui iacet intus.

Epitaphium Othonis I. Imp. R. latius expressum, et Illustriss. Pr. Gulielmo accommodatum.

Sunt luctus causae bis sex hoc marmore clausae,
Nempe pater patriae, raptus atroce die.
Princeps cordatus: Christi pietate beatus:
Regibus et meritis par, et honore piis.
Pieridum favotor: pacis quam maximus autor,
Orbis, atque tholis tutor, et aura scholis.
Iustitiae cultor: vitiorum strenuus ultor:
Perfugium Astreae praesidiumque Deae.
Gnosiadis filum. dubiisque in rebus asylum;
Tantus in hoc tumulo vir iacet. En! Quid homo.

Aliud.

Uraniae; Irenes; Sophiae; Themidisque Dearum,
Hoc latet in tumulo contumulata salus.
Ecqua salus? princeps Gulielmus: qui bene fovit
Uraniam, Irenen et Sophiam atque Themin.

Aliud.

Quis iacet heîc? magnus princeps, Quid gessiti amavit
Pacem: arties: populos: anteque cuncta Deum.

Aliud.

Landgravius situs heîc Gulielmus. Cetera norunt
Rhenus, Atax, Arnus; Vistula, Vedra, Tagus.

Aliud.

Matrona: Rhenus: Arar: Viadrus: Nicer: Albis et Ister,
Occubitum deflent, dive Wilhelme, tuum.

Aliud.

Celta: Brito: Teuto: Suio: Sarmata: Cimber: Etruscus,
Hassiaci lugent funera maesta Iovis.


page 406, image: dele0406

Genii et Viatores.

ECquis in hoc busto requiescat, amice viator
Forte rogas? paucis, care viator, habe.
Nestor: Aristides: Octavius, atque Severus:
Scipio: Traianus: Theudosiusque pius
At. quaenam urna vitos comprendexet una tot inquis:
Uns inest. illis maior at iste fuit.
V. Nestora quur vocitas? G. uni quod Nestor Atreidae:
Hoc fuit Europae regibus iste decem.
V. Sed quid Aristiden? G. Iustissimus ille Pelasgûm
Fertur: at hoc ipso iustior iste fuit.
V. Quur ais Augustum? G. portas is Martis apertas
Clausit: et hunc patrio depulit iste solo.
V. At quid Alexandrum? G. Nulli his divendere fumos
Permisit. talem nec tulit iste virum.
V. Inde? G. tener sevis genitorem Scipio Poenis
Abstulit. hoc idem praestitit iste puer.
V. Quurnam Traianum. G. Princeps fuit optimus ille:
Et bonitate sua non fuit iste minor
V. Denique Theodosium? G. pius hic eidola abolevit.
Saluifici coluit numen et iste Dei.
Ergo quis hoc tumulo requiescat, iam tibi notum;
Nec plus quod rogites. chara viator, habes:
Sciulicet et prudens; et iustus; pacificusque:
Vir bonus: aequus: amans et patris atque Dei.
V. Iam scio. G. sed quidnam defuncti manibus optas?
V. Cum Christo aeternae gaudia lucis. G. abi.

Aliud.

QUi certet cunctis quavis virtute Monarchis;
Exigua situs est hac Gulielmus humo.
Quis maiet sanctâ pietate, priorue Davide?
Nemo fuit: si non hic Gulielmus erat.
Quis Salomone fuit vita sapientior omni?
Nemo fuit: si non hic Gulielmus erat.
Quis studiis Physicis fuit excellentior illo?


page 407

Nemo fuit; si non his Gulielmus erat.
Quis Larium structor fuit ingeniosiot illo?
Nemo fuitisi non hic Gulielmus erat.
Quis placidae pacis vixit studiosior illo?
Nemo fuit: si non his Gulielmus erat.
Quis fuit, instituens puteal melius losaphoato?
Nemo fuit: si non hic Gulielmus erat.
Quis fuit Hiskia probior? meliorue Iothamo?
Nemo fuit si non hic Gulielmus erat.
Quis meliox; quis nobilior bonitate Iosia?
Nemo fuit: si non hic Gulialmus erat.
Quis tanto sacntos amplexus honore Prophetas?
Nemo fuit: si non his Gulielmus erat.
Issiades Christum cordis celebravit et hymnis:
Omnigenis Christum vexit et ille modis.
Clara Davididae attraxit sapientia nympham,
Quae tenuit forti sceptra Sabaea manu.
Principis Hassiaci movit prudentia plures
Cum ducibus populos cum populisque duces.
Ille fuit clarus Physicis: hic clarior astris:
Fanum unum Salomon condidit: iste duo.
Ille carens bellis regnum possedit avitum:
Hic etiam pacis perstudiosus erat.
Rostra bene instituit Iosaphatus: et hic bene rostra
Constituit: praesens clam quoque saepe fuit.
Et probus et felix Hiskias atque: othamus,
Hic probus et felix et Gulielmus erat.
Ille librum legis aeperit. fovitque repertum:
Legis et hic tabulam fovit utramque sacrae.
Iste pias summo veneratus amore Prophetas:
Hicque ministerii portus et aura fuit.
Qui cunctis ergo certet virtute Monarchis,
Nemo fuit si non hic Gulielmus erat,
Mors sua quemque tulit: nihil heic sapientia iuvit:
Nil pietas: probitas nil; diadema nihil.


page 408, image: dele0408

Carnis iere viam cunctae noster quoque princeps,
Proh dolor! hanc ipsam coepit abire viam.
Triste sui desiderium post fata relinquens
Regibus, et populis Mauririoque, suis.
At nos soletur: quod non amisimus illum:
Sed mage praemissum quisque sequemur eum.
Illustreisque pie manes recubare precemur:
Quemque secuturum dum sua meta vocet.

Ad Dn. Mauritium, Hassiae Landgravium, et c.

QUem non commoveant funera principis
Catti? cui patrii praecoqua mors patris
Non udis lacrumas excutiat genis
Ritu gurgitis incitas?
Quae desiderii pausa sit aut modus
Tam cari capitis? tam ducis incluti!
Tam cautiatque cati rebus in arduis,
Et maturae opis indigis?
Eheu! Landgravium mortis habersopor?
Cui pax; cui pietas; cui Themidis soror,
Incorrupta fides, sacraque Pieris,
Quando ullum invenient parem?
Multis ille quidem flebilis occidit.
Nulli flebilior, quam tibi, Mauriti.
Hinc nec mane tibi vespere nec tibi
Decedunt querimoniae.
Dignum patre facis, quod graviter doles;
Dignum prole facis, quod gemitus cies:
Nimirum indicio conspicuo pii
Adfectus cinerum patris:
At non Isaciden planxit amabilem
Semper progenies:nec Nundiden sui.
Ergo tristitiae pone modum et macrum
Tandem desine fletuum.
Non illum relevant, nec revocant, semel
Defunctum. Superum iussa sequutus est:


page 409

Quorum colloquiis, nectareque eniheus
Iam fruniscitur adfatim.
Clarandus Phrygii carminis alirer
Sed non haec mihi visrquinmea tarditas
Imbellisque lyrae Musapavens vetar
Culpa deterere ingenii
Laudes egregii principis hasenim
Nitens pro meritis cloquier, simul
Alis Daedalcis nititur, inditum
Pouto nomina vitreo.
Ipsi, si paro quid balba mihi cito
Inter verba cadit lingua silentio:
Dum caelo iuserere et consilio Iovis
Aeternaustmeditor virum.
Tu quaecumque tamensint, fuerintueea,
Divis orte bonis, optime Mauriti,
Irquis non tetricis sed cilio mage
Clementiadspicias, rogo.
Praebe te facilem: desineluctuum:
Dalucem patriae: vultus enim tuus
Instar veris ubi fulsit eunt dies
Laeti, et solmelius nitet,
Summus rerum opifex arbitrer aetheris,
Praestet te vegetum teque superstitet,
Utque aevinteger et vividus exigas
Messeis Mathusalemias.
Adsit mente sua perpetuo tuae,
Et patris gemina tespientia
Inclarescere det gentibusomnibus.
Quas Horividetorbita.
Flore:vive: vire: cresce, vigosceque:
Annis: fama: animo: corpore:robore:
Multis:clara: alacri: sofpite: masculo:
Princeps inclute perperim.


page 410, image: dele0410

Ad eund. Pr. Mauritium.

QUem pax, quem pietas; sapientia, patria amarunt,
Et cum iustitia relligiosa fides:
Quique illas rursus summo redamavit amore;
Has tamen ante omnes, anteque cuncta Deum.
Occidit haeque omnes simul occubuere sorores:
Heu bona tanta uno quod cecidere die!
Tu patris adfectans vestigia, Mauriti, adempti;
Alte: fac patriae tu vocitere pater.
Et facies. tecum nunc aurea secla redibunt;
Virtutumque chorus iam remeabit humo.
Tc pax, te pietas:sapientia: patria amabunt,
Et cum iustitia relligiosa fides.

Ad Rodolphum II. Rom. Imp. P. P. semper. Aug.

MAxime Christiadum pater, invictissime Caesar,
Inclute rex. Divum, Dive Rodolphe, genus.
Membra tui passim solii viden? intima membra
Nex rapit; et nulio fine subinde rapit.
Proh rapit! atque istuc alieno tempore prorsus:
Scilicet illorum quo vehementer opus!
Quando intestinis Germania moribus arbens,
Dissidet: heu! proprii causa caputque mali.
Et iam Turca ferox strages, incendia miscens
Perfurit in patria. Carniolane, tua.
Qui reprimen dus erat neruis et robore eorum
Membrorum, quaeiam ors properata tulit.
Ut de aliis addam multis nihil: en modo nuper
Imperii cecidit quanta columna tui!
Quando Dei reverensque tui Guliolmus obivit:
Hassorum princeps, dux, pater, ara, decus.
Ille Dei reverensque tui Guilemus obivit,
Maiorem quo vix Teutonus orbis habet.
Consilio obsequio tibi devinctissimus heros,
Et maiestatis cultor ubique sacrae.
Plurima, momenti levis haud, monimenta loquuntur


page 411

Illud ut hoc eriam fama loquetur anus
Munera quid, crebro tantis condigna Dynastis,
Offici plena mente sacrafa feram?
Quid memor auromaron superans Myosatque Myronis,
Praxitelesque tuas et Polyclete manus?
Quid referam Consis largo collata favore,
Donaque legatis didita saepe tuis?
Quumq quod his factum, Domino factum esse putetum
Vergit id in laudes, summe Monarcha, tuas.
Certera praetereo: et quo sit complexus honore
Exarchos fratres, Austriacosque Deos,
Unde sat advertis quanti virfecerit iste
Et Maiestatem, Caesariumque thronum.
Pacis in imperio quanto flagrarit amore:
Consilioque quantum profueritque suo:
Multa quid ingeminem? nosti invictissime princeps:
Teuto scit admirans: extera regna stupent.
Extera regna stupent eius pendentia ab ore:
Quae nunc orba suo Nestore maesta dolent.
Hinc et credibile est, postquam devenit ad aureis
Fama tuas, tantum procubuisse virum:
Creditile est inquam: te suspirasse; caducae,
Credibile est vitae te doluisse vicem.
Crodibile est, lethi te incusavisse furorem:
Quae tua maiestas, quae pietasque tua est.
Si bonus, (ô!) felixque dein quoque maxime Caesat,
Hassiacae domui: Mauritioque meo.
Ille secuturus functi vestigia patris:
Qua que pater coluit, te pietare colet.
Sis bonus, (ô!) felixque tuis. trinunus Iova
Subiciat pedibus Turcica colla tuis!
Faxit, ut evictae spoliis Orientis onustus,
Aeterno statuas laeta tropaea patri.
Osi! tunc si quid modo noster Apollo potestur:
In laudes feriam Musica plectra tuas.


page 412, image: dele0412

Interea incolumen, columen tetotius orbis,
Ad Pylios Dominus sospitet usque dies.
Me quoque vel minimum clementer nosce clientem:
Qui quotus est, totum se vovet ipsetibi.
Maxime Christiaadum pater, invictissime Caesar:
Inclute rex:Divum, dive Rodolphe, genus.

Ad Franciae et Navarrae regem Henricum IV. etc.

OPrime Francigenum stirps indubitata Deorum,
Qui geris invicta rex data sceptra manu.
Marte rebellanti dum te Bellona fatigat,
Qua Liger et Rhodanus, quaque Garumna fluunt.
Praecipuos, virtus tua quos sibi iunxt amicos,
Teutoniae proceres mors inimica necat.
Horum de numero Christi bene nomine dictus
Saxo, necis pridem facta rapina fuit.
Quem vix exactis completo mensibus anno
Compositum tumulo flebilis urna tulit.
Cuius ubi casum deflet fortissimus heros,
Cordolio luctum testificante gravem.
Non multo post ipse cadit Casimirus, et ingens
Hoc desiderium linquit in orbesui.
Huic nunc successit ter maximus ille VVilhelmus,
Hassia quo solo principe clara fuit.
O infelicem tantorum morte virorum
Teutoniam! quantas haec tibi vastat opes?
Unius abreptos hos vidit circulus anni,
Queis similes referent saecula nulla, duces.
Omnes liligerum mire coluere tyrannum:
Condaeumque ducem, Borboniumque genus.
Hassicus inprimis tibi, qui fortissime regum,
Instar erat Pyladis, Nestoris instarerat.
Laetis ille tuis laetus successibusibat:
Corde suo pro temagnificante Deum.
Maestus erat maestis etiam successibus idem:
Corde suo pro te sollicitante Deum.


page 413

Quo se cumque vagi converterat alea Martis,
Pro te sollicitus vota precesque dabat.
Mittebas Cyneas aliquos, regnive Dynastas:
Hos et consiliis et relevabatope.
Segurius: si fata viro superesse dedissent,
Huius mi posset testis adesse rei.
Novit, et expertus novit Turrenius heros:
Nec dubium, Domino rettulit ista suo.
Complures alii norunt ipsissime nosti,
Cuius praecipue causa geren da fuit,
Plura, tuae cupidus, quîsset praestare, salutis:
Suppetiis, opibus, nec renuisset, ope.
Praematura virum sed nex praevenit: ademit
Invida nex solidum quae nihil esse finit.
Astra nigrent squalent terrae nec rex tibi magne
Hic obitus parui causa doloris erit.
Fata ramen, quia sic voluerunt fata, ferenda
Aequanime: lene fit, quod bene fertur onus,
Quid facias aliud? revocari questibus ullis
Nec poterunriilli, nec meus iste potest,
Iova Deus:qui tetantis orbavit amieis;
Illorum portis est sustinuisse vices.
Ille regat geratiille reget geret: is volet almam
Causae ram iustae supposuisse manum.
Ipse renitenteis contra fas, perque duelles
Conterat a facie proiciatque tua.
Te vero turmas inter, turbasque, tubasque
Conseruet; vegetet; roboret, auctet amet.
Ut victor Christo soluas praeconia laudum:
Quaesitaque diu pace fruare stata.
Utque reflorescens Ecclesia Gallica surgat:
Pacata celebrans in requiete Deum.
Haec praecor. ô precibus Divum pater annue nostiis?
Henricumque tua protege semper ope!


page 414, image: dele0414

Ad D. Elisabetham, Anglia, Franciae, Hiberniaeque reginam.

ACcipe Catriacis nova quae mittuntur ab oris,
Diva, Caledonii numen Elisa soli.
Diva, Caledonium quae res moderare per orbem:
Sexum animis vincens, promeritisque [(transcriber); sic: promerisque] genus.
Accipe (vix capies sine luctu) tristia fata:
Hassiacum nuper quae rapuere ducem.
Scilicet octavo septembreis ante Calendas
Is cecidit: saevae victus agone necis.
Proh! quantus princeps! cuius sapientia sollers
Claret in arctois Hesperiis que plagis.
Hanc quoque muhoties et tu regina sequuta es,
Mercuriis missis, qui stupuere, tuis.
Non secus acquondam pellexit fama Sabaeam,
Ut Salomonaeas ipsa viderat opes.
Marte sago atque toga: pace, arte illustris, et astris:
Sique alia extiterunt principe digna fuit.
Relligionis amans fidei defensor ab omni
Parte pius: plus quam credere posset home.
Fovit amicitiam cum multis ille Monarchis:
Sincereque fovens carior inde fuit
Hunc omses vivum deamabant suscipiebant:
Ast nunc ereptum morte ferocegemunt.
Pluribus illius quid opus me stringere laudes?
Has quum pro merito dicere nemoqueat.
Sufficiat Cattum Gulielmum dicere: quem si
Dixeris exrulerit omnia summa simul.
Visa tuis hinc nota tois: hinc, diva virago,
Et tibi sunt ipsi singula nota satis.
Utque ilium magni:sic te maio tis habebat:
Tantu: amicitiae cultor, Elisa: tuae!
Hic igitur tantus iam nunc sua fata subivit
Heros: hoc aevo par cui neme fuit.
Non tamen omnino demortuus, imo superstat


page 415

Vividus in gestis, Mauritioque suo.
Transit enim patris in subolem cum semine virtus:
Fortibus et fortes progenerantur avis.
Indolis hic dudum monumenta stupenda paternae
Edidit ô nobis ille superstes cat!
Hassiaca Sadeel quamplurima vidit inaula:
Hoc memorabilius (dixerat) ipsenihil.
Cognovere tui Eubuli quoque principis huius
Ingenium (genium!) quamque sit acre sciunt.
Aemulus iste animi, si non superarit, aviti:
VVilhelmus tamen hic, qui siet, alter erit
Quae fuit ergo patri quondam symphonia tecum:
Hanc quoque cum gnato perge fovere Dea.
Partibus haud decerit: modo siquod faxitolympus!
Lenta trahat Lachesis stamina longa: suis.
Iamque vale sospes sancti nutricia caetus:
Digna Sibyllinas exsuperare vices.
Dii tibi dent, macta quidquid virtute mereris,
Diva, Caledonii numen, Elisa, soli.

Ad Dn. Ludovicum, Ducem Wirtembergicum, etc.

ET quis erit luctus finis? celsissime Princeps,
Wirtembergiaci dux Ludovice soli.
Vix mater defleta fuit, quum cara sororum
Turba cateruatim morte peremptaruit.
Aemyliam Hedvvigis Sophiam Elisabetha sequuta est:
Treis illas vidit bruma veluna mori.
Nuper et hanc, utriusque socer, praecessit in astra
Ille Palatini fama Georgus agri
Elisabae soceri vestigia proxima pressit,
Et nonus aetherii est incola facta throni.
Haec tua te quantum turbarint funera: qui non
Cernit: ei vere est cornea fibra viro.
Quas ego pro meritis si vellem ferre: nequirem,
Si mihi Frischlini caelica vena foret.
Ergo precor tantum placide requiescere manes:


page 416, image: dele0416

Ut sint mente polo: perpete laude solo.
Dumque ita iam plangis socerum simul arque sororem:
Ecce novi luctus nun cins alter adest.
Nuntius alter adest: qui maestas vulnerat aureis:
Hassiacumque refert occubuisse ducem.
Occubuisse ducem Gulielmum: qui tibi frater:
Qui tuus adfinis qui tuus alter erat
Quid facerei pietas quod iussit et inclutus ardor:
Quo fratres inter maior an esse queat?
Duxisti gemitus imo de pectore tristeis:
Tristibus et lacrumis immaduere genae.
Testa tum luctusque tuos, anincumque paternum:
Misisti proceres, Mercuriosque tuos.
Macte ista pietate heros, virtuteque macte!
Haec pietas nullos excidet ante dies.
Pacis amans veluti frater fuit ille VVilhelmus:
Sic es divinae tu quoque pacis amans.
Mecoenas sacra promovit ut ille Camenas:
Sic quoque tu Musis Musicolisque faves.
Relligio ut cord fuit huic et patria curae:
Parria sic curae relligioque tibiest.
Utque ministerium verbi provexit et auxit:
Sic illud parili tu bonitate fones.
Curia templa scholae veluti viguere sub isto:
Sic sub te florent curia, templa, scholae.
Macte ista pietate patex: virtuteque macte!
Haec ullo pietas occidat anne die?
Macte! die nullo, mundi dum machina stabit,
Flumina dum Rhenus, granaque spica dabit.
Macte heros salueque heros: haecque adspice clemens:
Viveque perpetuum, perpetuumque vale:

Ad Dn. Fridericum IV. Com. Pal. Rheni, Elect. Virum, et c.

TE quoque te tangit Catti Liiderice, Leonis;
Flos generis patriae laus, Friderice, tuae.
Ille tibi siquidem dilectus avunculus ille.


page 417

Erga te patrio promptus amore fuit.
Id que nec immerito, tua namsanctissima mater
Hac erat Elisabe progenerata domo,
Ergo salutaras etiam, nuperrimus hospes,
Iure tuis iunctos sanguinis hosce lares.
Ut te consiliis relevaret avunculus almis;
Egregius quorum navus et auctore erat.
Sed frustra accesti. Iam tum lethalis arundo
Haerebat lateri, mortis adacta manu.
Iam morbo graviter constictabatur acuto,
Prodromus in stantis qui prope finis erat.
Heu! quibus haec sortis vita est obnoxia telis:
Quam nihil est firmum, quamque perenne nihil!
Amissi teneris genitor, genitrixque in ephebis:
Exemplar verae qui pietatis erant.
Nunc ubi succrevit paullo maturior aetas,
Qua tibi sunt populi frena regenda tui:
Te patruus linquit, patruus carissimus, ille
Boiopalatini fax Casimirus agri.
Auspiciis cuius praecelsa negotia quondam
Gessisses: celebris factus uttaque togâ.
Quae modo, consilio tanti viduatus amici.
Cogeris insueta solus obire manu.
At, qui subsidio veniant iuvenilibus ausis:
Christus erit: procerum fidaque turba virûm.
Vix respiraras ex lessu funeris huius:
Corde tamen venis vulnus alente recens:
Ecce, superveniens oritur nova causa doloris,
Teque alio infestant fata cruenta loco:
Quum subito eripiunt Cattis patruum alterumin oris,
Ne tibi consultis posset adesse suis.
Hinc cum Mauritio luges Friderice: doletque
Ille patrem, et patruum tu Friderice doles.
Hinc animum patriae stringit pietatis imago
Et Friderice tuum, Mauritioque suum.


page 418, image: dele0418

Macti isthoc amitini animo macti ambo Nearchi
Ambo aetate pares, amboque gente pares.
Interavos semper viguit consensio vestros
Magna: Palatinos Hassiacosque Deos.
Inter vos cadem vigeat concordia fratres,
Ambos laude pares, et pietate pares.
Fublica sic crescet res, vos crescetis: uterque
Imperii columen grande decusque sacri.
Vive, vige, Friderice potens: et tres Fridericos
Vince toga atque sago: pectore vince cato.
Pacificus, Victorque clue, Sapiensque Quirinus:
Nomina sint proavis singula, trina tibi.
Vive diu, diusque vige cornicis in aevum;
Inque clientelam me rogo, scisce tuam,

Ad Henricum Porsium.

Iuris et aequarum, Porsi clarissime, Legum
Antistes: Phoebi, Phoebigenumque decus.
Consiliis cuius gaudet domus Austria: quemque
Aulaa secretis Caesariana colit.
Fama malum, quo non aliud vesanius ullum,
Facta infecta canit: saepeque falsa serit:
Ante duos ficto tecum rumore decembreis
Sparserat, Hassorum mortem obiisse ducem.
Unde pio motus, quo illum feruore colebas:
Manibus edideras trinum Epigramma piis.
Falsa sed haec ad te tetulittum garrula fama:
Nemo tamen, studium qui repobaret, erat.
Nunc eadem, proh! vera nimis tibi nuntia defert,
Queis modo complevit solis utramque domum.
Eheu! vera nimis! nam princeps optumus ille
Nunc subiit durae iussa superba necis.
Optumus ille obiit princeps Gulielmus: ademptum
Pax, Themis. Ars, Pietas, Templa, Scholae, Astradolent.
Huc veteres, huc ergo modos, Henrice diserte,
Lugubreis revocans, concine triste melos.


page 419

Ingemina planctus mecum, doctasque Camenas
Munera sarcopnago ferre suprema sine.
Promeruit princeps: quia non fapientior alter:
Nec studiis maior, nec pierate fuit.
Promeruit princeps: quia non propensior alter
Mecoenas Musas fovit et auxit ope.
Promeruit princeps: non illodoctior alter
Sidera scrutari norat aperta poli.
Promeruit princeps: non pacis amantior alter
Vixit in imperio, dive Rodolphe tuo.
Promeruit princeps: Hoc namque severror alter
Iustitiae vindex cequis in orbe fuit?
Promeruit princeps: non munificentior alter
Presbyteros erga, templa, scholasque fuit.
Huc veteres huc ergo modos, cultissime vates,
Luctificos repetens, flebile pange metrum.
Officium parriae vix gratius accidet ullum.
Quique illud de te promereantur, erunt.
Vive. vale, nobisque fave, clarissime Porsi,
Antistes Themidos, Thespiadumque decus.

Ad D. Wernerum Braitschvverzum.

Dum furit in patria belli civilis Enyo:
Discordique fere schismate cuncta flagrant.
Almaniae fines Saraceno milite complet,
Saevit et immani barbarus ense latro.
Iamque hanc, iamque illam ferro sibi subiugat urbem,
Diripit hanc: illam vastat et igne cremat.
Horrendo miseros obtruncat acinace cives,
Mactat ut innocuas lethifer ursus oves.
Imperii interea primaria menibra fatiscunt,
Huicque malo rarus, qui medeatur, adest.
Occumbunt proceres. Sic ibimus, ibitis, ibunt.
Haec facies Troiae, cum caperetur, erat.
Scilicet his Lango quaeritur tua littera verbis,
Braitschvverti: officiis Caesari amate tuis.


page 420, image: dele0420

Lango, sacrati quem summa licentia Iuris
Argyropae clarum nomen habere facit.
Et vere quaeritur. nam primi quique Dynastae,
Qui bene de imperio promeruere, cadunt.
Qui possent-vellent tantas fulcire ruinas,
Viribus, auxiliis, consiliisque bonis.
Talis et Hassiacis Gulielmus Eparchus in aruis,
Cui Lachesis nuper stamina rupit, erat.
Qui? qualis? quantusque heros? qui nomine claro
Complet et Eoas occiduasque plagas.
Qui! qualis! quantusque heros! cur Teutoniae pax,
Publica cuique salus maxima cura fuit.
Qui? qualis? quantusque heros? qui lumine mentis
Non habuit: momo iudice-teste, parem.
Qui! qualis! quantusque heros! quo flumine linguae
Maiorem an vidit terra Tudesca virtum?
Qui? qualis? quantusque heros? veneratus honore
Imperil summum qui fuit usque caput.
Qui! qualis! quantusque heros! qui Caesaris almi
Magnates semper fovit amore pari.
Qui? qualis? quantusque heros? quem plurima regna
Oraculum veluti consuluere sacrum.
Qui! qualis! quantusque heros! qui sidera caeli
Fixerat ingenio non abitura suo.
Qui! qualis? quanrusque heros? qui praemia doctis
Contulit, et meritis munera larga viris.
Heu! tantus princeps alieno tempore mortem
Oppetiit! quid non Atropos audet atrox!
Unica Teutoniae spes nunc innixa Rodolpho est:
Quem vos consilio, quisque levate suo.
Christus ei vites addat: cor robore firmet:
Eius ut auspiciis Thracia signa ruant.
Est postliminio pax regrediatur: ubique
Elorcat et vigeat qui fuit ante, status.
Idem Braitschvverti, seruet te Christus: et usque


page 421

A Praetore tui qui studiosus, have

Ad Dn. Hieronymum Treutlerum, et Rodolphum Goclemum.

O Si Wilhelmo quum sonerent melos
Funebre vestri Lanicolae chori;
Treutlere, Goclenique, ocelli
Teutoniae, et patrii Lycei:
Pars adfuissem! quomeritis virum
Depraedicari laudibus optumum
Audtre fas mihi fuisset!
Forsaliquid quoque contulissem
Vestris Came nîs. id quod epistula,
Treutlere, nuper merogitat tua:
Quâ gratins visu nihilmî
Obrigira reditu e Trebocis.
Sed fata summime prohibent Iovis
Vestratibus coniungier, (ut velim!)
Bacchansque tempestas resorbet
Ex alio hinc alium sub axem.
Quo vorticoso me Sala gurgite
Largos cientem cottidie videt
Fletus: et aegris gingrientem
Carmen arundinibus vietum.
Nam sivelipsi Laurigerûm patri
Huius Dynastae gesta facessere
Multum nego cii potessent,
Et Fabium ma ciare doctum:
Immo labores Amphitryonios
Aequare: plectrumque excutere Orphco:
Quid infimo accidat Poetae,
Chaerileâ fide perstrepenti?
Tritis cicutis carmen hio tamen
Et fauce anhela: nepatrium ducem
Meis inornatum Camenis
Autumerhis siluisse tesquis.


page 422, image: dele0422

Corona nostra verticis exstitit,
Dum vixit: ut nunc occidit: occidit
Spes omnis, et fortuna nostri
Nominis, et decus vuiversum
Orbona tanti iuge caput mali,
Ludum insolentem ludere pertinax:
Heroe nos orbavit isto,
Vix fimilem cui fas apisei.
Florente eo pax candida floruit:
Florente eodem, floruit et fides:
Florente eodem floruere
Eunomie, pietas et arteis,
Ut namque praesul pro Saliaribus
Ampiruat, olli volgu' redandruat:
Florente, laeriscente eo sic:
Et patriae viguêre genteis.
Quem nunc tot urbeis, tor populi, duces:
Quem nunc Mathesis, quem Deac Hyantiae.
Quem nunc Geodaetae expetissunt
Sollicitis animis, iacentem.
Quid facti tandum, Mercurialium
Primi virorum, post Niboes mala?
Nillessus et nil eiulatus
Profuerint mihi, dicit umbra,
Et Hercle sic est, per Fidium Deum!
Illis reduci nemo quit. haut enim
Diffingit infectumque reddit
Quod fugiens semel hora vexit.
Spatgamus ergo frunde cupressina,
Spicis Cilissis et foliis humum:
Et clara cantemus tropaea:
Haec fieri sibi mandat urna.
Fatique vult haec saeva necessitas,
Clavos trabaleis quae manibus quatit
Ridetque, si mortalis ultra,


page 423

Quam deceat, trepidet solute.
Fratressuperstent, ô! modo relliqui,
Luduicus heros atque Georgius:
Mauritiusque noster: ô nil
Praestitibus meruemus istis!
Tantas ruinas hice refarcient,
Iuti potentis flamine numinis:
Quod semper ut gubornet ipses,
Nisibus omnibus apprecamur.
Utideinceps, sicur et hactenus,
Umbra sub horum templa, scholae, fora:
Culius Dei, trauquillitasque
Perpetuovireant tenore.
Havete vos, et vestra Academia:
Ealuere vestrae fulcra Academiae:
Doctissimi undiquaque Phoebi,
Nestoriasque valete brumas.

Ad D. Mauritium Hassiae Landgranium. Melos Gratulabundum.

Eia age, magnanimum princeps sate sanguine regum,
Magmentum patriae: diae virtutis alumne:
Ingredere et solio te infer sublimis avito:
Suscipe felici nova sidere sceptra gerenda,
Sceptra tuae patriae. viden', ut tibi plaudat olympus?
Blanda serenati retum indulgentia caeli
Spondeat aetornum longaeva in secla tenorem:
Cuncta tuis: viden': auspiciis laetamtur, ovantque:
Laeta Pales: Ceresahma: Dianaque Chloris, et omnes
Naiades: agrestes et Oreades atque Napeae:
Et Drvas, et viridi gaudens Feronta luco.
Faunorumque greges. Panes. Satyrique biformes:
Terque tribus iunctus Charitum chorus ordine Musis,
Ingeminat plausum, laetumque ciet paeaena:
Idecus, inostrum, felicibus utere fatis.
Ipse pater glauca velatus arundine Fulda,


page 424, image: dele0424

Terraque, caeruleâ, viden'? ut rorantia barbâ
Ora levant. sumptasque tibigratantur habenas:
Fortunateheros, tu nunc eris alter ab illo;
Tu laus et famae merito pars maxima nostrae,
Pa catum subiges patriis virtutibus orbem:
Ingredere, et clemens iam nunc adsuesce vocari.
Obvia Magnatum tibi proruit, ecce, caterua:
Quos genus et virtus; quos ordo calrat equestris:
Berlepsi, prasinis queîs signum psittacus alis:
Quique gerunt Camerae officium praelustre peraulas
Hassiacas: et praepositi comitaribus amplis:
Consiliisque viri sunt doctrinaque potentes.
Atque Eisenbachii: quorum de gente vetusta
Carice pasti asini caput est insigne decorum:
Digna Marescallorum obenntes munia:fando,
Rerum usu, linguis et relligione celebres:
Legati ad reges, oratoresque diserti.
Quosque Bonaeburgum domus antiquissima, bello
Acre genus: manga facit inclarescere fama.
Keudelidûmque tribus, rebus virtute gerundis
Praecellens, gravium nutrix fecunda virorum:
Sustinuisse vices qui possunt principis almas:
Qualis, ubi conflux illabitur Aedera Fuldae,
Pro princeps Bernhardus adest: quo clarior alter,
Nodosas rixas, obscura rerexere iura,
Vix superat, multo rerum clarissimus usu
Et Malspurgiadae, generosae stirpis alumni:
Et Meisenbugi, virtutibus, artibus, armis
Insignes: insigne tuae est aulae unde Georgus
Praefectus: vel si mavult audire magister.
Daluvigique patres: Ledaeae lampadis instar
Unde duo gentis pulcherrima lumina fulgent
Ianus et Helcanides: non futilis auctor uterque
Consilit, et doctae praepollens flumine linguae.
Nec-non Butlari et Doringenbergicus heros.


page 425

Et quibus e clypeo clavis geminata relucet,
Falconisque manet nomen de monte patritum:
Quosque iuvat niveus candor testaute colore
Ancilis niveo atque nigro, sine pluribus umbris:
Diedenii: qui agnomenagunt de principe saxo.
Et miro accensi studio virtutis et artis
Linsingi fratres, nostraepars multa salutis,
Eximii fratres, cultissima pectora fratres:
Gilsaque quos genuit diversostipite: et acres
Bergii: et Hanstenl bello super aethera noti:
Baumbachi: et trifidi Leosaxi, Marte corusci:
Qua de gente suum ducit Steurburgius ortum,
Cui vigil incumbit Stereontî cura tucndi
Praesecto nostro populari, scilicet illi
Gallica sedato facundia stillat ab ore,
Militiae longis sibi quam quaesiut ab annis.
Et Trotti intrepidi: et caluo de monte vocati,
Praestantes probitare viri, studiisque faventes.
Atque Haertingshusius senior: non ultimus inter
Cultores Themidis: belloque insignis Habelus:
Queisque Abies, Canis atque Eschuvegia nomina fingunt:
Et quos Pincernae titulus dignissimus ornat:
Progenitique Urffa, Bodenhusii. Bischusiique:
VVersabe: Stoeckhaemique, aulae pars magna paternae:
Treuschiadaeque, antiqua ab origine stemma trahentes:
Et sexcenti alii, feudi tibi iure ligati.
Obvia praeterca tibi fertur turba clientum:
Metropolis quorum Princeps Cassella profundis
Vallibus et vallis, validisque stupenda coronis:
Egregiis habitata viris, amploque senatu:
Urbs, veterum nulli virtute, fideve secunda:
Dives agri, dives pictaivestis et auri.
Quam veluti matrem sequitur VVicenhusa: Salinaeque
Allendorphenses, piscosiad flumin Verrae:
Donum ubi Diuûm ingens, sesubterranea large


page 426, image: dele0426

Ostentat scatebra, et salsugine tota redundat.
Unde per innumeros aquilex implere canales
Tot pote corrinas, noctesque dresque coquentes:
Nec scrobs depletur: quamurs ductoria sudet
Machina, et orbiculi sifonum: tracta gemantque
Tympana cum suculis, duroque harpaginc vectes.
Queis salis adprimi flos elixatur, alendae
Sussiciens patriae toti, terrisque propinquis.
Non alia ô mihi sir Scaptesula! rege beatum
Me mage Lydorum iurarem, aûr divire Crasso:
Mec Babyionis opes, nec Eoae pondera gazae
Thesaurosve Midae, Serumve Arabumve potentes
Divitias cuperem, vel mulra talenta lUculli.
Hinc aliae, ad Verrae bene-nora Eselivvegia rrpas:
Praefectum cuius multae prudentiae et usus
Harstallus Ludovicus agit, praenobilis heros:
Hancque sequens triplici regnata Triburia sceptro:
Vacchaque post illam. magnum claratn perorbem:
Et protestantum celeberrima foedere Chalcis,
Sacraque Mulciberi Propter Didymaonis artes,
Artificesque aeris varios: operumque labores.
Artifices media qui se de nocte grabatis
Excutiunt: laetique opera ad sabrilia surgunt:
Quorum alii graudidis ventosas follibus auras
Accipiunt redduntque: alii candentia tingum
Aera lacu: vali lirigidis incudibus ictus
Auditi referunt sonitus: striduntque caminis
Stricturae chalybum et fornacibus aestuat ignis,
Illi inter sese alterna vi brachia tollunt
Praecipites: versantque tenaci forcipe ferrum
Tum Buchanatis agri pars Herolsfeldia, clara
Gymnasio: et doctis praebens grata otia Mulis,
Doctorumque altrix genitrixque benigna virorum
Et sita cyaneos Fuldae Roteburga prope undas;
Et posita excelsis arx Spangenbergica clivis:


page 427

Sontraque et umbrosis de silvis dicta Capella:
Fertilibus que Homberga iugis, et pinguibus aruis,
Spiciserae Cereris donis, cultuquebeata:
Hassia cas intere certe non ultima stellas.
Nec minor Homberga, meaferme patria, Treisa.
Ingenuis quae me tenero informavit ab aevo
Artibus: ingenuis urbscivibus atque Senat
Culta: nec Alcinoi aut Cerealis mergitis exsors,
Et Zigenhaina potens, qua vix munitior urbs est
Altera: consistensgeminis circumdata fossis:
Aggeribus latis, vallisque subaethera nixis:
Longaevo bene fulmpenu Bacchique, Pelisque.
Et ferramentis armamentisque Gradivi
Miro instructa modo: quae si iam cuncta referrem,
Aute diem clauso vesper componeretaxe.
Insuper eximiis et claris recta dicastis
Praesidibus, Berlepsiada, doctoque Ficino:
Luminibus patriae, ditionis et huius asylis.
Post quam Borcas subit: Bonimontlqueaccola turba
Et cum Melsunga Petrae mons: lucida vallis:
Ziremberga: Lupi lucus: Grebstae nia rura:
Geismaria, atque Apium domus, et contermina genti
Guelphiacae, laetis urbs Tringlenburgica campis.
Etprocul ad Rheni Goarina tricornis arenas:
Hohnstaeniqueiares, vere alta inrupelocati:
Et reliqui popli Cattorum ancona colentes:
Summatesquealii plures, urbesque superbaque
Oppida: quae brevitas vetat intertexere cuncta.
Ista inquam, procerum generosa corona virorum
Obvia procedit bibi et haec piaturba clientum:
Exultimque fremit, supplex munuscula libans:
Teque suum Dominum agnoscit, veneratur, adorat:
Se trbi submittit: tibi se commendat: opesque,
Spesque suas omnes, sacramentumque fideli
Corde clientelae, linguisque volentibus offert.


page 428, image: dele0428

Ergo age, semideis princeps generate Monarchis:
Mens parris, nliusque et sera et sola voluptas:
Iam pridem nobis picti quem regia caeli
Invidet indigetem, et caelesti sorte fruentem:
Auspicibus Divis, pulchrisque faventibus astris,
Aggredere ergo inquam, sceptri fatalis honores,
Adte magnanimi genitoris morte volutos.
Utque Quiri nalis litui. trabeaeque, thronique,
Et populi et terrae gladiique et cassidis heres
Eactuses: enixis de quo patria Haisia voris
Gratatur, solidam propriamque tibique sibique
Esse voluptatem rogat hanc. et gandia firma:
Sic et virtutes ciusce imitamine fausto
Aemulus aequabis, si non superare licebit.
Alatere in-primis declinet olympica hunquam
Huius et aeternae data cui promisso vitae,
Virtutum Pietas regina, ad cuncta salubris.
Quam comes excipiat Tyrianthina amicta lacerna,
Curque suum tribuens, iustaque bilauce ministrans,
Et simularmata in sceleratos vindice ferro
Sancta Themis post quam placidis Pax se inferat alis,
Laurigeras incincta comas viridantis olivae
Frundibus: in patulo qua nil preciosius orbe est:
Qua nihil est melius: nihil estque salubrius usquam:
Quaque vigent artes, schola, fana, tribunal et urbes.
Pone sequens niveae seruet vestigia pacis
Quae bene praecipites clementia mitigat iras:
Maxima dos regum Clementia maxima virtus:
Mortaleisque viros dis immorta libus addens.
Hic ducibus tibi surget honos: haec gloria caelo
Aequabit laudesque tuas, nomenque perenne:
Et te prae cunctis rerum moderator et auctor,
Qui fasceis stabilit, confertque, adimitque vicissim:
Degente in gentem transfertque potenter ademptos:
Diliget, et nardo caput exhilarabit odora:


page 429

Imperiique dies Pylios extendet in annos.
Hassia quod mecum devota mente precatur
Suppliciter. precibus nostris da Christe vigorem!

De Psalterio Pr. Mauriti, etc.

Fertur Amyntiades Smyrnaei nobile vatis
Semper opus manibus sustinuisse suis.
Nec crebra voluisse manutantummodo fertur,
Sed quoque nocturno supposuisse toro,
Ut sic Maeoniden comitem sibi semper haberet,
Seu nox ingrueret, seu foret orta dies.
Et quum quorundam vatum sacra carmina, moris.
Esset ad argutas concinusisse lyras:
Haec minime chordias patanda Poemata: verum
Censuit ad raucas esse canenda tubas.
Sic quoque lessaei voluit modulamina vatis
Mauritius, Catti spes columenque soli.
Mauritius: quo non princeps iuventilibus annis
Alter in Aoniis plus operatus agris.
Seu libeat Latios seu Graios fundere versus:
Seu libeat magno cum Cicerone loqui.
Vena stuit facilis properantis fluminis instar:
Non secus ac Flacci vena diserta fluit.
Id quod Idumaei testantur carmina pasltae.
Quae non ad cythara sapta tubasue canit.
Sed plectro meliore novoque revincta cothurno:
Acer Amynthiades qualia nulla dedit.
Quantum igitur distant pallentibus aera lupinis,
Lux tenebris, terris astra, profana sacris:
Tanto Mauritius laudum maiora ineretur
Nomina: Mauritius clara propago Deûm.
Mauritius, quo non princeps iuvenilibus annis
Alter in Aoniis plus operatus agris.

Carmen saeculare, ad annum, etc. 1610.

Quod felix Orbi nostrae faustumque sit Urbi!
Ecce sacrum Iani referunt sollemne Kalendae,


page 430, image: dele0430

Viventi visum nulli, nullique videndum:
Dum novus a Phoebo, tacite fuie ntibus annis,
Lege poli immota: postincunabula Christi
Qui Sextus Decimus, seclorum nascitur ordo.
Aeverum, Deus ô! cunctorum que auctor, in aevis
Quae sunt, quaefuerunt, quae post ventura sequentur:
Supplicibus grates animis, et mente fideli
Nos tibi deferimus, nos laetos psallim us hymnos
Ore pio, laudesque tuas celebramus honore
Aeterno: Quod tam clementi, plasmata parua,
Nos respextroculo: quodrnos tutatus ab omni
Hactenus es nimbo fortunae pestilis atro:
Quod cordi nos esse tibi, curaeque, benigne
Sivisti ac deinceps etiam nos esse, siturum
Haud sane ambiguis monstras, Pater optime, signis.
Te prece, te gemitu, te corde dolente rogamus,
Contritoque, Deus: nostri quoque porro misertus,
Cum veteri veteres pollutis ablue seclo
Noxarum sordes, hyssopi adspergine facri:
Innocuae sensum mentis nos indue: cumque
Sole novo vitamque novam, rectumque vigorem
Visceribus renova, tua quae miseratio, nostris!
Atque ita, si qua inanent sceleris vestigia prisci,
Irrita perpetua solua nt formidine terras.
Da saeclum ingredie ns felix illuxerit omni
Climati, et in-primis nostrae Germaniae, et eius
Imperio, quique Imperii moderatur habenas,
Ordinibusque aliis: curru qui singula lustrat
Ignifero, maius possit nil visere terra
Hac nostra Titan, seu vultus condat in undis
Hesperiis, sive Eois protollat ab undis.
Quamque accendisti nobis divinitus olim
Lucem Euangelii, nulla rarione modoque
Exstingui patiare, (tuus nam verritur iithic
Sanctus honor) sed cottidie clarescat ubique,


page 431

Et magis atque magis vires acquirat eundo:
Rumpantur quamvis Satanae instrumenta furore,
Conserva et florere bonas fac insuper arteis,
In quibus omnino detegratissima fama
Sparsa latet: sine iis chaos antiquum tenebrarum
Ingrueret, sacra immiscens divina profanis:
Ad quod rite velis docili instillare iuventae
Ingenium, moresque probos. sensusque sagaces,
Et quicquid castis poterit prodesse Camenis.
Daquoque tellurem frugum pecorisque feracem:
Vastitiemque illhinc, vidvertatemque, luemque
Auerruncassis, defendas, ac prohibessis!
Praecipue contra vesana tonitrua et imbreis,
Quos Notuas atque Eurus portant, creberque procellis
Africus; infesti rebus divumque, hominumque,
Protege, ne illorum Boreae violentia fraudi
Aut damno fuat aut involuat syrtibus ipsum.
Denique fac redeat Virtus neglecta, Fidesque,
Et priscus Pudor atque Honor, et Decor, Integritasque,
Quasque homini novisse datum, Pax, optima rerum,
Quia pia Religio, qua florent terra, fretumque,
Ingenuaeque artes, et pleno Copia cornu.
Haec ita si dederis (potis es maiorapetitis
Pluraque largiri, coufert tuasancta voluntas)
Christi et Christiadum Pateroptime, ferrea tandem
Desinet ac toto surget gens aurea Mundo:
Gloriaque excelsis dabitur ribi sem per inastris,
Atque homines terrae caelesti in pace vigentes,
Gaudebunt, plaudentque tua bonitate per aevum.

Acrostich. Genethliaca, in Gabrielis Harsdorfferi Natalem.

Gaudia concipias animo festina sereno,
Atque, Dei robur, Gabriel, qui dicere, mecum
Barbarica longe cura fugiente triumfa!
Res fidibus, res digna mero, res carmine pigna!


page 432, image: dele0432

Ingressa est siquidem (quod faustum, quodque beatum
Esse lehova velit) tua iam Natalis olympo
Laeta dies iterum: Gabrielis candida sancti
Hoc exorta die luz est: date lilia plenis
Albentesque rosas manibus, cum rore marino,
Rutamque, et violas, Floralia numina, nymfae:
Scilicet ut laetus, cum corpore, cordequelaeto,
Divino adspicere hunc hodie tibimunere solem.
Obtigit: illum ipseum sic sanus semper utroque,
Rursus ut innumeros possis attingere ad annos
Fata duint: et fata duint, mox Naiade pulchra,
Et queiscumque voles aliis, potiare deinceps,
Rebus, ad invidiam felix, sic vive, valeque!

Alia, Phil. Harsdorfferi natalicio quondam Veronae facta.

Pulchra dies nostroquae hodie nitet orta Philippo
Hanc illi faustam ex animo illuxisse precamur
Insimul: utque cadem redeat tam sidere fausto
Lucida pet totos studiique vizque labores,
In Pvilios referente dies vitam eius Olympo:
Prospera da caelis Pater omina, signaque laeta,
Perpetuo iuvenem relevaque decore nitentem,
Ut patriae: tibilis fiat, vivatque: fac, absint
Sors tristis, morbus ferus, et quodcumque sinistrum.

Votum, Strenulae loco, Wolfgango Harsdorffero etc.

Quas tibi dem strenas istis, Patrone, Kalendis,
Oprime, quem Virtus diligit atque Fides?
Quod mihi decst, auri partes pta vota subibunt,
Vota serenato corde parata tibi.
Ergo quot hibernodescendunt axe pruinae,
Gramina quot verno fidere laeta virent.
Flava quot aestivos Ceres agros vestit aristis,
Grana quor autumni temport vitis habet.
Tot tibi, tot sociae, tot natis, torque propinquis
Prospera (DI faxint, sint rata vota) precor.


page 433

Paullus Harsdoerfferus anagram. Heros plus ardua suffer.

Grande tuis onus, en, humeris vir magne recumbit,
Dum regis auspicio Norica Iura tuo.
Nec tamen urbani sub tantomole Iabascis
Imperii: vegetus quin magis inde redis.
Quod facis, hinc perge; et plus Heres ardua suffer:
Laudem habet, ob patriam quod bene fertur onus.

In Iani Gruteri nuptias tertias.

Qui charitas Musis dulci coniunxit amore;
In charitum gremio nonne Gruterus agit?
Huic uni nuper nupsere, sedorine cunctae:
Aglaia, Euphrosyne, flosque Thalea trium.
Euphrosyne primum; tum deinde Aglaia, iamque
Floreat, ô semper flore Thalea novo!
Felicem sponsum, quem sic trias istas (trecentos
Dignos vix alios iudicet una) beat!

In Matrimonium Matth. Hubneri.

Non temere est, vulgo fieri connubia fato,
Quod memorant: Dominum nos et habere pilas.
Exemplo, vir clare, tuo, firmatur utrumque:
Necrefert aliud nunc aliunde peti.
Te dulcis genitrix, dulcis repetebat alumnum
Patria. Baltaei fluctibus vad freti:
Iamque viae accinctus sonipes adstabat: amicis
Et valedicturus iam peta satus eras.
Ecce sed (ô fatum!) florens intervenit annis
Virgo, tuum sistens blandque rumpit iter.
Maiestas urbis simultinuitabat; et auri
Insinuans Genius: Heic, Hubenere mane!
Sic igitur patria et dulci genitrice relicta,
In roseo sponsae ludis ovasque sinu.
Qui quondam effatus: Matremque Patremque relinquet
Mas et adharebit costulae ubique suae:
Is quoque fecundum fortunatumque det esse


page 434, image: dele0434

Connubium coeptum! nec dubitate, dabit.
His ego subnecto votum hoc, appendicis ergo,
Sit sine lite torus, non sine vite do mus!

Epithalamium Georgii Feizeri, et Sophiae Peintnerae.

Quum salis ac linguae nuper Latialis amore,
Diversosque hominum mores, urbesque videndi,
Et res noscendi varias, eventaque rerum:
Vita quibus dein ceps decorata nitescere posset:
Ausoniae pulchris diversaremur in oris;
Ausoniae, sese terrestris ad- instar habentis,
Delitiisque meris paradisi halantis ubique:
Non pauca a multis, ibi qui commercia tractant,
In nos officia officiosa mente profecta,
Nec tacito prorsus pede praetereunda, recordor.
Dum nam doctiloqui nos moenia celsa Catulli,
Hospitio acciperent, iam septima labitur aestas;
Omnigeno promtam Furlegeriana favore
Et studio facilem exhibuit domus:illa ducentas
Noriacae retro tot honestis civibus urbi
Nota domus messeis: nullique decore secunda:
Gelfricus consors ibi praetermittere nullum
Officium, ignari linguaeque, hominumque, locique,
Huc primum madidis brumae ut devenimus horis:
Festivis etiam dapibus, dubioque paratu
Excipere; Orpheoque, alia inter amica, sonore;
Tempore thyriati quo percita numinis oestro,
Turmatim vicos plebs perso nata per omnes,
Non secus ac trepidae calido sub sole cicadae,
Aut stabulis grex caprigenûm dimissus apertis;
Ridiculo hac illac sese diffundere motu:
Nec, qui non celebrat tali dionysia cultu,
Sese hominem putat, aut hiemem superesse sequentem
Utque etiam possit, reliquo macer aretin anno:


page 435

Tanta tenet mire stolidam vesania gentem!
Inde ubi Musarum populosa Bononia mater
Susceptos blandoque sinu gremioque foveret:
Non tua nos erga fuit officiosa voluntas,
Iane, minus, Stephani proles; Brunonia nomen
Cui dedit, a proavis etiam domus orta vetustis.
Consiliis aderas, et re; quum natio discors
Peste laboraret gemina, strumisque nefandis:
Quas male di perdant, superent quocumque subaxe!
Splendida quinet ia maccessu convivia primo
Instruxti, latibusquetuis discedere quemquam
Tota illa cenae vetuissi nocte magister.
Nec semel haec; aliquot vicibus repetita dedisti:
Defuit et numquam res argentaria tecum:
Nec quoque Romuleam, te procurante, perurbem.
Hinc aditis Senis, et amoeni vallibus Arni;
Parua quidem, validis sed munitissima vallis,
Solaque conservans ius libertatis avitae,
Tacta remigrando nobis quum Luca fuisset:
Scheureliorum etiam enituit propensa voluntas:
Nam simulatque illuc nos advenisse, diesque
Perpaucos tribuisse loco cognovir: olenti
Non incaupona voluit durare Philippus;
Sed subito sociis iussit succedere tectis.
Nil non obtrudens studii bonus aede receptis.
Denique quum Ligurum caput, olim Ianua mundi,
Regia ad invidiam cur pulchra palatia surgunt:
Sed mare sed montes, sed vir, sed femina trito
Scommate, quod vulgus quoque versat in ore notantur:
Nos caperet; gazasquesuas monstraret, opesque.
Atque inter reliquas patinam, quae octangula, binis
Pensilibus ansis, solidoque exsculpta samaragdo est:
Quam pro thesauro precii impreciabilis (uti
Si liccat verbo, quo barbara lingua, novato)
Clavibus adservant multis: neque copia cuiquam,


page 436, image: dele0436

Ni ducis adsensu, summi procerumque senatus,
Cernendi datur; atque aliquot praesentibus horum.
Caesario Herodi indigetatis nomine regi
Hanc Syriae referunt advectam e moenibus olim;
Quum Veneti, classis socii, sine pectore praedae,
(Hac auro et gemmis, ilsac sed lance locata)
Arbitrium victa Genuatibus urbe dedissent.
Inque illa, Christo sacram iustituente synaxim,
Paschalem adpositum mensis felicibus agnum:
Aethiopissam alii terra adportasse Sabaea,
Atque Davididae perhibent donasse: deinque
Illatam templo libamentisque dicatam.
Haec inquam, quum nos verni Titane premente
Colla bovis caperet: studii nec omisit Erassmi
Institor heîc Suevi quidquam, cognomine Papa
Christophorus; dudum patrio trantissa penate
Littera cui plene nos commendarat herilis.
Ipse igitur reliquis, ne persequar omnia, missis,
In Spinulae quodam, quo delitionsior usquam
Non puto gemmascit, nec fortunatior, horto
(Nam freta prospectat, montes prospectat, et urbem,
Villasque et valles, rivumque per hasce soinantem)
Lautum epulum, dapibus variis. et fructibus hornis,
Ficubus. asparabis, fragis cinarisque torosis,
Atque aliis. quales nobis vix Iulius edit;
Instruxit nitide, et diversi flore Lyaei.
Quin et navigio piscatum luce sequente
Spectaclo instituit laeto perque alma vireta
Obduxit, Spinulaque fuit duce caussa patebat
Quod lanx, quam supra iam diximus: atave ita prorsus
Serurtii nullumgenus officiique reliquit.
Atque heîc, ut tandem, quo tendit, Musa feratur;
Te nobis etiam studiumque, operamque, fidemque
Commeniini promte cunctam deferre, Georgi;
Atque adeo, quod te non sponte, velabsque tabellis,


page 437

Compellassemus, doluisse, aegreque tulisse.
Quum nihil ergo aliud, nobis propcrantibus isthinc,
Temporis et rerum sic conditione ferente,
Tumposses; animum tradebas pactus eumdem
Nobiscum aeterni coalescere foederis igne.
Quem sincerum itidem, fucoque omnio vacivum
Hactenus experior: pariter ceu candida fratrum
Pectora: Matthaeus quid enim, vos grandior inter?
Civis honoratus, rerum satagensque suarum,
Audit apud quosuis: reliqua cum gente quod illi
Ellogium proprium manet aeternumque manebit:
Adsueti a tenero quum non nisi sitis ab ungui,
Gratae homini atque Deo pietati et rebus honestis.
Talis enim et lanus: talisque Hieronymus amplo
Cui bifidi clarescit apex diademate iuris,
Maxima Fetzeri laus nominis atque nitoris:
Ille obitis Belgis, Anglisque et Francidos aruis,
Consilio postquam patriae qua Pindus Hetruscus
Praefuerat genti, fama non absque celebri;
Felsinea primum dextram mi iunxit in urbe,
Euganeas tendens, hancquum transiret ad arces.
Contentus nunc sorte sua consorteque laetus
Halleridum prisca de nobilitate; Camenas
Et Themin. et Venerem plena veneratur acerra.
Non homini semper ut vult, licet esse: nec aeque
Esse domi semper Musis datur, atque serenis:
Haut alias plane siluissent, nuberet ipsi
Ursula. virginei quum flos tener ille pudoris.
Christophorus cum fratre terit vestigia Paullo
Haec eadem et niveo non ulli pectore cedit;
Cultor honestatis, cultor virtutis, et aequi
Et facili morum probitate probatus uterque:
Quodque inter fratres rarum, concordiae amator:
At quo rarior haec, co commendatior atque
Clarior est virtus, sacris testantibus odis.


page 438, image: dele0438

Perpetuo vobis durent haec vincula pacis,
Unanimes, opto fratres! durantibus illis,
Non metus a quoquam quod possit obesse, sinistro.
Tyrrhenum memorant ferri super aequore grandem
Quantumuis, lapidem: verum fubsidere tritum
Confractumque: pares sic quos concordia iungit,
Sustinet: at fundo discordia deprimit imo.
Monstrorum Alcides domitor superare nequisset
Geryonem; cui vis viguisse tripectora fertur;
Disiunctim nisieum cum fratribus esset adortus.
Hoc pater ille senex, iam dissoluendus, agebat,
Quum natis genitrix quos octoginta crearat,
Rumpendum fascem iaculorum traderet: unus
Singula quaefregit leviter; coniuncta nec omnes.
Usque adeo fovet ingenteis concordia vires,
Amplisicans parna; et miro conservatamore!
Discidiis contra rixisque itisque dolisque,
Insidiitque, odiisque feris, et litibus atris,
Atque cruentatis discordia cincta ministris,
Maxima quaeque ruit fortissima quaeque refringit,
Innihilumque adigens furiosis dissipat arnus.
Verum ad te redeo, fratrum postreme, Georgi;
Non mentis candore tamen postreme: iugalem
Elandus Hymen fausto cui nunc quatit omine taedam
Laetitia exsultans; et postibus aurea myrtum
Coniugalem figit pharetrati mater amoris;
Spargitque auriferas thalami Dea praesesarenas:
Quum mihi servaris ex illo semper amicum
Sincerumque animum: Sophieque tenerrima virgo,
Specati probitate viri, magnique senatus,
Unica Peintneri Melioris filia; summus
Cui sua credebat curanda negotia Princeps
Marchio, vitaleis hausit dum luminis auras;
Iam nubit; ciliis Sophie formosa nigellis,
Fortunaeque bonis, animique et corporis aucta.


page 439

Omnigenis, viridi nec-non maturata iuventa
Non potui sus piciis tam laeto sidere coeptis,
Sponse deesse tuis, hac qualicumque Camena:
Dumque adeo plausu sacra connubialia tanto,
Moreque tam peragîs sollemni, et numine fausto;
Ipse tibi, Sophiaeque tuae prosperrima quaeque
Comprecor et thalami nullo genialis amores
Felle, nulloque etiam, dum vita, linendos.
Qui pudor atque fides cornicibus esse notatur,
Unde etiam ad tedae auspicium gens prisca ciebat,
Non modo sit vobis, verum et longaeva senecta,
Qua novies hominum metam superare feruntur:
Prolis ut innumerae prolem hac ratione queatis
Cernere, cum dulci pronepotum congrege turba?

II et Propempth/rion Ad Dn. Carolum Gerbelium Reip. Noribergensis hactenus Syndicum: Iam vero ad gubernandam dunastei/an Barrensera in ditione patria ever atum; et c.

ERgone, quod nulli vel per ludentia furuae
In mentem poterat noctis simulacra venire;
Discessum nostra mihi coniunctissimus urbe
Gerbelius collega parat? num nuntia vera [(transcriber); sic: verat]
Haec Dea pennipotens, oculisque tot omnia signans?
Gerbelius! quid? Gerbeliusne relinquere ripas
Sustineat, Pegnese, tuas? ter quattuor annos
Quas ultra accoluit, DIs terrigenisque secundis:
Quasque illi sociam thalami vitaeque laborum,
Eximie cunctis Helenam virtutibus auctam.
Patriciaque genus ducentem stirpe, dederunt:
Et subolem, clarosque adfineis, et tot amicos,
Nominis haut parui, generisque nirore coruscos.
Quid? poteritne suum; quo cum peregrique domique
Tot vixit brumas, multo gratissimus vus,
Linquere Pfinzingum, tam prona mente faventem?


page 440, image: dele0440

Ante remissurum vadimonia cuncta putassem.
Quid? num nec celebris maiestas, sivius et urbis
Splendor ad invidiam pulchrae: quaeque orbis occllus
Audit, et absque pari, caput inter nubila condit:
Nec favoramplifici, fama super aethera noti,
Publicus instantem teneat, moveatque Senatus?
A quo, ceu qui non sine pectore corpus haberet,
Os neque linuae expers, nec sinciput absquc cerebro,
E-que-vaporato nec lotus heberet aceto;
Non in postremis merito fuit usque locatus.
Ad iuga Piniferi rediturum te prius, ortas
Unde trahis scate bras, montis declivia, rebar;
Ac deserturum nudas in littore trutas:
Gerbelius, Pegnese, tuo quam abscederet amne.
Multa quidem proponit homo; disposta sed illa
Digerit; et nutu Deus arbitrioque gubernat
Cuncta suo: pateat vel ut hic quoque, nil super orbe
Aut stabile, humanis aut certum rebus inesse.
Huic igitur tamquam Domino parere supremo
Onemque decet quocumque loco, Patriaeque vocanti,
Vitalcis primum quae nos emisit inauras,
Atque sibi nostri non frustra vindicat inde
Particulam¨miraque alias dulcedine cunctos
Ducit; ut et fumum tectis natalibus optent
Cernere surgentem persaepe: sit asper et hirtus
Quamvis ille situs: veluti Phaeacis Ulyssei
In scopulis Ithace pendes, ceu nidulus, altis.
Dum te belli potens igitur patria, incluta summis
Argentina viris, circumspectoque Senatu;
Euocat, et curam Barrensis et urbis, et agri,
Carole commendat; sic disponente Iehova;
Atque adeo rebus magnis, et honoribus amplis
Praeficit: Obsequium vitio quis vorteret istud?
Aut quis proposito tam deterreret honesto:
Iniceretuc moras; nisi sorti infensus amici?


page 441

Illic adspicies, qui te genuere, penates:
Arridebit ibi, quem hausisti primitus aer;
Et noti fluvii, quos aluens ex cipitidem
Urbis in ingressu geminos: et Rhenus, aquarum
Rhaetige nûm princeps; et florenrissima tempe:
Et laeti colles Bacchi, Cererisque feraceis:
Quos inter reliquum traduces molliteraevum.
Iergo ducente Deo, precor, oscine dextro:
Nec per iter teneram glacies, et frigus, et imber,
Montanisus ruens saxoso vortice torrens
Saltibus offendat prolem sociamuc maritam:
I, inquam, comitante Dei te numine; felix
Muniaque auspiciis oblata capesse secundis.
Haec mea cum-primis optat Polyhymnia: mecum
Scheurelius facit et voto subscribiramico;
Et noster Sigefridus item, dignissimus omni
Vir laude, officiis in nos et amore probatus:
VVolffgangusque fide praestans; et Slumpfius una
Germano niveam servans in pectore mentem:
Atque alii innnumeri: quos quid memorare necessum?
Tu modo felici patriis regionibus infer
Te pede; fortuna cinctutus ubique benigna:
Ac nostri memorem tecum bonus aufer amorem.
Hosque tui (ut nosti) studiosa a mente profectos,
(Non cuivis etenim nisi amicis, idque coacti
Panigmus;) exiguos boni et aequi consule versus!
Vive, vale! nostri caput hoc et clausula voti.

Carolus Gerbelius. metagrammatisqei/s. Legibus clarus ero. Legibus ore clarus.

QUum primum studiis animum, florente sub aevo
Adiceres, certam seligeresque viam:
Prae reliquis Themidos placuit sectarier arteis;


page 442, image: dele0442

Oraque diversis excoluisse sonis:
DI faveant, aiens, coeptis, et vota secundent!
Legibus, et linguis, oreque Clarus ero.
Augurium hoc non te frustratum, Carole: namque
Legibus, et linguis, Clarus et ore vires.

MARTINI PRAETORII SILESII.

Ad. Dn. Iohannem Sigismundum, Marchionem Brandeburgensem, etc. nuptias celebra tem cum Domina Anna, Marchionissa Brandenburgensi, etc.

MArchiacae praeluftre decus, spesque inclita gentis,
Ioannes-Sigemunde, alto sate sanguine Regum,
Et magnos geniture olim longo ordihe Reges:
Dum celebrante torit te gaudie festa iugalis,
Eduntur ficti spectacula feruida Martis,
Et eboant rauco Mavortia tympana pulsu,
Argutisque tubae clango ribus assonat aether,
Laetitiaque strepunt passimfora, compita plausit,
Hic ubi Prussiaci sublimem Principis arcem
Nympharum genitor piscosrs alluit undis
Bregela, iuniperis velarus et ilice ripas.
Aonidum cytharas, et dulcia carmina vatum
Sit, tacuisse, nefas, hosplausus inter ovantes,
Scilicet illustres heroo carmine taedas
Exornare, novisque decet bona dicere sponsis
Verba: Poetarum Princeps, divinus Homerus,
Maxima quo nil maius habet, nil clarius Hellas,
Ad Regum mensas, et connubialia sacra,
Non raro excidium Troiae, Priamique labores
Et cecinit laudes, ingentiaque ausa Pelasgum.
Duceret Hermionem cum natus Agenore Cadmus,
Musarum veneranda cohors, Iovis aurea proles,
Sacra frequentavit socii convivia lecti,


page 443

Exoptansque novis connubia fausta maritis,
Prospera concepit gratantibus omina votis,
Et dulci tacitas hilaravit carmine mensas.
Quid quod laetitiae thalami dignatus adesse,
Pieridum comitante choro, Cyrrhaeus Apollo,
Argutas agili percurrit pollice chordas,
Et cupidas blandis muslsit con cen tibus aures,
Dum sibi cousortem vitae, castique cubilis,
Legitimo Thetidem sociaret foedere Peleus,
Aemonius Peleus, magni ille creator Achillis?
Certatim ergo tuo, Princeps, gratentur honori,
Atque diem fastis hunc immortalibus addant,
Et seros iubeant eius meminisse nepotes,
Quotquot Apollinei Musaru mystica vates
Sacra colunt, doctas et tractant Palladis artes:
In quibus ut niveos inter strepit anser olores,
Ille ego, Phoebeo nuper qui percitus oestro
Marchiacae decora ampla domus, verasque tuorum
Cantavi proavum laudes, et fortia facta,
Claraque victuris ma ndavi stemmata chartis,
Ecce graves inter curas. durosque labores,
Aoniae desueta lyrae iam plectra retracto,
Fieridumque nemus, viridemque Helicoina reviso,
Coniugioque tuo prosperrima quaeque precatus,
Offero laetus opus, quod texuit arte magistra
Virtutum ipse chorus, quas dulcis gratia morum.
Et sincera fides, et candida iungit honestsas.
Dent alii gemmas. dent aurum, regia dona:
Hoc opus et gemmas, et regum vicerit aurum.
Nam bene regnandi praecepta salubria tradens,
Quid veneranda Themis legum fidissima custos,
Quid comes Heroum, sortisata Marte virago,
Prompta focos arasque sacras defendere bello,
Quid modico ornatu gaudens gestuquedecenti
Sophrosyne, et fato maior Prudentia poscant,


page 444, image: dele0444

Rite docet, veterumque iubet praelustria facta.
Mirari Heroum, plenoque insistere gressu
Laudis iter, clarisque ausis extendere famam.
Has igitur Divas, thalami pede festa secundo
Visentes, et pulchra tibi prae cepta ferentes,
Excipe, quo par est, placido, Dux optime vultu,
Hospitibusque tuis mixtas venerare, trahentque
Lanificae donec tibi stamina firma sorores,
Perpetuo tanta esse iube tibi numina praesto.
Eiaage Teutonicaespes ô fidissima gentis,
Ian-Sigemunde, tuaelaus et nova gloria stirpis,
Concipe sepositis genialia gaudia curis.
Ecce diu amborum precibus votisque pudicis
Exoptata dies tandem procedit Olympo:
Illa dies, iuvenem quae te praestantibus auctum
Corporis ingeniique bonis sortisque benignae,
Dat licitos intraxe toros, medianque lacertis
Amplecti forma florentem et sanguine Nympham,
Quam proauûm commune genus. quam stirpis origo,
Dilectam quam paene tibi natura sororem,
At sociam vitae, mensaeque torique iugalis
Connubialis Hymen felici foedere iungit.
MIlle procis placuit: sed frustra: mille procorum
Unus habes thalamo tuvotaque spemque marito.
Parce igitur crebras, Parce, ingeminare querelas,
Quod tardo duodena gradu sol astra peragret:
Lenta quodignavum Diana pcrambulct Orbem:
Desine iam longas horas numerare. diesque:
Desine iam lentas spes, desine taedia longae
Incusare morae: pretium fers dulce morarum.
Spes valeant, lentaeque morae, curaeque facessant.
Laetitiae vacetista dies: sint omnia laeta:
Diffugiant sudo nigrantia nubila caelo.
Non fera bella gerant venti: non Balthica Tethys
Horrisonis agitet tranquilla ad littora fluctus.


page 445

Marchiacos inter, pater Odera, maximus amnes,
Utraque taurino sustollens cornua vultu,
Plaudat, et undoso glaucum caput exerat antro:
Voluat olorigeras solito velocius, undas,
Piscosoque leves instauret in amne choreas,
Et propererfratri se iungere laetus Havelo,
Imperii gestans regalia sceptra Suevus.
Omnia sint prorsus tranquilla do mique forisque,
Infaustisque novis non sponsi vulneret aures
Nuntius: ad saevos infausta et tristia Turcas
Cuncta abeant: hoc cuncta die sint nuntia fausta:
Aspicis, ut cano multum venerabilis aevo
Ipse Elector avuslaetatur, et omnie fauso
Prosequitur, Sigemunde, tuas, sponse inclite, taedas?
Aspicis, utgenitor, magni quem numinis instar
Aurea Parthenope veneratur et inclitus Albis,
Felicis tibi coniugii gratatur honorem?
Cernis, ut hanc animo mater generosa sereno,
Illustresque diem celebrant, Sigemunde, sorores,
Ambae Palladiis insignes artibus: ambae
Moribus et rarae praestantes munere formae?
Cernis, utinsignem praecelsae frontis honorem
Explicat, et laetis Hymenaeia gaudia votis
Prosequitur Princeps consanguinitate propinquus,
Egregius Princeps quo Francia clara potentum
Heroum genitrix, et culta Borussia gaudet?
Quid loquar unanimes illustria pectora fratres
Qui laetis animis haec festa marita freque tant,
Proque toro fundunt communia vota secundo?
Quid mem orem reliquos Germanae luminae gentis,
Egregia virtute Duces, et fortibusausis,
Gratanti sociare suum qui pectore gaudent
Officium et vultu, gestuque, et voce fatentur
Laetitiam et manifesta sui dant signa favoris?
Adde, quod ipsa parens rerum natura favere


page 446, image: dele0446

Gratarique tuo, Dux celse, videtur honori.
Salue ô Marchiacae decus indelebile stirpis,
Perpetuum salue atque vale, pulcherrime sponse:
Vive diu, castis et amoribus utere felix:
Ac. si nostra fides est nota tibique tui que,
Si nota integriras si prona est nota voluntas,
Me patiare tuos. inter florere clientes,
Machiadum quibus una salus et gloria cordi.
Sic peragas dulci dcum coniuge molliter aevum,
Quam Pallas, quam rerna Charis Iunoque Venusque
Certatim egregiis unam tot dotibus ornant,
Sic ô sic vestrum non livor iniquus amorem.
Non furialis cris non improba turbet Erinnys,
Aspera non rumpat darae inclementia sortis,
Nulla dies soluat nisi inevitabile fatum.
Sic coniux generosa virum te diligar unum,
Cumque suum? hoebe novies compleverit Orbem,
Quae nuncsponsa tua est, casti sios sponsa pudoris,
Mater iô patrem faciat te prole virili.
Inclita Brennigenae quondam quae stemmata gentis
Laude nova amplificet, vultuque et mente parentem
Exprimat. et proanos raris virtutibus aequet.

DE PRINCIPATV SALUBRITER Administrando. LIBER I. De Trinctpis Iustitia.

ILla ego siderei solio quae, Diva, Conatis
Assideo, et vigili subiectas lumine terras
Lustro, fori cusos, astris, Astraea relictis.
Gaudeo terrarum postremo revisere tractus,
Sicubi regnorum supremis fulcra ruinis
Subicere, Et mores hominum corruptaque secla
In tanto liceat rerum emendare tumultu
Prima ego terrigenas silvarum horrentibus umbris


page 447

Eduxi, indomitosque animos et agrestia corda
Exuere, et placidos paulatim assumere mores,
Oppida que exstruere. et tectis coniungere tecta,
Et iusssi magno coniunctos vivere coetu:
Hisque sacras leges dictavi et candida iura,
Barbaraque informi detergens saecula victu,
Rexi animos pariter populi, Regumque ducumque.
Fida cones. dux fida, quibus Respublicacurae.
Ancipitem gestans gladium, libramque bilancem,
Sedula prospicid, nefraus et iniqua nocentum
Improbitas regnet, turpi nec cedat honestum;
Iusque observanti bona, ius austera perosis,
Decerno reprobis poenas, et praemiaiustis.
Me sine, civilis frigent commercia vitae:
Me sine, nulla domus, Respublica nulla senectam
Ferre, nec ulla diu possint consistere regna:
Inque Deum pietas sinde me, nulla, inque propinquos
Nulla fides: sineme, quanta est, prudentia regum
Stultitia est laruata, furorque Heroica virtus.
Me sine, mortales cultos dediscere mores,
Et vitam atque animos induti rursus agrestum,
In silvas migrare volent stabula alta ferarum,
Et quondam proavis habitata revisere lustra.
Dinarum mepone chorus conmitatur euntem,
Nobilior gemmis pretio prfetiosior omni,
Libertas carum terris et amabile numen:
Terna Charis, fandique potens Suada ubere vena,
Quasque homini novisse datum est, Pax optima rerum,
Et niveos lauro Concordia nexa capillos:
Ad latus incedit rerum pulcherrima Diva,
Virtutum genitrix pietas, gratissima caelo:
Saluifica quae nixa fide, et spedivite freta,
Numquam vana vocat supremum in vota Iehovam.
Quare age. qui rerumgaudes sapienter habenas
Flectere, facimmota tibi sit norma gerendi


page 448, image: dele0448

Imperii, assiduus timor et reverentia Iovae.
Regnandi recte fons et sapientia prima est
Aeternum pura venerari mente parentem.
Assere sacrorum veros ante omnia ritus,
Inque pia maneant fac relligione nepotes,
Non carcer, legum non iussasevera, minaeque,
Horrida non tantum arma queunt, toruaeque secures,
Quantum relligio sincero candida cultu.
Scilicet indomitas arcano haec numine gentes
Frenat. et ingentem subigit terroribus Orbem.
Excitet heroum veterum te feruida virtus,
Queîs pia cura fuit, divini oracula verbi,
Et pura ad seros transmittere sacra nepotes.
Quales Lamechides, quo non reverentioralter
Numinis: et genitor numerosae gentis Abramus:
Thariadaeque nepos, magno generatus Isaco:
Fratribus undenis invisus, qualis Ioseph:
Qualis fama ducum, Priscorumgloria vatum
Amramides: qualis Nuno patre editus Heros,
Promissa Isacidum genti qui regna subegit,
Subdita non uni Cananaeia regna Tyranno:
Per verios casus, per tot discrimina rerum,
Mille per aerumnas, per mille pericula vitas,
Instaurant purum verae pieatis honorem,
Unius que Dei sacras ante omnia laudes.
Qualis Ioades, exagro ad regna vocatus
Auspiciis Iovae firmatus et omnie certo
Velleris, exscindit positas in collibus aras,
Falsorumque abolet sacra execranda Deorum.
Qualis Iessides, rex pace insignis et armis,
Maximus ille Dei cultor, cui sacra canenti
Carmina, fatidicosque hymnos demissus Olympo
Spiritus arcano vegetabat pecora motu,
Aethereoque imos lustrabat lumine sensus:
Qualis Marte potens rex Asa et filius Asae


page 449

Rex Iosaphat, sancti culeores numinis ambo,
Et pater, et tanto dignissima patre propago,
Achasidesque flagrans Zelo pictatis et aestu,
Mentitos abolent cultus, Idolaeque frangunt,
Restituuntque sacrae divina volumina legis.
Quid loquar externos, orbis decora inclita, reges,
Divite qui sumptu ritus iuvere sacrorum?
Quid, quod laude togaepraestans Rex Cyrus et armis,
Dives opum, dives gemmis, quem Persia iactat,
Extorri Isa cidum ptzbet tecta hospita genti,
Ad Solymosque abddacta lares acra vasa remittens,
Sponte Iovae, temploque suos persoluit honores?
Darius sic Hystaspes, belloque togaque
Egregius: patrii sic nominis aemulus haeres,
Filius Hystaspae: (cuisa crum hinnitus acutus
Im perii peperit diadema, quod omine fausto
Firmarunt sudo displosa tonitrua caelo)
Darius sic Longimanus, bello impiger heto,
Regia Thariadum donarunt munera genti,
Dum Solyma patrios instaurat in urbe penates,
Et sa cra aethereas revoscat colla psa sub auras.
Sic fortunatis, Theodosiu sacer in armis,
Quem propter, Boreas, occultis fusus ab antris,
Obruit adversas ingenti clade cohortes.
Telorum et segetem diros convertit in hostes:
Flaminis instinctu sacri, delubra profana
Subvertit, speciccne hominum, specieque ferarum
Numina de saxo, lignove, aut facta metallo,
Impia gens dios quibus assignabat honores,
Commenta humanae confregit ludicra dextrae,
Et nova templa Deo sumptu praedivite condens,
Et mandans peragi sacrae mystica rite peraras,
Aera stipis sacrae veros convertit in usus.
Quid te, Constantine, canam, cui Martia virtus
Et fidei tribuit Magni Constantia noment?


page 450, image: dele0450

Tu quoque Christia dûm gaudentes caede tyrannos,
Opprimis, ingentique flagrans pietatis amore,
Sacrilegas aras, infandaque numina Diuûm
Passim aboles, templisque suos indcis honores.
Quid te, dive Valens, referam, quo iustioralter
Non fuit Augustûm, nec maior pace, nec armis?
Nec tu carminibus nostris indictus abibis,
Carole, Pipini celsum genus, optime Caesar,
Auspice quo, vereres lucosatque impra sacra,
Quaeque suo arbitrio demens sibi finxerat olim
Numina, et exstructas fcelsis in monribus aras
Excidit, Christoque duedit Germania nomen.
Nec te, pat tauto patri, Ludovice, tacebo,
O magnum Imperii columen! quo Caesare, quondam
Dedidicit falso Diuûm; gens Cymbrica, cultus.
Saluete illustres animae, gratissima caelo
Numina: Vos rerum faustis successibus auxit,
Et tutos medio saepe in discrimine rerum,
Invicto asseruit pollentis robore dextrae
Ille hominum Diuûmque sator, rex aetheris alti,
Sceptra tenet nullis qui subdita legibus aevi:
Scilicet offieio sua gratia constat, honosque
Et sua apud superos pietati praemio restant.
At contra excelso turbati culmine regni,
Horribilem Iovae senserunt vindicis iram,
Sacrilego et dignas soluerunt sanguine poenas,
Qui sponte errorum densa caligine mersi,
Non rite exolui curarunt iura sacrorum,
Et variis finxere sibi simulaera figuris,
Falsorum simulacra Deum, graviterque nefandis
Cladibus afflixere gregem, pia sacra professum.
Aspicis ut scelerum impatiens, ille arbitera aequi,
Rex superûm, Pharaonis equos, eurrusque, virosque
Oceano immersos, immanibus obruit undis?
Aspicis, ut reprobum subvertit ad ima Manassen


page 451

Cissi denque throno regni deturbat abalto?
Aspicis, ut squalens insontis caede nabethi,
Pessimus ille pater nati melioris, Achabus,
Atque aliia recti flectentes tramite cursum,
Regia gesserunt qui sceptia Samaridos orae,
Interiere omnes velutima stirpe recisi?
Aspicis, ut Syrii probrum atque infamia regni
Antiochus, (Solymam replens qui caedibus urbem,
Ingentes sa cri rapitimpius aeris aceruos,
Tetraque monstra Ceûm., templi in penetralibus imis,
Ponit Olympiaci simulacra nefanda Tonatis,
Edicitque sacros persolui huic thuris honores:)
Euomit invisam crud deli funete vitam?
Sacrilegam, viden, ut mutillus dextramque caputque,
Cum gemituinfernas Nicanor migrat ad umbras?
Nicanor, gladio qui formidandus et igne,
Sancta manum extendit Solymiad fastigia templi,
Perniciemque urbi iurat. clademque supremam?
Cernis, ut invisam superis exhalat in oreum
Indignanas animam, saevo qui percitus oestro,
Funera funeribus cumulat, dirisque piorum
Caedibus Eoum repler, Diocletius, orbem?
Aspicis, ut Christi contemptor et hostis acerbus,
Edicto Imperii Latii quisanxit in orbe,
Ne quis, Christia dûm qui dogmata sancta probarer,
Aurea tractaret Graiûm monumenta sophorum,
Astrigero demens dum bellum intentat Olympo,
Et Christum vanis oppugnat perfidus armis,
Impia lethifero transfixus pectora telo,
Telum immane manu educens, vacuasque subauras
Excemptum spargens blasphema voce cruorem,
Descendit stygias indignabundus ad umbras?
Christe. tui custos gregis, et tutela, fac, omnis
Hostis Christadûm talem te sentiat hostem.
Sic, quisublatis miseranda caede Philippis,


page 452, image: dele0452

Et nato et genitore, tapit diadema Quirini,
Datque neci dictam Christi de nomine gentem,
Interit absorptus stagnante voragine campi.
Sanctorum indigna sic strage, Galerius, asper,
Sic Chlorus, cui cruda dedit constantia nomen,
Impius occiduo sic Maximianus in orbe
Christicolas vinclis, feroque ignique trucidans,
Sic Maxentius, et furiis Licinius acti,
Invisi horrenda perierunt morte tyranni.
Sic, qui saluifici perfusus fluminis unda
Infausto exonerat, Copronymus, omine ventrem,
Improbitate patri par et furialibus ausis,
Christiadûm et Christi demens irrsor et hostis,
Vivendi satiate gravi iam fessus. et aevo
Obsitus, et morbo fractus, cunctisque solutus
Viribus, urentisque scatensprurigineleprae,
Immanes toto cruciatus corpore sentit,
Horrendosque inter gemitus, saevosque dolores,
Invisam infernos animam miser efflat inignes.
Saevior immani quid te Busiride, Caesar
Valleriane, loquar, Christi, Christumque professi
Agminis hostis atrox? dignas crudelibus ausis
Tu quoquc sacrilego persoluis sanguine poenas,
Captus ubi indomito Persarum a Rege Sapore,
Barbarico persaepe pedi das colla premenda,
Et tandem exhaustus curis fractusque senecta,
Exueris vivus corio lentaque necatus
Morte, miser sero discis, Iovam este suorum
Ultorem, et stygias tristi sine caede sub umbras,
Et sicca paucos descendere morte tyrannos.
Hi tristes obitus, exempla haec tristia R egum
Te moveant Regum ô celsa de stirpe propago,
Carius ut ne quid tibi sit ietate, priusue,
Et certo statuas, Regum pesse ducumque,
Hospitium praebere Iovae, praebere sacrorum


page 453

Cuiltibus, et Christi gaudentem nomine coetum
Asserere ac iusto contra vim Merte tueri,
At, quia divinae patefacta oracula vocis
Ad seros nequeunt trasinitti pura anepotes,
Si desint, poulum doccant qi sacra., sidemque:
Lrgus opum, in patriis sumptu exstrue divite terris,
Munssicusque fove, et sartas tectasque tuere
Aonidum cultas Phoebique et Palladis arces,
In quibus ingenuas atres linguasque iuventus
Imbibat auxilio quarum Respublica nulla,
Relligio non ipsa potest, non vita carere.
Scilicet hinc publchras concors Ecclesia Christi,
Cura umquc domus decerpit Cuita, plantas.
Hinc tibi Iustitiae, Princeps, sit proxima cura:
Qua sine, starenequit firmo respublica nexu:
Qua sine, disciplina iacet: iacet omnis honestas:
Omne labat vitae decus, et reverentia legum,
Et nomen virtutis haber vitiumque nefasque.
Non tam Phidiaco fulgentia marmore tecta,
Divite non gemma, non Indo splendida cultu
Atria? non Tyrio saturatae muricevestes:
Non generis splendor: non clarum nomen avorum=
Non superimpositae praecelsis rupibus arces:
Non fortes equitum turmae, pedituimque cateruae:
Non inopes virtutis opes: non aeris acerui:
Conciliant Regisubiectae plebis amorem,
Quam iusti sincerus amor, rectique cupido.
Quid Primislao, longum qui ducere sulcum,
Et duro solitus proscindere vomere terram,
Constructa herboso derespitetecta colebat,
Ardua Boiemi peperit fastigia regni?
Egregiae non stirpis honos, non facta parentum,
Sed vitae probitas, dignissima Principe virtus.
Sarmatici tribuit regni quid sceptra Pyasto?
Magnarum non splendor opum, non stemma vetustum,


page 454, image: dele0454

Verum animi pietas, et recti feruor et aequi.
Et merito: quis enim non hunc veneretur, ametque,
Censeat hunc sacro quis non diademate dignum,
Qui sponte amplecti, qui cquid rectumque piumque est
Qui populo sanctas non tantum condere leges,
Primus atillarum quoque dura capessere iussa,
Et dubias aequa caussas cognoscere mente,
Iusque suis nullo discrimine dicere gaudet:
Supplicis oblatos miti qui fronte libellos
Accipit, et fa ciles aditus venientibus offert,
Atque malignarus miseris succurrere novit?
Aerernus rerum ille sator mortalibus aegris
Nil melius, usto tribuit nil Principe maius,
Qui non tam legum vinclis poenisque severis,
Quam vivo exemplo ad verae virtutis a morem,
Et pulchram cives ad normam invitat honcsti.
Non tam supplicii gravitas, visque aspera legum
A vitiis populum revocat terretque nefa ndis,
Quam Regis probitas, et inermi Iuris et aequi
Praesidio nixa integritas, et conscia virtus.
Tantum pondus habent praeclara exempla potentum,
Iusta velis Princeps, eadem volet, atque probabit
Imperio subiecta tuo plebs omnis: ab uno
Principe certa fluit degendae regula vitae.
Fas igitur rectumque colas vel vindice nullo,
Iusque suum parili cuivis examine reddens,
Praemia virtuti seceieri sua praemia solue.
Semideûm sedet ipse Deus medio agmine regum,
Regibus et partem divini indulget honoris,
Iusque potestatemque facit frenare superbas
Imperio gentes. hos acres iuris et aequi
Censores ipse esse iubet, Themidis que patronos.
Quod si non humili, ceu par est, mente capessunt
Iuila sur Regis demandatosque labores
Rite obeunt si forte dolo perertere iura,


page 455

Triiuste et dubias gaudent denidere lites:
Si reslegitimo finitas iure rescindunt:
Si tardi existunt meritas insligere poenas
Sontibus . ac temerelegum arcta repaguula laxant:
Ilicet aequus adest Iuder, regesque potentes,
In partem regni ipse suaquos voce vocavit,
Exuit Imperii iustissmus ultor honore:
Munere quo discant perfungi rite, sciantque,
Non se terrigenaeius exercere, sedalmi
Vindicis aetherium nutu qui torquet Olympum,
Ne tamen ipse tuis nimium sis durus, et asper,
Suppliciis hominum nec laudem quaere severi
Principis, at stricto semper parce utere ferro.
R es ita quandoferet, praesensque occasio poscet,
Te civem frarremque geras: fidique parentis
Perpetuo subeas partes, et munus amicum.
Est aliquid populi favor, et sincera voluntas,
Quam non saaevitia, non unquam extorseris armis,
Sed tibi conciliare pares virtute, fideque.
Scilicetinfestis sors. conventit ista Tyrannis,
Ut vinant gladiis, multoque satellitesepti,
Quamque ipsi metuum, ipsi quam saepe patrarunt,
Caedem aliis trepidi minitentur fronte superba.
Cui placet hoc: alius metui quam malit amari:
Intonet assiduo violenti verberis ictu:
Fulminet ac semper praea cutae cuspidis ense:
Ipse tuis, Princeps, ut ameris amabilis esto,
Et tibi subiectam miti complectere plebem
Pectore. Non raro peragit moderata potestas
Mitibus imperiis, quod vis mucrone cruento
Nulla potest: miserum est regnum, tristique propinquum
Excidio, rex ipse suos. quos more parentis
Complecti immenso debebatamore, pioque
Affectu, cives ubi poenis multatiniquis.
Quam culpae veniam supremo a iudice poscis,


page 456, image: dele0456

Ipse aliis iudex hanc impertire memento.
Ecquis enim nostrum est, qui non petulantibus ausi,
Caelituum regem iustas irritet ad iras?
Nec tamen is subito caelesti fulmina dextra
Aut iacit ex celsis hostilem e nubibus ignem:
Sed si corrigimus vita meliore priorem,
Aversi vitits, culpaeque doloribus aegri:
Dat culpae veniam sponte, erratisque suorum
Ignoscit facilis, meritas et lentus ad iras,
Turpia transactae condonat crimina vitae.
Ergo tam largum veniae, fa cilemque, bonumque,
Expressum cuius srmula crum et dulcis imago es,
Fac, Princeps, imitere Deum, veniaeque paratus,
Conservar tuos malis, quam perdere cives.
Aureolam menori vorcem fac mente volutes,
Quam crebro sapiens habuit Lucullus in ore:
Uni etiam praestat cui conferre salitem,
Informi quam mille hostes demittere letho.
Ut cara cum prole parens, castique maritus
Cum fida consorte tori, sociaque laborum,
Alternis studiis, alterno certat amore.
Sic alterna fides, pargratia, mutuus ardor,
Principis et populi liget arcto foedere corda,
Corda salutiferam semper spirantia pacem.
Nanque nec excubiae regem, nec tela, nec enses,
Sed populi tutatur amor, iugisque voluntas,
Quam non densa cohors, non striccti iniruia ferri,
Verum alterna fides, alternaque gratia gignet.
Ergo truces animosgerere, immansuetaque corda,
Caraque subiectae saeire in viscera plebis,
Turppe ferumque putes, nec rege aut principe dignum.
Actis Apollineae multo ceu clarus ab usu
Diversis diversa adhibet medicamina morbis,
Nec cunsctis aloen sucis admiscet anmaram,
Nec sempet tetra colocynthide temperat haustus,


page 457

Aegra nec immiti serra mox membra recidit:
Sed donecsuccis herbis que salubribus ullus
Est locus, et morbosuperest spes ulla medendi:
Non flamma aurferro lacerat crudeliter artus,
Sed desperato tantum putrentia tabo
Membra secat: ne fortegravis contagio serpat
Longius, et sanas vitiatis partibus addat:
Haud aliter gladium sine caede et sanuguine gesta,
Ni fors exitiale nefas hunc stringere cogat.
Maxima dos Regum est miti clemmentia fronte,
Solaque mortales dîs immortalibus aequat.
Quae Metus ille odii genitor, ferumque tuetur
Haec trepida, mihi crede, manu trepidoque tenentur
Sceptra: animo nullus tenuit violenta Tyrannus
Regna diu: violenta carent aetate, brevique
Su ccessu gaudent: nullo quod sanguine constat,
Tutius imperium est, cait incrementa, vigerque.
Ecquis inhumanas saevi Busiridis aras
Quis crudum Antiphaten, quid dirum Eurystea laudet:
Cui placeat diuûm magnus contempror et aequi,
Caedis amans, crudisque fuens Mezentius armis,
Qui iungens vivis defuncta cadavera vita
Atque manus maniubs componens, oribus ora,
Horrenda senie, tetroque fluentra tabo,
Complexu in misero miseranda morte necabat?
Crudelis placeat cui sica cruenta Neronis?
Lethifer immanis cui mucro probetur Othonis?
Quis laqueum truculente tuum, quis, Commode, laudet,
Imperii et patriae rebus male commode Caesar?
Tutarur saevi quod cruda potentia ferri,
Haud potis est, longos regnum florere perannos:
Corruit, et propriis tandemse conficit armis.
Instar miracli est, grandaeva aetate tyrannum
Spectare: in medio cursu violentia fati
Opprimit innocuo perfusos sanguine reges.


page 458, image: dele0458

Sic quondam Siculi lymphata mente Tyranni,
Ille Syracusia qui formidatus inurbe,
Nil intentatum sceleris, nil liquit inaufum:
Quique Perillaeo, Phalaris truculentus, in aere
Edere mugitum et tristes bovis ore querelas
Cogebat miseros, et lento torruit igne:
Sic patriae pestes, furiis qui immanibus acti,
Flumine inundarunt civilis sanguinis Urbem,
Et cunctam Latii replerunt caedibus oram,
Sylla furens, Mariusque ferox, et Cinna cruentus,
Invisas posuere animas, caedesque piarunt
Caedibus, et manes Erebi fugere sub imos.
Sic Catilina ferox, sic Lentulus, atque Cethegus,
Qui furtim sa nctis Patriaerectoribus arma
Nocturna, et flammas laributemplisque pararunt:
Sic scelerum affines, Brutusque et Cassius audax,
Caesaris in mortem qui iuravere nefandam;
Horrendo miseram clauserunt funere viram.
Caesareae sic monstra domus, portentaque dira,
Qui nudos hominum nil vultus praeter habebant,
Matricida Nero, terrae execrabile pondus:
Caius cui Caligae cognomen castra dederunt:
Expilator opum, sitiensque Tiberiusauri:
Claudius, et quo vix Augustum pravior alter,
Domitianus, amans caedis, scelerumque magister.
Quique alii ausoniae tenuerunt sceptra tyranni,
Horribili aut ferro dira vel tabe veneni
Exstincti vancuas vitam effudere subauras.
Cernis, ut insidis caeso qui Caesare Galba,
Imperii sacras rapit Otto mollis habenas,
Occumbit propriae confossus vulnere dextrae?
Aspicis, ut feruens Aulus Vitellius aestu
Luxuriae: cui dulce mnanus scelerare nefandis
Caedibus, et diros insonti sanguine vultus
Iucundum exsaturare fuit; clam compede vinctus,


page 459

Perque forum raptus, maibus post terga ligatis,
Et duri assiduo multatus verberis ictu,
Tibridis undoso tandem demergitur amne?
Quique trucidata, demens, uxore, novercam
Duxit, et haerentem matris complexibus arctis
Collegeam dito truncavit caynace fratrem,
Militis ecce sui misere cadit ense peremptus,
Scilicet cuentus trisses selersta tyrannis
Semper habet. reges odit Deus ipse superbos,
Odere hos homines, cupiunt et morte peremptos.
At contrafatis tenuerunt sceptra secundis,
Aeternumque sibi nomenque decusque pararunt,
Et simul ingentem populi mer nere favorem.
Asseruere sacras, vitae qui vincula, leges,
Longe a saevitia, longe omnia cede remoti.
Qualis erat Curius, Romanae gloria gentis,
Qualis Fabricius, nulli cui perura culpae
Pectora: Scipiad es qualis, magnusque Camillus:
Qualis Aristides, Patriae qui dulcis amore
Atrox vulgi odium, magnique Themistoclis iram
Perpessus,coluit copnstanter fasque piumque.
Quid te, evi suppleae terrarum paruit orbis,
Dive Auguste, canam, columenque decusque Themistoct
Quid Patrem Patriae Neruam, qui labe notatos
Turpis avariciae, num mique cupidine captos
Noluit Aenadum ius olim dicere genti,
Iudiciisque viros virtutefideque probata
Prafccit, scclerum vindex. Iurisque patronus?
Quid, quo iustitiae non obsernantior alter,
Te Traiane, loquar, legum fidissime custos?
Te quid Alexander, gravitas matura Severi
Cui nomen vibuit? quid te Rex optime Regum
Carole? quid tanto sobotes ô digna parente,
Te, Ludovice, canam? nostros quid fulmina belli
Henricos referam? quid pignora Martis Otones?


page 460, image: dele0460

Quid, nomen quîs dulce dedit pax optima rerum,
Friederichos memorem! digna quos laude sub astra
Ultores scelerum, custodes iuris et aequi
Posteritas aeterna vehet. quorum inclita facta
Non hominum ex animis Lethaea aoblivia tollent.
Vos igitur, legum quibus est permissa potestas,
Quicumque a solio populis ius dicitis alto,
Si stimulant animum tantae praeconia laudis,
Pectora sic tangit communis cura salutis:
Si vos ulla movent. restant quae praemia caelo:
Discit iustitiam, et sanctas non temnere leges:
Et facite, ut Christo sua gloria conster bonosque.
Parcite subiedtis, et debellate rebelies.
Indigna oppressis vel vi vel fraude potentum
Auxiliatricem non segnes tendite dextram:
Orborum miseras pronis haurite querelas
Auribus. aequata lites componite lance:
Dives inopsue fuat, nullo discrimine agatur:
Ne dubitate Iovam memorem fandi atque nefandi:
Quasque aliis fertis, ne sancta repagula legum
Rumpited: sic vitae morumque exempla parantur,
Cum Prin ceps populo quae dat legum aspera iussa,
Ipse subit primus. Paren doque mollia reddit.
In cives exempla fluunt Regumque ducumque,
Et semper vulgi pendent a principe mores.
O fortunatos populos, ô regna beata,
Ipse ubi rite sui partes rex muneris implet,
Legibus et paret populos, iussosque labores
Sponte obit, officiisq2ue suo cum Principe certat.

LIBER II. De Principis Prudentia.

MAius o pus (sit fas imes penetrare recessus
Antraque Pieridum, totumque Helicona movere,
Et canereaspirante sacro nova carmina Phoebo,


page 461

Carmina, quae nulli Vates cecinere Latini.)
En maius tibi surgit opus, pulcherrima Regum
Progenies, tantae monitus ne spernae magistrae.
Illa ego iudicii mater, benegnara futuri,
Consulere in medium, et certam conferre salutem
Imperiis, rebusque potens succurrere lapsis.
Diffusos late populos. et regna guberno.
Qui rerum flexere graves prudenter habenas,
Dux illis bene fida fui, rexique regentes:
Me sine, sceoptrorum iaceativis toa necdesse est:
Me sine , maiestas solii evertatur oportet.
Ut procul e specula summa vel turre ruen tem
In patrias violenter opes vigil adso´picit hostem,
Venturasque caver clades et publica damna:
Sic ego prosopicio casus longe ante futuros,
Multaque mature discrimina, multa pericla,
Consiliis averto bonis, et mente sagaci,
Dirigo magnarum perplexa negotia rerum.
Ergo age qui populi fasces et sceptra gubernas,
Huc ades, et nostris faciles da vocibus aures.
Quicquid ages, lucem ratio tibi recta ministret,
Consiliumque regat praeclara scientia rerum;
Qua sine, nullius sunt usus publica regni
Frena: nihil duro geritur memorabile bello.
Scilicet ut nemo nisi lora fluentia rite
Contrahere et totas feffundere doctus habenas,
Magnanimos moderatur equos, curusque volantes:
Turgida nemovagis committit carbasa ventis;
Nemo procellosi sulcat vada caerula Ponti,
Undivagam remo nisi cymbem impellere gnarus:
Nemo nisi arte lyrae praestans, et voce sonora
In magna populi regumue ducumue corona,
Cantat, et arguto percurrit pectine chordas:
Sic nisi consiliis et rerum nobilis usu,
Nemo ausit fasces regnique napessere frena.


page 462, image: dele0462

Et merito: qutd enim non mentis acumine praestans,
Multiiuga rerum nec cognitione politus
Rex fuerit, tyrio nisi amictus simius ostro,
R emige cymba carens, et pennis nueda volucris?
Nam velut Aonium non laurus Delia vatem,
Fuscina nec fa cit ipsa coquum, nec thyrisus Iacchum,
Sic quoque te, fasces populi quieunque capessis,
Non tegem diad ema facit septrumque superbum,
At sapiens regni moderamen, et vitile cunctis,
Quos tibi commisit superûm Rex ipse regendos.
Crede mihi, utiliter non ille medebitur aegro,
Ulceribus morbisque suo qui in corpore squalet:
Commodus haud fueri coeco dux, lumine captus:
Lapus humo lapsum noneriger: iuscius artis,
Ingenrum alterius docta non imbuet arte:
A populo vitae ratonem haud ille reposcet,
Qui vitae ipse suae ratuionem reddere nescit:
Nec bene multabit poena sons vindice sontem.
Bardi barda propago Midae rudentis aselli
Praedistus auricu lis princeps, et mentis egenus,
Attulit heu quantas regnis persaepe ruinas!
Alta velut timido nil prosunt cornua ceruo:
Sic nec stirpis honos, nec clarum nomen avorum,
Sed prudens ninm populos tutatur et urbes.
Nec tantum innumeris legio conserta cateruis,
Magnarum nec splendor opum, nec falcifer axis,
Adfert praesidii, quantum prudentia regnis.
Ergo fac, illustri regum sata stirpe propago,
Haec tibi sit semper dux optatissima praesto.
Quod si quid tractare velis iusigne, vel altum,
Quod regni et populi concernat forte salutem,
Seu spectet grarue Martis opus seu munia pacis,
Non quicquam inconsultus agas: sed fida tuorum
Consilia exquiras: et singula verba loquentum
Expendas, tecumque diu multumque volutes:


page 463

Utile, quid factu, quid bonestum, et principe dignum.
Et quando utiliras pugnare videtur honesto,
Utilibus semper prae ponere honesta memento.
Inprimis caveas, linccros nactus amicos,
Consilio pollere quibus Iove nata virgo,
Multarum que sagax dedir expenientia rerum,
Byssina ne malis ipsos quam libera verba
Promere: sit cuivis liberrima copia fandi:
Et quaecumque animo sedeat sententia cuique,
Proterri ham iubeas: Veri indagatio linguas
Nevaquam vinctas, sed postulat ora soluta.
Is vere miserest princeps cui vera tacentur.
Horum igitur semper placi das melioribus aures
Advertas ultro monitis, imitere nec unquam
Monstra hominum reges, quroonsultoribus aequis
Pessima Lethifoero retulerunt pra mia fero.
Qualis abegregia Cyri virtute parentis
Degenerans, scelereante alios immanioromnes
Cambyses, Prexaspae olim qui recta monentis
Progeniem acciri mandat, vinoque subactus
Vulnisicorumpir pueri praecordia telo.
Qualis pellaei proles animosa Philippi,
Ille Asiae et Libyae domitor, terrorque tremorque
Regnorum et tegum: qui te quondam optime Clite,
Et te Parmenio duo pectora strenuae bello,
Turgentes vereti venas inflatus laccho,
Croudeli stygias dertra demisit ad umbras,
Consilii et sidei pretimm pro trille rependens!
Utque velim magnis terechus inomnibus uti
Consiliis hominum, quorum prodentia nota,
Quorum est exploratasiles, et certa facultas
Iudicii, et perspectus amor Patriaeque, tuiques
Attamen his nolim rerumte credere summam.
Illorum non sic humeris onus omne recumbat,
Ut non imperii solus modereris habenas.


page 464, image: dele0464

Non, multos regnare, bonum est: rex vincus esto.
Sic numquam ingenio Princeps diffide, tuisque
Viribus, ut per teprorsus nil ipsemetausis.
Hoc cave, consiliis forte insipientibus usus,
Ne quid praecipitanter agas: neu deniquesere
Paeniteat nosse errorem re turpiter acta.
Quae quibus assignes commissi munia regni,
Quos quibus attribuas, etiaatque etiam aspice, honors.
Ardua ceu rupes, salsis quae prominet undis,
Ventorum Furiis et tempestatibus atris
Obvia terribiles fluctus, vastas que procellas
Sustinet, adversusque omnem caelique marisque
Saevitiam, surgit superas invicta sub auras:
Sic, quos prona tui provexerit aura favoris
Curarum in partem et grasuiora negotia regni,
Magno animo, oblatos ultro aspernentur honores.
Aspernentur opes: non illos dona potentum,
Non metus, aut turpis spes inconcessa lucelli,
Non odium, aut recti de tramite gratia flectat,
Ut praeiudiciis bona causa laboret iniquis.
At cave, te quisquam sub amicinomine fallat,
Quemque tuis certam rebus spondere salutem
Forte putes, sit certa lues, sit pestis acerba.
Saepe sub ingenuolatitat mens subdola vultu.
Sit procul a nostrigenerosa principis aula
Nikkus adulator, Veri simulator, et arte
Palponum instructus, fictus qui sumere vultus,
Albaque denigris, deque albis nigra vicissim
Verborum phaleris et fando reddere norit.
Hoc hominum exitiale genus quam saepe ruinas
Regibus et regnis peperit clademque supremam!
Has igitur technas, latebrosi has pectoris artes
Indagans noster Princeps, fraudisque dolique
Iam gnarus, faciles non det Gnathonibus aures,
Nec temere hunc credat, sibi qui blanditur, amicum.


page 465

Qui semel astutâ te voce fefelletit, idem
Fallendi fuerit quoties occasio fallet.
Communis fac prima tibisit cura falutis,
Et fatuum tota mente averdsere Neronem,
Qui Ptriae exitium molitui turpibus ausis,
Consecrat urbis opes Vulcano, et laetus ovansque
Praecelsa e specula fumantia eulmina spectat,
Nec patitur saevas undis restinguere flammas.
Non ita ftu ptatriae cladem accelerabis acerbam,
Illius at vigili spectabis mente salutem.
Ut pater, ingenti sobolis succensus amore,
Prospicit hunic ultro, vitae quae postulat usus:
Officium sic sponte subi genitoris amicum,
Et miseros semper gemitus praeverte tuorum.
Nila patre bono Princeps differre videtur,
Publica, posthabitis propriis, qui commoda spectat,
Floreutesque eupit fortunas esse suorum.
Talem olim patriae rectorem Persia Cyrum
Aspexit: talem Isa cidae Salomona nepotes,
Talem Graiugenûm grandaevum Nestora reges,
Talem cecropidae quon dam vidêre Periclen,
Talem Romulidae, supplex queîs paruit Orbis,
Augustum videre suum, videre Severum.
Illorum, facito, praeclara exempla sequaris,
Et quid praesidii, quid opis Respublica Poscat,
Mente agites, cunctas prudens averdtere clades.
Ubertasf pecoris, pecorum ceu prima magistro,
Militiaeque Duci summae est victoria curae,
Aegrotique salus medico, cursusque secundus
Rectori dubiae puppisi sic vita beata
Subiecti populi sit regi ante omnia cordi.
At, veluti sine mortefuritquando imbribus atris
Horrida tempesas, omniqua cardine mundi
Bella gerunt venti, totumque a sedibus imis
Eruere Oceanum conantur et aera coecis


page 466, image: dele0466

Nubibus involuunt, fretaque indignantia miscent:
Ipse gubernator classis, feruentibus undis
Aequoris, et tumidis hucilluc fluctibus actus,
Non cum praesenti dulcis discrimine vitae,
Tendit in optatas, animo quas concipit, oras:
Quandoque adversa sed tempestate coactus,
Omnem spem praeter, vicinae appellit arenae,
Forsque oblata citus pleno subit ostia velo,
Ut sese incolumem seruet classemque suosque:
Haud aliter nostras Princeps formandus ad artes,
Contrahere, et laxare seiat prudenter habenas,
Cunctaque perpendat rerum momenta sagaci
Ingenio, et certa clavum ratione gubernans,
Prospiciat, trepido ne rem turba nte tumultu,
Impete praecipiti pessundet seque suosque.
Hunctamen haud unquam deslectere tramite recto,
Sed iubeo aequatis nevem propellere velis,
Quam, passim Ocea ni lateri incursantibus undis,
Aut seruet, tumido rectam vel gurgite mergat,
Latum unguem ignarus de vero absistere calle.
Sit recti sensus Princeps, et mentis apertae,
Oderit et rabidi semper canis instar et anguis,
Duplice mente homines, aliud qui voce loquuntur,
Fucatoque aliud clausum sub pectore servant.
Ille opifex rerum divumque hominumque repertor,
Principe prudenti maius nil contulit Orbi,
Publica qui curet fidi de more parentis,
Et vigilet cara pro liebertate suorum!
Subdita non tantumgens talem observat, amatque,
Ast etiam externi, demissum ut numen Olympo.
Suspiciunt, et laude vehunt ad sidera reges.
Illius arbitrio magnas componere lites
Saepius et longo gaudent discedere bello,
Atque graves ponunt iras, et foedera iungunt.
Post tempestates dubias, nimbosqued; frequentes,


page 467

Phoebus ut exoriens, radiisque illustribus omnem
Oceanum et terras late, caelumque serenans,
Turbine concussas ve ntorum et grandine silvas,
Et fractam imbre granisegefem floresque supinos,
Scilicet afficti languences ruris honores,
Sublevar: adversae fractum sicsulmine sortis
Non raro populum recreat, speque erigit ampla
Rex prudens, cuiusrerum longissimus usus
Exudiit mentem et iamcernere fecit acutum.
Sicut inexhaustis sons longe uberrimus undis,
Quem pueriassidue, nuptae, innuptaeque puellae,
Advena quem multus, vicinaque turba frequentat,
Semper haber, terra inges rorante liquores,
Quos cunctis latiees, quae pocula grata ministret:
Sic communeboinum est Princeps bonus: uberis instar
Fontis, inexhaustis a tali Principe rivis
Insinita fluuntin caros commoda cives.
Regum progenies communi nata sakuti,
Gaudeat officiis homines opibusque iuvare.
Imperii si forte salus et publica poscant
Tempora, collatis hosti contendere signis:
Fac multus tibi Tidydes, et multus Ulysses
Militet, atque hbeas non unumNestora tecum.
Saepe etiam elapsum retro fer lumina in aevum:
Sint veterum tibi nota Ducum praestantia facta,
Sint errata Ducum perspecta, eventaque frerum.
Scilicet admissus quondam imprudentibus error
Non raro erudiit multorum pectora Regum:
Et fecere aliosa aliena pericula cautos.
Lubrica quos non sors, ratio sed ducit agentes,
Auspice me, capiunt et regna atque oppida reti,
Inque sinum caelo victoria devolat ipsis.
Unius matura Ducis prudentia saepe
Plus potuit, solido quam fulgens aete caterua:
Scilicet ut gnaro puppis spoliata niagistro,


page 468, image: dele0468

Iactatur, multamque capit rimosae paludem,
Et frustra immanes scopulos, fluctusque fatigans,
Soluitur, atque viros salsis exponit in undis,
Et praeceps rapidis fertur praeda obvia ventis:
Haud secus, Herculeo quantumuis robore pollet,.
Ductoris nisi consilio fapiente regatur,
Fertur inadversos incaute exercitus hostes,
Inque suas coeco praeceps rurt impete clades.
Sanguinolenta foris parui sunt ponderis arma,
Consilium ni forte domi: mens ardua praestat
Viribus, et superat solers prudentia ferrum:
Arma gerit miles, Dux prudens bella gubernat.
Plus ad Apiollineae Neptunia moenia Troiae
Unus erat multi qui militis instar Ulysses,
Consilio felice potens, et voce diserta,
Praestitit, invictis Aiax quam strenuus armis:
Nil vastum sapiente potest sine pedtore corpus.
Argolicos viden ut reges bellacis Achillei
Non pudet arma viro decernere mentis acutae,
Praeterioto Telamoniade, qui robore vasto
Confidens, nil ritegerit, vadcuusque cerebro,
Iura negat sibi nata, nihil non arrogat armis?
Scilicet haud cedit furibundi Martis alumno
Utr sapiens, usuque valens praedivite rerum.
Nec sibi bis quinos Aiaces grandibus ausis
Insignes, multumque animis et Marte feroces,
Alte decennali concussa ad pergama bello,
Pllentes acri sed mentis acumine Ulysses,
Consilioque decem praestantes Nestoras optat
Griugenum dcuctor, Troiae populator Atrides.
Fac tamen, ô Princeps, dum fas est est pace fruisci,
Crudeles fugias belli furiasque facesque:
Et, nisi communis poscat iactura salutis,
Arma tibi numquam, numquam sint classica cordi,
Iusto etiam bello nonnumquam Prorsus iniquam


page 469

Praetuleris pacem: pax praestantissima rerum
Quas homini novisse datum est paxmille triumphis
Una prior: canos olea pax victa ca pillos,
Relligionis opus, legesque et iuragubernar:
Provehit egregias pax aurea Palladis artes.
Aurea pax cultas cum ctuibus asserit urbes;
Prole frequente domum pax alma, nepotibus orbem
Complet: honorati feruat pax iura cubilis:
Uberibusiucnnda beatpax messibusagros:
Externis amplas cumulat pax mercibus urbes:
Immensas paxaugetopes: pax oppida muris
Cingit, et ingentes educit ad aethera moles.
Impius at contra Mars Relligionis honorem
Disturbat: ruptis Mars legibus opprimitaequum:
Exilio Musas mitat Mars, templa scholasque
Diripit: externis viduat Mars mercibus urbes:
Sancta maritalis viblat Mars foedera lecti:
Prole domum et caro sopliat Mars compare nuptas:
Ingentes evertit opes Mars improbus. urbes
Vastat, et abductis populaturtura colenis.
Ergo age consilio certo prius omnia tenta,
Quam forte audaci temere inflammatus abita,
Vindictaque flagrans et praeceps arma capessas.
In primis opibus, quarum possessio fluxa est,
Fortiter et gestisira noli fidere rebus,
Ut temere oppughes alienis oppida terris.
Quin menor huitianae sortis, quod contigit ante
Armorum egregitsunctbus, magnisque monarchis,
Hoc aliqua ndo tibi contingere posse putabis.
Innumeros quamquam numeres ex hoste triumphos.
Mille licet fuerint beste tibi parta trophaea:
Haec tamen una dis evertere cuncta trophaea,
Una omnes abolere potest fert una triumphos.
Nam certo sors coeca loco consistere nescit,
Sed rerum gaudet vicibus, luditque severum


page 470, image: dele0470

More suo ludum, nunc his, modo pronior illis.
Quam saepe exitio fuerint populisque sibique,
Abripuit quos coeca sui fid cia reges,
Perspectum est cunctis, quibus est studiunmque laborque
Romulidum et Graium priscos evoluere fasos.
Quid, quod in Ioniis regum ditissimus oris
Croesus, legiferi quem lingua diserta Solonis,
Respicere incertae iussit spacia ultima vitae;
Vi stulte confisus opu,, te maxime regum,
Prodigagemmarum, quem Persia numinis instas
Sufpiciens, armisque potens Chaldaea colebat,
Audaci temere bello, rex Cyre, lacessens,
Extremam accelerat cladem, regnoque sibique,
Exutusque; armis, et dura compede vinctus,
Impositusque rog iam, Vulcanoque dicandus,
Regibus illustri est exemplo, Orbisque Monarchis,
Non fas esse suis ita quenaquam fidere Gazis,
Ut paret iniustis armis, auswuque proteruo
Antiquos patriae finesproducere regni.
Imperii domina, Cyrus, Babylone subacta,
Fulminea postquam dextra bella horrida bella
Gesserat, et cultae florentes Hellados urbes,
Lydosque, infestoque itam sub sidere Cancri
Aethiopum gentem iuga ferre coegeratarmis,
Protuleratque nigros Mavortia signa per Indos,
Et Regum victor, rex unus cunct teneret
Regna, triumphatum late isffusa per orbem:
Securus dubii Martis, sortisque futurae
Nescius et raptus stimulante libidine regni,
Ignotos populos, alioque sub ace reposos
Massagetas bello aggreditur: Verum ecce repente
Femina non assueta colo, clathisque mineruae,
Aspera sed fortes agitare in proelia turmas,
Bellatrice viros et gnara lacessere dextra,


page 471

Huic Thomyris fraptis occurrit fortiter armis,
Ingentique Asiae rectorem strage trucidat,
Auulsumque humeris caput illi sanguine mersat.
Sic toto post rerum discrimina, totque perical,
Postque tot exhaustos bellique domique labores
Marte togaque potens, ausisque ingentibus heros,
Occidit infelix, et cassus honore sepulchri,
Externa tellure iacet sine nomine corpus.

Quid loquar innumero confisum milite Xerxen,
Quo Regum arsacidum validas tot nemo cohortes,
Nemo tot turmas equitum produxit in hostem?
Ille etiam ingentes affectans Orbis habenas,
Et Pandionias armis aggressus Athenas.
Immenso Argolicas compleverat agmine terras:
Marte sed adverso pugnans, et caefus ab hoste,
Vincula qui, Neptune, tibi plagasque minatus,
Straverat aeratis pauloante triremibus aequor,
Terga fugae yertens. ingentibus excidit ausis,
Vixque cava elapsirs longinque per aequora cymba,
Heus ero didicit, magna cum clade suorum,
Iniusta eventus sortiri bella sinistros.
O coeceas regummentes! O corda futui
Nescia! fallaces ô spes et lubrica vota!
O rerum ambiguasque viees, incertaque fata!

Quam graviter regni vires affligit, egenus
Iudicii, Salomone satus, rex gentis Ebraeae?
Stulticia is populi mentes alienat amicas,
Accersensque gravem sceptroque sibique ruinam,
Ingentes soluit, levitatis nomine, poenas.
Ergo cave regum fugienda exempla sequare,
Quorum vaecordes animos et pectora laeva
Transversa abripuit prono impete devius error,
Et misera inulovit oeca imprudentia clade:
Nonopibus stulte fretus, rex Persidos orae,


page 472, image: dele0472

Quo prandente, suo cum milite, maxima quondam
Flumina defecisse ferunt, amnesque lacusque:
Non tibi Flaminisus ductor, non Varro placebit,
Qui coeco incauti verterunt omnia casu.
Nec tibi laudetur, regum ô clarissime sanguis,
Admotis qui cesla Tyri, dux, moenia scalis
Conscendit, nullo comitatus milite, nullo
Armigero, saltuque ipsam se misit in urbem,
Longe plus ausus, tanto quam Principe dignum est
At tibi Sertorl, regis ftibi cauta Molossi
Mens placcat, virtusque seni matura Metelli:
Grata sit Ausonii prudentia cana Camilli:
Gratus Fabritius, donis invictus et armis,
Et curius, Pyrrhum Latiis qui depult oris:
Gratus sit Fabius, quo non praestantior alter,
Prudenter dubii tolerare in commode Martis,
Atque mora ingentes trucis hostis frangere vires.
Argolicae placeant illa aurea lumina gentis,
Miltiades, iustisque acer Thrasybulus in armis,
Magnanimusque Conon, natusque parente Neocle,
Amissam patriae qui resituêre salutem,
Lumine iudicii insignes sophiaeque medullâ.
Hos tibi regnadi praeclaros pone magistros
Ante oculos: horum vestigia pressa secutus,
Sis pater, et patriae communis cura salusque.
Publicaque anteferens privatis commceda damnis,
Assiduam populi fido gere pectere curam.
Sic tua te Virtus magnis heroibus aequet,
Sublimes quos nostra vehit super aethera Clio,
Laurigeras inter, Clio non ultima divas,
Quae vetat heroum sepeliri in pulere laudes,
Claraque perpetuis intexens nomina fastis,
Facta secuturo praelustri coinsecrat aevo,
Et longa ae ternae custodit saedcula famae.


page 473

LIBER TERTIUS DE PRINCIPIS FORTITUDINE.

QUos iuvat expertem laudis traducere vitam,
Segnities alios et turpi marcida luxu
Otia delectent, tenerisque in gloria plumis
Mollities: te Martis opus, Regum indclyte sanguis,
Austerosque iuvet belli tolerare labores.
Scire famem, duramque sitim persferre, trucesque
Ventorum surias, imbresque, et frigus et aestum;
Haetibi erunt artes, alto qui nomina caelo
Tollere humo, et bellifama inclare scere gaudes.
Colla iugo, Princeps, mature subdere discas,
Postmodo ne renuas insuetos ferre labores,
Cum tibi iam plenis accedet reobur ab annis:
Ante diem generosa tuae sic semina surgent
Virtutis, sensimque tuo cum corpore crescent,
At si delitits in prima aetate. levique
Desidiae addictus, luxuque subactus inerti,
Assidue vanis traduces tempora ludis,
Et secura coles securis otia rebus,
Post curam abicies regni, curamque tuorum,
Captusque illecebris, seroque ad seria verus,
Vixque aegre Imperii graviora negotia tractans,
Haud illustre feres nomen superaethera factis.
Ergo age tam pulchros iam nunc ordire labores,
Nec sine purpureae vires roburque iuventae
Informi torperesitu, torpere veterno.
Vidiego, sanguis erat primi cur floridus aevi,
Robustaeque suo stabant in corpore vires,
Sectari illecebras, et desidis otia vitae,
Et robur vegetae sensim exhaurire iuventae
Luxuriae. oppressumque levisuc cumbere fasci.
Usque adeo multum est, primis assuescere ab annis:
Tantum usus, tantum valet experientia rerum.


page 474, image: dele0474

Principio tibi nota Ducum sint facta, nec unquam
Romulidum et Graium veteres evoluere fastos
Paeniteat: nec te, Regum ô pulcherrime fanguis,
Ullius lat eant monumenta illustria pugnae,
Sive hac Aeneadae celebrentur sive Pelasgi:
Sive aliae gentes, vastum quascumque perorbem
Diffusas caelo Titan prospectat ab alto.
Unius virtus hominis quid mascula possit,
Scaeulos contempto te Mutius igne docebit,
Quiquesuo tantum scuto Urbi praestitit unus
Praesidii, quantum Tybris paterat tulit alueo,
Hostibus oppositus Cocles, magni agminis instar.
Gesta per Ae mathios civili sanguine campos
Proelia, et eversas magnae Carthaginis arces,
Excidiumque Saguntinum, Leucasque cruentas,
Et fuso Aeneadum manantes sanguine Cannas,
Bellaque perfectum Marathonia noris ad unguem.
Ecquid, amyntiadae proles ô clara Philippi,
(Auspice duo Macedum fama exaequatur Olympo,)
Ecquid, Maeonidae nisi Musa illa aurea vatis
Armorum insignem multa reddidit arte?
Quae, cedo, res Caesar, nisi lectio multa frequensque
Autorum, doctis qui mandavere libellis
Romulidum Graimumque Ducum praestantia facta,
Tam clarum virtute Ducem re fecit. Ut unus
Cetera ceu princepsastrorum sidera Phoebus
Luce fua obscurans longe post terga relinquit,
Viceris Heroas cunctos, quos ulla tulerunt
Saecula? militiae quid laude togaque potentem
Tam cautis animis audere in proelia fecit
Lucullum, praecepta iisdem nisi fontibus hausta!
Nonne Hellas victrix et munere Martis et artis,
Paene sibi totum terarum subdidit orbem?
`Particula ut diae miseris mortalibus aurae
Inprimis opus est degendae ad munia vitae:


page 475

Sic potis haud Mars est Musarum Marte carere.
Suffi ciunt animes fortes in proelia Musae,
Pectoraque inflammant priscae virtutis amore.
Quid, quod Spartanas in feruida bella cohortes
Duxit, et has vates Tyrtaeus carmine rexit?
Nobile voluit opus Polybl, tela inter et arma,
Et bene gnarus erat discriminis usque futuri
Brutus, Romulidum quo vix sapientior alter.
Scilicet inprimis et caute et fortiter ili
Bella gerunt, Marti iungunt qui palladisartes,
Et studium admiscent Musarum fortibus armis.
Venantum veluti circumstipante caterua,
Saevus aper recto ruit in venabula cursu,
Obiectumque capit temere intra viscera ferrum,
Exiguo poterat quod declinare labore:
Confiliis sic ductor inops, et nescius artis
Ad tristem rapitur pugnam de more ferarum,
Et saepe adversum coeco impete fertur in hostem,
In sua fata ruens: et vasto robore abutens,
Damna novis damnis, et clades cladibus auget,
Praecipitatque suas in aperta pericula turmas.
Ac licetinterdum superet feliciter hostem:
Sic plerunque tamen vincit, victore superbo
Ut victi meliore loco sint: ipse triumphans
Dum nescit palma, quam sors coeca obtulit, uti.
Ergo Duci armorum sit summae ante omnia curae,
Ut mage consiliissuperet, quam viribus hostem.
Scilicet est longe potior prudentia nudo
R obore, et audacis vis importuna Gradivi
Ingenio minorest, et docta vincitur arte.
Multos inconsulta sui fiducia reges
Militiaeque duces studium nimis acre parandi
Nominis, evertit moxipso siore sub aevi,
Quorum consiliis, factisque illustribus olim,
Restincto calidae sensim feruoseiuventae,


page 476, image: dele0476

Stetisset patrii forsan res integra regni.
Si tua. Pompii, vox consilium que salubre
Semarhiae diris habuisset pondus in agris,
Efferaque in cautus posuisset Lentulus arma,
Sanguine Romuloeo non exunda sser Enipeus,
Arma virum, clypeosque, et strarea cadavera voluens.
Molesua tandem vis omnis corruit, expers
Consilii, incautosque animo, omnisque pericli
Securos rapit in tristes pronoimpete clades.
Experto, viden' ut navis ducente magistro,
Horribiles visu scopulos et inhospita saxa,
Et Brevia et Syrtes dubias, Scyllamque rapacem,
Latrantemque canum crudeli more Charybdin,
Et Boreae furias, indigna ntesque proccellas,
Vimque omnem, tristesque minas caelique marisque
Despicit, et tuto longinqua per aequora cursir
Fertur, et optatis felix allabitur oris:
Amisso rectore maris iactata per undas,
Fluctibus impingit, scopulove illiso dfatiscit,
Obrutaque Ocedani fundo submergitur imo:
Haud aliter multo quem rerum mstructus ab usu
Dux regit infestos exe rcitus acer in bostes
Irruit, et forti victor fera proelia dextra
Miscet, et informi demittens hostica letho
Corpora. fulmineo quaevis metit obvia ferro:
At simuladversis caputagminis occidit tarmis,
Mox videas dilapsa fuga quoque cetera membra
Prosterm, et magnos cumulari stragis aceruos.
Praecepta ergo Duccum mox primis norisabannis,
Militiae noris, decusalti Principis. artes:
Quo sint castra loco ponenda, quis arduus hosti,
Commodior sociis aditus: quae collibus aptae,
Quae campisacies: quae coeca ambage viarum
Fraudibus armorumque dolis accommoda vallis.
Quando conveniat cueo densarier agmen,


page 477

Explicitisue leves praetendere cornibus alas.
Qua fortes equitum turmas, peditumque cohortes
Parte loces: acres sta tuas qua parte maniplos,
Qui crebris tergo pugnantum hortaribus instent,
Militiaeque rudes, mortisque timore trementes
Tendere in oppolitum cogant non segniter hostem,
Ni malint sociis ingloria victima dextris,
Aut letho adversis demirti turpiter armis.
Sint quoque nota tibi veterum, sint nta recentum
Inventa ingentosa ducum, vernante sub aevo.
Haud minor est virtus artes vitare dolosque
Hostis, et insidiis hosti vel fraude nocere,
Quam bello adversae vires infringere partis.
Ergo alio dum forte loco mutare priora
Castra, vel ingentem fluvium transire laborat,
Angustisue locis, dubiisve anfractibus haeret:
Aut dum fers fors avida spe praedae illectus opimae,
Depopulatur opes, hostis, perrura, perurbes:
Cura sit, incaautum subito prosternere Marte.
Quin eriam multa post coecas arbore silvas,
Aut montis (si forte datur tibi copia montis)
Post iuga, clam pedites et turmas abdere noris,
Praecipitemque fugam latos simulare peragros,
Moxque referre pedem, et iam iam tua terga prementem,
Spe citius, totis invadere viribus hostem,
Vel certe insidiis velut arcta indagine clausum
Cogere, ut in fluvios, cirumfusasque paludes
Aut se praecipitem, Caudinimilitis instar,
Sub iuga det saltu, dulcique hoc lumine privet.
Iamque ubi funesti subeunda estalea Martis,
Designare locum pugnis felicibus aptum,
Vitare oppositi radios et lucida rela
Solis, et adversos magno cum pulvere ventos,
Infestisque scias hosti concurrere signis,
Cuncta simul capo sive agmina denset aperto,


page 478, image: dele0478

Ordinibus sectas longis sive explicetalas,
Barbara Threiciae seu formet cornua Lunae.
Facetiam peditum promptasad bella cateruas;
Etturmas aliquot semper post castra relinquas,
Quae tibi (ceu dubii fallax estalea Martis)
Si sit multus ubique pavor praesensquepericlum,
Innumeraeque volent circum fessa agmina mortes,
Sint praesto. et vires rebus nutantibus addant.
Sique palamest hostis fausto indulgere labori,
Necbenevelle tibi praesenti luce Gradivum:
Militis haud magua iactura, hosti obiicepraedam:
In quam dum totis iam viribus irruit ultro,
Temporis interea tibi qua rarissimus obstat,
Aut tuto incolumes in castra reducere turmas,
Aut possis tacite vicinam evadere in urbem.
At cave dum latis feruet vis Martia campis,
Armorum horrificis nete conflictibus unquam
Subducas, vitae metuens, neu primus inerti
Terga fugae vertas, abiectis turpiterarmis.
Ponderis haud parui est domini praesentialabillo
Robur habent viresque suas, animumque cohortes.
Ergo aciem stricto promputs defendere ferro,
Effera qua saevi furit inclementia Martis,
More nivis qua tela volant quaferreus imber
Ingruit, et crebris sonat ictibus arduus aether,
Invadens hostile latus, per tela, per enses,
Prorumpas medium vasto impete primus in agmen,
Militibusque mares animos, viresque ministrans,
Etlatum infestos dextra victrice per hostes
Limitem agens, toto magnam des agmine stragem.
Hoc tamen, ô Princeps, memorifac mente recondas,
Debita multorum si postulet aera dierum
Miles inops, et castra sequi funesta recuset,
Utneausis temere dubiaete credere pugnae
Morigerum redds et promptum ad iussa priusquam.


page 479

Invitis canibus, densos indagine saltus
Cinxerisincassum, frendentesque ore minaci
Frustra exercueris duris venatibus apros.
Quod tictiam in castris oriatur forte tumultus.
Scindaturque frequens studia in contraria miles,
Comprime nascentis mature semina motus:
Finge, instare tuis iam iam ceruicibus hostem,
Abiectaque mora sua praecipe quemque subire
Vexilla, et tandem capita auctoresque tumultus
Vindice mulctatos poena, digno assiceletho.
Utque volo insignes belli armorumque magistros.
Tecum habeas, Marsipse suum queis tradiditensem,
Necsemcl obiecta quos Aegide maxim Pallas
Mille neces inter texit, tela inter, et arma:
Sic quoque facpraesto tibi sint Mavortis alumni,
Qui tempestates foedas, imbresque, Notosque
Spernere, ieiunamque famem, dulcemque soporem,
Arentem que sitim, Riphaeaque frigora Brumae,
Etpostint longis contemnere solibus aestus:
Mascula queis vittus, validumque in corpore robur,
Queis duices cpulae, puluis, sudorque cruorque,
Et quibus est animus vitae contemptor, et hostis
Adversi strictum in serrum mens prona ruendi.
Aequali sudore tuas solabere partes:
Nunc primum, et medium, nunc extremum agmen obito
Nunc sublimis equo, te fortibus insere turmis:
Nunc pedesadsistas pediti, mandataque dura
Mollia parendo facias: sic promptius ibunt
Tesocio: sic sponte ferent, te teste, laborem.
Si collis superandus erit praeruptus et asper,
Ascensu hunc primus supera, si spumeus amnis,
Protinus audai primus transmitte natatu:
Caedere inaccessam silum si postulat usus,
Nepudeat rapta quercum prostrasse bipenni
Aut celsam exstirpate imis radicibus ornum.


page 480, image: dele0480

Si tibi mens fuerit subvertere moenia bello,
Nulla fac armorum te vis, nec ferrca nubes
Telorum averatat dura obsidione prementem
Moenia, disiectis donec patefacta tuinis
Quadriiugo haec victor curruingrediare triumphans,
Obsessi fidunt alto si flumine cives,
Mature id studes ductis avertere fossis,
Utclausos vellonga sitis tibi tradere cogat
Oppida. vel, qua forte viam fore nemo putasset,
Alueus ingressum siccato praebeat amue.
Autsiforte loci natura et milite firmam
Posse capi humanis diffidas viribus urbem,
Hancfacile auraris, ceu callidus emptor Olynti,
Quamlibet invictam, Victor superaveris hastis.
Tam bene munitum nihil est, tam denique clausum,
Quod non expugnare queat vis nobilis auri.
Autsi forte minus succedat tale quid, vibis
In vulgum et proceres fac litis semina spargas,
Unde repente ipsos inter discordia surgat,
Quae fuit exitio non paucis urbibus, in quas
Nil poterat torquens immani pondcre glandes,
Fulmineosque ignes, et rauca tonitrua vincens
Machina, nilaries, nil ferrum, et pestifer ignis.
Hoc tamen assidue fida tevoce monebo,
Ne desperatos incaute urgere labores.
Crescit enim quandoque hosti sub pectore virtus,
Spes cui dempta fugae, spes est cui dempta salutis.
Nec pauci extremo plamam retulere periclo,
Rebus ubi lapsis, deplorata que salute,
Adversum in ferrum generosa menteruerunt,
Laudatas animas ultro exhalare parati.
Disce etiam felix inopina ad proelia tempus
Captare, et quando bene rem pulchreque gerendi
Offertut tibi commoditas, ne segnia diicas
Tempora, collatis confligere fortierarmis.


page 481

Dumquehostilenihil metuens, coecusquefuturi
Otia miles agit structo vel flumina ponte,
Aut densae obscurum multa nemusilicis umbra,
Aut celsas rupes, et inexsuperabile dorsum,
Ferro vique viam faciens, iam nocte sitenti,
Ante exspectatum superes, properandaque solers
Maturare, hostem securo in limine sternas.
Praetermissa semel fausto rem Marte gerendi,
Haud temerecunctis occasio se offeret horis.
Impatiens sic nempe morae, bella ardus gessit
Caesar, Dardanii de sanguine natus iuli,
Quamque videretur superasse angusta locorum,
Difficilesque aditus penetrasse et claustra viarum
Castra prius saepe est metari visus ad urbes,
Aggerbusque suis, fossisque et cingere vallo.
Sic formidatum mundo, vincique negatum
Posse caput, Regis generosa propago Philippi.
Fulmince terrarum orbem Mavorte subegit.
Dum, velut excussus balearis verbere fundae.
Hostibus improvisus adest, cunctisque timetur,
Etsequitur, quocumque alacrem victoria ducit
Victorem, et victis tergisque fugacibus acer
Instat, et ante cito quam nuntia fama volatu
Adventare refertipsum, Zephyri ocior alis,
Victor ovans populos inopinis opprimit armis.
Sic, quem posse mora et lento certamine vinci
Cunctator docuit Fabius, fuit impete victor:
Dum per ina cessas, mediis Aquilonibus, Alpes.
Nempe Pyrenaeiper inhospita culmina montis,
Culmina pennigeris vulucrum paeneinuia seclis,
Aspera magnanimis ductis in bella cateruis,
Imbuit Ausonia Trasymeni stagna cruore.
Sed patitux Romam dum respirare iacentem,
Cunctaturque comes sorti praestoesse vocanti,
Tinxcrat Aeneadum tristes ubisanguine Cannas:


page 482, image: dele0482

Colligit amissas iterum gens Romula vires,
Et decore insigni spohatumf ondis honorae
Etmulto exutum partis sudore trophaeis,
Prosternit, susoque refert victore triumphum.
Scilicet et victis reditin praecordia virtus,
Cecnereque est lapsas quandoque resurgere partes.
Quareage, si qua tibi praesens occasio detur,
Pugnandi contra infestum feliciter hostem,
Tolle moras: semper deses mora noxia bello est.
Iamque ubirauca filent ferali classica cantu,
Et captat positis exercitus otia castris:
Ne patere, hunclanguere situ, languere veterno.
Nilmage pest ferum castris quam parcalaboris
Segnities, turpisque quies, et blanda voluptas.
Haec Circe, haec Syren pellaci subdola cantu,
Saepius evertit nota vitute cohortes.
Tranquillis igitur ne ducant otia rebus,
Longa neccignavo consumanttempora luxu,
Militiae quos cepit amot, studumq, Geadivi.
Pernici latos cursu transmittere campos,
Acensu aerii snperare cacumina montis,
Torrentum audacter furias tranate sonantes,
Praecipites laltu contendant vincerevalles.
Aut acres tendant arcus, aut lenta lacertis
Tela vibrent, latumue levent ad sydeta discum.
Aut Lacedaemonia durent sua membra palaestra,
Miscentesque manus, fulua luctentur atena.
Mutorum ingentem nunc ingeminare ruinam,
Nunc tonitrus dirique imitantia fulminis ignes
Sulphureis discant totmenta incendere taedis:
Feruida nuncineant ficti certamina Martis,
Sanguineum perrumpere iter, per tela parati,
Ductoremque suum, requiemque moramque perofi,
Sue pedes, sive acer cquo procedat anhelo,
Periuga, per valles per inhofpita saxa, sequantur.


page 483

Militiae ut duros assuescant ferrelabores,
Aspera vel positis vibrent venabula pilis,
Indicantque feris alie certamine bellum.
Et vel lethiferis arm tos vuguibus ursos,
Crudelesue lupos, velobunco dente timendos
Certatim duris agiteut venatibus apros,
Cornigeros aut laxapremant in retia ceruos.
Necsibi turpe purent, stivae submittere dextram,
Et longum trahere incuruo sub vomere sulcum,
Impressoque graves ferro proscindere glebas:
Aut duram cuneis quercun dissindere adactis,
Aut celsis validas devoluere moncrbus ornos.
Hocillis studium fuerit, Mavorte srlente,
Mollia robustas ne frangant otia vires.
Eia ageiam tantis, Princeps, occingere rebus
Eice moilitiem, torpentes eice somnos.
Excute marcen em mox prima aetate veternum
Pectoribus, generose, tuis, facinsita virtus
Euigilet patriae dulci impendenda saluti,
Scilicetignavin unquam statuere trophaeum:
Calce solum, celso contingens vertice Olimpum.
Desidiam et molles ditrectet Adorea plamas.
Per varios vitae casus, per milie pericla.
Perperuum addecus iredatuslaudemque perennem:
Beliatrice datur memorabile condere dextra
Nomen et obscuro famam subducere ietho.
Stc quondam Heroes, genus insoperabile bello,
Imperin sedes Babylon quos maxima rerum,
Afric quos dias ptoduxit lucis in oras,
Quos septem gemini mirantur flumina Nili:
Itala quos tellus quos Gracia laudibus effere,
Haudullo peperere fibi moritura subaevo
Nomina, et insignem meruere in taecula famam,
Quas memori laudes a posterit ate reportat
Alcmena gentrice satus, Tytinthius heros.


page 484, image: dele0484

Quem sors omnipotens, et inexorabile fatum
Imperiis egere suis tot ad re labores?
Cernis, ut Aegides toto celebratur in Orbe,
Qui pastum Actaeo mactavit sanguine monstrum,
Pirithoum Stygias et concomitatus ad umbras,
Lurida Tartarei tremefecit regna Tyranni,
Centaurosque truces arcu Lapithasque bimembres,
Scilicet infames horrenda caedelatrones
Sustulit, et Patriae fines formidine soluit;
Quid? quantis Perseus caelo sese extulit ausis,
Torua colubriferae secuit qui colla Medusae?
Quid? quantis alto se laudibus aequat Olympo
Aesonides factis ingens ingentibus heros:
Ausus quirapidis primum dare carbasa ventis,
Etdubia Oceani vada caerula findere classe,
Colchiacum aurato spoliavit vellere Phasie?
Quid? Priamispes una semis; luxque inclita Teucrum
Hector, Apollineae caris pro moenibus urbis,
Qui Graium in medias iactans incendia classes,
Fortia in adversas acies tulit impiger arma:
Et Iovis Aeginaeque nepos, tutela Pelasgum,
Ille acer Phtygiae regnorum eversor Achilles,
Virtutis, post fata, suae quam clara tulerunt
Praemia perpetuum famae lmmortalis honorem?
Quid Macedum regem, fulmenque et sidus iniquum
Gentibus Eois, rapidi qui turbinis instar
Immensum invictis superavit vitibus orbem:
Quid referam Thesea tuos Urbs, aurea sedes
Palladis, hospitium Phoebique novemque sororum,
Ductores quid Sparta tuos, Sparta inclita dicam?
Clara Neoclidae lateant quem facta, superbo
Milite qui fretum repressit fortiter hostem,
Innumerasque fugans non magna classe triremes,
Milia Persarum tot vertereterga coegit:
Quid memerem insignem Thrasybulum illustribus ausis,


page 485

Qui patria exegit ter denos vibe Tyrannos,
Restituitque suis cum libertate salutem?
Quid, qui magnanimi metuenda Cleomenis arma
Fregit, oliviferae fortem Sicyonis alumnum,
Thebanumque Ducem, dextragque animoque potentem,
(Cui nihil in vita iucundius accidit unquam,
Quam spectatores caros habuisse parentes
Vittutis laudisque suae) fatale quid illud
Romani exitium regni, fulmenque Gradivi,
Annibalem referam: quo non animosioralter
Propulsareiugum Phoenicum a gente, Latinum?
Quld loquar Ausoniae clarissima lumina gentis,
Marcellos, Deciosque duos, natumque patremque,
Occubitu quorum, patriae victoria parta est?
Cernis, utinferior nullo virtute Camillus,
In niveis spectandus equis, et plebis ovantis
Ingenti exceptus plausu, victorque triumphans,
Romulidum captiva domum vexilla reducit,
Tarpeioque tovi prostratis hostibus arma
Erepta, et spolia ampla virum, praedasque superbas
Suspendit, faustae monumenta perennia pugnae?
Aspicis, ut capti post regna eversa lugurthae,
Martis honos Marius, spoliis insignis cpimis,
Magnificos agitat superato exhoste triumphos?
Cernis, ut Aeneadum quo non prastantior alter
Pellere barbaricum populi a ceruicibus hostem
Scipiades, frontem redimitus frondevirentis
Laureolae, fracta veteris Carthaginis atce,
Ingreditur niveis Capitolia celsa quadrigis?
Cernis, ut invehitur curru Pompeius ovanti,
Qui ternos dextra partos victrice triumphos
Devictr retulit ternis e partibus Orbis?
Cernis, ut augustiturba praeunte senatus,
Et passim magna populi comitante caterua,
Ingrcditur dominae Mavortia moenia Romae


page 486, image: dele0486

Iulius, intonso qui primus crine Sicambros,
Et Rhodanum, lentumque Ararim, celeremque Garumnl,
Et fortes, bellogenus intractabile, Suevos,
Arctooque sitas domuit sub sidere gentes,
Atque tibiignotos meruit, Romane, triumphos?
Sed quid ego haeclonge peregrina exempla requiro?
Cedite Romulidae Germanis, cedite Graii.
Non minus Aeacidas acrts, magnosque Camillos,
Scipidasque suos habuit, fortesque Metellos
Heroum aeternis Germania claratriumphis.
Et saltem suprema sequens fastigia rerum,
Ut paucae multis exempla et nomina libem,
Magne quis ignorat te Carole Teutonas inter
Praestantes animis heroas et actibus aufis,
Primus ad imperii qui sacrum euctus honorem,
Gessisti Latios fasces, trabemque Quirint?
Quo tua quo memorem digno bella horrida verlu
Carole Rex, ô famâ ingens ingentior armis,
Vir Germane, quibus caelo te laudibus aequem?
Clara quis, Henricos, muicti pignora Martis,
Quis. nostrate quibus fecit pax aurea nomen
Fridrichos, genusacre virum, fortisiima bello
Pectora: magnanimum quis nomina neteit Othonum,
Misit in imperium magnum quos Saxonis ora?
Saluete illustres animo: vestra arduafacta
Miratur praesens nec postera nesciet aetas,
Cana nec obscura condetsub noete vetustas:
Dum sua virtuti merces soluetur, honosque,
Vester honos, vestrumque decus, laudesque manebunt.
Usque adeo nihilest, mortali stirpe creatos
Quod tam tollere humo, superas tam ferre sub auras,
Ferre per aetates omnes, per seta nepotum
Ora queat, belli quam Gloria parta labore.
Hac Babilon mundi caput, augustissimarerum,
Imperium terris, famam exaequavit Olympo.


page 487

Eois subiecta plagis hac Persiacrevin:
Heroum quondam genitux hacnopilis Hellas
Crevit, et ingenti seseex unraureraooelo.
Extulit hac summas Romanapetentia vites,
Quam non monstriferi septemflua flumina Nili,
Non Ganges, rapidoque caputcum Tigr detollens
Palmifer Euphrates caelograrissimus amnis,
Non Tartessiacus Bethis, non fertilis auro
Ripa Tagi Hesperiinon nobile flumen Iberi,
Non Aratis, Rhodanusque celer, magnusque; Garumnam,
Non tardare suispotuerunt Rbenus et Iuher
Cornibus, Arctoo non frigore maximus Arbis.
Hac genus Heroum, genus altoa fangumedivum,
Aethcreas sublime caput suftollit in auras.
Hocsibi Nobiliras primos acquirit honores,
Atque alios generosa gradu supereminer alto.
Hacsunt parta ducum, mundi melioribus annis,
Stemmata, magnorum sunt parta insignia regum:
Quae velmagnanimum decorat genus acre leonum.
Aut bellator equus, saliens tela inter, et enses,
Aut volucrum regina bifrons, aut gryphus aduncis
Unguibus. Hand etenim generosi sanguinis ortus,
Sed sua quemque olim reum praefecrt habenis,
Non opîs externae, non stemmatis indiga virtus.
Quid teneros patriis sectanti in montibus agnos,
Clara Palaestinas longe lateque per oras.
Sceptra tenere dedit lessaeae stirpis alumno?
Non laudes veterum praeclataq, ficta parentum,
Verum animi pietas et bello strenua virtns.
Quid, quem fictilibus vasiscoenasse, parente
Progenitum figulo, fama est, Agathoclea summos
Extulitad sceptriquondam regalis honores?
Non proaum sanguis, longisque propaginis ordo,
Mascula sed vittus, acisque peritia Mattis.
Quid, quod Capadocum fpretumatque ignobile germen


page 488, image: dele0488

Mauritius: Dacusque humili Licinius ortu:
Et Probus abiectaque Arabum de gente Philippus,
Et plane obscuri, Macrinus, sanguinis haeres,
Totius ingentes rexerunt Orbis habenas?
Sic nulla veterum clarus virtute parentum,
Grammaticae primo praecepta professus in aevo,
Et tandem lituos et Martia castra secutus,
Aelius: agresti sic stirpe Aurelius ortus,
Innumerique alii, queis sordida gentis origo.
Ausonii fasces et tceptra potentia regni,
Et trabeam meruere sua virtute Quirini.
Sic nullo inferior studio pietatis et aequi
Iustinus, belloque et caede Galerius alper,
Qua modo pastorale pedum elavamque ferebant,
Hac ipsa gessere manu mox regia sceptra.
Una equidem virtus est nobilitatis avitae
Vera parens: vittus, prolibertate suorum,
Pro patria ferro decernere fortiter ausa,
Proque vocis, arisque animam profundere prompta.
Atque olim qua parta fuit, servatur eadem
Virtute, atque omni manet indelibilis aevo
Nobilitas, duro belli acquisita labore.
Et merito: quis enim generosum dixerit illum,
Qui genus, et proavos, proavumque insignia facta
Iactitat,illustris praeclaro nomine tantum,
Et genere indignus, proavum que ingentibus ausis,
Infami dat frena gulae, vitiisque pudendis
Heroum foedat cineres atque ossa parentum,
Et clarae obscurat praelustria stemmata gentis.
Idcirco sanguis regum inclite dia propago,
Ingredere o faustoproavum vestigia cutsu,
Et pulchrum esse puta, mox pubescentibus annis,
Tollere praeclariscelsum super aethera factis
Nomen et aeternam bello sibi quaerere laudem,
Crede mihi ingentes fortunant fatalabores,


page 489

Nullaque desidiae contingit laurea: virtus
Haud unquam pigra aethereis sese extulit astris.
At cum turpe latrocinium frnt bella, remota
Iustitia: non te tantummodo mascula virtus
Victorem aut faciet praeclara scientia belli:
Causa iubet melior Martem sperare secundum,
Haecuna ingentes animos viresque ministrat
Militibus: maior iustis audacia coeptis,
Indulget que piis fortuna benignior ausis,
Et sequitur plerunque bonam victoria causam.
Ergo ubi relligio, vel praestantissiona rerum
Libertas, vel laesa Themis tein bella ciebit,
Tunc fuerit prompta fas arma capessere dextra,
Et ruere in fersum pro relligione tuenda,
Et vitam patriaepro libertate pacisci.
Conatus comitata tuos, recti inclita vindex,
Per dubios vitae casus, per mille pericla
Mille neces inter, te sponte Astraea sequetur,
Signiferumque trahet secum ipsum in proelia Iovam,
Quo praesente, tuo victrix stat in agmine causa.
Quare age praesidro causae, et Lova auspice fretus,
Ceu fas cuncta tuis sit cedere viribus arma,
Aggredere infestos animis ingentibus hostes,
Innumero virides ut inundent agmine campi,
Diralicert passim violentae grandinis instar
Tela volent quamvis stricti seges undique ferri
Circumfusa micet: quan quam stet multus ubique
Terror, ubique pavor, mortique simillima imago.
Parce metu: nam quae capiantur iustius arma.
Quam quae sincerae pro relligionis honore,
Et dulci patriae pro libertate geruntur?
Exemplo heroum tibi sit Mavortia virtus,
Egregias quorum laudes, quorum inclita facta
Nominaque immensosacra pagina tollit Olympo
Aspicis, ut serae sort posteritatis honorem


page 490, image: dele0490

Nunides qucm, tot demissisregibus Orco,
Horrida fulminea miscentem praelisderra
Signifer astrorum dax fati et Iuntinis auctor,
Heliadum genitur caelo miratur paerto,
Flam mivomos cui sistit equos, currusque volantes?
Quid, quantis caelosese virtutibuseffert
Samgatus Anathides, spoliis qui clarus opimis,
Dum sua sectatur patrios armenta per agros,
Atque Philistinos popuian conspicit arua,
Ipse pedo imbelli, lova duce, et auspice Lova,
Pugnat in adversos, magni agminis instat, in hoster,
Et sexcenta virum prosternut corpora victor,
Comparat et pacem patriae, gentiquesalurem?
Samsona quid memorem, dto qni robere tidens,
Fatalemque gerens intonso vertice crinem,
Saepe Philistaeas insigni clade phianges
Fudit et ingentes cumulavit Itragis aceruos?
Quis te praetereat tacitum rex optime tegum,
Flaminis aetherei magno qui percitus oestra,
Sacrilega Superos in praeita voce cientem,
Corporis et vasta conftsum mole gigantem
Sternis humi, et caeso referens ex hoste triumphum,
Isacidum trepida soluis formidine gentem,
Asseris et sanctum lovae omnipotentis honorem.
Hos tibi si magnos belliquetogaeque magistros,
Iusta quibas iust belli causa unduit armas
Ante oculos statues, horumque imnaberis ausa:
Si fausto quae Marte geres, illa omnia divum
Regi aceepta feres ipsumque tarebere fulum
Vincere et heic dextram rautum praebero ministram,
Quicumque adversos supe ant feliciter hostes:
Tempus erit, cum te, tusque ivustrissima fecta
Posteritas seris colet et mitabitur annis,
Felicesque vocans quitepraesigne ruenti
Orbi praesidium quondam genuere parentes,


page 491

Cantabit laudesque tuas, laudesque tuorum,
Et tua perpetuis intexet nomina fastis
Ingentesque tibi, sublatis molibus, arcus
Eriget, illustris monumenta aeterna trophaei.

LIBER IV. De Prinipis. Temperantia.

ILlaego, praecipites animiquae teupero motus,
Aurea consilii moderatrix optima nutrix
Ingenii, et cafti custos venerauda pudoris,
Sophrosyne, rellquasinter non vitima divas,
Assurgit cui lecta manusivaenum que senumque:
En etiam tibi pokbra cano praecepta regendi
Imperii celio Regumsata sanguine prolos,
Mitis ades, mecumque pium decurre laborem.
Quam bene vivebiut mundt melioribus annis.
Mortales: quibus omniparens donabat tnemptos
Terra cibos: quibus ardor erat bona avita tueri,
Et vigili patrios studio servare penates,
Et lauta extemaecontemnere fercula mensae
Non hos deliciae molles, non foeda voluptas,
Marcida non tu pifregerunt otia luxu,
Illa domi natas viderunt saecula cenas,
Cultori suus hortos olos, maluasque supinas,
Palladiumque neousptugnes preaebedstolivas.
Patria poma, stleces, et prnsilis vua, secundas
Castaneaeque dabentficu cum simplice oeensas.
Fallor: an Aeneande contenti paupere victu,
Imperium terisaequarunt nomen Olympo?
Aurea tum virtuslatesna tegnatenebat,
Ipsa suis pollens opihu paruque beata,
Indiga nilfastus, lutut milindiga virtus.
Prastantes animis, restique aequique tenaces,
Frugalis tum mesa vitos. curtoque tigillo
Innixa, t vili casa cespite structa ferebat.
Consulis augusto ter munere functus, et altis


page 492, image: dele0492

Militiae Imperiis, et Dictatoris honore,
Ipse foco extructo modicum ponebat adignem,
Coctaque latrantem Carius mittebat in aluum,
Quae nunc vel durus fastidit oluscula fossor.
Saepe etiam posito tum sumere consularatro
Arma iubebatur, requiem paritura ligoni.
Aspicis, ut Dictator agrum subigensque serensque,
Et multo sudore madens, et puluere plenus,
Agtestes epulas patriis Serranus in aruis
Carpit et externaefastidit fercula cenae?
Aspicis, ut regum victor, convivia regum
Despicit, et tenui sedans ieiunia victu,
Sobria frugalis sectatur gaudia vitae
Fabricius, luxus ingens contemptor inanis?
Simplice contentus mensa, paruoque beatus,
Non bibie e gemma, Tyrio nec dotmiit ostro,
Romuleâ Senonas qui Gallos expulit urbe,
Assertor patriae, libertatisque Camillus.
Non erat in pretio tubri tum Conchea ponti
Bacca, rubescenti non ebria murice lana:
Non Scythicis fuluum luccbat inignibus aurum:
Non stabant Phrygiis innixa theatra columnis:
Non decrescebanteffoso marmore montes:
Regia non rutilo splendebant tecta metallo:
Non quos mollis Arabs quos Intus mittit odores,
Non Tyria madidi myrrha placuere capilli.
Itala findebat securis aequora pinnis
Rhombus, et Aeneadis male notus Phasidis ales
Limosas patrii sulcabat fluminis undas.
At simula acscelerum genetrix, praedulce venenum,
Luxuties, modico numquam contenta paratu,
Et quaesitorum terraque marique clborum
Ingen: osa fames dominam sibi subderet urbem:
Et tam suspicerent peregrina atque extera tantum,
Et fastidirent stulti bona patria ciucs:


page 493

Afrain Romulidum volucris descenderet aluum,
Lectaque Luctino conchylia littore cenas,
Et lauta Adriaci praeberent prandia rhombi,
Nec non et Siculi captus Scarus zquoris undis,
Admensam vivus ferretur et exterus amnis
Phasidis, alitibus notis squalesceret orbus,
Tectaque sorderent priscis habitata Latinis.
Calcatoque frequensradiaret marmore terra
Muneribus delusa tuis, atque India gemmas
Ostrinosque daret Tyrus ingeniosa colores,
Et madidi Assyriostitlarent rore capilli:
Amisit priscas Romana potentia vires,
Amisit Curios, Decios, fortesque Metellos,
Fabriciosque graves, et fulmina dura Gradivi
Scipiadas, Matiosque acres, magnosque Camillos,
Et partis proavum sudore exuta trophaeis,
Externos vidit Tarpeia in sede Tyrannos,
Impositumque iugum subiit frenumque recepit.
Scilicet illecebrae turpes, et prodigarerum
Luxuries, hodiae expertes virtutis avitae
Imbellesque edunt homines in luminis oras.
Urbibus heu quantas clades regnisque tulere
Magnarum populator opum, suasornque malorum
Luxus et ô scelerum genitrix, vesanatlbido!
Cur, quaeso, Partis ad caelum educta columnis,
Marte opibusque potens, regum tot clara trophaeis,
Imperii quondam, Babylon, pulcherrima sedes,
Nunc praebet stabila alta feris, latebrasque colubris.
Informi delerta situ et fine nomine tellus?
Cur Sodomaeturres, et moenia celsa Gomorthae,
Obruta sulphureis flammis, et fulminis ictu,
Terribilique absorpta iacent telluris hiatu?
Alta quid Argolico ceciderunt Pergama bello?
Cur nemus est, ubi Troia fuit, sentes que vepresque?
Cun Sybaris iacet aequa solo? cur culmine ab alto


page 494, image: dele0494

Sparta rnie: magni cur non stant Cecropis arces?
Cur Phoeb, Aonidumque et Palladis inclita tedes
Hellas, et armorum quondam clarissima taude,
Libera cotha iugofoede submisit acorbo,
Cogitur et duris hodie parere tupatts?
Heroum cur dia patens, illa aurea Roma,
Roma gubernatrix Orbis domus inclyra divum,
Fxternis quondam populis quae nomine solo
Formidanda, sacri culta est vel numinis instar,
Nuncpessim horrendo squalore siruque sepulta
Etsine honore iacens VIX prisctrobors umbram
Etsplendoris habet? nomen vix teruatinave?
Improba luxaries, et pernicinsalibido
Fundnus evertit tot regnasiperba, tot urbes,
Exguae ut tanta restent de moleruinae.
Quae qui conetur percurrere singula versu,
Ille idem gravidas aestas quot fundit artstas,
Quot profert tepidi flores clementia veris,
Quotvehit astra polu, volunt quot littora ponti
Flinentes numero comprendere tentet arenas
Quid: quantum ex tlisibi con raxere ptobique
Rectoies orbis. quos in sceius omne nefaique
Mente velut caprosrapuit iuxusque Venuique?
Cernis, et issy to succedens ordine Belo,
Satanapalu iners, inter qui scorta lupasque,
Assuctu, tractare colum ca athosque Mineruae,
Praegnantem tenui torqueoat stamine fusum,
Et totuaescelerum coenoso gurgne mersus,
Otra perpetuo ducebat mertia luxu.
Imperi tandem summoprivatus honore,
Ipse roguan ingentem mediae in penetralibus aulae
Extruit, acletho statuens finire dolores,
Secum seimiviro comitaru, et divite Gazae,
Conicit ardentem despetabundus in ignem?
Aspicis, ut turpes et aculas infamia spargens,


page 495

Cambysen, regum quo non sceleratipr alter,
Persequitur, nulis abolenda infamia seclis?
Aspicis ut facinus post omne nefasque parratum,
Stucius ense suo crudelibus occubat vinbris?
Aspicis, ut proavum cinerilaudique paternae
Aspergit foedam longaeva insecula labem,
Et strcto Artabani confossusconcidit ense,
Qui prope Thermopylas non multo a milite caesus,
Atque domum ebello nullâ cum laude rencrsus,
Mancipat heu totum fese venerique gulaeuque,
Authorique novi decernit praemta luxus?
Quid tuate Macedum rexinuictissi neiuvit
Diffusa ingentem longelateque per orbem
Gloria, Hyperboreo torpet qua fligote caelum,
Fundit odoraras qua decolor India messes,
Erlegit Eoo gemmas qua Persia ponto:
Victorem si tot populorum insana libido,
Perniciesque animi praefens seelerum que magistra,
Luxuries, victum Stygias mrête sub umbras?
Quid loquar Alciden, lovisalto a sanguine cretum,
Turpibus illiciti flammis qui captus amoris,
Qua tot terruerat populos, tot fuderat hostes,
Dira trucidarar qua tot portenta per Orbem,
Crassa Gigantea deduxit stamina dextra,
Feminea et metuans mandata, minasque superbas,
More puellarum, dominae pensa aequa rependit?
Roborefatali fretum, vastisque lacertis,
Samsona quidreferam multi quem militis instar,
Edentem horrendas adverfa per agmina strages,
Maxillaque puvilentegradiendis aselli
Fortia mille virum mittentem corpora letho,
Centum acies, centum florentes aere cateruae
Vincere non potuere: vagi vis vicit amoris.
Quid te magne Iovae cultor, Iessaea propago,
Iudice vel Iova, qua non pietate fideque


page 496, image: dele0496

Alter maior erat? quid te ditissimeregum
Terratum in toto quo nil sapientius orbe
Aureus aetherea Titan aspexit ab arce,
Rex Salomon dicam? vobis quoque coecalibido,
Irritans graviter vindictam et numinis iraum,
Concubitusque vagi celerarunt tristia fata?
Sic qui Martigenae gesserunt sceptra Quirini,
Omne voluptatis, luxus genus omne secuti,
Turpibus heu vitiis, ignominia que nefanda
Aspersere suam ventura in saecula famam,
Indignasque suae genti offudere tenebras.
Quis luce hac dignos, nedicam laude putabit,
Insignes turpi vitiorum labe Nerones,
Qui vultus hominum nil praeter, et ora gerentes,
Ingluviemque mero assidue dapibus que replentes,
Foedarunt dominam stupris immanibus urbem?
Aspicis, ut Bacchi Venerisque nepotulus, auri
Prodigus, et scelerum genus omne Tiberius autus,
Imperiique graves curas, iustosque labores
Exosus, turpi trahit otia turpia luxu?
Cernis, ut in frattes, aviamque, piamque patentem
Impius, incestu ternas. (res dira) sorores
Polluit a Caligis cui castra ignobile nomen
Fecerunt? Viden' ut caedis, luxusque, gulaeque
Domitianus amans, fpurcoqueincensusamore,
Serva voluptati dat membra, furoreque coecus
Quos homini sperare nefas, sibi poscit honores?
Cernis, utindulget veneri sine morenefandae:
Ut castis infert stupra execranda puellis:
Ut violat thalamos sanctumque cubile sororis
Conscendit, caesaeque manus pro sanguine foedat
Commodus, imperio Latii male commodus Orbis?
Cernis, ut Aeneadae gaudens cognomine Iuli
Didius, in multam ducit convivia noctem,
Assiduaeque gulae addictus, somnoque meroque


page 497

Marcidus, Imperii curam foede abiieit omnem?
An ne vides, scelerum coeno demersus in alto,
Ut, Caracalla, sui pudor atque infamia secli,
Coniuge mactata, crude lis amore novercae
Gaudet, et haerentem matris complexibus arctis
Consortem Imperii fratrem, multaque celebres
Rerum cognitione viros, Themidisque patronum
Pallentes Erebi ferro demittit ad umbras?
Onullis unquam facinus delebile seclis;
Odirum, ô crudele nefas, et fulmine dignum;
Aspicis, ut madidi spumantia pocula Bacchi
Macrinus vacuat Caesar noctesque diesque
Et pigra securis agit improbus otia rebus?
Cernis, ut obscoeno captus Galienus amore;
Negligit Ausonii graviora negotia regni.
Futilibusque iocis, salibusque addictus, ineptis
Lusibus et foedo traducit tempora luxu?
Quid memorem varium, prisci illud dedecus aevi,
Qui veneri noctes vigilans, et libera tetris
Frena libidinibus laxans, vitiisque pudendis,
Praemia decernit moechisque lupisque petulcis,
Et vetiti cunctis concedit gaudia lecti,
Quae libeant animo, ratus omnia cuique lîcere?
Mollitiem et luxum diri quis nescit Othonis?
Instini lateat quem spurca libido secundi,
Fuedaque mollities, et inertia parca laboris:
Quem fugit iniusti turpis temuientia Phocae,
Et Veneris furtum, lectique ingalis abusus?
At non hoc tam immane ncfas, et atrocia facta.
Non hos horribiles impune tulere furores,
Sed meritas Iova poenas ultore dederunt
Fraude propinatum populi, bibit ille venenum:
Hic sua convertens crudelem in viscera dextram,
Letifero ipse sibi pectus mucrone resoluit:
Coniugis ille dolis et it iqua fraude peremptus,


page 498, image: dele0498

Indignantem animam multo cum sanguine fundit:
Hic populo invisus, regntque exultus honore,
Exigit aut reliquum prumaum ignobilis aevum,
Imperii aut fines, patriamq, relinquere iussus,
Expes, aeger, inops, ignoti, exulat oris,
Invissamque trahens extrema per omma vitam,
Externo patriam quaerit sub sole tacentem,
Acsentim maerore geavi tabescit et ita,
Dum iustas ignominias dum tristia secum
Ludibria, adveisasq, vices perpendit acerbae
Sortis, et augustos attenta mente revoluit.
Flagitiis quos ipse suis amisit, honores.
Ille sui oppressus malefidi militis armis
Occidit, et mortis supremo cassus honore,
Obvia proicitur Tiberinis piscibus esca.
Suspensus tignoilte crepat, mortemque nefandam
Oppetit, indignam Romano Caesate mortem.
Nempe suas sceleritic poenas itrogat aequus
Arbiter ille aequi, scelerumque accrrimus ultor.
Qui terras, tractusque maris, caelumque profundum
Aeternis regit imperiis, nutuque gubernat,
Quid moiles referam rectores orbis Eoi,
Quos obscoena venus, quos prodigus aeris et aevi
Luxus et illecebrae fregerunt desidis Oti?
Qui qued Francigenae reges, qui tutpia vitae
Gaudia, desidiamque Levem, luxumque secuti,
Nil praeter regnt diadema, et regia sceptra,
Et nudos titulos et nomen inane gerebant,
Exuti solio, et deie cti culumine rerum,
Interiere omni tandem cum stirpe nepotum?
Quidi Viden' ut segnes inglorius ex git annos
Vvenceslaus iners generosi pessima patris
Progenies? Viden' ut laxat noctesque diesque
Frena galae et pigri distendens pondera ventris,
Regia coasamit toedo patrimonia luzu,


page 499

Et turpem gentique suae laudique parernae
Aspergit labem, mausuram in saecula labem?
At contra illornm viden' ut praeclars per Orbem
Fama volat, nullofama intetitura sub aevo,
Quos non luxus iners non perniciosa voluptas,
Non obscoenus amot non spurca libido subegit?
Qualis ab Isacida iuvenis genitorecreatus,
Qui turpes vetiti flamma exosus amoris,
In squalore lituque et coeci carceris antro,
Maluit exigere haud paucos ignobilis annos,
Quam sanctum absentis domini temerare cubile.
Qualis Scipiades, scelerum purissimus unus,
Qui captam in bello forma praestante puellam
Vigineo illaeso (virtus ô rara) pudore,
Reititui mandat sponsam sua gaudia sponso.
Qualis pacis honos, et duti gloria Martis,
Cui mortem et nomen fecit Germania, Drusus:
Legitimos usus qui Cyptidis, unius intra
Continuit clausum generosae uxoris amorem.
Qualis Rex Francum pietate insignis et armis,
Ausonios primus fasces trabeamque Quirini
Germanis qui terre dedit celeberrimus heros:
Qualis magnanimi Ludovicus sanguinis haeres,
Aurea cui fecit pietas memorabile nomen:
Qualis Teutonicae columen, luxque inclita gentis.
Sceptriget Henrieu: vita qui puritet acta,
Illecebras turpes, Iuxum que odere nefandum,
Et thalami sancte coluerunt iura fidemque.
Ergo voluptates, damnatricemque laborum
Mollitiem, luxumque, et desidis otia vitae,
Ur Scyllae rabiem, Sytesque, et littora Circes,
Sirenum ut scopulos fugias, clarissime sanguis,
Et castam in puro comservans corpore mentem.
Laude pudicitiae par sis herbihus illis,
Quos mea Calliopeiam fhnmocucxit Olympo.


page 500, image: dele0500

Facetiam caveas, ne tefors impete coeco
Transversum rapiat dominandi insana cupido.
Haecfunesta lues, regum fatalis Erinnys,
Insidias, litesque truces, caedesque cruentas,
Aeternasque inimicitias, horrendaque secum
Bella trahens diris obscuri e faucibus Orci,
Terrarum heu quantis involuit cladibus Orbem!
Haec semel obedit magnorum ubi pectora regum,
Nulla fides, nulla est pieras concordia nulla,
Nullus amor, nulla est reverentia iuris et aequi
Scilicet haecarmatnatorum in viscera patrem,
Nec tutum satis a nato sinit esse parentem.
Ebrius hac Macedum rex, cutto limite mundi
Aestuat, atque unus non illi sufficit Orbis.
Hac flagrans, dominae qui Martia moenia Rome
Condidit, Aeneadasque suo de nomine dixit
Romulus, en Remum crudelifunere tollit,
Imbuit et primos fraterno sanguine muros.
Hacraptus, Syriae Reximplacabilis orae,
Dira movet fratri Demetrius arma Philippo.
Hac moti, Ausoniae decora et duo lumina gentis,
Omnia Pompeius socer et genet omnia Caesar
Turbarunt, patriamque gravi involuere ruina.
Et tibi, regnandi feruente cupidine capti,
Impia degeneres fecerunt proelia nati,
Maxime sacrorum ô Vatum, rex maxime regum,
Carminibusque Iyraque potens, Iessaea propago.
Quid, quod inaudita sex fratres caede trucidat,
Utpatrii solus regni potiatur habenis,
Ultimus e regum crudeli stirpe Ioramus?
Quid, quod Caesareo patris insidiatur honori,
Romanosque rapit fasccs, soliumque paternum
Occupat heu nravae Lotharius indolis haeres?
Adde, quod Henricus, rector ter maximus Orbis,
Romulidum quo nemo Ducum quo nemo Pelasgum


page 501

Plura unquam infestis commisit proelia signis,
Excidit Imperio, nati impietate nefanda?
Oedipioniadae quondam hac quoque peste subacti,
In sua lethiferum strinxerunt viscera ferrum?
Sed quid ego haecautem? dominandi coeca libido
Funditus Aeneadas, fortesque evertit Achivos,
Atque aliis regnis non raro et regibus Orbis
Attulit ingentes clades, tristesque ruinas.
Hancigitur, Princeps, pestem vitate memento.
Quaeque; tibi aut proavis olim sunt parta, tuere,
Et patrii antiquos acer regni assere fines:
Regna suis ultta dominis aliena relinque.
Sit licitum, sit fas, per te sua quenque tenere:
Sit fas, quanque suis habitatam civibus urbem
Pace frui, atque suis pacate legibus uti.
Crede mihi, alterius regni rebusque rapaces
Fortunisque adferre manus, res plena pericli est.
Contentus populis sitot gnisque fuisset.
Tot regum domitor Cyrus, rex maximus Orbis,
Forre domi placida clausisset morte senectam,
Nec truncum externa iacnisset corpus arena.
Blanditur si fausta tibi sors frontelerena,
Humanas sors sueta modis res volueremiris:
Fastidire cave veteres elatus amicos.
Qualis Marte ferox et cladibus Annibalasper.
Successu inflatus pugnae Cannensis, ovansque
Victor, (ubi multos bellii atra sorte peremptum
Annulus Aeneadum modics cumulaverat auro:)
In castra admisit nullum responsa suorum
Ipse dedit nulli nullum dignatus amico
Alloquio, fastu cunctos contempsit iniquo,
Longa etiam iunctos sibi consuetudine amicos
Non ita susflato te cosca superbia vultu,
Nec levis ambitio ventosis evehat alis:
Et Deus atque homines reges odere superbos.


page 502, image: dele0502

Cernis, ut Assyrii Rex Orbis propter iniquos
Quos amens tumido spirabat pectore faftus,
Exutus soiio, furiisque agitatus apertis,
Pabula sub dio carpsit de more fera: um,
Flaventes et crine iubas horrente leonum,
Armigeranque Iovis referens curuo ungue volncrem
Heu sero did cit, quantas mortali bus aegris
Accersat poenas quantasque superbia clades?
Laudencur Pharii cui corda ir flats Sesostris,
Instara a quum, fausto reges Mavorte subactos
Victor inaurato solitus qui iungere curru,
Egit inauditos, populo plaudente, triumphos?
Ecquis Alexandrum fastu qui coecus inani
Sublimi lovis Ammonis de sanguine cretam
Progeniem sese dici credique volebat,
Quis probet elata turgentem fronte Saporem,
Qui Lunae et solis fratrem sese ipse salutans,
Non sibi concessos, temere affectabat honores?
Ecquis non tota mente aversetur iniquos
Tarquiniifastus qui falque piumque perosus,
Postremus regni gessit diadema Latini?
Cui placeat stcidi furiosa superbia Caii,
Qui Dives inter, proprio se rettulit ausu,
Etsibi Tarpeia mandavit in arce, Tonantis
Nomine, de fuluo statui simulacra metallo?
Dire tuos laudet quis, Domitiane, furores,
Queis ctus, stulte Supetum deposcis honores?
At tantos propter fastus, tantosque furores,
Vindicesoluerunt crudeles numine poenis.
Odit enim inflatos, et corda seperba tumentes,
Et celso Impetii deturbat culmine reges,
Demissos animos contra fastuque carentes,
Atque vitro nil marte suo se posse, fatentes,
Diligit et multo Superum Rex auget honore.
Hucetiam, rerum quibus est permissa potestas.


page 503

Huc omnes animi vires et robora vertant,
Hos sibi ne subdat nummis furosa cupido:
Quam non vastus opum cumulus, non expleat aurum,
Hesperii quod ripa Tagi, quod Thraecius Hebrus,
Qiod dives tutrla voluit pactolus arena.
Dialtias alircumlent per fasque nefasque.
Etpopuli indigno amplificent arariacensue
Atnote er fidt Princeps demare parcnus.
Nonsibi, communi sed corsulet usque saluti:
Nec fiscum ratione molocum ulare siudebit.
Scilicetindignum regeest si publica regni
Commoda diminuat, regis privata cupido.
Imo praeteriti quaefors iniuria belli
Imposair populis, abolehit sponte tributa.
Atq, num tonderepecus, non glubere norit.
Od rant cives, rabido cane peius et angue
Regem qui pennas ita cultro incidit acuto.
Utnequeant rursus longovel tempore nascie
Turpe olus cxtrema rodice cuellere, turpe est
Cluibus affsictis imam exhautire medullam.
Qud non tetra parens sceletum, caedisque tepertix,
Auri sacra fames suadet mortal bus a gris?
Hac captus. genirornato saepe arma paravit,
Novit et infidusgenitori proelia natus.
Imperium utiliter numquam Rixgessi avarus:
Exiguum vitae captivi militi aurum
Victus avaritia, nummique pidine coecus,
Mauritius prafert Caesar. serum ecce repente
Militibus populoque omnconte mptus, honere
Exuitur solii, iussusquerelinquere fines
Imperii, et cara socti cum comparet cti,
Illustri cum prole, omnicum stipe peremptus,
Proitcitur truocum, tomulisine honore cadaver.
Tantum nempe potest furorcxtialis habendi.
Profusum tamen haud optem Regem esse nepotem,


page 504, image: dele0504

Immensas qui perdat opes aut deside luxu,
Aut det cas blandis Parasitis, prodigus auri.
Non sua profundat, nec quod Respublica pendit
Argentum, illicitos Princeps convertat in usus,
Regia sed facili cum primis munera vultu
Conferat his, quorum magnis bellive domive
In Patriam meritis innotuit inclita virtus:
Larga manus propria est et munificentia regum.
At tibi non Macedum Rex natus patre Philippo,
Non tibi Amiclaei turpis regina Canopi,
Non tibi Caesarea placeanta stirpe profecti.
Rectores Latii, Veneris, Bacchique gulaeque
Mancipia, et magnae crudelia pondera matris,
Orbis opes luxu qui prodegere nefando.
Et cum praecipiti nil sit deformius ira:
Irarum in primis violento percitus oestro,
Vindicibus sontes, Princeps, compescere poenis
Sis tardus, nec frena animo permitte calenti:
Da spatium, paruasque moras: male cuncta ministras
Impetus, et coeci praeceps comes ira furoris.
Angusti paruique animi est, et cuncta timentis,
Concipere insanos subito intra pectora motus,
Irarum nec posse graves componere fluctus.
Quos neque fas dextra cuiquam neque sternere ferro,
Hos saepe irati fregerunt pectoris aestus.
Quid nonne invictus bello, Thelamonius Aiax
Ipse faces animi generosas obruitira,
Setigerumque pecus pro forti mactat Ulysse,
Vitalque furens privat se munere lucis?
An non vindicibus Theodosius asper in armis,
Infanda populi dum seditione coorta,
Supplicium celerat, rabidas effusus in iras,
Nec cupidae statuit vindictae frena modumque,
Infectum cupit esse, dolor quod suasit et ira?
Magnus honos, hostem superare, et parcere victo.


page 505

Maiorlaus, animi violentos vincere motus.
Si rex esse tui vaieas, divina propago,
Altius haec (mihicrede) feret te maxima virtus.
Quam si multa virum fudisses milia victor,
Atque triumphati ternis de partibus Orbis
Magnificos caeso retulisses hoste triumphos.
Nec sibi praesidium quaeret velcaede, vel armis,
Rex noster, fido populi munitus amore.
Posse frui regno, fatali lege negatum est.
In quod caede fera, crudis vel ducimur armis,
Felices reges, solidoque ex asse beatos,
Qui non tam duplici florentibus aere cateruis,
Simplice quam populi nituntur amore fideque.
Atcontra miseros, torua quos fronte minaces,
Tutgentesque superciliis saeva ora superbis,
Et vis et crudi metuen da potentia ferri,
Non tutatur amor, non simplex gratia plebis.
Siquis eis vanivelamina regia cultus
Detrahat, hos arctas intus iam ferte cathenas
Videritihimc diris vesana libidovenenis
Mentem agintat, praeceps corda illinc ira flagellat:
Hinc animos maeror noctesque diesque fatigat,
Indignisque modis cruciat terrorque timorque
Te licet admirans et primus et ultimus Orbis,
Suspiciat, tellusque omnis tua iussa capessat:
Nitamen affectus animi cohibere feroces,
Nec possis rex esse tui: Rex, nulla futura est,
Quanta etiam cumque illa siet, tua magna potestas.
Idcirco teneris mox Princeps noster ab annis
Assuescat motus animi frenare calentes,
Et desideriis iustam praefigere metam.
Naturam dominae rationisubdere discat:
Ingentes rumido non spiretpectore fastus:
Frenat avaritiam: non irae laxet habenas:
Obscoe nis avidas non det sermonibus aures,


page 506, image: dele0506

Victs nec illecebris turpique libidine colla
Sermitit foedis ut quam subminat babemis.
Civibus ipte suis sit vivum sxempla honesti:
Talem se pra ster, qualem sete optat haberi:
Nil faciat quod turpe sciat fecisse videri,
Unus et innumeris sibi sit pro testibus ipse
Non tantum qoenae aspetuas non dart severi
Iussa magistratus non legum austera potestas,
Quantum exempla valent exemplaillustria tegum.
Ipse Pater Patriae populi pia cura salusque,
Simplice si vivat cultu, gestare quis ausit
Arre laboratas et tinctas murice vestes?
Si sit sobrieratis amans neclibera laxet
Frena galae: luxuve animum corrumpatinerti
Cui non luxus iners, censusque profunda verage
Ebrietas turpis videatut. et improba ventris
Inglunies, scelerumque parens damnosa voluptast
Inviolata colat cast si soedera le cti,
Ipse nec obseoenos tectetur adulter amores,
Illiciti quis furta tori non turpia ducat,
Quis thalamos aufit temere volare iugales?
Scilicet observans et honelti et iuris et aequi
Fit populus tenuit necit ssa capessere Regum,
Cum legum autores cernit patere severts
Legibus: in Regem fgit plebs subdita vultus,
Exprimit et motes illius et cmnia facta.
At contra quetus est, leguae qui iussa capessat,
Si videar Reges sublimiin sede locatos,
Quas aliis condunt impune repagula legum
Rurr pere et in cunct seeci dtre, tutp bus ausis,
Quem ststuit natura modum Iatioque requiritl
Corrumpunt vulgi nrores cx mpla regentum,
Cum moveam, magnis autotibereus et alter
Forsitan haec spernat, quibus auteus arte benigna
Et meliore luto fcrmavit pectora Tatan:


page 507

Ast alios fugiend Ducumvestigia ducunt,
Cam simus dociles imitan dia turpibus omnes.
Viva exempla volun hominer, nilverba moran tur:
Persuadere solent motes, non iussaregentum.
Navitis ut in facentquitoccultatiet arre
Praecelsa in specula ceu noctulucida flamma
Emicat, et toto caelarineseia caelo,
Atdentes radoslats perinania fundit
Omnla fic errata patentdelictaque Regum,
Occultumque darivitis ausi que pudendis
Nil potis ostmedrostavaste vuch ein orbe
Terratum et cunctis late tua gentibus esse
Dicta et factapalam quaecredis pressalarere,
Haec passiminirruiis, vulgi versantur in ore.
Nempe suos noevos oculis male lippus inunctis
Vix videt, in Regum vitiis at cernit acutum
Vulgus, et haee trutins nonrato exam inat acri.
Necmodo quae fiuntatro carbone notantur,
Sed quoque neseio quaed cteria salsa iocique
Non ratohinc veniunc obscurae plebisin ota,
Auditisque aliquid semper nonus aditcit avor.
Spernitut hincvulgo Princeps fit fabula vulgi,
Quoque magispraecelsa tenent fastigia Reges.
Dedecori his tanto magis est facinulque scelusque
Et peiore nocentex mplo et mobile vulgus
Inficiunt, sensimtactio serpente veneno.
Hic capitis commissa luunt quoque cetera membra,
Mergitur et totus funestis cladibus Orbis.
Haec mea si memori non solum mente recondet
Regnandi utiliter praecepta salubria Princeps,
Praecepta aeterna longe dignissima Cedro,
Sed vita et factis eadem simul exprimet ipsis,
Ingentes rerum flectet sapienter habenas,
Acquiretque sibi victurum in saecula nomen.


page 508, image: dele0508

HENRICI RANZOVII HOLSATI

Emplema de Aula.

Moenia quae summo spectantde vertice montis
Sidera, dic, quodnam nomen et omen habent?
Aulam Roma vocat: sedes regum que ducumque est;
Luxu, divitii, ambitione poters.
Lubrica mortalis vitae, et sinuosa palestra;
Excipiens pravos non minus atque bonos.
Cur iuvenis laurip aesidens viridantis in umbra,
Tristia defixus lumina spectat humum?
Ille operum patiens maesto sub corde volutat,
Quam malit vitam, quod studiumque sequi;
Ne trahat ignavem lasciva per otia vitam,
Molliaque aetatis tempora ducat iners.
Spes dea cur nivia iuveni star proxima palla,
Commonstrans digitis regia recta suis?
Allicit incautas iubenura Respublica mentes,
Et spelndor, nimias qui comitatur opes.
Sed cur adstat Honor Tyrio velatus amictu,
Cui levis ambrosio spirat odore coma?
Nominis et famae cuncti fulgore trahuntur:
Ambitio multis exitilae malum est.
Cut fortuna adstat laeto blandissima vultu?
Adiuvat audaces Sorsque Deusque viros.
Ergo quisquis amas vitamtraduccere in aula;
Continget votis aula petita tuis.
Fata hominum cedunt interdum prospera caeptis;
Irrita nec semper fert pia vota Notu.
Quid de nocte struunt, Bacchusque, Ceresque, Venusque?
Otia lethifero condita melle fovent.
Hae capiunt fluxa iuvenum dulcedine mentes;
Utse regna Deos inter habere putent,
Interea luxu transactae corpora noctes


page 509

Attenuant; animis et vigor omnis abit
Cur abie cta iacet Pallas? cur aliger ille
Hanclevat, et pictas non sinit ante fores?
Nil animum formasse iunarpietate, bonisque
Artibus, et mores addidicissegraves:
Sinon eloquio polles, versatile si non
Affers ingenium, mult plicesq, doles.
At iuvenem exciptens, aurata compede vinctus,
Dic cur regales stat labor ante fores?
Sit licet immenso circum datus Aulicus aulo,
Sustinet immensi grande laboris onus.
Successusque dolens hominum, cur iuncta labori
Squalida vipereo felle stat Invidia?
Nemofuit, nec erittam praestans fortibus ausis,
Ut valeat morsus effagete Invidiae.
Utcomes est radios per solis euntibus umbrai
Vittutem livor sic comitatur iners.
Aulaiin medio cur torua Calumnia picta est,
Et quam praeterea, cetera turba, vides?
Quo non facrilegae penetrant mendacia linguae,
Iactaque subblandis icommata prava iocis.
Nam quicumque sua virtute emergere nescit,
Obtrectare aliis, crescat utipse, solet.
Dic cur perfidia adsistit? quia tempore nostro
Sub blando estfidei nomine rara fides.
Pessimus is certeest inimicus, quisquis amicus
Creditus, oecultu subdolus arte nocet.
Quid fallax media vult Assentatio in Aula,
Mollia candatae tegmina vulpis habens?
Quisquis adulari, palpumque obrrudere nescit
Blandius, hunc aulam non adiisse velim.
Nam parasitus edax. Regum dominatur in aula;
Principibusque placet dulcior ore colax.
Semper adulator, vescens popularibus auris,
Blandiloquus domino, quae placuerc probat.


page 510, image: dele0510

Cur iuvenem rursus Nemesis deturbat abauls,
En quam non magnis eiciens foribus?
Admonet haec Nemesis, ne quis nimis alte requitet:
Est aliquid paruam posse habitare casam.
Multos aula viros ad summum evexirhonorem,
Aulaque per multis attulit exitium.
Ferre moram, moderare iram, contemnererisum,
Dura pati cunctos aulica vita docet.
Cur morbus pallens regali limine pulsum
Excipit et tremulo tarda senecta pede?
Debebant multi posito bene fine malorum,
Vinere, non ulio sollicitante metu:
Quos ubi iam subeunt morbi tristisque sencctus,
Deicit extremo tramite causa levis:
Despectique iacent et dulcia limina saepe
Eiecti mutant, extlioque domos.
Nil fulsisse iuvat meritis insignibus olim,
Nil retum molem sustiumisse gravem.
At cur adsistit tumulum prope, noxia torquens
Spicula sunesta mors violenta gradu
Fallit spes et honor, fallit fortuna laborque:
At lachasis certam servat ubique fidem.
Rebus ab immodicis animum subducito semper:
Ante oculos vitae sit tibi meta tuae.

Imago pecuniae.

Regina quod nomen tibi? pecunia.
Qui te vehunt, Diva? Pavor ac periculum.
Cur panditur Chlamis tibi, quisve tegitur?
Tremens crumeniseca, latro atque morio
Quid illa, quae Sphaeram suo ferr vertice,
Notat, cor humeris bulliens tuis locans?
Pandemia est, quae quia seeleftos protego
Me sequitur, atque cum orbe toto ad meruit:
Sime potitur; amplius quaerit nihil.
O miseratcompararis et periculo


page 511

Periculo et retineris, et tecum advehis
Innumera vitia. tun' beata crederis.

Ianuarius.

Iane biceps, anni finis redeuntis origo;
Laetus ad ignivomum decoque parta focum.

Februarius.

Rui Februo: tibi nec pelles, nec ligna reservas,
Falleris: hac currum qua ratis ibat ages.

Martius.

Vomere scindit agros, noctesque diebus adaequat
Martius, et veris nuntia hirundo venit.

Aprilis.

Cana viret tellus, se frondibus induit arbor,
Aprili gemmans eliciente decus.

Maius.

Salue ter felix, ô Maie smaragdine, salue
Temperie certent tempora nulla tibi.

Iunius.

Iunius aestivo, detonsa tempore lana,
Defendas pecoti solstitium iubeo.

Iulius.

Sub brumam, ne forte pecus moriatur Iulii
Prospicis, et curua gramina falce secas.

Augustus.

Iam maturescunt Augusti munere fruges;
Cumque amplo sortem foenore reddit ager.

September.

Augusti Ceres est; Septembris munus Iacchus:
Unde homines, vivunt, nos duo perficimus.

October.

October mustum calcatis exprimit uvis;
Et serit haec anno quae redeunte metas.

November.

Autumnus quaecumque dedit consumo November.
Et pinguem hiberna glaude trucido suem.


page 512, image: dele0512

December.

Haud avis, haud fera venanti deest ulla decembri,
Quamvis ninguat atrox, et gelet usque vadum.

Grammatica.

Grammatica os tenerum pueri balbumque figurat,
Scientiarum ceterarum Ianitrix.

Dialectica.

Uti hominem ratione docet Dialectica: quare
Merito artium apicem magnus hanc Plato vocat.

Rhetorica.

Rhetoricae gratos sermoni astuta colores,
Quo dulcius fluat is ad aures, adicit.

Musica.

Concentum inter se discrimina grata canorum
Aure erudita deprehendit Musica.

Arithmetica.

Haec contemplandis numeris ars gaudet; eorum
Occulta solers eruens mysteria.

Astronomia.

Astrorum Uranie cursus variosque recursus
Oculis notans, futura mente praevidet.

Geometria.

Vestigare Geomesriae inter valla locorum est,
Quamque alta, longa, lata, rerum corpora.

Vertumnus.

Pomiferum quicumque venis novus hospes in hortum;
Ne mea miratus quae sit imago, roga.
Est mihi Vertumno nomen quia vertori in omnes
Quas animus formas gestit habere mens.
Nunc habitu messor, nunc sum robustus arator,
Nunc manibusiures gramina secta meus.
Nuncrrondes poterunt credi, vitisue putata;
Mollia nunc ramis poma revulsa suis.
Quae lubet, hanc sumo faciem res nulla repugnat;
Quaelibetin vultus apta figura meos.


page 513

Hinc est primitias anni quod grata vetustas,
Inque meas aras lactea donadabat.
Seu patulis furgens ramis produceret arber,
Seu variis cingens floribus herba caput.
Nuncadeo, toto quaecunqueleguntur in horto,
In martibus spectas munera prima meis.
Poma, nuces, vuas, pyra, prona, cydonia, mora,
Quaeque nimis longum cuncta referre foret.
Silubet emultis aliquid, quodcumque lubebit
Accipe: larga manusnil tibi nottra negat.
Hocsaltem oro unum; plenosi ventre recedes,
Dicas, Vertumnimunere vado satur.

Ad Spectatorem.

Scipio cum Romae statuas spectaret avorum,
Haec ad virtutem sunt mihi Calcar, ait:
Hos quoque quis spectet referentes inclita facta,
Seque aliquo tangi laudis amore negat?
Quamquam diversis sint in regionibus orti,
Omnes aeternum promeruere decus.

Iosua Dux populi Israelitici.

Aspice. Nunides ego sum, qui maximus annis
Pro populo gessi bella cruenta meo.
Promissamque diu caesis cultoribus ense,
Distribui facta sorte dedique plagam.
Triginta numero Reges (quis credat) et unum
Haec mea diulna dextera fudit ope.
Et mihi Iordanis tacitis immobilis undis,
Solque retardatis constitit altus equis.
Esse typum Christifactis et nomine quisquis
Meputat, hic sese quo tueatur, habes.

Aliter.

Iosuasterdenos reges, unumque peremi,
Occupo promissi dum fera regna soli.
Sol quoque bissenis Incens immobilis heris,
In medio Caeli, me cupiente, stetit.


page 514, image: dele0514

David Rex Israeliticus.

Paruus eram, pecudumque gregem per rura scquebar,
Extulit ad regni de grege sceptra Deus.
Et Leo praedator, Violentus et unguibus Ursus,
Occisi manibus procubuere meis.
Ore Philistaeus terram indignante momordit,
Im manem letho quem mea funda dedit.
Laberis in Crimen quisquis male providus ingens,
Ne Venia culpam crede carere tuam.
Me quoque mens in grande scaelus coeca impulit, at non
Gratia lugenti sacra negata fuit.

Aliter.

Sum David, quondam caulae, nunc arbiter aulae,
Proque pedo vili regia sceptra gero.
Gathiten funda sterno stridente Goliam,
Bis quino ferme qui pede longus erat.

Iudas Machabaeus Rex Iudaicus.

Ut Leo conspectum ruit iracundus in hostem,
Et ferus illata Vulnera strage facit:
Sic ego comotis in proelia Viribus ibam,
Pro patriae capiens legibus arma meae.
Excidiumque urbi sacrae gentique minantes
Saepe trucidavi; Marte favente, viros.
Pulchrius est visum paucos opponere multis,
Vertere quam turpi terga pudenda fuga.
Sic me conieci medios moriturus in hostes,
Et mihi mors voto digna reperta meo est.

Aliter.

En ego sum Iudas Machabaeae gloria stirpis,
Qui nullis unquam terga pudenda dedi.
Pro grege, proque sacris pulchram per vulnera mortem
Oppetli, inde virum cuncta per ora volo.

Hector Dux Troianus.

Argolicis terror ducibus, dum fata sinebant,


page 515

Proque meis murus Civibus Hector eram.
In decimo primum quod concidit Ilion anno,
Nemo negat factum viribus esse meis.
Phylacides per me Antilochusque Menoetiadesque,
Praeterea plures occulbuere Duces.
Quid querar? Unius pervenit crimen ad omnes,
Et cap it opptessit publica poena meum.
Fraude locum captans vita spoltavit Achilles,
Er rapidis circum moenia traxit Equis

Aliter.

Murus ego patriae pereuntis abeneus Hector,
Dimico pro Troia per duo lustra mea:
Vulmfica multos transfigo cusprde Graios,
Fortis at a forti victus Achille cado.

Alexander Rex Macedoniae.

At quis Alexandrum? quis factr perennia nescit,
Orbe quibus toto notus ad astra feror?
Nomine sicut eram magnus, sic maximus armis,
Terga fugae numquam victus ab hoste dedi.
Imperium extendi qua decolor Indus aberrat,
Et qua Riphaeas verberat aura nives.
Perside se victa totus mihi subdidit orbis:
Sed mihi tunc orbis non satis unus erat.
Mors satis una fuit, luxu fastuque tumentem
Quae me sub terras abstulit ante diem.

Aliter.

Dicor Alexander factis et nomine magnus,
Cur tuveni torus subditus orbis erat.
Par mihi nemo foret, modice fi vina bibissem:
Interitu luxum disce cavere meo.

Caius Iulius Caesar Monarcha Romanus.

Non ego sum duris tantum spectatus in armis,
Et mea doctrinae nomine fama viget.
Sequana quis bello fuerim, Rhenusque fatentur,


page 516, image: dele0516

Et mihi cum toto subditus orbe Tybris.
Quis fuerim sceptris monumenta relicta loquuntur,
Quaeque manu gessi bella legenda dedi.
Nec satis hoc etiam caelum scrutabar et astra,
Hinc meus aeternum permaner annus opus.
Immemores tellus homines producit ubique,
Hoc queror, haec fati caussa necisque meae.

Aliter.

Quinquagena inii collatis proelia signis
Auctor Romani Iulius imperii:
Quis vitam dederam, saeva me morte trucidant,
Pro meritis reddunt sic mala facta meis.

De C. Iulio Casare.

Quando senescenti subierunt ferrea mundo
Saecula, tunc ferro pervius orbis erat:
Et ferro obstrusas perrupit Iulius oras,
Et summi Imperii quartus hic auctor erat.
Qui penetranti supera verat omnia ferro,
Non nisi ferri acie victus et ipse fuit.
Cumque tot effuso praemisit sanguine manes,
Haud siccum moriens ad Styga fecit iter.

De Cometa post mortem Iulii Caesaris conspecto.

Non modo te tellus Iuxit: quin, maxime luli,
Funeream Caelum fert tibi triste facem.

Herminius, Dux Germanorum.

Nec ducibus Virtute minor, nec fortibus armis
Graecia quos iactat magnaque Roma, fui.
Quod nimis impensum est illis, mihi defuit unum,
Nullaque de factis edita scripta meis.
Unicus inventus Tacitus, qui nostra tacere
Noluit: hunc de me consule, certus eris.
Hic tibi narrabit, per me Germania Victrix,
Ut sit depulso libera facta iugo:
Et duce cum varo stratis legionibus, illa


page 517

In quanto fuerit Martia Roma metu.

Aliter.

Herminius Latias delevi ego saxo cateruas,
Vix ubi prima mihi barba resecta fuit.
Me metuens Caesar, Vare o Vare, ocius, inquit,
Redde aquilas Romae robora, redde aquilas.

In eundem Herminium.

Concessum est multis Italas infringere vires,
Celsaque Romulidum colla domare ducum.
Cum Pyrrhum, Hannibalem toruum Cimbrosque potentes
Sensit et argolicas, Armeniaeque manus:
At domitrix orbis staret cum maxima Roma,
Herminii primum tetrita Marte fuir,
Clamavitque metu: Quintili redde cohortes:
Imminer heu Capiti gens truculenta meo,
Cum praesaga graves quas attulit Attila, Clades
Hor ruit, ad Boreae pallida saepe minas.

Arturus, Rex Britanniae.

Qui vocor Arturus, me Gallia nominat Artum:
Paruit imperio terra Britanna meo.
Non me sceptra tulit quisquam praestantior illis
Egregius belli laude togaeque fui.
Nomina quae monstrat procerum virtute potentum
Haec est inventum, mensa rotunda, meum.
Saxonas et Dacos domui, Romanaque fudi
Agmina, quae regno damna dedere meo.
Optima prima cadunt: sic firmus et integer annis
Occido: me, regni sceptra, cadente, cadunt.

Aliter.

Barbariem obiectat cum Graiis Roma superbis,
Barbariem prae se num mea facta ferunt?
Sum pius Arturus, nulli pietate secundum
Dixeris, in bello sum Leo, pace Pater.

Carolus Magnus, Primus Imp Germ.

Quis me iure neget Magni cognomen ademptum?


page 518, image: dele0518

Quin titulus factis est minor ipse meis.
Floruit optata sub me Duce Gallia pace:
Pannoniis fusus concidit Hunnus agris,
Itala sublatis tellus pacata Tyrannis,
Pulsus et est oris hostis, Ibere, tuis.
Imperii per me sedes Germania facta:
Saxonis est Christi terra professa fidem.
Me quoque neglectis, duce reddita gloria Musis:
Ipse repurgata nec rudis artis eram.

Aliter.

Te quater octonos debello Carolus annos,
Ut celebres vivum, mascule Saxo. Deum.
Hic scopus. haec regum belli sit norma movendi,
Proque gerant aris proelia, proque focis.

Canutus Magnus, Rex Daniae, Suectaee, Norurgiae, Angliae et Normanniae.

Desine mirari, quos garrula laudibus effert
Graecia quos iactat Roma superba, duces.
Danica me nulli veteres virtute secundum
Edidit Hiberno terra propinqua freto:
Facta mihi magni pepererunt inclita nomen,
Quinque sub imperio regna fuere meo.
Me sibi delegit socerum qui tertius Orbis
Arbiter Henricus nomine fceptra tulit.
Iustitia praeclarus eram, Regesque potentes
Subiectos docui legibus esse suis,

Aliter,

Iustitiae belline prius mireris honorem,
Addubites, certe par in utroque fui.
Ipse mihi, late legis reus, irrigo mulctam,
Imperiis subdo quinaque regna meis.

Godefridus Bilionaeus

Omnibus Europae lectis Heroibus oris
Nobile suscepi, Iasonis instar, iter.
At mihi non Colchis, non dives Velleris aurei,


page 519

Terra fuit voris sancta petita meis.
Hanc validis armis Solymamque recepimus urbem,
Quae fuerat diro capta sub hoste diu.
Moenibus insilui primus sublimibus urbis:
Hinc data cum regno fulua corena mihi est.
Urbe sed hanc auro Solyma gestare negavi,
Qua tulit occisus spinea serta Deus.

Aliter.

Qui vexit fulgens ex Colchide vellus Iason,
Aeternum Graeco Carmine nomen habet:
Qui populi e Solymis procul agmina Turcica regnis.
An non Gedfridus laude vehendus ero?

Mathias Coruinus Rex Ungariae.

Extulit hunc Caelo virtutis gloria Regem,
Floruit et fausto Pannonis ora statu:
Terruit hic saevos factis et nomine Turcas,
Mente ad sceptra fagax, acer ad arma manu.
Aurea quaesitis tum Buda volumina chartis,
Quae dederat docto Graecia prisca stylo,
Donec et hanc capiens rapidis incursibus arcem
Congestas Sophiae Turca abolevit opes.

Carolus V. Rom. Imp.

Non ego, quod virtute minor, sed in ordine vitae
Quod sequor, extremum spector habere locum.
Nam neque suscepit me ceptra potentior ullus
Hoste nec ex victo plura Trophaea tulit,
Africa quae semper sitiens, Europaque vidit,
Auriferoque recena terra reperta solo.
Sic mihi perpetuo Fortuna secunda tenore
Adfuit, et coeptis favit amica meis:
Assiduis donec curis confectus et aevo,
Invalidus fratri sceptra relinquo meo.

Aliter.

Carolus unanimi mundum cum Fratre gubernaus,
Romanum cogo vincula ferre Patrem,


page 520, image: dele0520

Franciscus capitur Ticinum Gallus ad amnem,
A me devictus dat quoque Turca fugam.

Sub Effigie imponentis fratri Ferdinando coranam, circumstantibus Germaniae Septem-Viris.

Si tibi plus ultra placuit conten dere Caesar,
Ad fossas Metis non bene castra locas:
Hic positus limes fatalis, Carole, sortis,
Quae tibi tot bellis obsequiose fuit.
Admonet ad metam te perveniste, nec ultra
Victrici cursum posse tenere manu.
Ergo siste gradum, capiat Ferdnandus habenas
Imperii: reliquum iure Philippus habet.

Christiernus tertius Dania atque Norvegia Rex.

Si mihi quod faciunt alii memorare liberet
Quae fuerit bello gloria parta mihi:
Oppressos regni motus, armisque referrem
Cum duce te fractam, clara Lubeca, meis.
At mea laus maior, non tantum Marte feroci,
Sed praestans etiam quod pietate fui:
Vix aliquis princeps nostro me iustior aevo.
Aut pius aut clemens, aut magis aequus erat.
Sic placida servans populos in pace regebam:
Fama volat mundo, spititus astra tenet,

Aliter.

Pacis amans, pietate vigens, fera bella perosus
Et vita talis, nomine qualis eram.
Ergo Deus pugnans pro me male perdidit hostes:
Felix quem ducit, curat, amatque Deus.

Fridericus II Daniae Norvegiae, etc. Rex.

Quid iuvat et prodest populis imponere leges,
Claraque per latas sceptra tenere plagas,
Si fluit ignavum tempus teriturque quiete:
Vita voluptatis quid pigra ferre potest?
Hoc studium, haec cur est, factis efferre sub astra,
Et supra proavos, tollere avosque caput,


page 521

Dith marsi domiti bello, et cum Suecus in annum
Iam sextum, arma malo ferret amara suo,
Fractus multiplici subit horrida vincula clade:
Praemia iusta, licet sera, Tyrannis habet.

Ad eundem Apostrophe.

Macte animo et virtute nova et victricib. armis
Dilecte ô anima plus, Friderice, mea!
Munere divino ut supplex Dithmarsia venit,
Sic Sueci pacem te Duce pacis habent.

Mauritius Septemvir Saxoniae.

Arma, animus, virtusque meis maturior annis,
Carole nota tibi, Turca fuere tibi,
Namque in Pannoniis quod gestum est fortiter agris
Omne manun ostra, consilioque stetit.
Tu quoque Landrisii ad muros es Galle repressus,
Exutusque armis, non sine clade, tuis.
Ergo mihi in septem proceres Germanidos orae
Adscito Caesar bella gerenda dedit.
Huic etiam clausis bellum feci Alpibus, esset
Captus et Albano quod meus arte, socer,

Aliter.

Plurima nunc pacata forent, nisi stamina vitae
Rupisset medio tempore parca mihi.
Namque meo decreta animo sententia stabat,
Marte mori, aut pacem Marte parare meis,

Maximilianus II. Rom. Imp.

Maximus ut positus fuit Aemilianus in urnam,
Caesar qui tanti nominis alter erat:
Pax aderat simul et concordia maesta parentans:
Ut cineres fusis condecorent lacrimis:
Adsuit et Mavors viridis qui facta iuventae
Herois tanti, primitiasque refer,
Et monumenta tenet nocturni clara pericli,
Quod tulit Hispanus fots malefida iugis.
Hinc magis et terrae pugnas, casusque repulsos,


page 522, image: dele0522

Quos a Treiciis Turcaminatur aquis.
Caesaris hic addit varias Sapientia dotes,
Quae Du x in vita fida, comesque fuit.
Laudat et eloquii vires, mentemque benignam,
Numinis et cultum, iustitiaeque decus.
Omnia quae fragili ten verunt corpore sedem,
Quod nunc sub gelido marmore condit humus
Dum caeli puras rediuivum surgat in auras,
Cumque anima aeternum floreat ante Deum.

Philippus Landgravius Hessiae.

Me belli varia afflixit Fortuna procella,
Optatos portus inveniente Deo:
Lxulin undecimum Ulricus VVirt bergicus annum,
Invito nostram Caesare sentit opem:
Et mihi pulsus agris Leo Brunsuicensis avitis,
Captus cum nato post sine caede suo,
Nec Carolum fuerit mihi turpe lacessere belio,
Sed nocuit temere nos habuisse fidem.
Vincula simplicitas parit: en custodia servat,
Dum quinque autumnos Pleias orta facit.
Me gener et natus tandem victricibus armis,
In patrios saluum restituere lares.

Henricus Iunior Brunsuicensis.

Nulla humanarum quam sit constantia rerum,
Collige ab exemplo, qui legis ista meo.
Hilsheymense solum, primo sub flore iuventae
Per valida adieci, finibus arma meis.
Gaudentem spoliis, Hessus cum Saxone partis,
Armata patrio vipepulere solo.
Ut niger hos vicit Iovis ales ad Albidos undam,
Felix amissos occupo rursus agros.
Ferpetuum ut nihil est ab omni parte beatum,
Fortuna alternans datque adimitque datum.
Nam geminos natos una Mars imgius hora
Abstulit, hos letho machina dira dedit.


page 523

Haud quenquam dubie fas est confidere sorti:
Vita aloes multum, mellis habet minimum.

Adolphus Dux Holsatiae et Slevvici.

Vix mihi prima genas vestibat flore iuventa
Te procul ut patria, Carole Quinte sequor.
Usque adeo mea mens iuvenili ardebat amore,
Nosse urbes claros militiaque viros.
Nec votis fortuna meis bona desuit unquam,
Signa Tyrocinii plutima Metis haber.
Unde domum rediens Dith marsorum agmina fudi,
Ultus avos, animum dedocuique trucem.
Nec nostras Gotha nec Grimstenia saxca vires,
Im perii socio milite cincta, tulit.

Aliter.

Qui toties lecto reges cum flore iuventae
Holsaticos toties qui repulere duces:
Servati, nostrae gens imperterrita palmae
Dithmarsi victas Marte dedere manus.

De Henrico Ferreo, Comite Holsatiae.

Quod fuit Alcidae tibi robur, Ferreus olim
Dictus es, a saeclo Dux generose tuo.
Inclita te Regis susceperat aula Britanni,
Crescere cum virtus est tua visa nimis!
Hic rapidum intrepida compescens voce Leonem,
Emissum claustris in tua fata, domas:
Imponisque ferae demtam tibi crine coronam.
Vertice quam poterat dem ere nemo ferae.
Inde Ducem praesul Romanus ad arma vocavit:
Clam parat hic Italum turba maligna necem,
Sed Deus illaesum dedit hos evadere casus.
Italicas fraudes, et Lybicae ora ferae.
Plus valet heroum faro Fortuna scuero:
Principis est virtus vindice tuta Deo,

Amonius, Perennotus, Atrebatensis; et Lotharingic. Cardinales.

Desine mirari hic armatis esse togatos


page 524, image: dele0524

Immixtos, Ducibus Cardineosque patres:
Bella manu haud gerimus. mens est armata sub omnem
Fortunae casum, consiliis validis.
Consiliis nostris motus componimus orbis,
Impia cum Reges bella movere student.
Non decet ut patriae patres certa mina nectant,
Magnosque irritent ad fera bella viros.

Christiernus II. rex Danorum, Sueciae et Norvegiae quondam.

Non mihi si linguae centum sint oraque centum,
Dicere facta satis pro ratione queam.
Innocuos mactare viros, et humata sepulchris
Eurere, et flammis ossa verenda dare:
Non tondere pecus, totam at deglubere gentem,
Uxore exclusa, te Segebrechta, frui:
Delitiae illa fuere meae, stabilesque fuissent:
Ni deturbasset me Deus e solio.

Aliter.

Discite iustitiam moniti et non temnere Christum
Quicumque in vultus figitis ora meos.
Carcere in undecimam ferme trieterida clausus,
Saevitiae magnus Rex luo supplicium.

Ericus XIV. Suecorum Rex, in vincula coniectus.

Quid memorem mea fata miser? reticere luberet,
Caede et coniugio notus ubique meo.
Sexaginta meis manibus sine iure peremi,
Pars mihi magna horum sanguine iuncta fuit,
Quoquo ergo aspicio, diti mens conscia facti
Occurrit, miseris excruciat que modis.
Nunc mihi praeceptor Dionysius, ilia crudo
Traiectus ferro tri stis Erinnys adest.
Nunc proceres Orco missi, atque innoxia bello
Ante meos oculos perdita turba volat.

Aliter.

Me quis Alexandro similem inficiabitur unquam?
Obtruncat proceres ebrius ille suos.


page 525

Sobrius ipse etiam satior vel caede meorum.
Perfossi manibus qui cecidere meis.

In nobilissimos eodem fere tempore duces.

Quos heic stare vides sua fortia facta loquentes,
Indomito clari Marte fuere Duces:
Una tulit nostris aetas vicinior annis,
Clarior hac armis vix prius ulla fuit.
Non satis est ipsos virtutes extollere Reges,
Et fortes illis expedit esse duces.

Consalvus Ferdinandus Corduba cognomento Magnus.

Quod gero praeclarum cognomen ob inclita facta
Hoc mihi concordi est militis ore datum.
Bella mea Victor confeci ingentia Regi,
Terra sub Imperio cuius Ibera fuit.
Effrenes domui Mauros, armisque subegi,
Qua rigat Hesperios flumine Baetis agros
Adiecique novum regnum, qua moenia cultae
Parthenopes salsum verberat alta fretum.
Quae non invidiae Virtus patet? ultima fecit,
Haec me privata sub lare fata pati.

Aliter.

Magnus ego vere Consaluus nomine dicor,
Hoc pater, ast illud strenua dextra dedit.
Gaditana feros egi trans aequora Mautos,
Asserui Regi Baetica regna meo.

Maximilianus Comes Burensis.

Vir gravis armorumque fui spectatus in usu,
Nec virtute minus, consilioque potens.
Quando fuit pulsis erepta Bolonia Gallis,
Anglia quem tenuit Dux ego Regis eram.
Hinc tibi belligerans, semper victricia signa
Auspiciis duxi, Carole Quinte, tuis.
Cumque ingens gereres bellum per Teutonis oram,
Inferiorque tuo viribus hoste fores.
Agmina traducens Rhenum tibi Belgica iunxi,


page 526, image: dele0526

Nec fuit absque opera palma parata mes.

Aliter.

Expugnata fuit captis Bolonia Gallis,
Cum ferrem auxilium flave Britanne, tibi.
Hessus et invicto Septemvir pectore Saxo
Me duce dant palmam, Carole dive tibi.

Georgius Fronsbergius Suevus.

Corporis ut praestans superabam viribus hostes,
Sic animi pollens robore ductor eram.
Militiam didici teneris productus ab annis,
Armaque prima tibi, Maxmillane, tuli.
Quo sene defuncto sectanti castra nepotis,
Vix quisquam belli par mihi laude fuit.
Proelia iusta manu promptus ter quinque subivi
Bis decies pugnos sustinuique leveis,
In patria morbo morior serpente per artus
Dum petitur fignis Martia Roma meis.

Aliter.

Promptus eram nulli veterum virtute secundus,
Seu res consilio seu peragenda manu.
stans ego equum potui franis inhibere volantem
In valido tandum corpore Iobur erat.

Ferdinandus Toletanus Albae Princeps.

Quale sit ingenium, quae mens, mea facta loquuntur,
Et facies certis indicat ipsa notis.
Me Latium, me Roma vetus, me laudibus effert,
Citriferos habitans fuscus Iberus agros.
Gallia detestata caput, formidat et horret;
Ludibrio flavus crine Btitannus habet.
Armipotens probat et damnat Germania passim
Fortunam luget Belga, gemitque suam.
Quid statuat Deus et de me quid indicet olim;
Hoc experturum tempore spero brevi.

Aliter.

Galle mihi, mihi Belga licet, mihi Teuton et Angle,


page 527

Dixeritis quiduis, bile tumente, malum.
Haud moror in Regem dum parte fidelis ab omni
Inveniar (semper quod fore spero) meum.

Iohannes Comes Arnsburgensis, in Phrisia caesus.

Si quibus inconstans peperit fortuva dolorem
His ego me socium dicere iure queo.
Et mihi natales, decus, et connubia magnum,
Nobilitas factis quae fuit aucta dabant.
Cum gereret bellum Germanide Carolus ora,
Bureni consors strenuus arma tuli.
Ut nova turbavit trepidos discordia Belgas
Regis ab Hispani partibus ipse steti.
In Phrysia vitam mihi mors ita flebilis aufert,
Sic rapiunt claros tristia fata viros.

Aliter.

Non moror in bello cecrdi quod victus ab hoste,
Pugnando fortes claudere fata decet.
Noc queror obscuro perii quod milite caesus,
Nec laudem de me strenuus hostis habet.

Guilhelmus Princeps Uraniae.

Nomina quae sunt parta meo et decora ardua Marte,
Dicere conveniens non reor esse modo.
Pendet adhuc etenim dubia Victoria lance,
Nec finem quem sint bella habitura scio.
Vivo tamen memetque spei conservo secundae,
Dira licet vel si mors obeunda mihi.
Namque decet fortes, Fortonam in utramque paratos,
Quae Deus inmisit consuluisse boni.

Aliter.

Bella gerant alii, extendant ut nomina factis,
Bellica me gnatus captus et arma vocat.
Nec moror haec si forte creat mihi causa periclum
Haud aliter nidum parua tuetur avis.

Odettus Fusius Lotrechius.

Non habuit virtute parem mihi Gallis quenquam


page 528, image: dele0528

Tempore quo vitae sunt data fata meae.
Horror eram Latio. fama notissima caelo,
Oppida sunt armis multa subacta meis.
Hinc nomen quod Rex meruit Demetrius olim
Mira, expugnatis urbibus arte, tuli
Qui bellis invictus eram me saeva subegit,
Investat graviter dum mea castra, lues.
Et eineres fortuna meos afflixit iniqua,
Dum tumuli expertes bis duo lustra iacent.

Aliter.

Sunt quia capta meo quam plurima moenia ductu
Expugnatorem me vocitare solent.
Claruit haec olim Macedo Demetrius arte
Participem laudis nunc habet ille suae.

Martinus Rosheimius Geldrensis.

Quis fueram longo non est opus edere versu
Quod subit hoc uno carmine scire potes.
Fulmen eram belli ferro grassabar, et igni,
Oppida militibus ditipienda dabam.
Id satis est, testes Belgae Morinique remoti,
In mare qua Scalde Dilia, Mosa fluunt.
Illa viris opibus que potens Antuerpia testis
Quae mihi victrici paene subacta manu est.
At sibi me sicut tunc Gallia sensit amicum,
Sic eadem clades me tulit hoste gravens.

Aliter.

Caesareis inhians opibus spe divite Gallus
Me duce, paene suis excidit ipse bonis.
Argentoratum petit hic, Campania per me,
Vulcano passim, Marteque damna facit.

Antonius Leva.

Non leve momeneum est, magno didicisse magistro
Militiae leges, et grave Martis opus.
At mihi cum nemo belli praeceperit artes,
Plurima naturae dona fuere meae.


page 529

Nec me ulla indecorem vent ura red irguet aetas,
Seu bello spectes edita sive toga.
Meque ideo Insubrum praefecit Carolus orae,
Haec defensa mann consilioque mihi est.
Quod nisi fregisset vires dolor artubus haerens,
Essem magnorum gloria prima Ducum.
Astutus sapiens, felix, bellique peritus
Impiger, intrepido pectore Leva fui.
Et licet aeger eram articulos vastante podagra,
Nullam aciem fugi, munia nulia Ducis.

Andreas Aurias.

En ego quem spectas, Latiae fama inclita terrae,
Et Ligurum quondam lausque decusque fui.
Quis pelago gessit me bella peritior alto?
Quis patriae ad duxit com moda plura suae.
Ut mare purgavi Praedonibus, et mihi classem
Ducenti semper terga dedere Scythae:
Sic patriam asserui, pulsis sine cede Tyrannis,
Et stabilem Iussi legibus esse suis.
Hinc statuam? Patriae Patri mihi grata locavit:
Haec mihi virtutis posthuma testis erit.

Aliter.

Cui mihi marmoreum Ligures posuere Colossum,
Me patriae patrem voce manuque colunt.
Et terris et nota mar, spectataque virtus,
Cum Mahometigenas classe fatigo Scythas.

Sebastianus Schertelius.

Vindelicis insignis agris belloque, togaque,
At melior valido dux ego Marte fui.
Cum celebres iunctis sociarent urbibus arma,
Pro defendenda relligione duces.
Agmina praefectus dux, vicinaque celso.
Alpibus arx Clivo, me duce, capta fuit.
Victor ob id mutare solum me Caesar adegit
Praemia decernens in caput ampla meum.


page 530, image: dele0530

Obtinuit generosa locum clementia tandem,
Et pius ignovit, restituitque meis.

Aliter.

Caesari ubi iussus feci socio agmine bellum,
Quod tum Augustanae relligionis erat.
Capta Fiesse mihi est Alpini ad flumina Laethi
Aerioque iacens arx Ereberga loco.

Severinus a Norbis.

Rex licet effugit meus, et tur bante tumultu
In loca quaesitum tuta recessit opem:
Non ego proieci tamen arma, sed impiger hosti
Conserui eventum Marte negante, manus.
Indulsit veniam virtutis in hoste probator
Inque fidem accepit victor amore fovens.
O mihi si tantum libuisset fallere numquam
Nec tua trans alpes, Carole, castra sequi.
Liber ab hac essem macula, nec mortoluissem
Quas merui poenas, dum tua signa sequor.

Aliter.

Ut tuear valido fugientem milite regem
Vendo domos vendo quicquid ubique meum
At Deus exosus saturatum caede Tyrannum,
Non voluit nostram pondus habere fidem est.

Epitaphium eiusdem Florentiae sepulti.

Oceanum hostili toties qui sanguine tinxit,
A gelidae Thyles littore ad usque Cronum,
Quem non immerito Sclavi, Suedique Gothique
Vandaliaeque urbes extimuere ducem:
Norbius Hetrusco iacet hic Severmus in antro.
A Florentina missus in astra pila.
Barbarus illene quit captivum exstinguere Moscus
Mergere non medus Ennotigaeus aquis:
Debuit in Latio, velut orbis in arce perire,
Tanta viri voritus undique nota foret.


page 531

Guilhelmus Thumsernus.

Quid terrore carens, docui, constantia, possis,
Invictoque malum pectore posse pari.
Ut stetit iufenso victoria tristis ab hoste,
Maxima pars victos deseruere metu.
At mihi foeda fuit res visa relinquere foedus
Et victas una tendere clade manus
Arma recollegi subito discrimine belli
Moenia qua Bremae lata Visurgis adit.
Nec pius eventum causae Deus abnuit aequae,
Fortunae que meae victor in hoste fui.

Aliter.

Cum quateres validae tormentis moenia Bremae,
Ut coleret Latii dogmata prisca patris,
Piscosum tranas desertus, Erice, Visurgim,
Victori palmam porrigis atque mihi.

Ioannes Ranzovius.

Non sine re magnis Heroibus inseror illis
Quos volui tantos hoc ego stare loco.
Nam nec eram virtute minor, nec fortibus ausis,
Sive toga spectes edita sive sago.
Regibus assedi trrbus, imposuique coronam,
Exuvias victo bis quater hoste tuli.
Effera submisit, Duce me Dithmarsia collum,
Libera bis ductu Dania facta meo est.
Sic satur invictae fama virtutis et armis,
Succubui fatis, nunc habet aula poli.

Aliter.

Quis fuerim bello, quis pace, referre recuso,
Invidiam conflent ne mea gesta mihi:
Dicit in invicto Ditmarsus Marte subactus
Bisque asserta mea Dania clara manu

Daniel. Ranzovius.

Me quoque viventem complexus amore propinquus,
Illustres inter iussit habere locum.


page 532, image: dele0532

Nec res quas recitem, desunt mihi fortiter actae,
Sed prohibet iustus cuncta referre pudor.
Hoc dicam saltem, ter aperto Marte Suecum
Expertum nostras non sine clade manus.
Tres belli amisisse duces, quos cepimus armis,
Quid moror? ipse etiam vincula dura tenet.
Sex licet inconstans Mavors mutaverit annos,
Utrinque insignes perdideritque viros.

Aliter.

Quod me inter tantos Henrice propinque reponis
Si non iudicio certe id amore facis.
Dent vitam mihi fata, et nulla redarguat aetas:
Ille ero iudicio quem cupis esse tuo.

Franciscus a Brockenhuisen.

Pro patria tecum qui belli munere iunctus
Saepius hostiles sum populatus agros:
Pro patria tecum qui iustis inclitus armis
Oppida contrivi Suecica castra Duces:
Pro patria tecum qui laesus vulnere Sphaerae
Occubui, fato vix remorare diem.
Nunc tibi sum merito, ut magno Patroclus Achilli
Ranzovi, iunctus proximiore loco.

Otto Rute, post Trollium praefectus classis Danicae.

O miranda Dei, nostraeque incognita menti,
Iudicia et nullo dissoluenda modo.
Quis tem pestates melius, pelagique furores,
Solerti ex astris noverit arte vagis:
Quis mihi, sive tenere altum, seu stringere litus
Velles, par pelagi cognitione fuit.
Navali explicuit quis fortius ordine classem
Danica cum peterent Sueonas arma vafros?
Fata obeant mihi fata negant inimica triumphum
Consilia absque Dei nulla favore iuvant.

Georgius ab Holle.

Stemmate quae tantum celebri se iactat avorum,


page 533

Nobilitas dici non mihi vera potest:
Sed quae virtutem superatue aequatue parentum
Et meritis ortum comprobar ipsa suis.
Hic labor, hic animus teneris mihi sedit ab annis,
Inde mihi adverso vulnus in ore tuli.
Hoc mihi sternenti Gallos infertur honestum,
Dum tua praefectus castra, Philippe, sequor.
Et me cognovit Suecus, ne proximus illi
Quisquis eris, tardas experiere manus.

Aliter.

Martis opus primis toleravi semper ab annis,
Militiae et statui multa trophaea meae.
Grandia diffindit, nec dedecet, ora cicatrix
Me docet intrepidi pectoris illa Ducem.

Ephitaphium Muscae vino immersae, calici incisum.

Gustatrix iacet heic lautorum musca ciborum,
Et conviva frequens Caesaris in tabula.
Non volucris rostro, stimulis nec araneae aduncis,
Cretica sed gustans pocula, pota cadit
Nil opus est luctu: quis enim tam nobile fatum
Lugeat? est auro condita; mersa mero.

Iohannes, Piscator Ranzovii de se ipso.

Quod me pictoris, magnis heroibus una
Docta manus iunxit, non ratione caret:
Hi velut in terris quaerunt distantibus hostes:
In fluviis hostes sic ego quaero meos.
Et capio insidiis et aperio Marte trucido
Invigilans studio nocte dieque meo.
Si quis erit nostras penitus cognoscere laudes
Qui cupit, has unum distichon illud habet.
Squamigeros undis reti velut extraho pisces,
Pocula sic pleno gutture sicco libens.

Aliud.

Tres cubitos vix dat statura, tricongius haustu
Est meus; hac sola Dux ego rexque via.


page 534, image: dele0534

Magna illi magni fecere: ego magna pusillus
Illi pugnantes saepe ego saepe bibens.

Iohanniscus, Morio Ranzovii de se ipso.

Quis prohibet, si me viventem semper amavit
Nunc domino hoc iunctum me quoque stare loco
Stat quoque piscator: stomachus si piscibus ille,
Iucundis animum pavi ego saepe iocis
Morio non vulgaris eram, iuvenesque senesque
Luxerunt raptum funere, luxit herus.
Illi mordaces poteram depellere curas
Ridentemque iocis exhilarare meis.
Aut illos imitare iuvat si perderevitam
Aut me, si cordi est vivere dulce tibi.

Aliud.

Quid mirare duces miser, ardescisque tuendo?
Nescis quale tegat splendida vita malum:
Lerna periclorum et certi sentina laboris
Prudentum vita est: stultus at hisce caret.
Ergo age stultitiam simula, sic nulla subibis
Munia, donantur pectora stulta rude.
Ut fugeret longi male sana negotia belli
Sisyphides, littus fertur arasse maris.
Aut flue delitiis et duc inglorius aevum
Aut mercare gravi, grande labore, decus.
Ingredior quodcumque velis iter unus utrique
Finis, mors fatuum cum sapiente rapit.
Vivere non tibi vis, alieno ut tempore vivas
Quid num post ut edas, ante famem moreris.
Ah nimio fallax emitur, me iudice, nomen:
Vive tibi nimium nec saepe, tutus eris.
Vive tibi nec te crucia, neque crastina cura
Hoc ego nunc prudentes admoneo fatuus.

Epilogus.

Si quis erit quem forte iuvat sic quaerere, quare
Hi tabulis praebent ora videnda viri.


page 535

Is sibi virtutis proponi exempla probatae
Quam vitiis spretas discat amare, sciat
Quamque sit instabilis vitae fortuna caducae,
Quam varios seruent lubrica fata modos.
Quam subito magnae spes evanescerecasu.
Et soleant labi grandia caepta virum.
Quisquis es incetrae diversa pericula vitae
Et dubiae sortis spernere fata cave.
Nam caro ceu foenum est et gloria nostra velut flos,
Mane viget primo vespere lapsa iacet.

Pasquillus ad Germaniam.

Quo tua bellatrix ablit Germania vutus?
Dissimilis nostro tempore facta tui.
Vindelicis olim pepulisti finibus Hannos,
Imper, um Magno cum sub Othone fuit.
Ad Solymas arces victriea signa tulisti,
Seeptriger Imperii cum Fridericus erat.
Nunc procula Tanai ducentes agmina Turcae
Danubii ferro depopulantur agros.
Interiit virtus Germanae mascula gentis,
Metsa Gynaeceis ebria symposis.
In tua grassatur terrarum viscera, praedo,
Ausa nec hostiles es cohibere manus.
Te quibus ostentas nunc viere grand bus hastis
Et quibus in circo ludicra bella geris,
His animosa pias hostilibus assere gentes
Si quid in audacr pectore Martis habes.
Ah pudeat Scychicis egressam finibus hostem
Militiae nobis praeripuisse decus.

Idem.

Mollia dum sequimur nes desidis otia vitae,
Aspera bellator proelia Turca facit.
Dum cane venamur lepores, aut cuspide damas,
Figimus ille suo milite regna capit.
Denique nos tantum sine sanguine ludimus armis:


page 536, image: dele0536

Ille gerit forti seria bella manu.
At generosa tuis Germania consule rebus:
Coge pharetratos vertere terga Getas.
Ipsa tuas urbes e faucibus eripe lethi,
Et vetus imperii Marte tuere decus.
Si secura mali non propulsaveris hostem,
Tristia crudeli vulnera clade feres.

Henricus Ranzovius de Deo et Fato.

Cuncta Deo parent, parent simul omnia fato,
Cum decreta Dei fata movere putem.
Ergo mihi si quid fausti, vel si quid acerbi
Eucniat, placido pectore utrumque feram.
Novi etenim (bonita cum sit Deus ipsa) quod
Ad finem tandem ducet agetque bonum
Cum vel ab assuetis me sic revocare laboret illud
Criminibus, petulans ne, velut ante siem:
Vel commissa patris ritu peccata benigni
Sic mea castiget, ne gravioraferam:
Vel quia vult allos nostra quoque clade moneri,
Illos ne similis post quoque poena gravet.
Nec nova sunt, quae fata ferunt nec mole pericli
Prudentum mentes terrificare quennt.
Sunt etenim nostri passi graviora priores,
Antiquum est nobis, quod fuit hisce novum.
Et mihi si mortem minitentur fata propinquam,
Qua nihil hic nobis tristius esse solet:
Fata voluntatis divinae nuntia, promptus
Sponte sequar, vitae est morsquia potta novae,
Fata sequar, nec erunt mea vota rebellia fatis,
Cum nil fata, Deus ni moderatur, agant.
Alme pater vitae qui das primordia nostrae,
Quique et ero novis numine semper ades:
Fac etiam, vitae felix sit ut exitus huius,
Ultima nec mortis sit gravis hora mihi.


page 537

Henrici Ranzovii de morte suorum: Intertezta consolatione, inde obortum dolorem moderante.

Tristis eram nomini ferme victusque dolore,
Nec potui lacrimas tunc cohibere meas:
Cum pater expirans, animam tibi, Christe Redemtor
Traderet, imbutam cognitione tui.
Tristis eram memini cum fratre tristia Paulo
Fata quiescendi tempora longa darent.
Expertes sensus oculos non claudere fratri
Tum poteram siccis, victus amore, genis.
Tristis eram memini, cum mors ingrata Sororem
Cogeret extrema dicere voce, vale.
Hos praeter Theodorus erat mihi filius, eheu
Immature illum sustulit atra dies.
Tum quoque tristis eram, qui me improvisa volebant
Acceptum hoc munus reddere fata Deo.
Tustis eram, memini mea cum charissima Mater
Sentiret mortis tempus adesse suae.
Nam licet ipsa satis naturae vixerat, et non
Vitae huius poterat debreustate querl:
Ne tamen affecit summo de functa dolore,
Nec mihitum nato vixerat ipsa satis.
Me miserum quoniam post haec tot funera, luctu
Lurida mors non est exatiata meo:
Quin etiam Caium raperet, luctumque novaret,
Caium pars animae qui mihi dulcis erat,
Idque nec immerito: Nam quem debebat honorem,
Red diderat Matri, reddiderat que mihi.
Maiorum exemplo virtutis scandere collem
Annitebatur sedulitate pia.
Et iam nactus erat Regisque Ducisque favorem
Virtute, obsequio, dextetitate, fide.
Praemia vittutum mors ipsi plura neganit,
Et iuvenem terris abstulit ante diem
Tum quoque tristis eram, fateor. fore namqi sevectae


page 538, image: dele0538

Gredideram Caium spem columenque meae.
Sic mihi semper erat generis iactura dolori,
Inflix tque animo vulneta saeva meo.
Nec tamen inficior, quod et immatura meorum
Laetitiae causam fata dedere mihi.
Scilicet est aliquid quod vidi claudere vitam
In vera hos omnes agnitione Dei.
Quodque pias audire preces mihi contigit horum,
Se quibus aeterno rite dedere Deo.
Ipse meis etiam votis, sic tristior adstans,
Aeternum potui solicitare Deum.
Ut praesens mortis positos in agone iuvaret,
Et daret infracta vincere posse fide.
Non licuit morien ti eadem praestare lohanni,
Nec Friderice tibi nec Catharina tibi.
Nam rapuit patria procul inclementia Mortis
Natos, in proprio limine nata cadit.
Haec quoque dilexi tria pignora viva paterne.
Mortua deflevi qua pietate decet.
Sed moderandus erat tandem dolor ille paternus
Non finit fletum turba profans suum.
Iliam quando Deus dederat sobolem mihi ternam
Hanc voluit reddi post aliquando sibi.
Quonam sub caelo quanam regione placeret
Hanc revocare, Dei sola ea cura fuit.
Fas nec erat, nostro nimium concedere amori,
Divino par est cedere consilio.
Quod facit, omne facit Deus ut nos nostraque salua
Sint nobis veniant nec nocitura mala.
Huc vobis nati natae, materque paterque
Et soror, et frater, non remea?e datur
Nec remeare placet placet arria splendida caeli,
Et faciem laeta fronte videre Dei.
Illa etiam cupio superum commercia: vestros
Ut cernam vultus, et fruar usque Deo.


page 539

Quo vos ergo loco nunc vivitis, hic adeundus
Est mihi non vobis inde redite libet.
Est tamen exspectanda dies suprema quetis
Haec mihi dum veniet. sic ego fundo preces:
Da deus, ut sit mens, mihi sana in corpore sano;
Atque tibi faciam grata, virisque bonis.
Da Deus, ut vivam mandato munere fungens,
Et bene propositum, te duce, cedat opus.
Suscipe me tandem, mortis cum venerit hora,
Placatus nati funere summe Deus.
Summe Deus, miserere mei; mihi morte perempto
Contingat melior menere vita tuo:
Vita ea, quae requies est, ac aeterna voluptas,
Exsultans plena cognitione Dei.

Ex primo et secundo capite Iobi.

Si bona de Domini manibus suscepimus: aequum est
Forti animo immissum sustinuisse malum.
Ingressus terram nudus de ventre parentis
Nudus in effossum rursus abibo solum.
Rursum exspectabunt Dominum posita ossa sepulchro
Idem ego, non alius, carne videbo Deum.
Sit nomen Domini benedictum: Nam dat et aufert,
Reddit, et occidit, vivificatque Deus.

De Fugacitate vitae humanae.

Flos cadit, aurorae modo qui fulgebat ad ortum,
Praeterit exsiliens fornice rivus aquae.
Imbre tumet gravido, sed mox vaga bulla residit,
Frangitur et leuciter splendida massa vitri.
Dulcis abit subito languenti pectora somnus,
Excita cum studio est mens generosa suo:
Umbra velut speculo levis cuanescit imago,
Auosat in ventos missus ab ore sonus:
His citius cadit omnis homo, licet omnia fluxa,
Flos, aqua, bulla, vitrum, somnus, imago, sonus.


page 540, image: dele0540

In Tabulam casus Phaethontis Henricus Ranzovius.

Aspicis, ut Phaeethon rapido Iovis occidat igne?
Nil mirum, punit corda superba Deus.
Hic veros habuit Clymenem Meropemque parentes,
Iactavit Phaebo se tamen esse satum.
Quin etiam confcendit equos Solisque quadrigas
Atque suis impar viribus visit opus.
Sed mortalis ubi temere caelestla captat,
Neutrum habetrat fostus praemia fulmen habet.
Te modulo metire tuo qui talia spectas,
Ne gravet infirmum sarcina magna caput.
Qui fueris hic esse velis, sublimia vites:
Ultra qui sortem non sapit, ille sapit.

De Ira Principum [(transcriber); sic: Principium] .

Res gravis est regum commota furoribus Ira,
Cui si importune coner resistere, turbas
Dant modo maiores ac miscent cuncta tumultu:
Haud secus ac sonipes nondum assuefactus habenis
Non vitsed blando regitur popysmate vocis,
Nec nautae soliti cum ventis cernere bello,
Sed dirum oblivis declinant cursibus agmen
Insani Boreae, aut plane in statione quiescunt.
Multa adeo longo cutantur temporis aevo,
Viribus in melius quae possis vertere nullis.
Sors incerta quidem semper mortalia versat:
Sed quoties rerum insignis mutatio fatis
Ingruit, in saevum facile discrimen aguntur,
Cedere qui durae ignorant ratione procellae.

Laudes et commoda Pacis.

Pax bona servat opes, retinet cum civibus urbes,
Pacis commoditas mitigat omne malum.
Paci conveniens gravium tractatio rerum,
Pacem sacra magis quo doceantur, amant.
Pax cessare facit violenti crimina stupri,


page 541

Pace quietus erit connubialis amor.
Pax parit ampla sibi quaetendi commoda victus,
Pacis succrescit tempore muita seges.
Paci iudicium quadrat, ius comperit aequum,
Pacem sectari gaudia vera solent.
Pax alit ingenium, praeclaras excolit artes,
Pace nihil stabili dulcius esse potest.
Pax pacis paci pacem cum pace precatur,
Quando Deo extote pectore fidit homo.
Sancte Deus, placidam nostro da tempore pacem,
Hanc alius praeter te dare nemo potest.
Sit tibi ceu patri lugens Ecclesia curae:
Hanc modo falvifica pace beare velis.

Humanae vitae vicissitudines.

Pauperies pacem dat, opes pax copia luxum:
Sed luxus bellum, bellaque pauperiem.
Fons amor est odii, vitae mors, turba quieris:
Stant quae deciderint quaeque stetere cadunt.
Et capti capiunt, et qui domuere domantur.
Fit victi supplex, qui modo victor erat.
Sic plebi indomitae sic sunt sua fata tyrannis,
Sic Deus alternas versat in orbe vices.

Encomia venationis.

Laudibus eximiis ars est decoranda Dianae,
Si non exsuperet cum feritate modum.
Reddit enim timidos, proceres ad proelia fortes,
Anxia laet ficans corda dolore gravi.
Mollitiem pellit, saevique cupidinis arcus,
Languida iucundu membra labore levat.
Sternit apros ceruosque premit, qui damna colonis
Tristia dant rudibus, dum male farra terunt.
Suppeditatque dapes, nigraque alimenta culinae,
Pellibus hirsuris corpora nuda tegit.
Ergo venandine tu contemne laborem:
Hic tibi quandoquidem commoda dicta feret.


page 542, image: dele0542

Aliud.

[transcriber: triple Acrostich] Hoc studium patribus Cultum quoque teste probatu R
Ebraei vatis Relligione sacr A
Nomine Esau venandi Insignis laude quid Panno N
Robustus Nimrod Sic quoque clarus era T?
Infestus si non sis Tristi clade coloni S
Cur refugis studium? Iute fruare tu O.
Venari quisquis Non gaudes Zoile, lux V
Sis mollis licitum est, Aut piger usque sit V.

Disceptatio Veneris Iuniis et Dianae de venaetionis praestantia.

Margaridum niveam nectens Eris atra Coronam,
Quae minus. ô Divae, noxia tollat. ait;
Tum Iuno; Paridis dirimantur iurgia voce,
Num venus hoc etiam iudice serta feret?
Phoebus: ad haec animos luno, sed corpora Cypris
Corrumpir; virgo haec ambo Diana fovet.

Queritur Vitus Canis.

Vivus adhuc hominis dicebar nomine Vitus:
Me fera vitabat: nomen sic omen habebat.
Infelix nunc sum sortem perpessus acerbam,
Natus in hanc lucem fueram de gente canina:
Nomen at humanum peperit mihi cognita virtus,
Namque meo fidus fungebar munere, donec
Expertus canae sum tempora tarda senectae.
Latratum in silvis ego si quando edere coepi,
Nemo fuit patulas quin mox artexerit aures:
Nam vetulus Vitus frustra haud latrare solebat.
Certus in optatam socios acremque locumque
Produxi; potuit duce me fera nulla latere.
Sed petere hanc campos, cassesue subire coegi
Dum fieret tandem sociorum praeda meorum.
Haec Domino tam grata meo spectacula praebens.
Lauta frequens retuli de laeta fercula mensa.
O me felicem respectu temporis huius.


page 543

At tandem coepit me infirmum cana senectus.
Haec vetat in silvas tunc amplius ire remotas,
Quare me Dominus tanto dignatus honore est,
Iusserit ut curru vectum committere pugnam.
Ad silvas semel ut ventum, venatio coepit
Institui. Canibus demuntur lorea vincla.
Tunc ego prosilio in terram, vestigia carpens
Obvia sed tarde; nam currere non bene quibam,
Heu feroi in leporis vestigia nota fugacis
Attulit exitium nostrae, lepus iste, senectae.
Latratus edo nimium fioque vocalis
Ah, quanti nostrae res haec stetit unica pelli.
Tres aderant socii pollentes eorpare et ausu,
Auxilium mihi quos pro tempore ferre decebat,
Ast hi me canum p. operant invadere Vitum,
Discerpuntque canem socium sociique canesque

e)pimu/qion.

Morte mea monitus nimium ne crede sodali,
Plurima fac videas; sed fac paucissima fidas.
Repus in ambiguis tibi qui succurrere debent,
Hostes se praebent, fucato pectore amici.
Facigitur videas, cui tuto fidere possis:
Est quoque rata Fides delectos inter amicos.
Unus at in caelis Deus est bene fidus amicus:
Ille fidem servat, nullum frustratur is unquam,
Tempus erit cumte tota haec natura relinquet;
At sibi fidentem Christus non deseret illum.
Huic igitur poteris cum fructu fidere tuto,
Aeternaeper eum fruiturus munere vitae.

Aliter Canis de se ipso.

Qui Vitus vivus dicebar abomine vocis
Unabant vivae quod mea signa ferae,
Latratu lepores agiles qui saepe solebam
Vexare a propriis vexor ego sociis.
Qui mihi debebant succurrete (gratia rara est


page 544, image: dele0544

Sie inter socios) sunt mihi cansa necis.
Namque ego dum tardo leporis vestigia gessu
Sector, et indicio proditur ille meo:
Proh dolor, en socii miserum me dentibus omnes
Invadunt canum decrepitumque Canem!
Disaerpuntque mihi mox membra senilia morsu,
Non secus, ac si ipsis praeda petita ferem.
Decepti Canis, quos aetas fecerat, et pro
Vulpe illis cana, Cana fit esca Canis.
Disce meo exemplo sociis confidere caute,
Res etenim nestro est tempore rara, fides.

Alta viti.

O furor, ô socii non haec promissa fides est,
Non meriti sunt haec praemia digna senis.
Parcite vos reprimat pudor et reverentia legum,
Poenaque flagrtii sanguinolenta Comes.
Plura locuturo, repetito vulnere Vita
Excidit, inque auras fasa querela redit.

Epitaphium eiusdem.

Hic laniata ia cent, sociorum crimine Viti
Quae senio fractis, membra, fuere canis:
Nil aetas, studivimque sagex nil profuit ictum
Foedus, at heu fido pernieiosa fides.
Obseruent hostes alii tibi maxima cura,
Noscere cui fidas, parca sit unde fides.

Applicatio eiusdem ad aulicos.

Dum licuit, domini fidus Custosque Comesque
Inter eram celeres gloria prima Canes,
Quin etiam reliquos superabam cursibus omnes,
Cum pede venabar non remorante feras.
Sed postquam senio confectus terdior esse
Incepi, et me omnisgratia deseruit;
In contemptum abii, dominusque nihil memoracti
Olim seruitinme quoque deseruit:
Insuper ante diem fato niuictavitamaro,
Et percussori praemia larga dedit.


page 545

Sic quoque dum vegeto sua munla robore curat
Aulicus, in pretio permanet ille suo.
Dumque vigor studii, dum vires corporis adsunt;
Accentus cunctis ille minister erit.
Sed miser assidui si fractus mole laboris,
Se queritat senii debilitate premi:
Nec solitas solita felix res consicit arte,
Et putat hunc istis non magis esse parem:
Aulica decrescit mox gratia linquîtur ille,
Mercedem emerin percipit atque canis.

Roma Ruens.

Urbs ego Roma, Patrum quam scripta Corona regebat
Crescebam, ut Phoebe dimidiata solet.
Ast ubi me demens, et coeca iuventa gubernat,
Huius consiliis, funditus (heu) pereo.
Quisquis adhuc populos sceptro verbisque coerces
O discat casu cautior esse meo.

In Leporarium et Hortum suum.

Aeripedes Ceruos. Damas, Leporesque fugaces
Hic alit insigni fertilitate locus.
Qua mihi saepe placet nostra procul arce morari,
Quo pedes incedo, quo feroraltus Equo.
Hic Canibus Lepores venor, falcone volucres
Insequor, aut istas figere glande iuvat.
Aut alia in generis silvestria ludiera verso,
Nam sunt haec animo gaudia grata meo
Nonnumquam studium vicino impenditur horto,
Et certo fragiles ordine pono pyros.
Aut trunci germen super addens insero malos,
Aut herbas metis colloco rite suis.
Saepe etiam arborea subsidens fessus in umbra,
Doctorum egregios voluo revoluo libros,
Sic mihi tempus abit, sic taedia fallo senectae,
Interea tacito mors subit atra gradu.


page 546, image: dele0546

Henricus Ranzovius de se ipso

Vivo: Post moriar. Sic fert divina voluntas:
Haec quae vult eadem me quoque velle decet.
Vita mihi melior continget, remporis huius
Vita. quam vixi, vita operosa fuit.
Quam spero vitam, Christi mihi sanguine parta est,
Hac dabitur laeta pace Deoque frui.

Aliud.

Sat mihi, sat laudi, caris vixi sit amicis,
Mors mihi sperati muneris instar erit.
Ergo fama vale, spes et fortuna valete:
Tu quoque Rex clemens, patria, stemma vale

GEORGII REMI AUGUSTANI.

In obitum Ioan. Casimiri Pr. Palatini etc. Epigramma.

I.

POstquam te Libitina tulit Casimire cadentem,
Et leti passim didita fama tui est:
Gradivum magno lessu gemituque dolorem
Testantem audierat patria maesta suum
Heroum mihi Germanum non carior ullus
Te Casimire fuit, te mihi nullus erit.

II.

Immites postquam secuerunt stamina Parcae,
(Et notum vulgo est) dux Casimire tibi:
Illacrumasse ferunt Phoebum, turbamque novenam
Flebilibus numeris insonuisse melos:
Occidit heu columen nostrum (miserabile) nobis
Otia qui fecit, qui dedit hospitium.

III.

Post quam feralis te mors Casimire peremit,
Et fari sparsa est publica fama tui:
Collacrum asse ferunt Pietatem et Relligionem,
Ingemuisse altum, mox lacerasse comas:


page 547

Occidit heu lumen, periit proh noster alumnus:
Tristia nunc patimur cum duce fata fimul.
Fontibus immittent apros, et floribus Austros.
Absit. pubertas Principis hoc caveat.

IV.

Qualis in Ezechiae Solymorum urbs incluta quondam,
Qualis in Augusti funere Roma fuit:
Talis nunc facies tua visitur Haidelberga,
Haidelberga Deo. et filia cara Duci.
Testatur magnum planctu vidua Aula dolorem:
Testatur raciumus civica turpa suis.
Testatur grave suspirans Academia luctum:
Testantur gemitus et pia templa suos.
Verum ô nil prosunt lacrumae et suspiria anhela.
Cogitur hoc nullus non subi. sseiugum.
Principis at nunc pars divinior aftra subivit,
Atque immixta deis sidera sancta tenet.
In terris quoque fama manet Pietatis alumni,
Aeternumque viget nobilitatis apex:
Quam noster coluit Princeps, quam totus amavit,
Iunges cum vera relligione fidem.
Sincere Constans despexit inania Mundi:
Unica cui fuerat cura, placere Deo.
Ergo iam domini felix requiescit in ulnis,
Cumque piis Christo iubila clara canit.

Casimirus proswpopoiou/menos. V.

Vixi. et quod dederat stadium Deus, ecce peregi:
Aethere victurus. Mors mea vita mihi est.
Plaudite quod superest, meus hic Fridericus agendum
Excipit haec moriens dixit, et astra petit.

In Iani Gruteri Senecam, et coniugium eiusdem.

Felix quae nullos fers aetas nostra Nerones:
Infelix eadem, quae neque fers Senecas!
Fortunata imo, Gruteros, faustaque dum fers:
Gruterus nobis quipperefert Senecam.


page 548, image: dele0548

Dii magni dignas Grutero reddite grateis;
Gruterus plures ut pariat Senecas.
Ingenii fetus thalami quoque pignora gignat;
Urbem Heidelbergam quo repleat Senecis.

Manibus Iani Dousae.

TEN', Douza, eheu! Lachesi nesciae
Exorari, concessisse!
Quod pronuper fama beatam
Ad Pegnessi ripas conditam
Nuntia veri, pertulit urbem.
Ten', Dousiade, (quo non dulcius
Altis Thtessae sub Rhodopes iugis
Orpheus citharam tetigit, silvas,
Et bruta trahens: quo nec Areion
Vectore aequor delphine errans
Chely demulsit suavius undas;)
Heu! lugubri morte peremptum
Telluris nunc antra subire!
Ten', Douza, bonum Phoeti mysten,
Heroae, soli solem Begici
Et tutelam pro! succumbere
Fatis! dolor ô! Flemus casum.
Hinc te Batavum littora fortium
Plangunt: Batava Iugent oppida:
Batavum, quîs hoc pol iure suo
Laus debetur Martia saeclo.
Hinc te, quotquot culta bicornis
Rheni rura, et Mosae coles,
Scaldique adfines campos excolunt,
Lugent: Lugent te confines
Istri, Eridani, Sequanae et Albulae,
Neili (fallor?) ripis populi: et
Vis Oceanum, dimsi istoc
Orbe, B itanni: ac Baltica te Thetis
Fluctu atrato dolet amissum.


page 549

Aganippe ipsa atque Hippocrene
Tardius undes visi solito
Fundere tandem et lacrumabunda
Te, Douza, suum personat Echo
Praeconem. Elegi te omnes lugent.
Nam Parnasus vatem te optimum
Adgnovit: te curiaque audiit
Oratorem: Patria patrem
Habuit; vallo cum Lygodunum
Bellona ferox circum cingeret
Circa, te fortem hyperaspisten
Vidit cum Tumoenia patriae
Obscssores contra barbaros
Propugnasti; sudore miois,
Pretio penitus frangi nescius.
Facinus tantum, ac tam memorabile
Nullum (sic fas) obruet aevum.
Totam porto pius, et felix
Vitam egisti, sceleris puram,
O Douza parens, thalamo casto
Prolem eduxti: quos inter erant
Vitali aura digni vescier
Ianus, patriae doctrinae aemulus,
Et ByzantI qui fuit hospes,
Nempe Georgus: quorum crescet
Fama superstes tumulis orbe.
Ergo nos nunc desiderium
Tui habet. Semo maxime Douza.
Verum quod Sors omnibus aequa
Siet, ac natos velit emorier,
Legi immotae, atque immutabili
Bene parueris. Pone sequemur,
Quando ordo nos tanget iustus.
Pietas tua te in sidera vexit.
Tua restabunt carmina saeclis


page 550, image: dele0550

Tingenda cedro: funeris expers
Sortite aevum nomen vives,
Dum Pierides, dumque Historia,
Dum Suada inter vivent homines:
Sol, Douzi, soli fulgida Belgici.

Beatis Manibus Dn. Hieronym, Baumgartneri.

SEmideos homines generoso sanguine cretos
De meliore luto effictos melioribus astris,
Uno quos possis Heroas dicere verbo,
Aura vitali dignos et luce perenni,
Cur placet ô superis succumbere lethit
Aequa nem pe sa ti nobis cum lege caduci.
Sed tamen hos, res humanas ope consilioque
Quorquot sustinuere (velut Maurusius aurea
Sidera subiectis humeris non fessus in aevum
Fulcit Atlas) oculos quotiens occludere fatis
Et sese ad plureis quando penetrare necessum est,
Evenit, heu! sacturam ut lux non postuma, verum
Annua, bima et trima dies, quin septimus annus
Edocest vulnus quantum silic publica Res ac
Ceperit, ut rarus fors sit, qui intellegat. Omen
Moenibus a nostris scaevum procul esse iubero,
Quem precor, ut damni hoc quod fecimus, arbiter orbis,
Sarciat, Induperatores Regesque Monarchae
Per quem sceptra gerunt, populo et dant iura, lechova
Armiporens Dominus, cui militat igneus aether.
Puluere Te porro sinimus requiescere busso
Illatum proavito, heroibus adcensitum,
Baumgartnere decus tantum tantae urbis, et aevi
Nostri. Tu Themidos lumen, columenque Lycei,
Vive, vale, quondam noste ordine pone sequemur.
Promecritam invideat, penitus veto, nemo quierem:
Nemo tibi obtrectet, nulii obtectare, sueto.
Et Baumgartneros bis quinos donet Olimpi
Rex nobis, rerum qui post moderentur habenas.


page 551

Mathusalemus.

Cunctos vivendo vici sed vivere longum
Nil est. vin' aevum vivere vive Deo.

Nimrodus.

Venator magnus gentes mea sub iuga mitto.
Quaeris, cur homines diris parere tyrannis
Cogantur rationi ultro parere recusant.

Iosephus.

Numquam rogatus, non pudicus creditur:
Sed qui rogatus abnuit.

Simson.

Mille Philistaeos fundo, tor sigo tropaea:
Vincendi genus est moriendo vincere, mirum,

Saul.

Iessaeum insontem impetiit: dimisit Agabum:
Qui minus atque nimis peccat utroque facit.

Betscheba.

Infelix ô forma bonum! hac heroa refelli;
Hinc caedes illinc faetet adulterium.

Ieroboamus.

Rex factus violo pactum, vitulos do colendos.
Nil, bene coepisse est: coeptam bene perfice telam,

Tobias Pater et Filius.

Lumina ni captus genitor foret, et nisi natus
Suscepisset iter; neuter miracula Iovae
Vidisset tantum, adfligi saepeutile iustis

Iuditha.

Fortem quo iugales Holophernen femina fortis,
Dic, armasse unum teque animasse Deum.

Susanna.

Insidias struxere mea silicernia formae:
Praeside sed Domino tuta [(transcriber); sic: tua] pudicitia est:
Excitat is pueros Danielas Iuliadum lex
Dormitat vindex hic scelerum vigilat.


page 552, image: dele0552

Pontius Pilatus.

Plicere vulgo Iudaicum quicumque avet;
Is damnat insonteis, reosque liberat.
Qui iudicatis, sapite damno Pontii.

Sardanapalus.

Morte viri fortis nomen mihi comparo clara;
Ardebat pariter cum domus ac dominus.

C. lulius Casar.

Nascier aut numquam, numquam aut concedere dura
In fata Caesar debui.

De eodem.

Caesa e quid clementius? inclementius ecquis
Unquam bis deno vulnere conficitur?

Cn. Pompeius.

Fortunae pila Cneius eram, cognomine Magnus:
Nunc omnis quid pompa mea est, nisi nomen inane?

Nero.

Usque adeone mori miserum? Nero quaerit et anaeps
Ferrum adigit lateri capulo tenus, edidit unum
Herois facinus, Pluronia regna salutans.

Lucretia.

Passa comas laceransque genas, atque imbribus isthaec
Tota madens fari visa Pudicitia est:
Siste manum, ferrumque ferum, Lucretia, siste:
Ne quid praec cipites, ô mea, siste manum;
Vim passa es? vim nonne boni patiuntur ubivis?
Non tua culpa fuit: non tuus errer erat.
Parce pio cordi, mucro: imple pugio, parce:
Infectum factum reddere cum nequeas,
Ferrum siste ferum: telum Lucretia siste:
Non tua, sed potius viscera nostra fodis.

C. Plinius.

Bibliothecarum colophon est Plinius isto
Si qua caret, nihili Bibliotheca mihi est.
Theiologis, Medicis, Consultis iure Sophisque,


page 553

xrh/sima polla\ gra/fei, xrh/sima pasi\ le/gei.
Plinius indoctis doctisque est aptus, ineptus
Nulli, Naturae Plinius ornat opus.

Socrates.

Quid non Amor designat? Anyti ego reus,
Amore veri philtra non volens bibi.
Inultus autem? sensit urbs, proh! Palladis.

Euclio.

Undique corraso satiari qui nequit auro,
Non cumulat nummos Euclio, sed cumulat,

Columba, apis, elephas.

Nobis incutiant aves pudorem.
Dinae delicium Cypri, columba
Simplex nescit adulteros amores.
Nobis incutiant Apes pudorem,
Maecho hae mella negant, laresque mutant.
Nobis incutiant ferae pudorem.
Ferox moechum Elephas necat magistrum.
Heu nefas! Elephante, Ape et columba
Mortales sumus impudiciores.

Iustitiae dianemetikh/s eicon.

Blanditur Melitaeus hero, en, dominaeve catellus:
Et Cumanus hero et dominae blanditur asellus.
Hunc scutica pellunt: dominae sinus at fovet illum.
Cum duo idem faciunt, quod idemve aliudve merentur?

Thersites.

Thersites, rogitas, quare non rhetor habetur?
Dicenti finem rhetora nosse decet.

Nuptiis Christoph. Heldi.

CAmpis modo relictis
Et sedibus beatum,
Qua congreges quiescunt
Estricibus soluti
Curis, Lyraque gaudent
Artis magister Orpheus,


page 554, image: dele0554

Ascraeus, Iliique
Scriptor viaeque Ulyxis,
Dircaeus ille Cycnus,
Alcaeus, una et Alcman,
Simonides scientissima
barbitique Sapphô:
Flaccus, Maro, lenerque
Naso, Catullus, et quem
Ibera Corduba, et quem
Tu Bilbilis dedisti,
Et quidquid usque vatum est:
(Heu! longa turba vatum est)
Qua Musae, Apollo praestes,
Parnassas, Hippocrene,
Et Pindus est: abestque
Eris, Querella, Erynnys:
Hinc, inde, missus adsum, et
Venio hospes huc locorum,
Sponsis novis Maritis
Bona verba comprecatum.
Iô! Thalassio! Hymen!
Qui sim rogatis? Ecce;
Laurus docebit, haecque
Lyra: utrumque nam poetae
Gestamen: Indir et mî
Venusina Teio olim
Nomen: Cui bono ad sim, et
Qui sim, tenetis omnes.
Tuynihio, atque Cedmo,
Cheironis acri alumno,
Parique fratrum Atridôs,
Heroibus, canendis
Amoribusque mixtim
Sed non nisi pudicis
Chelin meam dicaram,


page 555

Bathylle, abi exulatum:
Tibi res tuas habeto:
Comercii negocl
Tecum nihil mihi esto:
Mens sana nunc in ista
Praecordia est mihi ingressa:
aenum vale, Bathylle.
Heros vocat, Susanna
Vocat. His vocabo totus
Vocantibus; paratus,
Expromptus adsto totus.
Quod factitavi ab olim,
Versu canens minuto,
Celebransque luce dignos,
Penitus vetan enullo;
Huc factitabo posthac.
Quis me, cedo, bonorum
Prohivessit hoc die? Anne
Tetricus Cato? sed ipsius
Musas amavit. Aut me
Lingur dicace Momus
Mordebit? Haut movebit
Litem mihi, dicamue
Scribet, Caveto. Vae, vae
Tibi, Mome, si, quid ausis:
Si quid sapis, cave sis.
Tua terga motuus hos
Incurset, (hoc tibi aio,)
Faxo; isque rusticatim
Te tanget et cavebis.
Hymeneion ergo vestrum
Sponsi ô novi-mariti
Sacrare memagadi
Mea (quod augurato,
Quod auspicato) fas est,


page 556, image: dele0556

Iô Iô Iô Hymen.
Te, Heros, rugale vinclum;
Innectit, ecce foedus,
Adamantino idque rexu.
Factum bonum corona
Probat hospitum optumorum
Tollamus altum oceilos:
Factum adprobat lehona,
Caelis, Quod inquit ex re,
Ipsa que veritate
Antiquiras pia; Astris
Decernier prius quam
Heic executionem
Queat invenire pactum
Iugale, habere sic rem
Quis siccus usque sanus
Neget? Deo es pedenda
Suspiriis an helis
Frugi uxor, et petenti
Obtinget adnuente,
Dam nabiturque voti,
Qui serio expertiscer.
A caelitum Arbitro omne est,
Di/pleuron esse amorem;
Heroa amare pactam,
Susannam amare sponsum:
Ardere utrosque amore,
Pugnare utrosque amore;
Flammasso suaves!
Pugnasiô beatas!
Iô, Thalassio! Hymen!
Heros amice noster,
Quem forrium virorum
Et eruditiorum
Semper-ferax genitrix


page 557

Germania, e tenebris
Excepit exeuntem,
Aura deditque vesci
Primum: benignus audi.
Heros, volente me audis.
Haut sola nam Pelasgum
Tellus alebat armis
Heroas inclutos, aut
Facundia celebres,
Natum fabri, Periclen,
Et Aeschynem, Solonem,
Pluresque, quos minutis
Recitare nolo metris.
Effaeta non ita omnis
Natura Mater unquam est,
Quin procreare vel nunc
Heroas ore, dextraque
Illis pares vetustis,
Domino volente possit.
Heros, clues potente,
Animosque flectere ore
Callente: siquis aequo
Adverso sentit, istum
Dicto in viam salubrem
Quantum libet refractarium,
trahas disertus.
Calamo sed et perite
Propublica salute
Pugnare doctus. Unde
Caios, Papinianos,
Celsos et Ulpianos,
Paulosque, Labeones,
Macrosque, Scaevolasque:
Cum Proculis Sabinos,
Gallos, Neratiosque:


page 558, image: dele0558

Quin Caesares, Philippos,
Censtantios, Leones,
Decios, Honoriosque,
Senones et Valentes,
Iust nianum et ipsum,
Quid? Bartholos; parentes
Glossae tot atque tantos,
Accuisios, et Azones,
lumina et columnas
Interpretum sacrarum
Legum, sacrique Iuris,
Baldos, Iserniasque,
Cumque Angelis Socinos,
Et Raphaelem utrumque,
Dynos, Cynos, Arenas,
Cum Curtiis Felinos,
Decios, Iasonasque,
Et Immolas, Gravettas,
Et Castra, Salicetos,
Nattas, et Aluatotos,
Surdos, Menochiosque,
Cuiacios, Donellos,
Parisios, Farinaceosque,
Mascarosque,
Cum Zasiis Gaylos,
Paciosque Pacianosque,
Et ceteros refeire
Maioris est opellae,
Procerus ordo nempe
Procorum est, bonique et aequ.
Artis professionem
Qui factitant per orbem,
Hos cum lccus monebit
Mudas et in theatrum
Producis, hisque firmas


page 559

Tua dicta vestibus tot
Tantisque, quis clientum
Litem probas dicastis.
Valide arma primum in hostem
Vibra: sed et retorques
Quae tela vibrat hostis
In te, probam reportans
Adoream: Rosarum
Experta vallis, atque
Mirata scena agonem est,
Entellus ille cessit,
Satur cavet redisse.
Astraea namque magnum
Te, cum Themist, fecit
Dudum ducem togatum,
Te sospitent alumnum,
Astraea cum Themiste.
Nascantur autem et ex Te
Nati pares, nepotesque,
Heroa ut aeviterna
Telaude concinebam
Dignum Lyra sonante,
Nunc te Susanna, nympha
Merito chely mea orno,
Claro satam parente,
Quem terra Saxo nutrit,
Quem Noriberga honore
Mactavit, advocatum et
Prudentiae Antesignanum
Francus atque Suavus
Superstitem colebant.
Satis hoc, nee addo plura.
Ve nunc Susanna caros
Tenellam et integellam
Sociam theri sui Heros,


page 560, image: dele0560

Caelo favente hymeni,
Deducit ad penateis.
Felicites suave,
Sponsi, iugum subite.
Hac sorte ter beati
Metonis, et Platonis
Annum insimul mariti
Agitoteter lubentes
Sine liteter-volentes,
Fribusculis remotis;
Et prole copiosâ
Nepotibusque dites.
O plena gaudiorum!
O vita plena nectar,
Quae suavitare natum
Non destituta flores!
Amoena, laeta duicis,
Ipsis et aemula astris,
Iô, Iô, Iô Hymen!
Hymeneide adesto comis.
Ut iubilis sonoris,
Ut plausibus canoris
Reboantque personantque
Tot alta Noribergae
Pallatia arque festum
Ducunt palam triumphum!
Pegnisus ipse ut amne
Iam laetiore currit
Et pleniore ripa,
Ceu gratulante lymphâ
Nympham velit beare.
Pineta et ipsa, Laurens,
Er quae suae Sebaldus
Praescribit Urbi, am oeno
Ut flore gratulantur!


page 561

Iô! Thalassio! Hymen!
Hymeneie adesto laetus;
Bonascaeva, fac secundes
Haec coepta; vota prima
Sponsae; secunda Sponsi:
Fecunder et secundet
Sponsos novos maritos
Cytherem mater alma.
At iam satis superque est
Anacreonticorum;
Corona nuprialis,
Honore honesta cuncto,
Linguis favens manuque
Adplaudit, Hem! valete
Iô! Iô! Iô! Hymen,
Hymeneie; Hymen; Hymen;

ELIAE REUSNERI LEONORINI SILESII.

In honorem Rectoratus Dom. Magni, Gulielmi F. Principis Brunsuic. et Luneburg.

TEmpus erat quo tristis hiems Aquilonibus horret
Alpinis, passim canos hirsuta capillos:
Phoebus et ingressus brumalis sidera Capri,
Celsum iter integrans, orbem iam deserit arctum:
Tunc quando ancipiti mirandus imagine Ianus,
Labentem claudit tacite, et simul inchoat annum:
Luce sacra, Christus qua crimine liber ab omni
Infans est passus patrum se more recidi:
Tunc ego mecum animo mysteria tanta volutans,
Quo rerum ille Opifex, divum pater, atque hominum Rexe
Iusserat Hebraeos testa dare membra secanda:
Qui ritus quondam promissi seminis index,
Et pacti nota certa fuit, pignusque salutis:
Pectore voluebam quoque nomen amabile Iesu,


page 562, image: dele0562

Iesu nomen habens aeternae dona salutis:
Quo mare, quo caelum, quo Sryn quo teris tremiscit.
Inde sacros fastos, magnatum que acta legendo
Lustrabam: iamque Ernest, de sanguine claro
Guelphorum, patirae avos Lunaeburga veretur
Ceu dominos fides, gratabar. proxima inni
Cui vita auspicium dederat lux ante Calendas.
Iam quoque Christiadae fatum mortale gemebam
Cimbrorum Regis: quo vix sapientior alter
Claruit in terris, aut pacis amantior alma:
Prima dies lam placida cui lumina morte
Ciaulerat, atque anima fessos seduxerat artus.
Ecce novem sancto ducens Helicone sorores,
Os humerosque Deo similis Salanus Apollo,
Qui cytharam neruis, qui neruis temperat arcum,
Omnem praeter ad est spemistant sacra numina vatum
Salaides Musae circum, Parnaside cinctae
Lauro, concordi iungentes brachia nexu:
Omnes exercere choros, et plectra movere,
Carminaque arguia modulari voce paratae.
Obstupui, obtutuque haesi defixus in uno
Miratus, sibi Pieridum quid turba sororum,
Quid nova plectra velint, nova quid sibi iubila cantus.
Tunc Phoebus sic voce deas affarier infit:
Non vos ignarae, proles Iovis inclita Musae,
Laeticiae tantae quam lux haec festa Lyceo
Salano tulit en hac Luneburgrus heros
Magnus, magna domus Guelphae spes, gloria magna.
Magmficus lectus diumo numine Rector
Una voce Patrum, nostri quis provida cura est.
Fallimur? anaritavo magno de stemmate celso
Austriadum Alberto, Ausonias qui rexit habenas,
Contulit haec eadeir: lux quondam Pannona sceptra?
Sic est, augurium felix, omenque secundum!
Nempec erit Aonidum lumen, columenque decusque
Nobile. florebit sub quo pax optima rerum,


page 563

Et pietas, virtusque decens: fontesque bonorum,
Artes, reliigio, verumque, sidesque, vigebunt.
Sit fas ergo nono Rectori fansta precati,
Carmen et integrare genusquerevoluere celsum.
Non tamen a vereri seriem deducere stirpe
Nunc vacat et fastos priscae recludere gentis:
Sat fuerit, memorasse abavos paravosque potentes,
Doctaque condiderit quae gens cognala Lycea
In patria: ventura dies matora reservat.
Tu Clio, Regum celebras quae carmine gesta,
Prome librum matris veterem, venerabile donum
Muemosynes: tibilonga dies et nomina curae:
Tugenus Heronm canta, Regumque nepotes
Carmine, per genus et proavos aborigine prima;
Arguto tenues percurrere pectine telas,
Arteque Apellaea longo usu pingere doctae,
Exerpiant carmen Musae, simul ordine texant
Rebus imaginibusque aulaea superba vetustis,
Rarum opus, et Magno Rectori nobile munus.
Sit ait; et gemmis autoque insigne volumen
Mnemosynes promit Clyo quo, quicquid ab aevi
Principirs gestum memor: bile pace vel armis,
Signatum; renovansque vetusti temporis acta
Concinit excipivut calamo, facilique Sorores
Pectine, transactis reddentes tempora rebus.
Pimus in hac serie Guelphorum stemmate cretas,
Strenuus occurrit Fridericifilius Otho;
Iustitiae vindex, sumotis animosus in armis:
Cui genitor, cupiens privatam vivere vitam,
Iam senior regni, pro se commisit habenas:
Sed cui Parca rapax ceu parcere nescia, fatum
Ante patris rupit fugitine stamina vitae.
Anna viro coniva geneross nominis Anna,
Nassoia prognata domo, lanoque parente;
Cui vivo Breda, Dillenberga, Vianda, Diesti


page 564, image: dele0564

Subdita terra fuit: Comiti dem iuncta Philippo
Cottorum Cubiti, viduato coniugis Annae
Tecciacae thalamo dulci: quum fata tulere
Hunc quoque; frena soli multos feliciter annos
Lunaeburgicai, iusto moderamine rexit.
Proximus Henricus, praestanti corpore Princeps,
Virtutis patriae, regni successor aviti:
Feruidus ingenio, sumpris interritus armis:
Quae satis experta est infelix Frisia Marte,
Hinc plagio am issus teneris cum fratre sub annis
Alberro Ernestus; dignus praeferre securim
Ausonlo Regirpraestans dux Marte togaque:
Antique Magni VViteleindi ab origine cretus;
Gaudet avo celebri Friderico: magnus honoris
Caesarei vindex fuit ille acerrimus armis:
Francia quae dives, quae saepe Bohemia bellax.
Prussia quaeque pigro sensit subiecta Bootae.
Principis hinc amplum, gladio cum duplice, honorem
Saxonici meruitifed et almae commoda pacis
Ille idem curans, ad Elistri condidit amnem
Hospitium Praga profugis insigne Camenis.
Hoc genitore satus Fridericus Marte Secundus
Acer at ingenio placidus: qui Patris habena:
Suscipiens haeres, feliciter intulit arma
Francis, Sauromatis, Lusatis, atque Bohemis,
Margaris huic fuerat lecto sociata iugali,
Deliciae matris Cymburgae curaque patris
Magnanimi Ernesti quem protuiit Austria tellus;
Induperatoris Friderici pace celebris,
Albertique sotor; facris Heliconis alumnis
Qui Faburgiaca fundavit in urbe Lyceum,
Conrugis instinctu Mathildae estirpe Palati;
Matris, Dux Eberarde, tuae, Barbate, Tubingam
Castaliis Musis qui laudis amore sacrasti:
Artibus ingenuis sedem, studiisque dicatam.


page 565

Nec te praetereo Ensiferi soror Emula quondam
Amylia Ernesti, Ludovici provida coniux
Boiarici; sum ptis studiosi pacis in armit:
Mentis opumque dedit cui virtus nobile nomen
Divitis. Hic Ingolstadii cis flumina magni
Danubii, erexit cultis sacraria Musis
Splendida: regali largitus munera dextra.
Qua vero te Laude canam, lux gentis, Elisa?
Cui pater Albertus Boio de stemmate clarus
Pacis amans Princeps, Latiae facundia linguae,
Et placidus facilisque paren, timidusque Deorum:
Accipit unde Pii magnum et memorabile nomen.
Illa sua matrona decus dignissi ma sexus,
Prima locum meruit sanctas heroidas inter:
Femina digna illis, quas aurea condidit aetas:
Eximiae prolis mater: quia divite partu
Tres Electores sub luminis edidit auras.
Te loquor Alberte Antistes ô magne Mogunti,
Ante annos animumque gerens curamque vitilem:
Teque simul, Friderice potens Dux Saxonis orae,
Ensifer Ausonii Regis, Sapientia clarum
Cui peperit nomen: tu murus aheneus orbis
Teutonici, verae tu reliligionis amator,
Tu pacis custos sanctaestu moenibus urbes,
Templisque ornasti: Musis tu docta theatra
Albidos ad rapidi struxisti magna fluenta:
Unde Euangelii rediit doctrina renara.
Tu quoque Romulei, fratris post funera, custos
Armiger Imperii, Dux invictissime lane,
Cui dedit excelsum fortis Constantia nomen:
Tu Constantino similis magnoque pioque.
Pro fidei decore, et pro Christi nomine soncto,
Invictum, haud trepidas caput obiectare periclis:
Nec te Pontificum, nec te corrumpere Regum
Blanditiae molles valuere aut fulmina dura.


page 566, image: dele0566

Margaris his germana soror fuit fuit, inclita coniux
Principis Henrici, paret cui subdita tellus,
Lunae cui nomen tribuit memorabile castrum.
Nec tu carminibus nostris indictus abibis
Maxime lan Friderice Ducum; sanctissime Princeps,
Cui Patris et Patrni finxit de nomine nomen,
Antetorum stans Relligio quum mater ad astra.
Migrans e terris hic fata novissima vitae
Clauderet. Et merito: nec enim virtutibus ulli
Maiorum, vel qui tecum vixere minorum,
Dedis. Tu pietatis amans, cultor que sacrorum,
Sanctum iter ingressus vitae melioris aperte
Confessus fidei verbum: tot mille probatus
Tentatusque modis heros, duracrie palaestra
Multoties sanctae crucis hic exercitus, uni
Magnanimum fidei haud veritus sumittere pectus,
Pro sacris ferro concurrere promptus et aris,
Pro grege, pro sancta profundere lege cruorem.
Tu causa victor, sed honesto vulnere victus,
Exilium placide constanti mente tulisti.
Inde redux summo Musas in honore locasti
Ante obitus doctas: testis Salana profunda
Valle lacens, montesque colens vineta per altos:
Quam pia nunc nutrire tuorum cura nepotum
Gestinbis geminos concordia sidera, fratres.
Ceu patriae Patres, quos Saxonis ora vesetur.
Terlius in serie succedit Magnus avita
Gente Megalburga Princeps, fortissimus heros,
Assertor legum, pietatis idoneus auctor,
Principis Henrici proles generola peposque
Iani Rostochii Musis qui docta Lycea
Sacravit: sibi quem delegit Suecia Regem,
Necquicquam imperii fugientem pondera tanta.
Coniux huic Sophiae Pomerana gente creata,
Princips VVartslao neptis dignissima: Musis


page 567

Celsi Gryphirualdae qui cons cratatria quondam
Maximus ingenio Princeus, et inarimus arte.
Inde venis Henrice satus Megalepolis heros:
Sub quo relligio caput extulit surea caelo
In patria: Regum Regi tu sceptra tuosque
Submittens hinc eximium pletaris honorem
Promeritus; quondam fulgebis sideris instar
Heroes instar magnna animasque bearas.
Pone subit Germans podici pectoris Anna,
Anna Ducis quondam Guitrelmi nobilis uxor
Cattorum cui magnanimum est enixa Philippum
Heroa, beroum Mavoriia focta socutum;
Quem solers Italus pugnax quem novit Iberus:
Siaceras forti tutatum pectore semper
Relligionis opus Christique orachla sarcta;
Qui, sancta ut manrant in relligionr nepores.
Marpurgiextiprit selicihus atria Musis.
Quid vero memorem Brennide stemmats I. num
Matchiaco clarum, quem nixibus edidit uxor
Margaris Alberto partiae communis Achilli,
Heroi indomito, praestantem Marte togaque?
Mirgaris huic uxor Guillelmo Saxone nata
Principe, Misniacas tenuit qui Marchio terras.
Edidit hanc partu felici regia coniux,
Alberti nata Austriacircui strenua virtus
Imperium mernit, duo dos woria regna
Contulit. Huius avus praestins cognon ivis beros
Gymnasium prima posuisscab otigine fertur,
Iuncta vadis Istii quaffat populosa Vienna:
Filius immensis: andem quod lumpribus arxit,
Musarum columen patriae non degener artis,
Caesaris Alberti coniux generosa, Quititum
Rege sata Elisabe Sigem undo; Carole Quarte,
Angustorte gaudet ano qui splendida quondam
Pallidii doctis extruxit tecta Camenis.


page 568, image: dele0568

Ardua turritae surgunt qua moenia Pragae:
Sed quod dein misere turbarunt civica bella,
Implexis cumulata malis et nesaia sisti.
Nasceris hinc Ioachime potens Septem vir honore,
O Decus, ô patriae columen lumenque beatae,
Iuris et aequarum cultor sanct ssime legum:
Tu doctis pariter: Themidique sacraria docta,
Qua vada Francorum celer ambit culta Viadrus,
Exstruxti: celso par hinc tua gloria caelo.
Hoc quoque tu gaudes generosa patre Ursula Iano
Principe nupta Duci Henrico Megalepolis orae:
Filia cui Sophiae, Guelphorum Principis uxor
Ernesti, multis ille et virtutibus auctus,
Et studiis praestans et dulct flumine linguae,
Confessor fidei sanctae, fideique professor
Innocuus, patriae cum libertate salutem
Assermit: pacisque quietae maximus auctor,
Fortibus agrestes motus compescuit armis:
Et coluit Musas, doctas provexit et artes.
Principe quo genitus Guilielmus patre paterque
Idem, Magneituus; patriae nunc praesidet orae
Arbiter, et curat tranquillae commoda pacis.
Hactenus illustres abavos a stemmate patris
Sit duxisse satis: nunc ordine denique fando
Enumerabo genus maternum a stirpe vetusta.
Primus in his proavis et avis Rex inclitus ille
Oldemburgiaca Christiinus origine crerus,
Cimbrorum Rex ille potens, Sueonumque potentum
Victor ovans, patriis fugit ut Rex Carolus agris:
Pro quibus ingentes animos in pectore versans,
Agmen agens equitum florentesque aere cateruas,
Fortuna alternan te vices, terraque marique
Plurima tentavit longi discrimina belli.
Marchica Dorothee vinclo sociata iugali
Huic erat: ingenio mitis quam Brabara Iano
Gentis Anhaltinae Princeps, prognata Rudolpho


page 569

Caesaris Ensifero, sub luminis extulit oras.
Nupserat illa prius Boio de stemmare claro
Christophoro, rexit qui Danica scepira; nepoti,
Dux Ruperte, tuo, Septem vir gloria gentis
Magna Palatinae: qui doctis alta Camenis
Atria strux stuspumosus qua Nicer agros
Ambit myrtiferos. Musarum magne patrone
Salue iterum atque iterum, magni et conviva Tonantis:
Semper honos nomenque tuum, laudesque manebunt.
Inde satus, pacis placidae Friderice sequester,
Cum re nomen habes, Rex laudatissime regum.
Germanus saevis lanus dum perfurit armis,
Et modo Lubecam infestat, modo Suecica regna:
Tu lituos inter raucos et classica Martis,
Exosus bellum, concessae pacis amasti
Oria: quum fulsit puri lux aurea verbi;
Tu Christum amplexus, Christique oracula sancta,
Hospita sincerae pietati tecta dedisti.
Nunc ergo angesicis exceptus leniter ulnis,
Ante Deum laetus composta pace quiescis.
Consors huic fuit Anna tori, generosa propago
Marchiacae de stirpe domus: quam Misnica coniux
Margaris enixa est Iano; cui nobile nomen
Aesernum tribuit patriae facundia linguae
Teutonico Alberto fuit hic prognatus Achille.
Hic vir hic est, teneris qui castra secutus ab annis,
Mole sua stetit imperterritus: ire paratus
In casus omnes, cursuque agitare palantes.
Non agitare fugam: medios delapsus in hostes
Irruit: et circumfusus crepitantibus armis,
Plurima conseruit victrici proelia Marte.
Hic vir hic invictos populos regesque subegit:
Vicit pugnaces Heduos, acresque Bohemos:
Saurornatasque manu telum iactare peritos:
Prussia terga dedit pugnaci militevicta


page 570, image: dele0570

Illius: ipsa adeo Respublica Nonea clade
Accepta novies, populara (heu) moenia flevit,
At quo tememorem versu, Rex inclite gentis
Cymbriacae, cui saluificum de nomine Christi,
Quo nihil est maius; nomen finxere parentes.
Te pietas, te sanctae fides, te vinida virtus
Sublimem tollunt, et caelo laudibus aequant.
Tu, Rex magne, tuae dissenmine non sine vitae,
Fortiter eiecto patriis e finibus hoste,
Exoptata diu reparas blandae oria pacis:
Iustitia rigidas gentes et legibus aequis
Tu formas primus vitae melioris ad usumi.
Ex Helicone facro reuncans sacra numina, Musas
Cum Phoebopatreiquis condis domicilia pulchra,
Qua portum Oceano rutum facit Hafnia docta.
Sasue fortunate fenex, Rex optime salue:
Semper honore meo, semper celebra bere versu.
Hoc tua nempe meret pietas: qua praeside florent
Templa, scholae fasces leges, Respublica iura.
Illi Dorothee casti Germana pudoris,
Alberti coniux Brenni de stirpe vetusta,
Limite Sarmatico cui paruit oia Borussa,
Iuncta solo Hic pacis amans, pietatis alumnus,
Intrepide est Christi verbum ore manuque professus:
Praestitit et fomenta choris et semina doctis,
Qua colit Aonides Musas Mons Regius altus.
Proximus Angariae Duxipectore fortis lanus.
Ascaniae prisca prognarus origine gentis:
Quae quondam Imperii Latiam praeferte securim
Ausonio meruit Regircontenta vetosto
Principis Angariae titulo nunc illa; quiete,
Albis in Oceanum properans qua proluit agros
Saxoniae sinuosus avitis considet aruis.
Dorothee coniux illi, quam nobile stemma
Marchiadum Brennicommendat, et aurea virtus.


page 571

Hic genitor Princeps Fridericus, ferrea cui vis;
Infragilisque animus ferro praestantior omni,
Aeternum posilie nomen Pomerania cuius
Arma, Megalepolisque enperta est dura Borussi
Indomitas bello vires sensere; Poloni
Lithuanique simul magna olim clade sugati.
Hic Regimeruit sceptrumpraferte Latino:
Quem tamen ipse Palestibae dans oscula terrae
Hospes, post fratri Alberro rommisi honorem:
Filius huic bello Insignis, Mavortius heros,
Saxonicae Magnus retinens moderamina gentis,
Qua Luneborgiacas voluit pater Ubis arenas.
Nam quos et quantos animo inpectore magno
Versarit Magnas: satis hoe Hadelatia novit;
Praesul, Brema, tuus validis quam coeperat armis:
Militis hic Belgae lolo hanc terrore recepit.
Nec te praetereo Guelphorum maxime Princeps,
Dux Henrice: ferox vires animosque viriles
Cui Mavores dedit; ingenium Tritonia virgo
Donat; tela manu forti Bellona ministrat.
Nempe in te genitor, fortis Guilielmus avitae
Cuncta propagavit virtutis semina large.
Vivit adhuc et vinet Ani, Victoria nomen
Cui septena dedit, super aerhera did ta fama:
Vivit et Henrici tritani laus magna leonis
Cetera praetereo, spaciis disclosus iniquis.
Namque ego si prima repetens ab origine pergam,
Ante diem clauso componet vesper Olympo.
Te, Guilielme, tano: tua castra Hildesia magna,
Et Brunsuiga potem et bellax Frisia sensit.
Casta tori consors Henrico, filio quondam
Cara Ducis, quose Pomerania iactat, Erici:
Innumerae sobolis felin Catharina genetrix.
Filius Henricus, patrii cognominis haeres,
Proelia multa iniit, rigidis expertus in armis.


page 572, image: dele0572

Mille idem quoque fati incommoda passus iniqui:
Totus au: tarum laudum succensus amore.
Iulius hoc genitus, patriae non degener artis,
Pacis at innocuae semper studiosior haeres,
Helmstadii doctis excelsa palaria Musis
Magnifice struxic, quae de se Iulia dixit.
Produt hoc Cathare quoque prosata principe patre,
Principis Angariae Magni fidissima coniux:
Cum quo Dorotheen felicibus intulit auris,
Christiadae Regi nuptam: quo iustior alter
Non fuit, aut bello maior, pietateque sancta.
Aequat et hanc pietas superis: pietate meretur
Prima locum sanctas heroidas inter habere:
Principe digna viro Princeps, et Principe prole:
Te, Friderice, voco, Cymbrae Rex inclite gentis,
Teque sacer terrae Praesul, Dux Magnae, Livonae;
Hossaticique solite Dux fortissime lane:
Quos docuit Martis pater et quos Palladis artes.
Hinc sata Dorothee. Guilielmo nupta marito,
Inclita Brunon s quo tellus principe gaudet:
Quam pudor. et pietas, et virtus regia passim
Commendat populis, et castae gloria vitae:
Felix illa parens quindena prole beata,
Magne, tibi mater Princeps Diis contigit aequis:
Quem modo clarorum spectantem facta parentum,
Splenddia magnificae stimulat virtutis imago;
Acre sed inprimis studium pietatis, et almae
Iustitiae; quae tota tuo sub pectore regnat.
Laus eadem Ernesti, Iaus est et gloria fratris
Augusti haec eadem; meruit virtutis uterque
Praemia, Leucorea Rector delectus in urbe
Magnificus; titulo maiori dignus uterque.
Nunc tuus alter honor geminis cum fratribus iste;
Quem confert Salana lubens, et gaudet honore
Tanto: te pia (si tamen est qua futura) loquetur


page 573

Posteritas; bona te Deus ad maiora reservat.
Finierat Clio: manibus pedibusque repente
Applaudunt operi, Phoebo cum patre, sorores:
Laetitiaque fremunt, animosque ad sidera tollunt:
Et magna alterno testanturgaudia versu:
Garrula finitimis responsat montibus Echo.
Salue abavis adavisque potens: Dux inclite Magne,
Magnificeô titulis Rector, Sol magne Lycei:
Te Rectore novo gauder cum matre Minerua,
Et Patre cum Phoebo Musarum coetus amoenus,
Fausta precans tibi cuncta; viden' ut et agmine facto
Ad te festino decorrant tramite, in unum
Relligioss Deum Pietas, Astraea virago
Iusta, sacer Phoebus vires in pristina tollens,
Atque Heliconiades Musae, Charitesque sorores,
Suadaque: sis ô sis turum Psetatis asylum:
Astraeae Themidique sacrae sis anchora sacra;
Sis Phoebo salubri spes et tutela: sacrarum
Firma arxsis Heliconiadum, Charitumque sororum:
Et Suadae portus praestantis flumine linguae.
O nimium Musas tali Rectore beatas!
Tu quoque laetitiae consors Salana beatae,
Praeside laeta novo nova concipe gaudia laeto
Pectore iam divum templis (ut moris) honorem
Indic laeta sacrum: tantatum in munere laudum
Votum iunge lubens: cantu mulce aethera dulci:
Er gratare novos celso de sanguine fasces
Rectori Magno. pletas hoc grata requirit,
Et tua nota fides et virtus Principis ingens:
En tua res agitur: tibi fax accenditur ampla.
Dum loquor, ecce Ducis migravit in ossa Georgi
Laeritiae pars magna; nonum qui laetus honorem
Pectore germano Magno gtatatur et ore:
Magnus veille Opifexrecum, dominator, et altor.
Magnus consilio, magnus praestantibus actis,


page 574, image: dele0574

Cui sua submittunt magni diademata Reger,
Aonium Magni fratris iuvet omine fausto
Imperium: vires magnas et viribus addat;
Missaque de caelo aspiret forsuna labori.
Cuius ad exemplum vultu componit amoeno
Se totum, nuper tenuit qui sceptra Lyceis
Saloni, Them: dis cultor doctaeque Mineruae,
Antiqua Andreas Ioachimus origine cretus
Schlicciadum. Sed enim tritavi haud incognita virtus
Casparis: hunc generi claroqui primus honorem
Promeruit, decus hoc Sigemundo Caelare dante:
Quem passim comitatus erat ceu fidus Achates,
Insignis pietate, sideque, et fortibus ausis.
Schlicciadum Conntiinng et sua vota precesque
Henricus satus illustri de stirpe Ruthena
Gentis Plavensisiludith geneiosa propago
Oetingae Comitum fausto quem protulu ortu.
Hinc alii proceres, quos Austria protulit ora,
Equorum numero sunt bis duo sidera gentis
Folhemiae Mexaemilianus nobilis heros,
Reinbrechtoque ambo concordi pectore fratres
Iuncti Godefridus pius, et Gundacearus annis
Vernans: Zinzendorfus item Barc stemmate clarus
Caspar et egregius forma bonus indole mentis,
Sclavorum Grerinm cui fecit amabile nomen,
Pancratii soboles, materna stirpe celebris
Schlicciadum. Hippolytae spes unica curaque matris
Denique Luduicus, tribuit cui nomina clara
Mons Regis, florens annia, animique vigore:
Omnes unanimes Magno hunc gratantur honorem:
Omnes unanimes felicia fata precantur:
Quo Deus Omn potens caeli cui regia paret
Aurea qui vitas, hominum qui dirigit actus,
Cuius et e manibus validis regna omnia pendent,
Rectori Magno fasces et sceptra secundet:


page 575

Incolumem quesuo tueatur numine: morbos
Avertat tristes: menris quo cresoat acumen:
Crescat amor studii: virtutum flammula crescat:
Cumque ipso pariter felix Academia crescat.
Macte animo, virtutomova macteinclyte Princeps:
Aspice; te Rectore novova sua pectora iactet
Ipse Hel contadum cultrim Academis docta.
Fronte alacri: quam candidulo tepra dicer ore:
Qualibus et quantiscaelo de laudibus aquer:
Quantaque promistar te sibi commoda pacis
Publica; qua melius quicquam haud videt arduus aether.
Aspice, te Rectors nuvo ut nova iubila plausu
Cuncta sonent pariter fora, compita, tempsa, scholaeque
O nimium Musas tali Rectore beatas!
Salue magne heros, salue illustrissime Princeps,
Magnifice ô titulis Rector, Sol magne Licei.
Magne: cerebrigenae rege iure manuque Mineruae,
Quae modo ceprsti divino numine scepira.
Sint tibi Relligio, Themas, atque Machaonis artes
Curae: fac Sophiam deames, Charitesque sorores:
Sic dux Magn ficus, sic magnus habebere Princeps
Si quae forte animum graviora negotia tangent:
Consiliis aderit fanis Academia prompta:
Praecipuequetuas Christo duce et auspice, partes
Suscipiens, onerum magno tofascelevabit
Reusnerus, Themidis pariter Phoebique sacerdos,
Prote, si sit opus, Rectoriam sponte futurus.
Salue iterum atque iterum, salue Dux inclite Magne
Magnifice ô ritulis Rector, Sol magne Licei.
Nerioreosque domo cum Guelpha sospes in annos
Vine, nec ememorilabi sine pectore Musas.

In inscriptiones antiquas Iani Grutori.

Septem mirata est Orbis miracla vetustas,
Daedalea quondam quae fabricata manu.
Nil haec ad tantum, Herculeo Grutere labore


page 576, image: dele0576

Arteque Daedalea quod modo condis, opus.
Romuler hoc omnes Procerumque Deumque colossos
Pegmataque (et quid non?) exhibet Imperii.
Mecte tuo hoc gento: non hoc, velut ista vetustas
Destruet, aut cariem sentiet atque situm.

Ad. Bern. Praetorium

Principis exequias tua quod Bernarde Wilhelmi
Excultis celebrat maesta Camena modis:
Est pretaris opus, quo contestaris amorem
In patriae patres, Musagetasque pios.
O bene: apud memores quis sta: bene gratia facti,
Tu quoque, ne dubia, praemia digna feres.

Ad Huldricum Friderici II. Reg. Daniae F. Principem Noruegia: Ducom Hoisatiae.

Ingredere ô felix Divum genus, omine fausto
Ingredere, Huldriche ô Regum dignissima proles:
Cimbrorum Rex cui genitor Fridericus et alma
Cui Sophia est genitrix Huldricho patre creata:
Vandala quem tellus colit, et Megalepolis alta.
Ingredere ô urbem feli urbisque Lyceum
Diis genite, ac geniture Deos: et fronte serena
Laerier exhilara Phoebum Phoebique sorores:
Cultoresque simul Phoebi, Phoebiquo sororum.
Cernis ut exsultent adveneu moenia tota.
Laeta tuorclues accurrunt undique laeti
Matronaque viri; mixtae puerisque puellaer
Compita complentur effusis omnia turbis.
Ipse adeo patrum tota cum plebe Senatus
Laetus ovat: simul et cultrix Academin Phoebi,
Tor procerum Comitumque choris modo culta, Ducumque
Quos inter gemini, concordia pectora, fratres
Iuiius, Ernestus prae fulget, et alter ab illo
Franciscus, Lunaeburgae duo lumina gentis:
Totaque iam studiosa cohors et docta caterua
Laetitiae dat signa nouaeifavet agmine cinctus


page 577

Musarum placido Phoebus: doctaeque Camenae
Carmina laeta canunt, et gaudia voce fatentur.
Praecipue sacer ordo patrum, quos curia fratrum,
Clara fovet, viso te sospite laetior una
Gestit; et exceptum vultu colit usque sereno,
Consortem sibi sorte datum, sociumque laborum.
Cernis ut exsultans unimi maturus et aevi
Senaeus Comes ille Georgius, optimus heros
Ac praesul lepido testetur gaudia vultu:
Solmius huic iuxta Comes est Hermannus Adolphus:
Ianus et Albertus, virtute probatus uterque,
Et studiis clarus Phoebi doctaeque Mineruae.
Tum patriae dudum dum notus pietate fideque
Eximia felix animi Mansfeldiu, heros
Ernestus: cuius posuerunt pectore sedem
Cum Musis Charites, docta cum Pallade Phoebus,
Et Themis et placidae custos Sapientia vitae:
Clarior et pietas virtutibus omnibus una.
Salue lux optata diu lux aurea salue,
Salue iterum simul: et salue celsissime Princeps,
Conscia cui tellus cui ridet conscius aether:
Arridetque solo tempestas ipra poloque
Splendidior tantoque favet constanter honori
Salue ô magnanimi soboles Huldriche parentis
Lux patriae columenque domus et gloria gentis
Cimbrigenae, proavum flos optatissime regum.
Te Deus incolumem seruet, te prosperet, opto,
Ipse diu vitaeque tuae det mollia fata:
Aspiretque tuis coeptis sanctoque labori:
Sospitis ut patris et matris sis sospitis olim
Et decus, et requies, et sera ac sola voluptas:
Hoc precor hocmecum quoque concio tota precatur.

Ad Magnum et Georgium Duces Brunsuicenses ac Lunaeburgerises.

Quos iterum plausus, et que nova cantica laudum


page 578, image: dele0578

Concipiunt Musae, qua pulchri ad flumina Salae
Ima valle iacens rupes vineta peraltas
Iena colit, laetisque rosaria florida campis.
Ipse adeo radios circum caput omne micantes
Splendidior proferr Phoebus, vultuque sereno
Iaetitiae dar signa novae flat mitior aura,
Arridetque fimul placidi clementia caeli
Undique, florentes Genio ludente per hortos;
Cui Charitum comes it chorus, Aonidumque sororum,
Nimirum causam plausus agnosco beati
Laetitiaeque novae: novus en novus advenit hospes
Inclitus, Aonidum lumen praelustre futurus:
Te, Dux Magne simul te, Dux generose Georgi,
Nempe voco, Lunaeburgae duo sidera gentis:
Cimbrorum genuit quos Rege parente creata
Dorothee felix, Gulielmo coniuge magne:
Inclita quo gaudet Brunonis principe tellus.
Cernitis adventu exsultent ut moenia vestro
Laeta satis, dulci fora sunt et compita plena
Murmure: concurrunt iuvenes velut agmine facto,
Quotquot sunt huius cives et membra Lycei:
Ingenuas hic qui discunt non segniter artes:
Et variam castis doctrina moribus ornant:
Immixtique viris pueri senibusque puellae:
Felicem adventum gratantes pectore laeto.
Praecipue Phoebi nutrix Academia docta,
Tot Comitum pariterque chorus celebrata Baronum,
Iam nova declarat fublato ad sidera vultu
Gaudia, et ingentes animo spes versat amico:
Quos inter Comes ille, sacri qui sceptra Lycei
Magnificus titulis gerit isto tempor Rector,
Schlicciadum Andreas loachimus sanguine cretus
Illustri, Themidis pariter doctaeque Mineruae
Praecellens studiis, vultu praefulget amoeno:
Laetitiae signum quoque dat Polhaemius heros


page 579

Maximus Aemilius. pariter cum fratre Georgus
Hartmanno Leopoldus flos et spirador uterque
Landavae stirpis, quae floret in Austride terra:
Tres Herberstenii proceres simul, inclita gentis
Lumina Stiriacae, Fridericus nempe Georgus,
Cum facie mores cui dat natura pudicos,
Annibal, et lanusque comes Fridericus amoris,
Par fratrum bene compositum: tum denique nomen
Mons cui dat regis Ludovicus origine clarus
Egregius forma felix simulindolementis:
Et felix animi Baro Zinzendorfius alter,
Cui geminum elt nomen Gulielmo dulce Georgo,
Austria quo sese iactar praenobilis ora.
Fortunata dies, tot quae simul una reportat
Gaudia moeientesque novo iam lumine terras
Sic re reat, positis gravibus iam denique curis.
Saluete ô gemini. concordia sidera, fratres,
Tu Dux Magne simul Dux ô generose Georgi:
Saluete ô iterum atque iterum saluete beati.
Vos pietas, Virtus, Pax, Gloria, Pallas et ipsa.
Musarum comitata choro Charitumque sororum,
Laetis excipiunt votis et carmine laeto.
Ipsa adeo adstipulans viridanti in littere doctos
Exercer Salana choros, cantare peritos
Magnorum procerum laudes, et splendida facta:
Votaque cum nostris iungit sua carmine votis:
Grataque finitimis refponsat montibus Echo,
Longaevae exoptans felicia fata falutis.
Annuit omnipotens hominum pater atque deorum:
Comprecor hunc seros vos ut conseruet in annos,
In columesque suo tueatur numine semper
Corporis atque animi florentes dotibus aequis:
Sitis uterque diu nostrae decus urbis, et orbis,
Sospitis et patris, et matris longaeva voluptas.


page 580, image: dele0580

In nuptias Friderici Gulielmi Ducis Saxoniae secundas. Gluku/pikron

CVncta dies affert secum; sors omnia versat:
Perstat, et haud ullo certa tenaxque loco.
Nam modo laeta viget vultus modo sumit acerbos:
Semper et instabile, Fertque refertque vices.
Cunctis rebus inest quidam velut orbis; et unus
Permanet haud vitae perpetuusque tenor.
Ipsa dies quandoque parens, quandoque noverca est:
Sors miscet maestis laeta, malisque bona.
Sic Sophiam Friderice tibi Guilielme maritam,
Inclite Dux mors (heu) sustulit atra prius:
Dulce domus decus, et columen patriaeque parentem:
Suaviolum cordis deliciumque tui.
At melior nunc sors afridet ab aethere laeto:
Laeta refert pulsa gaudia nube dies.
Ipse Deus Deus ipse tuo Deus aequus amori,
Inclite Dux funus coningis (heu) Sophiae
Triste, novae laeto compensat foenore rursus
Coniugis et luctus ponere corde iubet.
Nempe Palatinâ princeps de stirpe creata,
Intrat iam thalamos Anna Maria tuos:
Ingenii dotes cui Pallas contulit omnes:
Addidit et dotes Iuno Venusque suas.
Cui par nec fuerit Pallantias aurea forma.
Principe digna viro, principe digna patre.
Illa tibi veteris curas sedabit amoris:
Illa tui luctus dulce levamen erit.
Scilicet hoc Gluku/pikron amoris dulcis amaror,
Tristibus alternans dulcia miscet amor.
Sir felix amor hic novus expers omni amari:
Diffinat et thalamus melle meroque novus
Absit amarities luctus procul omnis amari:
Prole ferax semper floreat ille nova.


page 581

Mille voluptates ferat haec, et gaudia mille:
Auctaque caelesti semper abundet ope.


page 819

NICOLAI RHEDIGERI STRISAEI SILESII

In hortum Laurentii Scholzii.

HIc Florae sacer est quondam sine nomine campus:
Area nunc Scholzii nobilitata manu.
Nil heic quod castos possit corrumpere mores;
Nulla heic obscoeni turpia signa Dei.
At peregrinorum fecunda colonia florum,
Inde usque a Lybici viscere ducta soli.
Heic sua miretur septemlicis accola Nili
Semina, et heic bulbos utraque Iova suos.
Et quae Vesputio prins um primumque Magello
Obtulit intacti Nympha cubile tori.
Nec iam pensilibus Quadus invidet amplius hortis,
Quod vel Arabs, Latii vel colit uber agri.
Non flores aestate novi heic non frigore desunt:
Et rapit hinc species hincodor, inde color.
Hic ebur, ille aurum, hic flammas imitatur Olympi,
Etmagis hunc niveum dixeris esse nive.
Hinc gravis, hinc suavi incundior halat amomo
Spiritus hinc Moschi nobile virus olet.
Hunc caput e calyce e vagina videris illum
Efferre e tenero hunc palmite gemma parit.
Haec cum flore adfert frugem: sine floribus illa.
Haecsine radice est: frondibus illa caret.
Atque alias summo tantum quae vertice crescit,
In plano hic discit cymata ferre solo
Ipso ut translatum credas cum semine solem,
Et cum Sole Ipso huc poene abiisse solum
Haec novus haec nobis plantaria struxit Adonis
Scholzius: hac Lygios dote beavit agros.
Ite procul capri, petulans genus, ite molossi,
Et si qua est teneris turba inimica scapis.


page 820, image: dele0820

At vos huc iuvenes vos huc sine crimine Nymphae
Ferte gradum: vestro haec pergula sacra gregi.
Carpite nascentes, at parce carpite flores:
Odit furaces flora severa manus.
Heic animum heic nares oculos heic pascite fessos;
Mutuaque ad tactam dicite verba chelyn.
Scholzius haec quondam nobis pater otia fecit.
Dii sacrum aeterna cingite fronde caput.

In Symbolum Monavi: Ipse faciet.

Mens mea, quid curis temet mordacibus angis?
Et surdum accusas ad tua vota Deum?
Immatura petis forsan: tutoque saluti
Optio conveniat quis scit an ista tuae?
Est Deus hic faciet quem nec vox ulla precantis,
Nec querulae murmur triste fefellit avis.
Non hunc fatales tabulae sortesque coercent;
Nullius arbitrio quae facit, ille facit.
Et tempestive facit omnia et omnia recte:
Et dare quae differt non tamen illa negat.
Huius velle opus est perfectum; et posse, voluntas:
Nec fecisse piget nec voluisse pudet.
Hic vires hominum librat curasque recenset:
Et numquam immodico pondere terga gravat.
Ergo ne trepida, mea meas sed te effer in altum,
Unde vigor factis auspiciumque venit.
Nec mora te frangat nec honestos differat ausus:
In Dominum curas, in mare rete iace.
Ille incrementum fidei, finemq labori;
Et quam quis possit poscere plura dabit.
Deniq sic faciet, ne quod fec sse volebas,
Velmelius factum, vel prius esse velis.

De eodem.

Quid mens trepidas? quid vaga et hoc et illud optas?
Et perpetua turgida fluctuatione
Mussas tacite, Num faciam hoc? an hoc omittam?


page 821

Quid funiculos anxia cogitationum
Sperans, metuens omnia texis et retexis,
Flagrum assidum ô ipsa tibi ô tibi ipsi poena?
Testa ô fragilis, desine te his gravare curis.
An te aethereo semina ducere ex Olympo
Nescis facili pollice turbinata Divum?
Huc flecte oculos: respice Symbolum hoc Monavii:
Hanc respice dextram: Hoc faciet fides quod ipse.
Has naviculas quas dubiae rotant procellae.
Hinc auxilii, hinc vividae opis fluunt scatebrae.
Fecit facietque omnia solus, Unus Ipse.
Sit te superi respiriunt quid ima curas?

Ad Abrah. Ortelium, de Theatro eius.

Inventum nuper se iactat Iberus ob orbem:
Ad radium, Orteli, sed nihil ille tuum.
Namque una socias veteremque novumque tabella;
Et novus ingenio est orbis uterque tuo
Ergo orbis Matrem si te Natura vocamus,
Orbis te Orteli quis neget esse Patrem?

Strena tres missae ad Iac. Monavium I.

Quae pietas? quis mortales nouns ardor in artus?
Virgo uterum, humano se gerit ore Deus.
Non hic aeternaesortis; non illa pudoris
Iacturam salua conditione facit.
Naturae ihter se conspirant. foedereque uno
Mens ae terna animos in tegrat una duos.
Certat Herus serui officiis; praesepia regnis;
Cum natura opifex; cum nihilo omne coit.
O fortunat os exorta hacluce Decembres;
Claudite nunc annum, Vita parata nova est.
Nam quid, in has caelo si se Deus extulit oras,
Nos mentem in caelum tollere et ora piget?
Noxa vale, et veteris gravis accusator Adami;
Et primae labes immedicata luis.
At tu Vita veni et sociae fiducia massae.


page 822, image: dele0822

Et vigor, et nullo mens stupefacta metu.
Nulla magis nobis sub acerbo iudice lis est;
Ipse rei partes cum Deus actor obit.

II.

It genitrix circum, et cari vestigia nati
Lustrat, et imbre genas, questibus antra replet:
Et pudor huc animum, spes huc, pavor incitat illuc:
Et minor est ipso poene dolore fides:
Interea maestae puer ignorata parenti
Iussa Dei, in sacrae caetibus aedis, obit.
Quaesiit illa, At iam te ultro quaerentibus offers:
Te tamen inventum quaerere Christe piget!
Tu rursum amissos ad ovilia colligis agnos;
Et quaestum ex nostra simplicitate sacis.
Tu qui te ut perdant quaerunt acquiris Olympo
Et qui te Cugiunt ad sua lucra rapis.
Vernae Erebiante at nunc preciosa peculia Christi,
In Christo certas semper habemus opes.
Icapta mundi fugientia commoda! Christum
Ni quaeas; peteunt cetera tuque tibi.

III.

Hunc etiam reliquis annum Monavius annis
Addidit his annis quot lubet adde Deus.
Sed non tantum annos annis labentibus adde;
Adde etiam sine qua nil sumus, adde fidem
Christi: auge et verbi Christum monstrantis amorem,
Et reliquas Christum quae comitantur opes.
Te pater et coniux et viva parentis imago
Paruulus in cuniste Fridericus amet.
Sit templum domus ista tuum sint corda sacellum
Actum est si ex stis dibus hospesabis.
Crescat amor mor is cum vita: et seruiat uni
Prima iuvenra trbi fera senecta tibi.
At vos horae anni, momenta et secla velete:
Momenta horae annissecula nostra Deus.


page 823

In illud Ignatii, o( e)/rws e)mos e)stau/ratai.

Quae putris intortis fundit se in brachia nodis
Arbor, in insames noxa parata reos;
Heic regna heic arces heic nostri portus amoris,
Heic vitae fulcrum delicium que meae.
Quae pietas? hoftes in parti iura triumphi,
In partes regni Christe vocare tui!
Oflamma! ô amor, ô aeterni fomes amoris!
Vitam e vulneribus vulneris auctor habet.
Fronde carens arbor plenose germine prodit;
Et radice carens, vertice summa ferit.
Quamque notat praeceps infami nomine vulgus.
Hinc vitae et famae manat origo meae?
Nulla alia hos fructus nulla hos tulit Arbor amores,
Nec Libani talis procreat hortus opes.
Et mortem dubitet quis pro cru cis arce pacisci;
In media nostra si cruce regnat amor.

Eidem Iesu Christo.

Christe tuos partos ne despice sanguine vernas.
Qui vitae hac ponunt in trabe fulcra suae.
Excute vitalem gelidis nraecordibus ignem.
Queis posita in flamma est spes salusque tua,
Nam quid? ad hunc si Christe tuum torpebimusignem,
Quis miseris poterit iam satis esse calor?
Crux tua noster amor quid non speremus amantes,
Fortius in media si cruce feruet amor?

In nuptias Iac. Monavii.

Visus Acidalios odisse Monavit ignes
Solus, et urbana velle quiete frui.
Nunc calet, et vacui damnat dispendia lecti;
Et sevelle prius non potuisse dolet.
An mentem huic Amor? an telum ipse extorsit Amori?
Atque esse alterius, iam putat esse suum?
Rem miram! nocuit mora semper amantibus uni
Huic prodest; nec iam sero amat: ipse amor est.


page 824, image: dele0824

Ipse etenim in sponsa collapsos suscitat ignes,
Quae viduo optabat vivere posse toro.
Et qui unum haud poterat flammis accendere pectus,
Nunc coquit alterna pectora bina face.
Aquo victa fuit semper mora vicit Amorem:
Nec sorte usura est facta prope ipsa minor.
I, nunc, crede moram prudentes laedere quo rem
Distulit ille magis rettulit ille magis

In obitum Petri Monavii.

Monavios totum dum conscia fama per orbem
Fratrum vehit par nobile.
Innidit caelum; terrisque migrare Iacobo
Petrum iubet superstite.
Scilicer ut terras alter repleret, et alter
Diviso Olympum lumine.
O fortunatos fratres, quorum unus honori
Terrae ambitus non sufficit!

De eodem.

Ergo Petrum, quem seu divini oracula verbi
E fonte Hebraeo promeret;
Seu medicas aperiret opes, Sophiaeque latentes
Mire explicaret copias;
Seu varia efferret linguarum idionata magni
Stupebat Aula Caesaris:
Nunc coeio exceptum et divino lumine plenum
Stupent cohottes caelitum.
Scilicet hoc fructus quam semper habebat in ore
Fert stulta praedicatio.
Attulit haec aegro miserae fastidia vitae:
Haec mortuum caelo intulit.
At tu care Petro frater Iacobe superstes,
Germen domus tuae unicum:
Ob fratrem praemissum acri ne cede dolori:
Succede fratis gloriae.
Nam qui translatum a lacrimis ad gaudia luget,


page 825

Non is dolet, sed invidet.
Quin porius gaude famaque et prole beatus,
Polum reple reple solum.
Qui proculhinc veteres tumulos signataque passim
Quaeris viator marmora:
Heic quoque siste pedem, paruo sub cespite summi
Iacet Monarchae archiarrus.
Monavius. dicent, si quaeris cerera, maestae
Ecclesia, Aula, Patria.

Iacobi Monavis nuptiis secundis.

Luxisti caelebs novum, nisi fallor in annum,
Monavi primi tristia fata tori.
Mox fratre e terris cognata ad sidera rapto,
Accessit curis altera cura tuis
Nec poteras graviora pati duo vulnera: luctus
Verum ô lucrosus quam fuit iste tibi!
Pro vidua intactam tibi mitia fata puellam:
Pro caro carum fratre dedere patrem.
Anna Holzpecheri tibi filia ducitur uxor;
Tanto digna viro filia, digna patre.
Et pariter magnus te amat Holzpecherus et illam;
Quique illi pater est, et pater ille tibi est.
Hic desiderium amissi tibi lugubre fratris
Leniet, amissae coniugis illi tibi.
Fallor? an et vestro e gremio sanctoque cubili
Mox nova Monaviae surget origo domus?
Quotque annos primae luxisti fata maritae,
Tot tibi Monavios altera nupta feret?
I, nunc, et veteres thalamos, et funera luge:
Anna quod ablatum est reddidit omne tibi.

In Symbolum Casp. Conradi: Domini est salus.

Instabili certam quid quaeris in orbe salutem,
Ignare humanae conditionis homo?
Lumine quid cassos? nostrae quid nescia sortis
Sidera? quid fatuas putrida monstra sagas?


page 826, image: dele0826

Damnatosque Orco genios, Umbrasque silentes,
Stultus in auxilium, consiliumque vocas?
Quid terquid parto Regumque Ducumque favore
Versari summi credis in arce boni?
Quo tor amicorum classes, toto fulcra clientum?
Quid tantas fluxo spes in amore locas?
Frust, a a mortali quid quam durabile speres,
Et saepe est hom ini maximus hostis homo.
Imo dum propriae interdum seruire saluti
Se putat, exitii fit faber ipse sui.
Ergo homines genii, manes, atque astra valete:
Nulia salus mundo; nostra lehova salus.

LAURENTII RHODOMANI

Ad Nicolaum Reusnerum.

CVm toto Naturae donis, Reusnere, tot Artis,
Tot Suadae praestes, qualia rarus habet:
Tentavit dubiam mihi saepe haec quaestio mentem,
Quae sibi praecipuum vindicet una decus.
Dissoluens tandem dubium Themis, inquit; in isto
Quod sibi deposcunt singulae, id omne mcum est.

Bernardo Praetorio.

Dum canis Heroum laudes, Bernarde, poetae
Quae sint declaras munia sancta boni.
Hic bene facta Dei celebret: nec gesta virorum
Lethaeo mergi vortice clara sinat,
Semideis igitur vitam dum carmine donat
Vates quae contra praem a doctus, habet?
Semidei faveant: doctae ne flumina laudis
Arescant. Laudis nam favor ille parens.

Ad Henricum Ranzovium.

Qualis erat quondam, cum maxima Roma vigebat,
Mecoenas patriae gloria prima suae:
Talis apud Cimbros, cum res ita publica poscit,


page 827

Ranzoni, es pariae sida columna tuae.

Eidem.

Sunt tibi cum Regum, tum publica commoda curae;
Nec tamen Aonidum munera grata minus.
Regibus et patriae pariter Musis que placere,
Quodfacis, humanum vincit id ingenium

Ad eundem de notis verae nobilitatis.

Virtus, natales, multarum copia rerum,
Nobile conciliant efficiuntque genus.
Cum tribus excellas, henrice his laudibus unus;
Tergemina merito nobilitate viges.

Rudolphus Romanorum Imperator, Anagr.

Durat Ut assidue promptam licet usque resumas.
In quovis usus, lympha perennis aquae:
Sic durat, promptoque sui fluit omnibus usu
Primceps: desumas hinc licet usque bonum.
Sic ut limpha meis promor: licet usque resumat.
En duro: populus hinc scatete omne bonum.

Elisabetha Regina Angliae Anagram.

Si quae est Aglaie, bene alit quae sana per orbem,
Regia ius, artes, virgineumque decus.
Ac quod praecipuum est, caeleftis dogmata verbi:
Cordeque femineo mascula corda gerit.
Haec est Elisabeta. Deus quam praesicit Anglis:
Proaribus an non haec sit charis una mihi:

Marcus Gerstenbergius, Anagr.

Consilii Marcus bene Gersten bergius orans,
Certus Germanis Regibus auctor adest.

Ioannes Dux Saxoniae Anagr.

Si tua Saxoniae Dux optime Iane fatigat
Pectora cuiusuis anxia cura mali:
Solamen praedulce mali, venerabile verbum
Nempe sit, et curae certa medela tuae.
En! vox praesto Deies (diois) tu noxia sanas.
Tusi me servas. per mala tutus ero.


page 828, image: dele0828

Christianus Dux Saxoniae.

Si Christi vox sana tuis, flos optime Regum;
Nae (Pietas inquit) Dux mihi summus erit.

Ioannes Lauterbachius anagram.

O anni ubertas! unquam si fertile natum est
Ingenium, heic Musae dote benigna vales.

Idem de suo nomine anagram. En Musis laudatur honor.

En! Musis laudatur honor si sufficit arrem
Cum virtute Deus non tibi defit honor.
Si vis laudari Musis, fac laudis honorem
Ut referas: genitor semper honoris hovos.
Nil Musae laudant, nil et laudare tenentur;
Hos nisi virtutum nobilis ornet honos.
Verus honos Musi debetur: is omne per aevum
Durat et has extra quid nisi fucus honor?
Dum tribuunt aliis, cur non mereantur honores
Musae? quas artes cicimus esse bonas.
En paucis laudatur honos? quia dignus honore
Nunc quotus est? matres quis modo laudis amat?
A Musi, quorum merito laudantur honores?
Est Deus atque boni, cum pietate bonum.
Musae aliis pangunt dignos virtutis honores:
Quis digno Musas tractat honore pias?
Si quid Musa canit forsan quod non sit honestum;
Neutiquam Musae nomine digna venit.
Laudant virtutis Musae et pietatis honorem:
Veruspro veris laudibus his sit honos.

Iohannis Ernesti, Ducis Saxoniae Anagr.

Qui dotes animi genus alta a stirpe decorum,
Virtutesque tuas, Dux generose, videt:
In specie multi, sed revera quot honesti?
Sane in re, probat hic, quam sit honestus, ait.
Relligionis amans, Pietas et candida vittus,
Magnanimi te et honos clarus honestatavi.


page 829

Ioannis Georgii, Ducis Saxoniae anagram.

In grege viso meo, num trecter pectore sano
Munera veridico quae Deus ore iubet

Christianus Rex Daniae et Noruegiae anagram,

Arx veniae Christus: Regi ô rex maxime da te
Ad clavum in Cimbra dum bene nave sedes.

In Comitivam Nicolai Reusneri.

Corporis atque animi variis quem dotibus amplum
Prae multis fecit cura paterna Dei
Cui viget insigni praestans in corpore Virtus,
Quae nec in heroum pignora saepe cadit.
Mascula cui vis est animi: cui mentis acumen
Nobile; quo penetrat c ausa profunda videt.
Omnigena Sophiae fructus cui diute cornu
Fundit Amaltheae semper amtca manus.
Quem culti decorant mores; quos omnibus aptos
Hinc clepor hinc gravitas mixta lepore facit.
Cui fluit eloquium; promptum cui pectus ad omne
Consilium quovis tempore, quoque loco.
Fundere qui nonit teretes ex tempore versus:
Si vates inter ludere forte iuvat.
Et cui sermonem si promere quando necesse est,
Nesoreis certat lingua canora sonis.
Qui dum iu idicae pandit mysteria Divae,
Aequiparat summos dexteritate viros:
Cetatim hunc merito docit venerantur; et altis
Hunc coeptis adhibent onsiliisque Duces.
Romani hunc merito praeses ter maximus orbis
Prae multis alto Caesar honore beat.
Talem te Reusnere virum Deus omnia donans,
Ingeniique tui feruida cura, facit.
Unde fit ut magnos pridem sis nactus honores;
Virtuti merces quae nisi verus honor?
Iamque Palatini Comitis sibi munus ab ipso
Caesace, quo nihil est clarius orbe, venit.


page 830, image: dele0830

Hoc erat, in primo tibi quod praedixerat ortm
Quondam lanificis de tribus una soror.
Namque ubi vitales genetrix tefudit inauras;
(Promeruit certam mystica farna fidem.)
Coeperunt aliquot de te contendere Divae;
Dum te vult proprium quaeque tenere sibi.
Inprimis vatum praesentia numina Musae,
Hisque comes Charitum quae solet ire Trias:
Eloquiique parens, Graiis quae Rhetra vocatur:
Et bene Ius moderans imperiale Themis:
Addicit tibi quaeque suum propensa favorem;
Promittitstudii praemia quaeque sui.
Dumque ita lis pendet, taciti Dea praescia fati
Veridico ales edidit ore sonos:
Parcite de tenero contendere, parcite, alummo.
Cur quod cunctarum est, vendicat una sibi?
Hic sacer Aonidum vates erit, inde virentem
Cum vera laurum nobilitate feret.
Hic erit antistes legum quem dia galero
Purpureo, ut summo cinget honore Themis.
Hic Orator erit primos cui Suada favores
Spiret, apud doctos conspicuosque viros.
Praeterea mentes huic gratis iungit Honestas;
Ut simul hunc cupide qui venerantur, ament.
Cuncta sed absoluet tandem dux unica Virtus;
Dicet ut hunc Comitern Caesaris aula suum:
Nec praesens illum tantum modo praedicet aetas;
Postera mirentur sed quoque saecla virum.
Sic ait. At laeto fatum quod fine probatum
Nunc, datur, ex animo grator et ipse tibi.
Et precor hoc longum potiaris honore per aevum,
Quod dehinc mitis texere Parca velit.
Ingeniique acri pergas depromere nixu,
In commune latent quae meditata bonum.
Carmina da Musis restantia, pande Themistos


page 831

Abdita; consiliis dirige coepta Ducum.
Eloquiique decus persidera denique tolle:
Aulis atque scholis commoda mille ferens.
Sint vegetae Charites magis ac magis. et tibi Virtus
Quas dedit asservans plus locupletet opes.
Donec ad optatum sistat te Gloria portum;
Post obitum meritis quae quoque digna canit.

NICOLAI RHODOMANNI LAURENTII F.

Ad Dn. Ulricum Megalburgae Ducem, etc. Bonus Princeps

PRincipis egregii laudes exponere versu
Institui, Me Christe iuva. Nil Ethnica prosunt
Numina. Quid Musae nisi nomina ficta poetis
Tuque Henetum Dux magne fave. Tibi namque litamus
His, Ulrice sacris tibi dum magis apta ferantur.
Unde sed incipiam? Quo laxem carbasa portu?
Non homines casu nati sumus. Omnia fecit
Provida cura Dei; regit omnia, et omnia servat,
Arbitriis contenta suis, liberrima Reges
Sic Deus instituit, dia sic lege gubernat,
Ut sibi grata, hominum generi bona maxima patrent,
Coecus, et haud compos sanae rationis, et expers
Relligionis homo est, tantum qui munus Olympi
Incertae tribuit sorti. Ferus ille Tyrannus,
A Superis qui non sceptrum regale capessit:
Iusta sed anticipans veluti suffragia caeli.
Improbus in regnum violento se ingerit ausu.
Nec quae lex dictat, sed quae malesuada voluntas
Incitat, exsequitur. Dii talem avertite pestem!
Id genus haud videat Germania nostra magistros.
Per me sceptra gerunt Reges, et iura ministrant,
Asserit ipsa Dei Sapientia. Quis dedit ortum


page 832, image: dele0832

Imperiis? Quis constituit? Quis mutat et illa
A populo in populum transfert? Deus ille Deorum,
Regius Abramidum vates canit: ordinis auctor
Hic civilis ut est, sic dispensat eundem.
Non est in stituit nisi quam Deus ipse, potestas
Regia Paulus ait. Sed et hoc videre poetae:
A love sunt Reges Princeps sortitu honorem
A love regisicum Regi dat sceptra dat almam
Is Themin; Scaeus canit et gravis auctor Homerus.
Sceptrigeros etiam lovis hic appellat alumnos.
Ipsius ergo vices per terrea regna Iehovae
Gestat et accurat populi moderator et alter
Est Deus in terris Namque ut lova maximus aula
In caeli residens regit omnia; quic quid Olympus
Continet immensus, quicquid per clmata terrae,
Per mate velivolum perque in fima Tartara rerum est,
Legibus adstrictus nullis sie cuncta per orbem
Qua patet im perium certa Rex lege coercet.
Nam ne sceptritenens moderatio forsitan erret
A recto: cum mens hoininum de tramite vero
Perfacile abscedat; ni sit qui ducat euntem:
Provida mens lovae studio praevertiti amico.
Scilicet e Superum coetu demisti in orbem
Numen quod leges figat; quod iura ministret;
Iudiciis praesit; formet consulta gerendum
Quid sit praescribat cunctis praeluceat actis,
Ceu face per noctem; Regi et sit regula vitae.
Haec Themis est iusti trutinam quae servat et aequi,
Virtutem a vitio dirimens, mendacia veris,
Sceptrigerum que bonum faciens, verique tenacem.

O felix, tanto fruitur qui munere, Princeps!
Cui venit a Superis aulamque haec Diva frequentat;
Communique sedet solio, regn una tribunal;
Vana forum; una domum; cunctisque est praevia factis.


page 833

Quam bene sub tali Respub principe floret!
Hic pax aeterno texit ceu vere corollas;
Disciplina viget, Mars et Bellona facessunt
Hinc procul; egladiis falces cuduntur; aratris
Armigeri iunguntur equi; Non machina bombis
Intonat horrisonis: placidae sed carmina Musae
Laetificis resonant citharis, labiisque disertis.
Hic pia relligio feruet, per templa per aedes:
Succumbit vitium; vitus dominatur; et omnia
Messis larga boni genus in mortale redundat
Omnis nempe boni princeps bonus anctorrat illum
Quae talem faciunt? Quem sic Themis ornat amicum?
Se nulli Themis associat nisi praestet alumnun
Se iova dignum Altoremque imitetur alumnus.
At Deus estsapiens, iustusque per omnia et aequus:
Et bonus est; fortisque malo non succubat ulli.
Effigies sit utergo Dei qui munera tractat
Regia: complexu geminam sibi copulat arcto
Praecipue Sophiam, sensu et rimatur acuto
Quicquid in his terris mortalia pector nôrunt
Egregie; atqueusuno solers transferrrelaborat.
In primis huic cara sacri prudentia Iuris.
Alterra sed tanto Sophia est preciosior altum
Quam terras caelum superat, quam numina caelum.
Divinas ideo princeps res nosse laborat.
Quid sit nem pe Deus: sacro sei in dogmate qualem
Predicet; affectus in nos quos gester, et ut se
A nobis velit ipse coli, quae vera salutis
Sit ratio, in caelis post ultima fara renendae.
Principis haec vera est sapientia Proxima virtus
Iustitia est caelo. terrae, sibi debita reddens.
Debita sed caelo reddit dum noscere Iovam
E verbo studet, et verum declarat amorem;
Obsequiturque Deo soli confidit. et unum
Invocat, et quiduis suffert parienter in arctis,


page 834, image: dele0834

Nec linqult metui verum, nec prodit amori.
Est igitur pietas in Primcipe maxima virtus.
Erga homines etiam Principes est iustus, amico
Dum patris affectu populum curatque fovetque
Nam veluti genitor bona prospicit omnia natis.
Quae corpus sortemque beent, animumque serenent:
Solicite dum cuncta patat, non corpora tantum
Quae pascant vegetentque et noxia cuncta repellit;
Sed quae animos firment; Haec prima haec ultima dura est:
Gnarus ut evara Natus, patiensque laborum;
Et quae sint praestanda Deo patriaeque sibique
Noverit; in terris bonus, in caeloque beatus:
Sic Princeps qui mente pium studioque parentem
Officioque refert: qualem schola Socratis edit;
Omnia procurat quae sunt accommoda genti
Commissae, sive illa animi seu corporis usus
Exigat Hic Cereris fruges; hic pocula Bacchi
Providet, hic pacem bellis tutatur abactis,
Hic sau quis fruitur patrimonia cuique tuetur.
Non secus ac pecudes Custos in pascua ducit
Laeta suos, expletquo sitim fluvialibus undis,
Insidia sque arcet, violeniaque damna luporum.
Idcirco Beges sapiens vocitavit Homerus
Pastores hominum Sed non Satis, altera restat
Cura pio et melior Regi Nam corpore quantum
Mens potior tanto magis hac de parte laborat.
Quod iuvet ergo animas Princeps disquirit, et omni
Comparat en xu Sic disciplina nitescit
Illius auspicio sic otia Musica doctas
Exercent operas. Haec princeps optima cura est,
Natinum ut Christi Respub. sancta decorem
Obtineat, veramque nitens ecclesia formam;
Ut liquide resonet de caelo dogma profectum;
Quosque Deus sanxit ritus Mysteria seruent.
Sednequit hoc fieri cultus nisi ferueat Artis


page 835

Omnigenae ni sint triplici discrimine Linguas
Quidiscant et doctrinae genus onme propagent,
Perpetuo vigiles studio. Quod provida Regis
Cura animo pensans, sapientibus atria Musis
Condit, et amlificat proventibus; unde magistri
Discipulique habeant, vitam quis ducere possint,
Hinc fluit omne bonum per prin cipis arua, per urbes.
Alma suos cumulat Themis et sapientia fructus,
Hinc et relligio manet intemerata, recedit
Barbaries, moritur vicium tenet omnia virtus.
Cognoscuntque Deum mortalia pectora verum
Sincere, recteque colunt, Paradisus in ipsis
Hic terris. Haec sunt veri bona Principis: omni
Dum iustum se parse sui probat esse popelli.
Quin et magnan; mum Varidis se praestat in armis
Invictumque sago sic cingere forte necessum est
Corpus et advetsos depellere fortiter hostes.
Herculeum in morem, tum non prius arma relin quit.
Quam fera monstra comet Validum quoque virib. addit
Eloquium validis. Quondam sic fortis Achilles
Et facundus erat: Martem tractabat et artem.
Interea in sese non obliviscitur esse
Iustus. Amat casti decus immortale pudoris
Ille, modum statuit ferclis: et temperat usum
Bacche tuum: frugiluxum pro cul amonetaulis.
Pulchra sed in iusto Bonitas est Principe vitus.
Quae facit, ut placido cuivis affabilis ore
Prodeat, et cunctis veri documenta facuoris
Exhibeat; clemens victis: dextraque benigna
Munera dispensat, miseros miseratur: egenos
Sublevat: et profugis tutum se pandit Asylum,
Sic tamen, ut iuslae, si cogitur immemor irae
Non sit; et in fligat, quae commeruere, nocinis
Supplicia et poenas Sed non sine vulnere vordis,
Dum genit, heu quantis hom inum gens obvia noxis?


page 836, image: dele0836

Assidueque Deum rogat, ut mortalia sanet
Vulnera, Tarareiq lupi vim frangat et astum.
Talis erat quondam per Isacia regna Davides;
Talis losaphatus, vere, quod dixit Homerus,
Rex bonus et iustis fortis bellator in armis.
Talis et Ammonides sacris qui reddit honorem;
Ezechiasque pius; talis qui numina Romae
Dispulit et Christi cultum diffudit in orbem,
Armis et pietate fide que et nomine constans.
Senideis vero nostris quis digna repenset?
Quis Carolum factis magnum, quis laudet Othones
Pro meritis: nostro digne quis praedicet aevo
Fridricosianosque Druces, Tibi Saxona tellus
Caellrus exhibitos Quibus et sapientia nomen
Consecrat, et pietas, et qua Constantia vero
Postponit regnum et vitam, bonaque omnia mundi.
Ingratus fuerim nisi te quoq maxime Primceps,
Teque tuamque domum sanctis Heroibus addam.
In te conveniunt Charites. Sapientra Virtus:
Et cum Iustitia. Boriras quae ae anteit omnes
Affectans caelum Pietis floc numine plenus
Cuncta facis quae sunt ipsi graiissima caelo,
Et patriae satis apta tuae, populisque salutem
Conciliant cum laude tuis. Tu dogmata Christi
Fidus amas recte que iubes resonare docentes
Gymnasiumque foves, quod tot fert commoda terris.
Quot nec Hymeteis flores nascuntur in agris.
Et melius fragrat, quam culta Rosaria Paesti.
Omnia ad hunc finem regi, ut sua gloria Christo
Conster et ut cines sint omni ex parte beati.
Pro quî tamlongum tribuit tibi Iupiteraevum.
Sub sceptrisqu: tars Resp. florida crescit:
Ecce tibi captant merito praeconia Musae
Rosto chides, nomenque tuum super aethera tollunt.
Sceptra geritsoboles Regalia, tanta gubernans


page 837

Imperia: et tibi nata, Thethis ceu Balthica Achillem
Eduxit, vel qui magnum quoque Pelea vincat.
Haec tibi iure cano Nam me quoque reddere grates
Officii iussit ratio. Nunc temporis auctor
Vicinas anni metas quinasque peregit:
Cum meus in vestra Genitor pius urbe Rosarum
Artibus excoluit mentem quem deinde fidelem
Sub sceptris; Dux Magne tuis, Suerina magistrum
Bis senos habuit menses: sed Fata trahebant
Ad lunae castrum. Quin et me fovit alumnum
Iam fchola Rostochidûm geminum prope dulciter annum
Artibus imbutique boni mea tempora lauru
Cinxit, et excultos inter iubet esse magistros.
Haec ego percepi sub te benefacta patrono.
O utinam liceat factis ostendere promti
Seruitii tibi gratum animum! nihil amplius optem.
Sis bonus, ut docuit te mos, naturaque finxit,
Ut cunctis aliis, sic et mihi quaeque dicavit
Paruus parua licet bonus accipe dona clientis.
Sic te Christus amet, vivas ut Nestoris aevo
Longius, Heroesque inter sis clarus Olympi.

IOANNIS CUNRADI RHUMELII.

Memoriae Abrahami Ortelii.

DEscripsit radio dudum qui maximus urbes,
Descripsit radio dudum qui maximus Orbem
Totum, et convexo nutantem pondere mundum,
Terrasque, tractusque maris sentesque remotas
Indorum, Europae ac Asiae Libyaeque calentis;
Montesque et fluvios, silvas vallesque profundas,
Qua sol Eoo nitidum caput exerit ortu.
Qua medium pleno conscendit seruidus orbem
Autstat stellati Boreali cordine caeli,


page 838, image: dele0838

Pallidus Hesperiis propere vel conditur undis,
Ortelius Regi nimium dilectus bero,
(Quodiuper ipse sua molitus laude laborem
Egregium solisque domum complesset utramque,
Per totum illustri mundum radiante theatro)
Pertaesus vitae morales ecce reliquit,
Et procul in tenuem ex oculis evanuit auram,
Atque piis exspectatum nunc incolit orbem.
Quippe videns Martis misceri cuncta tumultu,
Processu et vario varios crudescere morbos,
Arque famis rabie confecta cadavera ferri:
Mutebo sedes reputabat sedulus istas
Immundi mundi: perfecto aclaetus honore
Inte merata focis libans haec vota leovae:
Alme Deus, caeli qui maxima numine reples
Moenia, terricrepa cum maiestate tremendus
Queis astrorum Ignes lucent, et splendidus aethrae
Siderea polus et caeli spirabile lumen:
Quae mala stent circum nos undique prospicis unns,
Bellaque iam sama tocum vulgata per orbem
Qua mare, qua terras mundi circumuolat axis,
Nec pax his nostris iam totlabentibus annis
Floruit in terris steriles saeva arma per agros
Arma ruunt. scelerata furitque insania ferri,
Acomnes sonitu crepitante Arma Arma loquuntur,
Vomeris haut hautfalcis honos heîc omnisaratu
Cessit amorrigidum falces conflantur in ensem;
Vel da quo vigeat rursus pax aurea rerum,
Ac fundat facilem victum iustissima tellus,
Per campos pascantur equi, bos tuta per arua
Ambulet, impulio resonetque heîc vomere compus
Vel me iam tantis fessum subduce periclis,
Et rape mortalem formam, numeroque Deorum
Mox inferre para mundanis casibus actum;
Quid quid erit mortale iube deferre sub umbras:


page 839

Quid quid erit caeleste iube deferre sub auras:
Talibus orantem dictis gemitusque trahentem
Audiit omnipotens, et tuta in regna recepit,
Quae neque bellorum vires nec robora frangunt,
His extra curas positus nunc exigit aevum
Perpetuum, aetherea laetus quoque vescitur aura,
Contentus pace aeterna, aspectuque Deorum,
Acquae iam pridem docto depinxerat aere,
Puncti instar cunctas prospexat desuper arces,
Sordida deridens perituri gaudia mundi.
Ac ausus Regum vanos procerum que triumphos,
Et stultos vulgi sine vera sorte labores
Lite, odio, ambitione, cupidine quaque remotus,
Et reliquis quae nos supero discludere amore
Sunt sueta, et stygiis immittere nomina poenis
Impiger heic latices haurit sine fine perennis
Iustitiae, ingeminans plena isthaec carmina voce,
Dum vigeant quatuor iunctis elementa siguris
Ignis et aerei tractus, Terra, aequoris undae,
Dum caelos homines animalia cetera terras
Aspiciant, sacram Cererem dum vita requirat:
Cum pace optata dabitur quam luce fruisci:
Semper honos nomenque Deo cultusque manebunt.

Eiusdem epitaphium.

Orbis eram vivus cultor, functum colit orbis.
Tunc meus orbe labor, nunc meus orbe favor,
Depinxi varias terrarum sedulus oras:
Una sed ossa tegit puluere terra suo.
Terra fui: terra sum factus, terra futurus,
Et iam sum terrae nil nisi terra genus.

In obitum Hieron. Baumgartneri. I.

Quos sol est stellis, lux mundo, sidus Olympo,
Quod pater est natis, Dux quoque militibus,
Quod flos est pratis, seges agris, fructus et hortis,


page 840, image: dele0840

Quod lex in templix, paxlare, iusque foro;
Hoc Baumgarnterus fuit ille scholarcha Duumvit
Endoperator, civibus atque scholae:
Sol orbis lux atque virbis, sidusque Senatus,
Pauperis ipse pater, Dux sapientiae aegro,
Consilii flos, et seges auxilii ingenii Frux,
Lex sider, patriae pax, dice et ipsa foro.
Baumgartneri igitur deflent nunc funera; Sol, Lux,
Stella pater, Dux, flos. frux, seges, hortus, ager:
Iustitia et pietas, probitas sapientia, Caesar,
Imperium, urbs, cives, curia templa, schola.

II.

Hortus erat toto fama celeberrimus orbe,
Amne ubi Pegneius Norica castra lavat:
Nomine de sacro ille hortus seram arborem habebat,
Texerat haec foliis civica fruge patres:
Iusticia huic fuerat radix, sapientia truncus,
Fruns candor, pietas flos, schola, curia frux:
Dese cuit fama viridantem, et brachia late
Spargentem ad terrae terga, senecta gravis.
Unittine Deus da, ex arbore surculus ista
Hortulo ut in sertus commoda mille ferat!

Nuptiis Matthiae Hubneris Sponso.

Lux est in densis versanti grata tenebris,
Algoris Gratus tempore quippe calor.
Foetores grato Rosa pellit suavis odore,
Subque aestu gratum fonte levare sitim,
Ipse Sopor gratus lassatis pondere membris.
Erranti nimium Regia grata via:
Sponse magis roseo tua gratior ore Marta,
Luce, calore, rosa fonte, sopore, via.

Sponsae.

Auricomis chara est radiis Faxaurea solis,
Charum est felici fertilitate solum.


page 841

Chara sali facies sedato murmure aquarum,
Caeruleus floris suavis odore color:
Suavia camporum loca sunt vestita virore
Suave est astrifera luce micare polum:
Sponsa tibi sponsus mage charus, tum mage suavis
Sole solo atque salo, flore, virore, polo.

In mortem Eliae Putschii.

Grammaticos veteres cum iam revocasset ab Orco
Putschius Elias, Grammaticus iuvenis:
Non impune feres, fremebundus dixerat Orcus;
Liber: eant vereres: te iuvenem rapiam.

De eodem, nascente cum risu.

Risi infans mundum, iuvenis mundanaque risi:
Quod fletus reliquis, hoc mihi risus erat.

Aliter.

Ridere et nasci, gaudere petique dolere, et
Laetari, atque uno vivere et ore mori.
An non haec animi constantia vera senilis?
Dicere fas iuvenem hunc corpore, mentesenem.

Memoriae Iani Dousae.

Dousa fuit! faciant tristes ante omnia Musae
Nunc Dousae lessum carmine: Dousa fuit!
Dousa fuit! doctam statuit qui Pleiada nobis
In Sophiae caelo sed sine nube sacro.
Dousa fuit! Dousa est quod plus, erit ipsa Dousa,
Corpore, laude solo, flumine, mente polo.

DANIELIS RINTELEISCH SILESII.

In hortum Laur. Scholzii

HEsperidum celebres memorantur et Alcinoi horti:
E fama hos novit Scholzius eque libris,
Hos Gallia terra colit; colit Italis ora,
Praesenti vidit Scholzius hos oculo.


page 842, image: dele0842

Quae vidit, quae novit in omnibus omnia, in unum
Usque adeo dextre contulit ac nitide;
Hortus ut hic repraesentet Germanicus hortos
Hesperidum, Alcinoi; Galliae et Italiae.

Ad Ecclesiam.

Quem tu, dia Ratis, semel
Exceptum placido flumine rexeris:
Illum non furor efferus
Iactabit Boreae non Notus imbrifer
Flatu tollet in aera
Sublimem, neque fors naufraga turbidis
Immersum pelaga vadis,
Cum tecum varias pertulerit minas,
Letho deprimet horrido.
Sed per murmuraquae flebile, per marig
Et saevi fremitum Noti
Sisterin placido litore sospite
Vitae dum datur otium
Donatur requies. tum quit amabili
Diuûm iungere se choro,
At que in pace frui perpete gaudio.
O formidinis anxiae
Tristem quae genitum fortiter amoves;
O cunctis quoque casibus
Ereptura hominem, si deceat, pium!
Totum muneris hoc tui est,
Quod soluor numero depereuntium,
Heres aethereae domus:
Quod vivo et vigeo non pereo tuum est.

In symbolum Casp. Cunradi: Domini est salus.

Tibi si qua salus, est Domini salus Iehovae,
Qui velle potest, qui posse valet, voletque: solus
Qui fecit et ipse, et faciet, facitque quid vis,
Heic quod bene factum bene quod fit, et futurum est.
Huic tu modo te, remque tuam bono Iehovae


page 843

Concrede libens. atque fide potente perstans,
Quaecumque tibi sors tulerit ferenda dura,
Fer pectore forti, et patientia adiutrice
Sperans meliorque omne malum verendo vince
Haec unica cunctos via ducit ad salutem:
Hanc unicam init, qui duce init viam lehova.
Ipse est enim, qui fuit, et qui erit, lehova:
Ante omniaque atque omnia post Deus salutis.

CUNRADI RITTERSHUSII BRUNSVICENSIS.

Mortalitatis [(transcriber); sic: Mordalitatis] meditatio.

COttidie morimur neque lux abit ulla propinquos
Quin morti magis atque magis nos sistat avarae:
Inque dies nostrae decedis portio vitae.
Quid nox ipsa aliud nisi mors est atra Diei?
Quid vero lux est, obitus nisi noctis opacae?
Somnus, qui vigiles nobis interpolat horas
Cottidie fiater nonne est et mortis iroago,
Germanae totos tradens aliqua ndo serort?
Tum quoque (quod miere magis) dum crescimus ipsi,
Decrescit spacium vitae ipsaque carpitur ad se.
Sic tenera infirmis infantia transiit annis:
Moxaetas puerilis aeandem est pone sequuta.
Dein de adolescentes eriam contrivimus annos:
Inde iuventurem consumpsimus: inde virilem
Aetarem: Haens subiit randem morbosa senectus,
At metam propiusque admotis vellicat aurem
Sarcinulas componendas vitaque migrandum:
Sic quaeque est aetas mors eius quae fuit ante
Sic est quaeque dies mors eius quae fuit ante.
Sic hodietna dies hesternam absorpsit. et ipsam
Crastina lux abolere parat; Sic ordine dein ceps.
Omne quod est lapsum praesentem tempus ad horam.


page 844, image: dele0844

Imo ad momentum praesens, obiisse putato.
Quin etiam cum Morte diem hunc, quem vivimus, ipsum
Diudimus, Letum laetisque intervenit horis.
Celpsydram in exemplum capito, quae dividit horas,
Et fluxu metitur aquae: (nobis eum arena
Usom hodie praebet:) Non guttla eam extima lapsu
Exhaurit vel qui pululuisculus ultimus cxit:
Sed potius quicquid multo defluxerat ante.
Ultima sic nobis qui vitae est terminus hora,
Sola quidem mortem consummat, at haud tamenipsa
Sola facit. Metam tunc demum attingimus illam
Propositam cunctis; toto at decurrimus aevo
Mortale hoc stadium: momentaque singula mortem
Adportant sensim sine sensu: la denique vitam
Transigit ut debet, qui, quid sit natus, et unde
Extiterit quo sit tandem migrare necesse,
Commeminit sese propriamque ad originem adaptat,
Caelo animum attoll ens, athumum terrenaque calcans.
Tempusabit Mors ecce, venit. Feliciter ille
Vixit quem vitae felix est pausa sequnta.

Lessus Academiae Altorfinae in funere Dn. Hieron. Baumagartnari, etc.

Simihi iusta gravis fuit unquam caussa doloris,
Ex quo sunt primum mea fundamenta locata,
Caesaris auspiciis dicique Academia coepi
Rudolphi, Austriadum quo iam domus inclira fulget,
Hand secus atque ignes micat inter Luna mivores:
Si quid et hoc toto mihi tempore flebile funus
Ullius est ductum si terram syrmate verri
Atrato et lacrimis merito greinium omne replevi:
Nunc id tempus adest, nimium quo flebile funus
Ducitur, heilmihi quo lacrimis maesta ora rigantur,
Complenturque sinus oculorum fluminelargo
Quae me urat quaeris, tanto nova causa dolore?
Cogat et in tales (hel!) maestam erumpere questus!


page 845

Baumgartneri obitus tanti est mihi caussa doloris,
Ut maiot vix esse queat. Necfitia patrem
Ulla magis lugere suum pia posse videtur,
Quam teego, Baumgartnere. Tibi dum vita maneret,
Filia quippe fui dilectaque amore paterno.
Tu Genitor mihr sanctus eras, Tu et tutor, et altor,
Ancora fluctivagae, dubiisque in rebus asylum:
Teque salutaris dudum mihi sideris instar
Eheu! cur Habuircrudeli a funere cogor
Drcere, non, Habeo, fari velut nante solebam?
Atque ego multa aliis (quid enim hoc ingrata negare?)
Debeo et aetcrnum meritoque libensq fatebor
Me debere quibus fuerunt mea commoda curae,
Et sunt nunc etiam, atq. (uti spero) futura deinceps:
Nemo tamen vivit maioraque pluraque qui in me
Contulerit merita, et me tam devinxerir arcte
Tot sibi nominibus, quam Baumgartneria virtus.
Huius Ego maerens an non in funere plangam?
Non Ego scissa genas passum et laniata capillum
Ora rigem la crymis squalentia syrmare verram
Tellurem atrato infandum restara dolorem?
Aspiciens oculis tam illustria funera siccis,
Impia nonneforem, et vita hac indigna locoque?
Quo me constituit Respu blica Norica Divi
Caesaris auspiciis curâ fovitque paternâ?
D Itam grande meo prohibite a pectore crimen.
Urbs praeclara iacet media in Germania. et instar
Centri habet hancveteres dixerunt Norica castra;
Nuremberga hodie est urbs totum nota per orbem,
Ingeniisq opibusque potens, et nobilis arte
Omnimoda humani quam excogitat ingenii vis.
Hinc famam Oceano laudesque extendit Olympo.
Cognita et his, contraria qui vestigia figunt
Nostris atque colunt alio fub sidere terras.
Hanc non immerito indigitaris Franciae ocellum:


page 846, image: dele0846

Nil pecces imo appellans Germaniae ocellum.
Quicquid praeterea addideris, minus hoc erit omne,
Et dicti macie laudes detrtuerit urbis.
Huic noster Genitor, quem plangimus imputat ortum:
Hic Sacrum accepit Nomen, cum vagiit infans.
Cum patre nomen ideminempe ut virtutibus ipsum
Vir quondam factus pariter cum voce referret.
Nec vano augurio patrem spes ista fefellit,
Sed virtutis erat patriae ceu nominis haeres
Filius, ut gestae tandem fecêre fidem res.
Quid Patrem hic memorem, quantus virtute Senator
Is fuerit? quid quid pro patria perpessus acerbi?
Felici ut commune bonum provexerit ausu?
Utque pia indigna religarus lumina vita
Si captus, circum ductus, manibusque latronum
Vinctus, raptatus, nec in uno carcere clausus,
Carâ pro patriâ tolerans ftigusq famemque
(Omnia vicit amor Patriae pietatis et ardor)
Utque ipsum, liber tandem dimissus, in hostem
Non pro hominis merito sed pro bonitate sua illa
Egerit ingenita, benefactis, non malefactis
Certans, et prunis ingratum verticem adurens.
O non mortalis virtus ea pectoris, uno
Digna Deo mactare bonis male qui meritus sit!
Quod Genitor fecit noster, quem plangimus, illi.
Quid genus, et proavos alia ex regione profectos,
Atque novae insertoe urbi, quasi surculum adoptat
Arbor, et eximios generoso germine fruetus
Producit? Quid me haec, inquam memorare necesse est?
Qui propriae virtutis egent titulosq patentum
Vani, et maiorum fumosa insignia iactant.
Non ita non Sacrum hoc Nomen virtutis agebat
Ingenuae. Ouin et si humili esset origine crctus,
Nec numerasset avos illustri et stemmate tantos,
Ipse sua poterat Virtute emergere, caeli.


page 847

Munere ei quae contigerat, lucemque valebat
Quamlibet obscuro generi donare perennem.
Quid dicam, ut praematuris virtutibus annos
Anteierit innenis? luveniliut corde senilis
Sederit ante annos prudentia? Laudo magistros
Dictorum testes, et Te, divine Melanchthon,
Et te, Francigenûm decus immortale, cui ortum
Pabenberga dedit, Cineres at Lipsia servat,
O Camerariadûm gentis, Ioachime, corona!
Teque Argentinae quem cum Cicerone tonantem,
Atque Periclea fandi virtute valentem
Saepe procul veniens audivit plurimus hospes,
Sturmi; Nestorius quem animus decorabaz, et auree
Attica dicendi vis et facundia linguae.
Vos coluit iuvenis: vos commeminisse potestis,
(nam cur vos Letheo hausisse ex gurgite credam,
Corporis exutos vinclis et carcere carnis,
Iamque triumphato vectos superaethera seclo,
Concilio et Superûm felici mente fruentes)
Vos inquam et tanto post commeminisse porestis
Quanta illi virtus fuerit, quantae indolis instar
Esset, et in Patria qualis quantusque futurus
Augurio haud vano cecinistis. Vos quoque testes
Appello aequales, Te Hulsi clarissime, magni
Caesarisatque Ducum meritissima cura potentum
Teque, Philippe, meus qui Cancellarius audis,
Antiquae ô Camerariadum nova gloria stirpis:
Et qui praeterea tunc currebatis eodem
Virtutum in stadio (ô felices reliquiae aureae
Illius aetatis, quae dereriore metallo
Iam prope conversa est!) verum mihi dicite, amanti
Quod verum est et abhorrenti fallacia, fuco et
Perlita sine licet haec vulgo gratissima, Numquid
Ad palmae primos inter, currebat honores,
Praeripere hanc aliis contendens, strenuus arte


page 848, image: dele0848

Baumgartneriades? Nonne illi dia Minerua
Usque aderat, coeptisque aspirans Gratia triplex.
Praetereo, ut lustrata viro sint extera regna,
Ut peregrinando patientem aequarit Ulyssem,
Quo mores hominum variorum nosset et urbes,
Utilia excerpens ex illis, noxia vitans,
Florilegae instar apis, cum campis sedula inerrat,
Comportans slavi caelestia semina mellis.
In patriam, ut patriae natus, postinde revertens,
Illustris magnum virtus ubi currere posset
Invenit campum. Ad laudem est hic cursus apertus
Patriciis. Hic ipse ad cunctos ordine honorum
Ascendit virtute gradus: Sors illa profecto
Cum paucis communis ei est. Non ambitus ipsum
Euexit, non applausus popularis, et aura
Vulgi, cui perraro solent meliora probari: aut
Sors campo dominans, agitatave concio fluctu.
Ludicium et censura Patrum res illa fuêre,
Qua stetit emersitque Pater, dubitareque fecit
Omnes quotquot eum sequerentur voce favente,
Ipsene plus ornare locum quemque an locus ipsum
Deberet dici. Tandem ad fastigium honorum
Pernenit summum, factus Princepsque Paterque
Civium. At in tanto non fastu elatus honore,
Servabat priscum solita bonitate tenorem.
Quis verbis aequet fuerit quae gratia verbis
Ipsius. Quae mens, diae prudentia menti
Quanta inerat gremio possit clausisse capaci.
Nemo ipsum superet meritis pietateque nemo
Aequiparet Conspecto ipso, post terga latebant
Protinus atttoniti iuvenes, canisque verendi
Ultor assargebant venienti atque ora tenebant,
Faucibus haerebat vox clausa et lingua palato.
Felicem cuncti et solo de nomine notum
Dicebant: semel auditumque ad sidera veris


page 849

Laudibus et magna testati voce ferebant
Auxilii largum, si fors quis rebus in arctis
Posceret auxilium ipsius, vel utroque parente
Orbatus, praestove opifer cui nullus adesset.
Collaudabat eum et vicinae a limine mortis
In vitam assertus. Per eum et perfusa recenti
Laetitra clamabat, Iô miseranda sepulto
Sola relicta viro mulier lus reddere cuique
Cura erat una viro:lusti observantia et aequi
Illi purpura erat, Cidarisque, et regia palla.
Lumen erat coeco pes claudo certus eunti;
Pauperibusque parens indefensique clientis
Despectique tuebatur iustissima iura.
Idem terribilis sceleratorum ipse molares
Frangere contusos, avidoque latronis ab ore
Extortam intrepidus gaudebar ferre rapinam.
Illa aurae parsaetheriae, pulcherrimus hospes
Terrenae molis, corpus sibi deligit aptum
Plerumque, hospitiumque sibi metatur honestum,
Gratior ut sit pulchro habitans in corpore virtus,
Dictisq et factis formae decus addat honorum:
Vividaisic erat et nostri Genitoris imago
Corporis et pulchrum hospitium mens pulchra colebat
Maiesatem oris venerandi et Principe dignam,
Quis nescit? Non hac crudeles frangere morbi:
Non hanc cuncta domans valuit violare Senectus,
Verumm auxit potius. Nimirum pectore agendis
Forti est rebus opus nec non et mente sagaci.
Corporis aut valido pollens sit robore fossor,
Lignatorue. Sat est, integra mente Senator
Si valeat. Caput imperium quippe obtinet, haud pes,
Dexterave Facies o quam et mihi saepe serena
Ipsiva afflictis illuxit rebus, opemque
Attulit optatam, in solido et mesaepe locavit!
Parua loquor: Toti fuit ille salutifer urbi,


page 850, image: dele0850

Cuius protectam me defensamque sub alis
Dlsuperi dulcem voluerunt ducere vitam.
Nunc urbs maesta Patrem (hei!) gemebunda voce requirit
Nec minus ipsa Patrem (hei) tristissima Nata requiro:
Et populi von una sonat nostraeque Camenae:
Dulcis ubies Genitor? Genitor venerande ubi nunc es?
Eheu! Quae nobis, quae te durissima fata
Abstulerunt? Sicne ingrato me linquis in orbe
Orbatam auxilio? Nam quis mea commoda posthac
Curabit tanta cum dexteritate fideque?
Heu maior delor est quam quem verba edere hiulca, aut
Quem sat testari lacrimarum flumina possint,
Quantumuis tota in lacrimarum flumina abirem.
Destituunt fessam vires: caligine tristi
Visus hebet: singultatrix vox taucibus haeret,
Atque adeo invisa ulterius mein lace morari
Taederet, Baumgartneri vestigia firmo
Ni pede calcantes alios post terga viderem,
Patronosque Patresque meos, qui turgida flendo
Lumina mî abstergent bene me sperare iubentes,
Lampade suscepta, carsu quam tradidit ille
Exacto, felix exantlati ante laboris.
Illi me in vita retinent, ut ut haec sit acerba
Ato; molesta mihi tam sido orbata parente.
Hos mihi iam reliquos superi servate benigni,
Servate incolumes redeantque ad sidere tarde,
Unde ortus duxere suos illustria corda.
Nyzeli inprimis, canâ venerande senectâ,
Proximeque huic, Furere Equitum decus, ardua cuius
Gloria voique vigens sublimem pulsat Olympum,
Norisa quo exsultat iam prin cipe curia laeta,
Defunctisuppletque locum et data damna refarcit
Prreparabilia hoc in funere Baumgartneri:
Sidera vos opto tarde ad cognata reverti,
Ne careat rectore ratis, Typhique perito,


page 851

Qui rectum teneat clavum, et vada naufraga tites
Ac scopulos, venti in pelago dum proelia miscent.
Nunc Baumgartnero est tempus persoluere iusta,
Et memorem restari animum et gratum meritorum.
Has tibi delego, clarissime Scipio, partes
Gentilis; quo vix vivit mihi charior alter.
Quicquid ab arre vales dicendi, exprome, Parensque
Publicus ore tuo laudetur. Gratia quippe hoc
Officium extremum, et praeconia debita poscit
Tuque frequens iuvenum collecta corona bonorum
Dependere velis avide dicentis ab ore,
Etgato recolas animo benefacta Patroni,
Patroni, qualem vix secla priora rulerunr,
Qualem vix posthac tulerint secla ulla futura,
Ast ego marmore carmen signabo tabellâ,
Mitia quod relegens defuncto fata viator
Optet, et aeternos nomen transinittat in annos:
Hic Baumgartnerus situs est Hieronymus, ille
Cum quo Altorsini est subtracta Columna Lycei.
Sic ingratam aetas non me arguet ulla patrono
Sic magni cineres nostro quoque carmine vivent;
Imo per hosce sacros cineres mea carmina vivent
Florida perpetuae monumentis insita famae.

Votum pro felici eventu actionum nostrarum.

Sancte Deus. precor aspirans felicibus orsis
Gratia praeveniat me tua, quicquid agam:
Auxiliumq ferens eadem mihi praesto sit, adque
Haereat usque meo fida comes lateri.
Sic a te coepta in te oratio desinet omnis:
Sic felix cedet per teopus omne meum.

De Charta lusus.

Olim pannus eram despectus, inutilis aevo:
Abiectum quem quis tollere nollet humo.
Nunc aequor calamo sulcanti praebeo laeve,


page 852, image: dele0852

Et candore aequo lacte nivemque meo.
Ingenioque genus quicquid mortale sagaci.
Invenit hoc fidei creditur omne raeae.
Humanae per me constant commercia vitae:
Rerum aeterna vigent me monumenta duce.
Si quid seire procul vultdissitum amicus amicum,
Saepe ministeriis utitur ille meis.
Publica quin etiam creduntur plurima nobis,
Atq archeia mea consiciuntur ope.
Conseia secreti taciturna silentia servo,
Intidus nisi me prodere si quis amet.
Aspera sum perpessa tamen sat multa prius quam
Hic homines inter me sequeretur honos.
Namque rude alternis sum subsulcante retusa:
Et tinxit corpus frigida saepe meum.
Perque vices varias pulsata agitataq crebro
Sub prelo patiens terga premenda dedi.
Et munimae firmo iunctae sunt glutine fibrae,
Visierem doctis apta tabella notis.
Sed nihil insolidum perpessa ab stirpe parentum
Nacivum hoc habeo perpetuumq mihi.
Nostis enim ut variis sint plagis subdita lina,
Atque ut ament tundi lintea mille modis.
Hoc proprium generis mihi prima ab origine adhaeret,
Natura in sobolem ceu solet ire patrum.
Me specta quisquis magnos adamaris honores,
Exemploque meo plurima disce pati.
Saepe etiam nolens insulsae scruio turbae,
Indignis quae me suevit habere modis,
In me dum nugas, dum dirum saepe venenum
Euomit, et rixas et mala multa ciet.
Usque adeo nihil est tam sanctum pessima quod non
Infanda haec violet natio spurcitie.
Hoc vos seruitium mihi demite; tollite abusum hunc,
Sp endida in humanum queis data sceptra genus.


page 853

Nulla, nisi in vobis spes est mihi certa salutis:
Sola malum hoc virtus demere vestra potest.
Sic aevo memori perme sacrata perenuis
Non metuet structos gloria vestra rogos.

Mens aequa, ut sors sit iniqua.

Cernis ut et pluvio caelo cantillet alauda,
Nec cesset tremulâ voce iterare melos.
Nimirum pluviis successurum esse serenum
Cogitat hac animum spe recreatque suum.
Cur homo in adversis animum despondeat aegrum,
Diffidensque Deo haud spesua damna levett
Gratior alternis vicibus pluvia atque serenum est.
Permiscet vitae sic quoque fat Deus.
Discite mortales brutis monitoribus usi,
Mentemaequam in mediis posse tenere malis:
Et carmen cantare Deo fortuna in utraque,
Aspera sive ruat prospera sive fluat.

Non si male nunc, et olim sic erit.

Fata, bonis inimica malis cur parcitis? Ergo
Nil iuvat esse probum? Nil nocet esse malum?
Improbitas fruitur votis at pressa laborat
Integritas vitae Conscia mensque bene.
Non ita semper erit Versa vice tempora current,
Tunc feret ex merito praemia quisque suo.
Fata piis tandem contingent prospera. Quare
Ut iuvat, esse probum sic nocet esse. malum.

Pro felicitate novi Anni Votum ad Christoph. Girsuerum.

A precibus votisque piis fas in cipere annum:
Annum etenim faustum vota precesque dabunt.
Praeteriti ergo anni exodium ingressumque recentis,
Saecula qui fecit prosperet oro, Deus.
Prospera qui nisi det, nos aspera cuncta manebunt:
Omne bonum hoc uno non nisi fonte fluit.
Munera det pacis, queis terra exsultat et aether;


page 854, image: dele0854

Claudat at aeternis bella cruenta seris.
Arma nihil sua dent moderabile: Christicolis Pax
Convenit in primis et generi omni hominum.
Discipulos Christus rediens cum ex morte revisit,
Foedus, ait pacis pectora vestra liget.
Bella quibus cordi, procul his regionibus absit:
Quin magis in Scythicos arma feranturagros.
Terra ferat fruges et laeta animalia pascat,
Depulsaque ftuat copia larga fame.
Semina multa luis anni sensere priores
Cum densa passim serpere strage virûm:
Proximus in primis per multas faeviit urbes,
Aere iam puro haec pellat Hygeia procul.
Erroresque procul procul et sint dogmata tetra,
Dininus per quae diminuatur honor.
Cornore quo mens est praestantior hoc animorum
Hacesis est etiam pestrs a cerba magis.
Cm mate velivolum, cui rellus paret et aether,
Cui genus humanumque angelicumque subest,
Det Deus ut careant ventorum proelia scaevo
Omine, per tot iam continuata dies.
Quem Pater imbripotens finem dabit imbribus istis?
Dilunio terras obruet ergo novo?
Formidabilis est equidem hic prudentibus annus,
Incuite et meriro plurima causa metum.
Trauquillare valet placido at Deus omnia nutu,
Cuncta piis ut sint laeta, favente polo.
Haec animat, Girsnere tibi fiducia pectus,
Haec mihi: Coniuncto haec votaque corde damus:
Quae rata sint inbeat nostri arbiter optimus aevi,
Qui sua dispensat fata cuique, Deus.

Respice mens sursum: Symbolum Bernhardi Glaseri.

Alrera pare nostri e caelo est; pars altera, terrae:
Parsque ortus sequitur semina quaeque sui.


page 855

Mens ortum caelo ducens, caelestia spirat,
Se sursum innata mobilitate levans:
Etlaetata Deo vili terrestria pendit,
Et fugiente alia spernere gaudet humum.
Haec eit qua sapit, et qua quis praesentia cernit,
Praeteriti et meminit, praeque futura videt.
Corporis hanc moles premit in diversa renitens;
Et quod humo natum est, repete gaudet humi:
Hinc lucta exoritur, qua tamquam momine librae
Haec ruit inferne, sed super illa volar.
Quam mens est sapiens, qui tam diversa ligavit
Et voluit socio foedere iuncta, Deus!
Quam felix etiam, tali in certamine victrix
Cui mens est, et humo se levat, astra petens?
Nec coeno rerum submergitur inferiorum
In queis nil fumo certius esse videt,
Talia te moneat gemmae sculptura, sinistra
Quam geris, ô nostrum dulce, Glasere decus!
Stat puer, hinc atque hinc expandens brachia: Laevum
Saxa gravant; dextrum sublenat ala duplex.
Respice mens Sursum super addita symbola dicunt,
Quam recte! hic patria est, subsidium unde venit.
Sidera Anaxagoras digito notat indice: Veram
Esse docens patriam sidere quippe homini.
Felix, huc oculis animi quicunquelevatis
Omnia mundana hac inferiora purat!
Vah nimium dulcis quae talia gemma magistra
Subicis et memeri mente cenere iubes!
Haec sum maest Sophiae, haec princeps meditatio, mente
Abstrahere a sensu moleque corporea.

In Senecam Iani Gruteri.

Esse quid hoc dicam, quod quo magis ultima mundi
Fata senescentis tempora praecipitant:
Quo magis in peius retro omnia lapsa feruntur,
Quae Phoebi vario circuit orbe soror.


page 856, image: dele0856

Hoc magis auctorum vultus attollit honestos
Omne genus nitida tangit et astra coma?
Velicet hoc vario mereatur nomine seclum
Infelix dici, proh dolor! ac miserum;
Quo passim iunaluere tot agmina longamalorum,
Quot versu non est enumerare brevi:
Hoc tamen hoc dici faustrum queat atque beatum,
Vincere et innameris secla priora modis;
Quod quae Barbaries prius horrida et atra premebat
Calige nunc Sol lucidus irradiat.
O amor, ô bonitas divini Numinis in nos!
Nam quis non dona haec sentiat esse Dei?
Quid non sedulitas, quid non industria, et ardor
Humanique acies perficit ingenii?
Ex quo hancin partemstudii certamine quodarn
Doctorum incubuit sedula cura virum;
Ut quae olim dederat sapiens nonumenta vetustas,
Sed turpi obruerant tempora inique situ,
Prodirent veteri fuerant quo scripta, tenore:
Quam snbito ô Superi splendida lux micuit!
Ad quantum auctores cuncti venere cacumen,
Quosque dedit Latium Graecia quosque dedit!
Sive viam ad caeli monstrent templa aurea, nosque
Numinis erudiant relligione facri.
Sive aequa doceant trutinari iura bilance,
Ac veluti par est, reddere cuique suum:
Sive illi flores Sophiae decerpere in hortis;
Siveaegris medicum dent adhibere manum:
Seu rostra atque forum percellant fulmine linguae;
Sive terant doctis pulpita carminibus:
Denique seu prisci memorantes temporis acta,
Veraci haec iubeant vivere in historia:
Omnibus iis nostro sua lux est reddita seclo;
Omnibus integritas stat sua, et oris honor.
Nec satis: et formis expressos ars nova in omnes


page 857

Distribuit mundi qua datur ire plagas:
Ars nova, quam digne nemo laudaverit unquam,
Centum illi linguae sintque tot ora licet;
Moeonidae quamvis magno certetue Maroni:
Tot bona in humanum contulit illa genus.
Quomodo Triptolemum perhibent sparsisse per orbem
Semina frugum ipsi quae dedit alma Ceres.
Sed neque finis adest Superans industria seque
Maio esque suos autumo plura dabit.
Vel tu prae reli quis, quo se Stoa iactat alumno;
Quem tellus Latio misit lbera solo.
Ut docta tenerum formares arte Neronem,
Et castis iuvenem moribus imbueres:
Utque in spem regni crescentem recta doceres,
Tam sibi quam populis qui bona iura daret
(Incassum:nec enim permixtum sanguine coenum
Ars ad virtutem fingere summa queat:
Unde suae ferro scrutatus viscera matris,
An praeceptori parceret ille tibi?)
Veltu, inquam medicos seclo quot nactus es isto!
Quam felix facta est saepe medela tibi!
Primus te claustris tenebrarum eduxit Erasinus;
Aeternus Batavae gentis Erasmus honor.
Inde situm abstersit quo floret Pincia cive:
Muretusque Notasmisit in ora virum.
Tum te alii variosaptarunt sedulo in vius,
Et cellis flores disposuere suis.
Dex teritas fateor, non obtigit omnibas una:
Quidtum? an nonlaudi vel voluisse datur?
At tibi Grutero nemo plus contulit uni,
Sive fuir fidei, sive laboris opus:
Grutero Charites quem perpoliere venusto
Pollice; confovit quem Themis ipsa sinu.
Unica Suspicio, nisi me illius omnia failunt;
(Et procul huic dicto fascinum abesse velim.)


page 858, image: dele0858

Plus quam confidens aliorum Assertio pollet,
Euge, tenax veri Suspicio! Euge placts!
Posthil noster amor, quidnam tibi quaeso reponam,
Hunc tua quod nobis iunxit amica fides?
Tuque meis, Grutere, novum decus addite amicis,
Quem cehemens peniti pectoris ardet amor;
Salue; nes tibi sit mea rustica Musa pudori.
Ex veteri pago Musa profecta venit.
Dotibus ingenii magnis macte esto beati;
Nosque subinde illis participare velis.
Belgica mirata esttua re: Te Lipsius ipse
Elogiis drgnum censuit esse suis.
Te Varnus pridem pater, et pater audiit Albis,
Esses Romana quantus in historia:
Et viridi in ripate carmina dia canente,
Interdum curesus sustinuere suos.
Audiit Albis: et indoluit te tam cito voce
Suavidica ripas desrituisse suas,
Hei! tam saepe bonis reddi mala praemia factis
Mortales hei! tam non sua posse bona!
At tibi nunc portum Nicri vada Limpoida praebent;
lactataeque manent hac satione rates.
Heic (pene invideo) cum caris vivis amicis.
Cumque tuis Musis cum Smetiaque tua.
Nam quid ego memorem tibi quos fovet Aula faventes.
Aula Palatmi ter veneranda Ducis.
Heic equirtis tibi Grynradii fit copia; cuius
Cana columbino pectore Pallas habet.
Heic tibi deest Plessenus, amor charitum atque Diones;
Omne suum affudit cui puta Suda decus,
Heic tibi Suerini praesto est prudentia; quo non
Nobilior Themidos cura decorque Deae est.
Quid memorem Lingelsemium, cui quamsua nota
Dia Dice, tam etiam nota iocosa Venus?
Quid memorem eiusdem Genii ingeniique potentem


page 859

Gernandum? et quem spe praecipis Hippolytum?
Hippolytum Colles cui nomina pulchra dederunt,
Mens quod ei summis proxima sideribus.
Quid fulcrum medicae rei melicaeque probatum
Posthiadem? Clio quid Pithopaec tuam?
Quidue Freheraeae melimela probissima Peithus,
Et Genium studii dexterum ad omne genus?
Quid quoque Francigenam Phoebum vatem aio Melissum?
Quid Zundellini suaviloque historias?
Quemque novum columen Comelinum ars inclita nacta est,
Describit libros quinque tot aete bonos,
Quot reliquos Graium tristes fecere ruinae,
Doctrinarum altrix quotque habet Hesperia.
Nec te unquam in dictum, Sylburgi docte, relinquam,
Ingens Hassiaci famaque lausque soli.
Alcidae ad pugnas quem Theseus se dedit olim,
Illum te ad libros te Comelinus habet.
Te vero agnoseit, luni Clarissime nostra
Maiorem numeris Musa tenella suis:
Cunctarum agnoscir maiorem munere laudum:
Tot dotes animum scit decorare tuum,
Reddere namque alios quae possint singula claros,
Illa capaci animo tu omnia clausa tenes.
Te si Varronem nostri quis dixerit ille aevi;
Praeter rem et verum dixeritille nihil.
Exactum calles divina humanaque ad unguem,
Et Varrone ipso rectius ac melius.
Saluete illustres animae sata pectora caelo:
Ut vos observo! aut vos colo, vos veneror!
Vos canitis superum laudi, et mortalium honori,
Quod Musas atque harum praeses Apollo probent.
Dulcisoni, ut perhibent, sinuosas carmen Olores
Maeandri ripas tale sonare docent:
Quale Nicri vestro deductum Carmen ab ore
Auscultans, Racnilentior intrat aquas.


page 860, image: dele0860

Quam fato huc, Grutere bono faustoque migrasti,
Luminibus propius qua datur hisce rui!
Etstuere aeternum in Seneca et tua gloria vivat.
Fallor? an abs teingens Livius optat itlem?

De obitu Fulvii Ursini, et Inscriptionibus antiquis Iani Gruteri ad Marcum Velserum.

URsinum quo vix probior, vix doctior alter,
Vix senior domina vixit in Urbe Viro,
Emeritum pridem sed adhuc praeclara merentem
De studiisque bonis et genus omne libris.
Communem ire viam postquam Mors impia adegit,
Nec potuere virum tot merita eripere:
Omnia complebat maeror loca pervia Musis:
Omnia erant gemitus omnia squalor erant.
Omnis et est Helicon luctu concussus, et omnis
Turba ruit vulsis crinibus Aonidum.
Te quoque, quem impositum fulgenti Gloria curru
Preridum haud vulgo per loca nota rapit,
Augusta Velsere nihil quo augustius urbe
Lurat se Aonidum nosse loquie chorus,
Vidimus humenti tegentem lumina dextra,
Dum desiderio carperis icte pio,
Suspirasque tuos iuctu deperditus ignes,
Et bona, quae pariter totmoda Mors rapuit:
Ha, bona prae quibus ignores lovis altitonantis
Nectares latices Ambrosiasque dapes.
Vivebat quippe ille tibi notissimus et tu
Pendebas veris haec bona ponderibus.
At nunc parce oculis tandeml, Velsere fugato
Et gemitu pectus solue age laetitia
Hem, luctum qui mutet adest in gaudia praestetque
Ubertim Ursini funere damna data:
Gruterus, cuius cata mens opus arduum et ingens
Molita a tenobris vindicat atque situ,
Illustri in que loco tanta inter nomina nomen,


page 861

Letheis statuit, ne rapia tur aquis.
Felix tanta operis structura! nulla dies cui
Unquam tabisici damna ferat senii.
Per quem sotlapides vocales, saxaque fiunt
Non mute ex mutis invida num poterit
Fama silere virum? Per quem tot nomina vivunt,
Credamne hunc ullo tempore posse mori?
Quod facis, huic, Velsere operique viroque faveto,
Praebet cui liquidum et Scaliger auspicium.
Sint modo Patroni studiis artesque vigebunt;
Ursinosque etiam Teutonis ora dabit.

Schola et Magistrium Laboris ex proverbiis Salomonis.

Surge piger Formica tibi esto magistra laboris:
Quae venturae hiemis respectu grana recondit
Convectans mira cum sedulitate trahensque:
Ne, dum torpet humus glacie ac nive tecta rigente,
Intereatue fame rogitetue aliunde alimenta.
Tu quoque dum frueris florentis vere iuventae,
Exspecta brumam nec enim ver usque manebit
Aut aestas. dnil condes nil promere quibis,
Teque viatoris de more prehender egestas
Turpe tibi ratio sinon dictaveritillud.
Quod brutibis stimulus naturae animantibus indit.

Psalmi 37. Paraphrasis.

IMproba si videas rebus florere secundis
Corda virum votisque suis satiata [(transcriber); sic: satia] potiri.
Ne tibi cordolium id pariar, neu dividiae sit;
Invidiaque tibi pectus flagrare caveto,
Impietas fatis si fors felicrbus usaest.
Nam velut aestivo quae rempore gramina florent,
Desubito marcent messorum falce resecta
Quam primum cecidere:ita paruo tempore postquam
Frornit impietas, oculi mox corruit ictu.
Tu vero haec cernens poenarum exempla, Iehovae


page 862, image: dele0862

Fide bono, pietasque tibi sit regula vitae:
Inque tua statione manenti victus honestus
Sit cordi improbus hunc pariat labor, auspice Divum
Numine Sit Dominus tua sola atque una voluptas:
Hic voti sit meta tui, sit terminus unus.
Ille valet desiderium mortale replere.
Ille dabit quaecumque petes, potioraque votis.
Quicquid ages, id agas caelesti numinefretus:
Huic tua commen des coepta omnia et orsa, viasque:
Inque Deumtua facfiducia tota recumbat,
Non tua tefallet spes irrita. Namque Iehova
Essiciet felix ut prosperet exitus acta:
Ipse dabit veluti tenebras fugat orta polo lux.
Sic tua, quam fortasse aliquando calumnia pressit
Emicet integriatas tandem, et bona caussa triumphet,
Haud aliter mediae quam sol micat axe diei
Aequa tibi sit mens, summo et tranquilla Iehovae
Permittat sese, tempestivaque ope credat
Tandem emersurum per dura per aspera quaevis.
Ne tihi ne tumida pectus nimis aestuet ira,
Cernenti, quaecumque patrat scelerata caterua
Indulgens animo ut felix beet exitus illa.
Desinito ir5arum, et tacito tibi cordercsidat
Zelusque Namesisque: malcm ne quando patrantum
Accipiat socium turba impia forte periram
Namque ab stirpe mali radicitus evellentur.
Freta Deo at pietas regionem iugiter haeres
Incolet, inque suos natos transmittet avorum
Praedia parua mora est quum non erit impius ultra
Funditus eversus. Tum, qua stetit, hanc regionem
Aspiciens vacuam. Quo nunc sese ille recepit
Tam subito? dices. At mitia pectora fidae
Terrae habitatores aeterna in secla manebunt,
Deliciis que suis oprata in pace fruentur.
Saeva quidem iustis solet impia turba minari,


page 863

Et fraudes suere atque dolos, dentesque malignos
Comprimere, et frendere, velnt rabiosa canum vis
Ast aequis hominum, qui res moderatur ab alto
Arbitriis sua qui dispensas fata cuique
Et poenas sceleri et benefactis praemia reddens,
Conatus ridet vanos et inania coepta
Nempe quod accelerans impendeat ultio. cernit
Ipsius capti finem allatur trementum.
Educat sane gladios licet impia turba,
Et rotet, et in culum lunato vibret ab arcu
Inenocuos contra ut sternat iuguletque cadentes.
Nil tamen eficient, nisi quod sua vulnere corda
Conficiant laetali ipsi:disruptus et ultro
Ipsorum haud feriet quodcumque minabitur arcur,
Fragminaque insilient, faedantia vulnere vultam
Res angusta licet, verum bene parta viroram
Iustorum, longe antistat (mihi credite) multis
Divitiis male quaesitis, quas strangulat arca
Infelicis heri de queis nec tertius haeres
Gaudebit Nam franget opes, iniustaque tollet
Praesidia: At iustos firmabit robore Tova.
Iova pios novit, cura servatque fideli,
Auxilioque venit quoties opus, Ergo piorum
Durabunt bona perpetuo:neque tempore inique
Ulla ipsos unquam poterunt confundere probra.
Ut male suaca fames toto grassetur in orbe,
Subsidiis vitae non destituentur amicis.
Ast inimica Deo tandem male turba peribit,
Exitio demersa gravi, licet aemula prati
Florentis vigeat, fumi tamen instar in auras
Vanescet vacuas, vestigia nulla relinquens,
Qualis adeps holocaustorum consumitur igni.
Saepe quidem videas sub foen ore sumere nummot
Corda profa virum;rarissime at aes alienum
Soluere contractum, aclucrari ex damno aliorum:


page 864, image: dele0864

Quamvis sint ipsis mala lucra aequalia, damnis.
At qurbus est pietas et iuris regula cordi,
Quos potuere iuvanr benefactis vinceresese
Certantes Animus sicipsi, suggerit aequus,
Quos amat atque fonet Dominus, tellure manebunt
Improptia, haeredesque tenebunt praedia avita,
Ast inimica Deo gens exstirpataiacebit,
Ceu procumbit humr radicirus eruta quercus
Vi valida ventorum, inter se vhipraelia miscent.
Quicquid agunt Superis dilecti, hoc omne Tehova
Success rbeat optato gressurque secundat
Iustorumrquos nempe probat carosq habetipse.
Quid ni habeat? quoruaripse vias signaverit ante.
Quin etiam si forte cadant (ut labrica vitae est
Semita mortalis, nec ab omni libera lapsu)
Non tamen usque ia cent neque comminuente ruina
Prosternuntur humi neq proiciunturin aevum.
Ipse Paterdextra asflictum bonus allevat ultro
Supposita infantem veluti nurrieia suro
Nec iuvenis quondam florentibus inreger annis
Vinidior cum sanguis adhuc et genua virerent,
Nec iam frigidior circum praecordia quando
Sanguis hebet, spargitque senectu tennpora canis,
Unquam vidi eguisse pios omnive ope cassos
Destitui (caelum dabitur si terra negerur:)
Iustorum aut sobolem mendici frustula panis
Per plateas animadverti rogitasse famentem
Nulla pii bonitate vacat lux, sed benet ctis
Accumulans benefacta tegit: frustraque rogari
Non patitur sese, quin qua pote cumque iunare
Commodet imploratus opem. Bonitatis at eius
Postoritas fructum capiet benedicta lehovae.
Omne malum refugo vita pede sed bona toto
Pectore persequitor generosi enltor honesti.
Sic te immota salus omni comitabitur aevo.


page 865

Namque patrocinio ius Iova tuetur et aequum
Ipse suo, iustosque viros non deseret unquam,
Illorum aeternus sancto cum semine custos.
At perit impietas omni cum stirpe recisa.
Sic visum mest superis, ut praedia ecrnat avita
Virpiva, haud unquam terra mutante colonum
Vera pio semper sapientia manat ab ore,
Linguaque iustitiae fonrem tibi saancta recludet,
Vana procul fugiens omni mendacia nisu,
Er quia casta Der semper lex praefidet eius
Fida animo custos. et eerta est regula vitae,
Lubrica fallaci haud figit vestigia gressu;
Sed firmo pede stans recto manet undique talo.
Observare piosequidem solet impia turba,
Tollere de medio satagens hos vive dolove
Clamvepalamve etiam quaqua licet. At Deus illos
Eripit e saevis manibus, frustratus hiantes,
Eludensque artes maiore potentior arte.
Impleat et quamvis damnator calculus urnam
Humanam divina tamen sors eximet ipsos
Iudicio absoluens meliore nihilque nocebit.
Innocuis licet arbitriis damnentur iniquis.
Uni intenta Deo mens sit tibi, iussaque serva
Illius, et numquam vestigia devia calle
Figito caelesti, Sic clareo attollet honore
Conspicuum Dominus parria et tellure morari
Perpetuo dabit haeredem. ac tua lumina pasces
Pranorum exitio ceruicibus impendente.
Vidiego cui risus Superi essent fabula Manes,
Interea at qui magnisice se esterret, et astra
Tangere iam digito vaesana mente putaret.
Addiderant animos res quippe ad vora fluentes.
Florescebat enimformo ut filia silvae
Surgit humo, et caeli ad convexat cacumina tollit,
Seu cedrus, sen sit laurus seu quaelibet arbor.


page 866, image: dele0866

Paulo postautem periit miser:atque viator
Praeteriens illac, qua paulo constitit ante
Caelo animum fortasse ferens, circumspicit ipsum,
At frustra. Usque adeo vestigia nulla reliquit
Tantorum decorum, queis se iactaverat olim,
Cumque auctore suo pompae interiere fugaces.
Ergo institiam colito constanter, et aequum
Fixum animo sedeat semper tibi Nam bene tandem
Cedet ei bene qui faciet, mercesque sequetur
Conveniens operum pietati praemia constant
Sera quidem, sed vera tamen, sed certa parata.
Dira Manent autem perversos fata, simulque,
Ut meritum ipsorum, exitio mergenturatroci
Cum natis natorum excisi funditus orbe.
At scelerum puros, rectique aequique tenaces,
Eque animo omne nefas procul integro eicientes,
Ipse lehova fover solidaque beare salute
Rebus in afflictis firmareque robore gaudet.
Auxillio ipse aderit Dominus servator iisdem
Fidus, et eripiet fisos sibi et eruet illos
Omnibus adversis, quae fabricat impia turba
Innocuis Tantum prodest fretum esse Ichova:
Tanta reposta viros exspectant praemia iustos!

Ex Euripidis Iope.

Tarda [(transcriber); sic: Tarta] sunt quidem Dei promissa; sed tandem tamen
Viribus suis carent neutiquam. Nam pii suae
Consequuntur praemium pietati debitum: Impios
Deserit fortuna dignas et scelerum poenas luunt.

Aliter.

Numinis decreta lentum sortiuntur exitum.
Non ob id tamen est quod quisquam ea arbitretur irrita.
Tan dem en im innocentia a Deo exornatur praemiis:
Ceterum impios poena et factis dignus manet exitur

Mh\ qeomaxei=n. De sententia Gamalielis, etc.

Viribus annixus licet omnibus, haud tamen unquam


page 867

Efficies, quod noluerit divina voluntas.
Omnibus intensis nerus quoque, non tamen unquam
Impedies quod constituit divina voluntas.
Quare ne quicquam Superis contendere noli,
Ut perhibent caelo bellum fecisse Gigantes,
Impositum quando obstupuit sibi Pelion Ossa:
Quin re humilem potius validae Domini abice dextrae,
Ut quum ipsi visum fuerit, te sublevet olim.
Durum namque pedem stimulo obiectare petulcum.

Arademia Norica Petro Wesenbecio.

Qui me consilio saepe auxilioque iuvabas
Per sex hosce annos, qui ornatam saepe dedisti,
Civibus auxistique bonis, et lumine famae
Attraxti huc multos. responsa ex iure petitum
Rebus in ambiguis lapidis velut Herculei vis
Dura metalla trahit: Quem contra ego honoribus auni
Sedula queis potui: quae nunc senteniia vertit
Tam subiro tibimentem animi, ut discedere tentes?
Ut praeferre velis aliam mihi denique sedem?
Nam cui mefortunae hanc tampestate relinques?
Si te praesidium si dulce meum decus unquam
Me sensisti habuisse: mane, mane optime, mecum,
Et columen perge esse meum velut ante fuisti.
Ipse adeo mecum cupit hoc amplissimus ordo,
Cuius cura sumus tutelaque, cuncta bonorum
Turba virum cui nostra salus. cui gloria cordi est,
Optat idem et dulci mecum conspirat amore
Erga teque, tuosque omnes: divellier autem
Abste, dividiae senioque est omnibus aeque.
Nempe vident, in re quid opis sibi praesidiique est:
Plurima enimmonumenta tuae virtutis habemus,
Et rerum multis usus tibi partus ab annis
Cognitus in vatiis est nobis casibus usque.
Hinc tua iam pridem te laus super aethera raptum
Exemit vulgo, celsaque in sede locavit:


page 868, image: dele0868

Servantique animum adversus secla improba rectum
Aemula virturtum patrui sunt pectora sancti,
Clara U Vesenbecidum qui in terris nomina didit,
Quaqua regnum Astraea tenet lovis inclitaproles,
Eunomieque, et Fas tranquillae pacis alumnae:
Instar et oracli cuius domus ardua rerum
Consilio expediit recto et moderamine luris
Aequali in terris olli dum vita manebat.
Quin etiam post facta libris doceralle magistris,
Non dextram vorsum inclinans, vorsumue sinistram.
Eiu s vina in te nobis resplendet imago,
Quam venerorque coloque omni digmssimam honore.
Quae si quem livor malus, aut inscitia veri
Nosse bona haud patitur prohibet velnota fateri,
Ille bona incipiet forsansua nosse carendo
Quanta habuit: natura hominum ut solet esse maligna et
Invida cuiferme sordent praesentia et illa
Quae sunt ante pedes et quorum copta prostat:
Sed tandem frustra emedio sublata requirit.
Non ego sic Nullus nam tentat numinal vor.
Et nobis quoque numen inest, et conscia caeli
Virtus est nobis supremae et spiritus aurae
Intus agit nos et magno se corpore miscet.
Quare age quaeso mane dilecte, mane optime mecum,
Et columen perge esse meum velut ante fuisti.
Sic mihi visa loqui est Acdemia Norica, postquam
Fama Wesenbecium Altorfo vulgavit abire,
Migraturum illuc ubi moenia et aula Coburgi
Inclita vitrferis sita sunt contermina Francis,
Legibus ut fundet fora Saxona, rite gubernans,
Etyariis illic det iura clientibus aequa.
Taiibus ora modis respondit at ipse resoluens,
Flexamina illa in queis sedem regina locavit:
Parce precor me diva tuis urguere querelis:
Parce etiam nobis mmias adscribere laudes:


page 869

Parce morari abitum, quem sic divina voluntas,
Ut statuo ipse, tulit. nimitum Fata se quen dum,
Quae me olim fecere tuum; nunc autem aliorsum
Me revocant. Instar pilae habet vita ista hominesque
Non sumus arb trii proprii, atque agitamur in orbem,
Ut voluit, qui supera nos mortalia curac.
Nec fas est homini Superum contemnere dona
Sponte data, at nemo abstulerit, nolentibus ipsis.
Dum tecum Diva alma, sui, meritoque lubensque
Consiteor, iucundo animo tecum usque fuisse:
Et benefacta rua aeternum meminisse iuvabit
Hoc pectus, tibi devotum Quod siquid et erga
Te benefactum a me est culpa caruisse videmur,
Quam laudem eximiam meriti Tu, quidquid id omne est;
Fac Dea, quaeso, boni, atque animo metire fideli.
Nec mea te nimium macerare absentia debet.
Non deerit mea qui posthac vestigia calcet.
Fors et tempus erit, quum nos bona scaeva reducet.
Coniunctosque iterum rediuivo, foedere reddet.
In manibus sors nost a Dei est: moderabirur ipse
Ut placitumque ipsi fuerit nobisque saluti
Euentusque bonos recti mens conscia habebit.
Mutua iam par est nobis bona dicere verba,
Mutuiterque animis pariter linguisque favere:
O bene te bene me bene cunctos recte animatos.
Vine, vale mea Tu, et lekctissima pectora serva,
Collegas sociosque meos queis grata voluptas
Colnixisse fuit fortuna et semper in omni
Quorum grata meo sub pectore vivet imago:
Vivet imago tui dum vivida vis reget artus.
Ista U Vesenbecius. Contra cui tallbus insit
Diva Plaecome; Quando ergo certa ribi mens
Ista, VVesenbe ci, et haec iam stat sententia abire,
Atque Dei ductum sectari, quo vocat ille
Seu revocat, nostrum tua non est fata morari,


page 870, image: dele0870

Aut vota ista piis sic morigerantia fatis.
Quin potius fas atque pium, deducere versu
Gratanti, faustaque itiner tibi voce, secun dum
Optare exanimo. Laeto proficiscere cursu.
Ac pede inoffenso metam continge cupitam.
Adsensere Deae Phoebusque novemque sorores,
Et Charites et Hamadryades. Nymphaeque frequentes:
Tum fremitum nammes illis, plausumque dedere,
Rectarum atque bonarum partium et artium amantes,
Quotquot habet gratos Academia Norica cives.

In Doctoratum Eliae Thalvvencelii,

HOc erat in votis Astraeae ô cura decusque
Thalvvenceli, olim cum nos convictus haberet
Communis, dulcique ambos vinciret amore,
Conspirans iucunde animorum mutuus ardor,
Hic ubi Musarum splendet domus hospita clivo
Structa Altorfino illustri curante Senatu:
Hoc erat in votis aliquando hanc cernere lucem
Aureolam ac niveam, electo dignamque lapillo,
Qua studiis quondam civilibus, auspice coeptis
Numine caelesti, colophonem imponere posses,
Convenientibus et titulis decoratus ovare.
Nuncen illa tibi lux optatissima fulget,
Te voti tandem Besileaque damnat amica,
Doctorem iuris grata dum voce salutat.
Haud aliter, si quis mandavit semwina sulcis.
Mille petit votis, qua compleat horrea messem.
Messis adest? ô quae tum illi implent gaudia pectus!
Quam vellem Elia ut meritum est tuum, amice, Camenis
Gratari ista meis tibi praemia dolcia honorum
Debita iam pridem, nisi me mea conscia virtus,
Clamosa in cathedra clarandaque iura retardent.
Ne tamen officium nostrum plane omne requiras,
Haec tibi pauca damus, Tu mentem hic, non opus ipsum
Specta, ceu Superi, modico queis farre litantes,


page 871

In nobis adsit dum mens modo pura, placemus.
Sic est: vulgus amat dici magis atque videri,
Quam doctum esse probumque, et imagine gaudet inani.
Usque adeo species quam res est gratior illi.
Inde morae impatiens aliquis multum improba vota
Acspes praecipitans indebita praemia poscit
Ante diem. O quanta hinc existit lerna malorum!
Inque foro inque choro, in tenerae ludisque iuventae,
Dum rerum committuntur tractanda guberna
His, qui vix primis Musarum sacra labellis
Gustarunt magnoque tamen se nomine iactant.
Hinc andax prodire genus, quod sacra profanis
Misceat, insanis clamoribus, imaque summis,
Cernimus (heu dolor!) in cladesque erumpere saevas,
Humanum eque homine officium prope tollere totun.
Sic oleum indomito perse suffunditur igni,
Satque ex sese insanae inflantur classica plebi.
Verum ego quo? Nec enim nunc talia scribere tempus.
Quin ad te, Elia, redeo. Tibi nempe procaci
E vulgo exempto melior sententia sedit,
Esseque quam dici potius fuit atque, videri
Doctrina solida virtuteque et arte politum:
Nec pro re species animum delusit inanis:
Ceu quondam perhibent iniisse Ixiona nubem
Pro Iunone, et Contauros genuisse feroces.
Vidimus ingenii felicis plurima signa,
Doctrinaeque tuae specimen memoraabile saepe
Vidimus. et magnum quid de te, fata modo assint,
Polliciti Themidi, erescat tua gloria, crescat,
Diximus, et fausto te excipimus omine semper,
Sub tecte hic tecum laetum dum viximus uno,
Partitique sumusioca seria plurima tecum,
Me quibus ipsosimul caperes capercris et a me,
Post Altorfinis longum valedicere Musis,
Atque Palatinum pacuit migrare Bipontum.


page 872, image: dele0872

Hic ego quid memorem quam cum probitate fideque
Mandatum tibi munus obistia principe magno
(Principibus placuisse viris tibi adorea clara est)
Effigiem ipse sui generoso pectorenatos
Qui tibi commisit formandos artibus iisdem
In quibus excellis: aequum callere bonumque
Illicito licitum discernere, turpia honesto,
Reddere cuique suum: populosque in pace tueri,
Er crepero ut deceat patriam defendere bello,
Ac de praeteritis longe praenosse futura,
Et bona conciliare, et noxia declinare,
Aut facere ut fersant levius, damnique minus dent.
Haec te Principibus gratum fecere, senique
Nestorio, iuvenumque choro florentibus annis:
Et facient porro. Quibus est parta artibus, iisdem
Gloria servatur facile accrescitque subinde.
Nunc tandem meritos ambis maturus honores,
Quos alius rapit ante diem:sed et occidit ipsi
Ante diem properatus honos, ut solstitialis
Herbula vanescit fructus cum flore caduco
Quae cito confiunt, ea et interitus celer aufert,
Dum vix nata etiam fuerint. At gloria vera
Radicesagit et solida defixa perennat:
Quaesequiturte Thalvvenceli aenumque sequetur.

Iani Dousae patris epitaphium.

Quaeris viator Marte et Arte nobilem?
Quaeris supremum literarum antistitem?
Quaeris fidelem canditorem Annalium?
Quaeris Latinaeque arbitrum elegantiae
Graiaeque? Plauti sospitatorem alterum?
Petronio a quo vita reddita arbitro est?
Et erga amicos integrum atque candidum?
Quid multa? Dousam quaeisiille hic conditus
Qua corpus in libris poloque mens viget,
Et liberis gaudet beatis reddita,


page 873

Felicitate infelix quor praemiserat.

Ad Ioannem Grurerum, de manibus Dusicis condecorandis, incentivum.

Cui Manes Gulielmiaci debere fatentur,
Aonidum ô flos et dulce, Grutere decus:
Fallor an officium et Dusae praestabis id ipsum?
Nemo hocte poterit rectius, et melius,
An memore moneo et Musicis currentibus ultro
Nil stimulis chces tute opus esse meis?
Scilicet hoc volui: Campo et qui etcurrit aperto,
Si quis adhortetur, fortius ibit equus.
Felices animae, quae rantus cerminis auctor
Prosequitur, decorans funeris arbitria!
Est tanti ut moriar, dum vinere carmine possim,
Si minns ipse meo, at, lane, Grutere, tuo.

Ioanni Blansdorfio, de eadem re.

Quid magni sic fies, Blansdorfi funera Dusae?
Exstingui Dusam funere Musa vetat.
Ut tua laudanda est pietas, ita ei error abesto,
Vivus enim volitat Dusa per ora virum.
Nonne eo in historia pariterque in carmine vino
Perfrueris, quando mellea scripta legis?
Parce igitur lacrimis, maestamque reconde Elegiam,
Quin recinat laetum candidus Hymnus epos.
Convenit hoc divis: lacrimae at mortalibus aptae;
Dusica iam mens est addita caelitibus.

In discessum Seidliciorum fratrum.

NObile par fratrum terrae ô decora ampla Bohemae
Seidlicii, tu Iane annis prior, atque Hartvvice,
Nomen patris habens et magnum nominis instar,
Spes generis columenquc boni cum numine amico
Quisse parua domus magnis iactabat alumnis
Nostra modo, menti cum corpore pabula praebens,
Vosque manu veluti ducens per splendida templa
Iustitiae, monstransque inibi sacra iura Quiritum,


page 874, image: dele0874

Monstratura etiam porro, nisi fata negarent,
Vivere coniunctos atque unain sede morari:
Statne ergo in patriam sententia fina reverti
Tam cito? Non totus revolutus circulus anni est,
Ex quo nostra pedes faustossub tecta inlistis,
Huc, qua magnifico surgunt Altorphica censu
Templa, Deo claroque sacrisque dicata Camenis.
Tamne citao satias nostri vos cepit? Atisthic
Sunt etiam Divi, quos numquam audisse pigebit.
Imo etiam longum quosanscultasse iuvabit.
(Has voces animo accipiat Deus ultoramico.)
Parus Sarepta quidem nostra est; at fida suorum,
Qui se commisere ipsi tutela clientum.
Vosetiam illa sinu susceptes fovit amico,
Atque adeo in prima vos parte locavit amoris.
Ergo quid est, abitum quod sic properare coegit?
Credo equidem magni iussa intemerata parentis
Vos revocare domum quibus haud parete nequitis:
Nec ratio actorum est natis poscenda parentis.
Ito domum, haud mansura domi generosa propago.
Mercator velut head uno sub sidere merces
Comparat, ac caelum peregrino mutat in orbe:
Nunc adit Hesperiam; extremos nunc currit ad Indos:
Nunc etiam ad toto divisos orbe Britannos:
Nunc Belgas albos, nunc nigros visit leberos:
Sic veneranda loco haud sapientia prostat in uno.
Multa locis multisaudire videreque oportet,
Multorumque hominum mores cognoscere et urbes,
Ut collecta diu decoret prudentia pectus.
Ito domum, haud mansura domi generosa propago.
Qualis quem exclusit pullum Iovis armiger ales,
Rex volucrum, cum iam sibi pennas crescere sensit,
Remigio alarum fretus contemnere nidum
Incipit, et magno volitans se credit inani?
Tamque escam parat ipse sibi, raptam unguibus uncin


page 875

Sic generosa suos mens dedignata penates,
Degere nec vitam ignava contenta quiete,
Externas gesit peragrando visere ad oras,
Ac se tollere humo atque virum volitare per ora.
Ito domum haud mansura domi generosa propago
Qualis vere novo per daedala prata vagando
Libat apis flores, et sucos colligit aptos,
Unde suas stipet cellas per cerea mella.
Mella hominum generi saepe allatura salutem;
Ast dirum exitium multis paritura venena
Floribus ex illis exsugit araneus Isdem:
Talis dum peragrat terras ac lumine lustrat
Et boma mens proprios recta undique sumit ad usus,
Pabulaque mala mens sibi convenientia carpit.
Nam vitiis gens quaeque suis plerumque laborat,
Et virtute sua dotata est natio quaeque.
Ito domum, haud mansura domi, generosa propago,
Quamquam orbis specimen praebet totius et instar
Praga Bohemorum Regni caput atque Corona;
Aulaque sat potuit Divi monstrasse Rudolphi
Omnem per vitam sectanda cavendaque vobis;
Nec magni desunt exempla domestica Patris
Virtutum ad genus omne tamen vos extera regna
Visere vult genitor nec parcit sumptibus ullis,
Dum videat natos doctrina crescere et usu,
Atque animos pietate Deique timore repleri,
Qui patriae possint prodesse aliquando sibique
Felices nimium quibus est occasio talis
Suppeditata! eheu quam multis saepe negatum
Vidimus hanc, casso desiderioque petitam!
Ito domum haudmansura domi, generosa propage.
Hoc vos consilio non pridem Lipsia missos
Excepit, fovitque sinu quando imbuit ora
Atque animos teneros melle Arpinate cibavit
Dresseri pia cura senis, mentesque polivit


page 876, image: dele0876

Historiâ speculo vitae, morumque magistra.
Inde domum revocans anno mens finda parenits,
Ite mei dixit nati, ô mea maxima cura,
Ire (sed auspiciis felicibus, et ducibus Dis)
Norica qua Patrum se magnificentia fundens
Clara in luce sacris aperit tecta hospita Musis.
Ite sed hoc etiam demittite mentibus imis,
Exceptum et patrio sernate fideliterore:
Sie Pietas vobis cordi, sit regula vitae
Unica nec Dominis sanctus rimor effluat unquam.
Tuque adeo mea cui carissima pignora credo,
Iam Lucine meis age fungere partibus atque
Fac meliora mihi, quae trado, pignora reddas,
Doctrinâq exculta piâ, studioque fideli.
Haec ille et lacrimis oculos implevit obortis.
O dictum inprimis sancti ô memorabile Patris!
Atque piis natis vox oracli instar habenda,
Et scribenda animo et penitis figenda medullis!
Ito domum haud mansura domi generosa propago.
Reddite transacti retiones temporis et vos
Sistite grandaevo pia pignora, sistite Patri,
Et studii et morum huic bona fundamenta probate.
Ac vos fundamenta quidem bene firma locastis:
Sed super exstruere his compagem ceteram oportet,
Nec vos imperfecta relinquere lecta decorum est.
Saepe bonis nocuit quoque consuetudo malorum,
Naturaeque bonae pervertit semina recta.
Hos fugite ut facitis, mei vo, ac spernite longum.
Blanda voluptatum facies et semita primum est
Mollis at exitio sectantes denique mergit.
Virtutis durum primo est iter atque inamoenum:
Tandem autem veris sibi dedita dotibus ornat
Pectora, deliciasque aetezna in secla manentes
Con ciliat celsaque beat super arce locata.
Hoc vos ingressi terite, hunc pertend. te cursum,


page 877

Donec ad optatam sistat vos denique metam.
Ito domum, haud mansura domi generosa propago.
Cen pia longin quas natos dimittit ad oras
Cuncta precans genitrix felicia, vos ita amicis
Prosequimur votis atque omnia laeta precamur.
Sit Deus ipse viae dux certus et optimus auctor;
Totius et cursum vitaefortunet et ornet:
Aethere delapsus vobis ohorus aliger assit,
Ambirumq larus firmomunimine claudat.
Ite bene et seu vos retinebunt patria regna,
Arbitta sive alio vos rerum fara vocabunt,
Nulla dies nostri immemores vos arguat unquam:
Nec vester nostro elabatur pectore vultus.
Nobile par tratrum, et regni decora ampla Bohemi:

Ad Danielem Lucinum eorundem Dd. Baronum Praeceptorem.

NEc tu non Lucine meo comitatus abibis
Carmine dum in patriam te tua fata vocant:
Dum teque et natos magnus Seidlicrus ambos
Conspectum sisti poscit in ante suum.
Namque tibi tua me probiras ita conciliavit
Firmo dumm iunctos foedere mensa habuit:
Nulla querela unquam nostros dum rupit amores:
Dulcia multas te; nil mihi triste fuit:
Ut totam vellem recum traducere vitam,
Viveresi nostrum derur ad arbitrium
Nunc tibi parendum est ratis, numenque sequendum,
Quaeque vam runos patria poscit opem
Formando teneraelinguamq animumque iuventae.
Ceu docto artisicis pollice cera sequax
Induitur varias dertra tractante figuras:
Sic tuum erit mentes erte polire rudes.
Nec vero ulla ribi maior queat esse voluptas,
Quam si isto patriae munere profoeris.
Non tenuis labor est, quamvis sit gloria tenuis


page 878, image: dele0878

Ante homines: sed laus magna erit ante Deum.
Ante Deum tali merces erit ampla labori,
Quamvis saepe homines praemia digna negent.
Grara Deo res est non defodisse talentum
Ingenii, dederit quod cui dextra Dei:
Verum hoc exercere et ad usus promere vitae,
Et Domino mina quaerere lucra sua.
Haec tibi iam velut est mens sic ne desinat esse:
Atque ea, bene te novi ego semper erit.
Carpe viam, Lucine, Deo ducente: penates
Ad patrios saluos saluus et ipse, redi.
Haec facite ô Superi sint ut rara vora benigni,
Si bona tert vitae praemia quisque bonae:
Si probitas expers fuci si candor apertus,
Si pietas aliquid relligiosa valet.
I bene, remque geras bene. Quamquam hinc corpore miggas
Non tamen est noster finem habiturus amor.

Ad Nicolaum Reusne; um Altorsie dvertentem.

SOphus Stagirae paruae alumnus maximus,
Natusque et invicem pater Nicomachi,
Maturus aevi iamque morti proximus.
Rogatus: Ec quem vellet in schola sibi
Succedere, ipse in fata cum concederet,
(Habebat autem plurimos dignissimos
Vestigiis sui magistri insistere,
Ut palma poene in ambiguo foret sita
Sed maxime incliti omnium fuerunt duo,
Terra mari circum flua ambo proditi,
Vini ferax quarum utraque optimi fuit:
Lesbo unus ortus; alter in Rhodo satus,
Menedemus hic; Theophrastus ille nomine)
Ne semina aemulationis spargeret,
Si praetulisset alterum expresse alteri;
Solerter omuem rem expedivit dramate,
Vinum bibebat forte non satis placens:


page 879

Quare id recusans, postulat praestantius:
Et id quidem duplex: Rhodium atque Lesbium,
Praebetur: Ille utrumque gustat. Mox ait:
Utrumque praestans et saporis optimi est:
Sed suavitate Lesbium Rhodio anteit.
Adstans magistri turba mentem perspicit,
Quod Lesbium civi Rhodiemsi praeferat:
Ipsoque mortuo, Theophrastum dein
Sectantur omnes congreges Sophiae ducem.
Tam longa quorsum fabula spectet, rogas
Haec qui legis? Docebo paucis, si placet.
Diversa possedere quae dicti Sophi,
Austeritatem et suavitatem scilicet,
Haec ambo qui permisceat, scitissime
Contemperans Reusuerus est, ut fama fert,
Ut scripta in omni genere mulra comprobant:
Qui Lesbio Rhodium perite tem peret,
Chio Falernum, quique Musis Gratias
Coniunxerit dulcissimo commercio.
Reusnere talem te esse etiam coram doces,
Altorfium dum non piegt te visere,
Altorfium vestigia ruris pristini.
Nostrae tibi grates Camenae maximas
Dicunt lubentes, hospiti gratissimo:
Quod se tua dignatus es praesentia.
Non nunc rosaranni hora nobis sufficit,
Violasue; quae fores coronent aedium,
Iucunditatem maximam testantium.
Quod si soret florum bona nobis copia,
Disseminatis ambulares in rosis
Nunc Musa inops florum tibi instar praebeat,
Quam tu serena, quaeso fronte respice.
Ad arna sic Turingiae praepinguia
Non fusca avis te ducat ex voro tuo.


page 880, image: dele0880

De Antipathia suae Helena adversus ranas

NOn frustra nostrae rana est tam exosa puellae,
Infestum imbellis quam tremit agna lupum.
Garrulitas ranae quae propria, quippe modesto
Invisa est animo; linguaque parca placet.
Sordibus ac coeno tantum illa deinde remota est,
Vivere quaarum in eis rana palustris amat.

Abrahami Ortelis Epitaphium.

NOmine ubi Ortelius terrarum impleverat orbem,
Semper victuris condideratque libris:
Condidit hoc tumulo corpus mortale sed, olim
Quae suspirarat spiritus astra adiit.
Hinc nunc aerumnas hominum vanosque labores
Despicit; exemptum his seque, beatus ovat.
Quaq, infra lunam sunt, puncti et pulueris instar
Cernit ad aetherii celsa theatra poli.
Europamque viri monumento insculpere fas est
Terram Asiam, et Libyen Americamque novam.

Ad Iustum Lipsium.

TE culpant alii pars laudat maxima Lipsi:
Illa facit Satanam, pars facit ista Deum.
Huic Sol, huic Phoenix, Geniusque huic diceris esse:
Diceris hic sectas constituisse novas.
Et quidquid dictarit amorue odiumue cuique.
Iuste, hoc te esse homines post tua fata iubent.
Iudiciorum ego quid dicam in discrimine tanto?
Magnus homo Lipsi crederis esse mihi.
Maior laude es nostra aliorum es crimine maior:
Maximus ingenio, nec minor es calamo

In Nuptias Andrea Knichen et Catharina Wesenbeciae.

MAgne Wesenbeci, nostri decus amplaque saecli
Gloria, Iustitiae clare patrocinio,
Quem fora, pensantem districte iuris et aequi


page 881

Arbitriis sanctis momina, suspiciunt:
Ergo locare duas non longo tompore natas,
Deliciisque tuis te spoliare pores?
Pignoribusne orbare domum et dimittere quibas
Gaudia quae soboles tam bona mille parit?
Aes grave natarium poscunt parrimonia dores,
Quas praebere, patris spectat ad officium.
Sed quid et hic sibi vult praeposterus ordo locandi?
Quando haec nasoendi conditione prior,
Posterior reperit sponsumovi nubat at illa
Natu posterior sponsa prior thalamum
Ingreditur Paschina suam anticipatq sororem,
Subsequitur fausto quam Catharina pede:
Utraque deliciaeque ac spes utriusque patentis,
Et solatiola ac praesidia atque malae
Aetatis fulcrum: donec domus una fovebat
Ambas. Nunc sed et haec et datur illa foras.
De sine mirari. cuicumque haecartigit aures
Fama: magis laetis dic bona verba viris.
Haec etiam immotis siunt connubia fatis:
Nil quisquam hîc sierr dixerit absque Deo.
Illa quidem Aeterni est trantscripta in foedera Sponsi,
Vere magno a quo dote beata viret,
Pascha sacrum ad Superos virgo Paschina celebrans,
Et mundava procul gaudia despiciens,
Divinis sarurata epulis, decorataq honore,
Lingua cui essando haud ulla satisfaciat.
Quisquamne in terras ipsam velit inde recverti?
Finge ut quis velit hoc: attamen ipsa neget.
Nempe ideo in tenera coleo est aetate recepta
Tam cito, eam caeli quod magis arsit amor.
Impatiens amor ille morae fuit, ut solet omnis,
Seque reiacceptae iungero amor properat.
Felix quam sp onsus caelestibus excipat ulnis,
Aeternique fovet foedere coniugii!


page 882, image: dele0882

Impius at, si quis temerare ca gaudia lustu
Intempestiuove in vidiave velit!
Salue labe carensanima et fruere omne per aevum
Sponso, cuius eras sanguine parta, tuo.
Tu quoque delicias ne te amisisse putato,
Aut solaticium, aut praesidium senii.
Clare VVesenbecide quo non ardentius alter
Dilenia sobolem, aut iustituit melius
Arte bona genitor. Quin et tibi multiplicata,
Plenaque nunc demum gaudia crede tua.
Quam nunc amandas domui matronam alienae,
Epatria inque viri praecipis ire manum,
Tempus erit quando, veluti cum foenore largo
Semina, lara arctans horrea, reddit ager,
Sic tibi de gnata hac neptes dulcesque nepotes
Proucnient, animi gaudia mille pii:
Tuq adeo iam nunc matrona adsuesce vocari,
Qua, Catharina, tuo tempore mater eris.
Pulchra et Knichenium praestabis prole parentem,
Saxonici cuius pendet ab ore Ducis
Aula, virumque colitsummo, quo est dignus, honore:
Cuius eris radiis tu quoque clara viri:
Conseruesque genus seros vel ad usque nepotes:
Factaque anus quamvis, non videraris anus.
Iustorum et generi solitum benedicere numen
In thalamis praesens experiare tuis.
Nunc ad te unde oria est, mea tan dem Elegia revertit,
Clare VVesenbeci, et posse placere tibi,
Posse placere tuo genero (placuisse probatis
Laus est vera viris iudicioque gravi)
Exoptat. Dulco: quod si hic tibi visus amarus,
Haud aliter constar, scis bene, vita hiominum.
Temperat his vicibus vitam Deus: Ille paterna
Pocula defundit dulcia amara, manu.
Ille sapit, qui sese ad nutum accommodat eius:


page 883

Et benc oportet huic cedere, quicquid erit.

De nativitate Heliae Putschii.

Cum caderet de matre recens modo Putschius infans
Risu orsus vitam dicitur esse suam.
Scilicet ostendens humana quod omnia nil sint
Quam risus, puluisque, atque adeo nihilum.
Talia cum sciret terrena; alia omnia caelo;
Illa fugit celeri, sed petit ista gradu.

Clarissimis in Belgio viris, super Iani Dousae exsequiis, etc.

Saluete ô Batavae clarissima lumina terrae.
Qui Latium doctasque migrare iubetis Athenas
Ad Belgas mundique in faecibus aurea secla
Instauratis, et invidia affirmante beati:
Saluete: Et ne vosluctum illum tangere solos,
Ac desiderium moriens quod Dousa reliquit,
Credatis forsan legite haec quoque carmina, silvis
Noridos atratae quae dictavere Napaeae,
Multa super Dousa lacrimantes, multa querentes,
Non sine laude viri meriti tria vivere secla?
Quin si fara sinant aeternum vivere digni,
Et vivit superûm stellanti in sede receptus:
Vivet et in terris, dum litterae erunt in honore.
Haec me fasciculum voluêre adstringere in unum
Sanctae, noster amor, et dulcis cura, Camenae,
Mittereque in vestras pro tristi munere terras;
Tristi equidom, sed quod pietas tamen officiosa
Commendet gratum faciens dum debita soluit
Manibus, et meritis virtutem laudibus ornat.
Si tamen ulla viri meritis pat effe potestlaus:
Accipite ista igitur, Clarissima corda virorum,
Aequis, quod vestrum est animis, linguisq favete
Conanti ingentes Deusae diffan dere laudes,
Diffisas licet anre saris qua vesper et ortus
Prom untue alterno, vel condunt munere Solem.


page 884, image: dele0884

Vos quibus Herois propius fuit inclita virtus,
Miliriae simula armatae, et spectata rogatae,
Cognita, quam nobis clararunt fama librique,
Vos meliora date his, ut par im eriam ante dedistis,
Sic clara aeterno mors vestro in carmine vivet,
Cuius et in scriptis numquam delebilis exstat
Gloria, candidulae monumentis insita famae.
Sic olim vobis facient quoq mutua multi,
Rebus ab humanis ubi vos exemerit aevi
Arbiter emeritos civesque adscripserit astris.
Sed prius officii numeros implebitis omnes,
Humanumque genus meritis cumu labi isamplis,
Quod facitis, facere et nullis cessabitisannis
Dousae autem ornantes tumulum superaddite versus:
Flos Dousa sonii coetus hac clauditur urna,
Quem virtutis honos ad caeli sidera vexit:
Aut etiam saxo Graium hoc inscribite carmen:
Tu/mbos o(/d' e)/ndon e)/xei Dou=san kluto\n a)/nqos a)oidw=n,
Ou(= a)reth\ polu/olbos e)s' a)/ntugas h(=ken o)lu/mpou.

GABRIELIS ROLLENHAGII MAGDEBURGENSIS.

Ad. Lectores.

TV quicumque vides nostro signata libello
Carmina, sed casti carmina plena ioci;
Lascivis numeris offendi desine: non sunt
Carmina subductr nostra supercilii.
Quod cupide nimium tibi si scripsisse videbor,
Da veniam in venam venit amica Venus.
Candida laudavi candentis membra puellae:
Tuquoque candorem, candide Lector, ama.

Aliud.

Et mea livor iners mordebit dente procaci


page 885

Carmina, multus eis rosor et osor erit.
Zoile non tibi, non vulgo mea Musa laborat:
Sola mihi doctis cura placere viris.

Aliud.

Qui nemus hoc tran sis adolescens fronde recenti,
Quod tener in tepido pectore saevit Amor:
Non heic maturos fructu succosqua suaves;
Sed fruticum gem mas conspicis ecce rudes.
Veris primitias spem Vatis, carpere noli:
Et feret aetatis mitia poma dies.

Paetae rosas decerpenti:

Carpis Acidali marulatos sanguine flores;
Flos florum, floris carpor amore tui.

In Cupidinem.

En blandus liquidos flet uniones
Nec ponit lacrimis modum Cupido!
Nimirum facibus tuis, puella
Alae remigium Dei sinistrae
Laesisti: Paphias pedes sub arces
Quondan cogitur ire, quo volabat

Mars et Iuno.

Turpe Deo est dixit Cupido, Saturnia Marti,
Quod te ferratae [(transcriber); sic: ferratre] circumiere plagae.
Cui Mars: has nugas stolido dic Iuno marito,
Tunc an eram Coluber Bos, Equus, Imber, Olor?

Ad Cupidinem.

Si tibi corde larem posuisti perfide nostro,
Dic Amor, in propriam cur furis igne casam?
Ingratus meruit cum stigmate dicier hospes,
Qui cremat insontem qua latet ipse domum.
Aut tua de nostro fer corde incendia, fronte aut
Hospiris ingrati ferre memento notas.

In Paetam vulneratam.

Cum mea lux spinae violaesset acumine dextram,
Lacrimulae ex tremulis emicuere oculis.


page 886, image: dele0886

Purpureasque genas nivei cristallina gutta
Humoris liquidis undique tinxit aquis.
Non aliter roris per prata virentia sucus
Irrigat Idalias sole oriente rosas.
Hoc Amor observans, me iudice nefeio risu
Pulchrior, an lacrimis virgo sit ista refert.

In Satyriscum.

Tu nemus argutum, vos praeta virentia vallis,
Tuque cachinnistrepis flumen arundinibus:
Dicite si Dominam per verna crepuscula nostra,
Istis vidistis se glomerare locis.
Sic ego, sic capripes Satyriscus, Hamadryadesque
Sub corylis virides queis facit umbra lares:
Id vero magnus prchibessit iupiter ista
Ne tangat pedibus nostra vireta suis.
Nam nemus, et valles, et prata virentia, flumen,
Fluminis et caunas ustulat igne suo.

De febri mea.

Cum me mirifice febris vexaret anhela;
Hinc Paeta hinc medicus vult Amor esse meus,
His ego, dixit Amor, facibus bene frigora pellam,
Aestus Paeta tuo frigida tolle gelu.

De mente mea.

Aufugit e nostro mens pectore: pectus amicae
Incolit: in pulchra vult habitare domo.

In iconem Paetae.

Dimidiam Venerem divinus pinxit Apelles:
Cernere vis totam? Paetula tota Venus.

In eandem

Quanto pulchrior es venustiorque
Formae dotibus omnibus puellis;
Tanto pulchrior est venustiorque
Qua picta es tabuia omnibus tabellis.

Cupido vitreus.

Quem tibi transmitto vitreum, mea vita, puellum,


page 887

Non est fictus Amor, verus at ipsus Amor.
Scilicet ille polum matremque Paphonque relinquit,
Quod de his maiorem crederet esse tribus.

Cupido et Venus.

Matris Acidaliae soboles cum funus amantis
Cerneret et tepidi lurida busta rogi:
Exsiliens Veneri motis haec reddidit alis;
En einis est hodie qui fuit ignis heri.

In Paetam iter facientem.

Paeta volubilibus rapientibus esseda mannis
Roscida per nemoris tesqua legebat iter.
Quam procul advertens Mavors einube corusca,
Cum Veneris caperet basia, sic retulit:
O Dea, si nostris te non complecterer ulnis,
Huic Divae fierem re ratus esse, comes.

Paeta et Amor.

Hac mihi quid pharetra facies facibusque Cupido?
O puer imbellis? Paeta superba refert.
Ne foret haec nostrae petulantia inulta puellae,
Haec face concussa reddidit ales Amor:
At tu mens rerro quae nunc est durior omni,
Flexilior iunco fiet ab igne meo.

In Paetae [(transcriber); sic: Paeti] capillos.

Aureolos Soli aptarat Paeta uda capillos:
En! tua nunc siccat retia, dixit Amor.

De eiusdem oculis.

Quaeris quas habeat sedes cum matre Cupido!
Paetae oculis puerum cum genitrice tenent.

De eadem.

Quantum Priamidi formosa marita Laconis
Visa fuit nuribus pulchrior Argolicis:
Tantum prae cunctis quas Parthasis educat Arctos,
Pulchrior est oculis Lipsica Paeta meis.

Mors et Amor.

Haec Venus ad Mortem; Cur tu geris aemula Amori


page 888, image: dele0888

Nomina cur Mor amor, Mors et acerba sonat?
Mors ait; An veteres a morsu nomen Amori
Indiderint etram nescio mordet Amor.
Mordeo Mors ego, sed morbis pro den tibus utor;
Mille spei atque metus dente momordit Amor.
Blandus is estrego sum trux: ia face perdit amantes:
Falce timenda ego sum: tela at uterque gerit,
Coecus uterque sumus; quin corpore nudus uterque:
Disto ab Amore tamen. quantum anus a puero.

Lacrima.

Lumina, Paeta mihi liquidum soluuntur in imbrem:
Non restinguendo sed calet igne iecur.
Orta mari Venus ad lacrimas; sed natus in Aetna.
Ad flammas pronum Paeta, Cupido facit.

Aurora et Paeta.

Nuper purpureos agitans Matuta caballos,
Videram e summo te mea Paeta polo.
Scilicet ô virgo mihi nunc mea forma pudori est:
Cedo tibi mannos: dixit, et erubuit.

In Paetam iratam.

Humanas humilis sternit pavor ilico menteis,
Cum sonat aetherio missus ab axe fragor,
Ne mirere igitur quod cor mihi palpitet intus:
Ecce tonas: pectus tange, timore tremit.

Vulcanus et Ceres.

Oscula libabat Cereri Vulcanus: at illa
Heu cremor, hos cineres collige dixit Amor.

Templum Cupidinis.

Cur Amor in nostri scandis Capitolia cordis?
Cur tibi sacra mei pectoris ara placet?
Divinos posito tribuit mihi polite cultus,
Paeta, reor numen sentit et illa tuum.

Ad puellas.

Vos quae vicino pro more a fonte focove
Poscitis ignem, undam [(transcriber); sic: nudam] poscitis; ite citae:


page 889

Sat flammis lacrimisque datum sunt lumina fontes,
Aestuat aeternus sed mihi corde focus

Charites et Paeta

Treis Charitas retulit vatum ingeniosa vetustas,
Sed tamen illarum quatuor esse solent.
Formosum in vultu aspiciens Aglaia co orem,
Quarta ait es nobis Paetula iuncta tribus.
Aoniis sappho quon dam est soror addita Musis,
Cur soror a noctro sis alie na choro?

Oraculum Delphicum.

Consultum tripodas flammas in amore perosus,
Currebam Delphos nuper Apollineos.
Quando age cessabit mens ardor, Apollo? rogabam.
Quam primum cessas vivere, Phoebus ait.

Venus et Paeta.

Incultam aspiciens Paetam ambitiosa Dione,
Inquit ei, an numquam est nectere cura comam?
Cui Dea casta Tuo piacas ut altera Marti
Te come, sum domino sat bene compta meo.

Phoenix.

Phoenicem finxit veterum schola docta sophorum:
Phoenix sum verus non ego fictus amans.
Igne cinis fio de puleribus que renascor:
Denascor, nascor, sia rediuivus ego.

Venatio Cupidinis.

Errabam meditabundus solusque vagabar
Incaute nuper per nemus Idalium:
In laqueos pedibusque feror teneorque, Cupido
Quos de concinnis texerar ipse tuis.
Haereo clamo; miser manibus pedibusque laboro
Rum pere: mox aderat Calliopea mihi.
Subdola venantis pueri quae texta resoluens,
Sis liber nostro munere, voce refert.
Scilicet Aonias si menre sequare sorores,
Retia non oberuat quae tibi tendit Amor.


page 890, image: dele0890

Metamorphosis.

Quid mare si fiam? verat implaca bilis ardor.
Quid si ignis? flammas impedit humor aquae.

Amans comparatus IV. elementis.

Igneus est nobis vigor intra corda favillas
Qui gerimus Veneris de face flammivoma.
Aerios referunt suspiria renuia ventos,
Quae de sollicito pectore missa sluunt.
Cum gemitu lacrimas et acerbos fundimus imbres;
Mox nos in cinerem folnet amarus Amor,

In Cupidinem.

Excutiens pharetram Divum puer atque hominum fax,
Stabat in exitium Paeta pudica tuum.
Flammivomis mox ignem oculis iaculando pharettam
Corripis ad Venerem pergi, et inquit Amor:
Igne suo ô genitrix pharetram succendit et arcum:
Iuris in hanc Divam nil meus ignis habet.

De Amore ad Paetam.

Cor rogus est: nam telorum scatet undique liguis,
Succendit facibus quae Cytherea suis.
Inde tot ardentes proflo miser ore favillas,
Acris et ima calor lapsus ad ossa furit.
Huc ades, ô mea vita, meo succurre dolori:
Tu nisi mî vitam reddere nulla potest:
Labra tuis conclude labris, ne spiritus ore
Exeat; at flammae mortua vis pereat.
Vidi ego quae admisso creverunt aere flammas,
Aere sed vidi deficiente mori.

Venus Gnidia.

In Gnido stabat Pario de marmore fano
Diva Erycina manu condita Praxitelis
Hanc iuvenis niveos nimium spectando lacertos,
Ignibus obsoenis arsit, amator iners.
Conditus et media noctu testu dine templi,
Furtim marmoreae concubuit Deminae.


page 891

Sic ihnenes niveas sectamur amore puellas;
Corda gerant quamquam marmore dura magis.

Venus et Cupido.

Haec Amor ad matrem: Si nunc vir integer essem,
Haec te dignannrus Paetula sola foret.

Iano Cernitio.

Ut faciem formam que meae, moresque puellae
Decantem lepido carmine, Iane iubes.
Non male forsan ego mortalia tollere lande
Possum: sed bene me numina posse nego.

In Cupidinem.

Sub Paphiis abscondit Amor sua tela rosetis,
Ne cremet haec radiis ignea Paeta suis.

Henr. Zeisingio Galeogropho.

Aeri quid properant tua caela insculpere Paetam?
Incidit cordi cuspis amoris eam.

Paeta.

Debes oscula mille, Paeta, nobis,
Quae dudum tibi credidi. labellis
Debes oscula mille, tuquenostris
Dicis quae tibi credidi quid urges?
Si mî haecoscula mille Paeta, reddes,
Quae dudum tibi credidi labellis
Tunc haec ofcula mille Paeta reddam,
Quae dudum mille Paeta credidisti.

Eidem,

Cur solam te Paeta, adaemem celebremque requiris?
Est facies soli carmine digna tibi.

Tumulus Ortae Blomidis.

Sparge Viator humum foliis et flore recenti:
Vere aevi periit flosculus Orta sui.

In Muscam.

Musca velut flammae splendorem stulta sub ore
Non refugit, qua aliquid dulce latere putat.
Sic Venus aeteino statuit Cythereca fato,


page 892, image: dele0892

Ut sequar hanc et amem cuius ab igne cremor.

Basium.

Si quit ab infusa decrescere Pallade lampas;
Oscula decrescet per tua noster amor.

In Paetam.

Musas Paeta Deas colit artis: at ipsa Dearum
Dici, et Musarum maxima Musa potest.

In rivalem.

Est mihi rivalis crucians me mille figuris,
Virtutem ob raram: quem meus [(transcriber); sic: mens] ignis amat.
Non tamen huic quidquam damnive crucisue precabor
Sat dabit huic Perae flamma superque crucis.

Ocelli.

Adspectans Paetae geminum ceu lumina sidus,
Dum fremit unda maris, talia dicta dedi:
Inveni portum: Castor Polluxque valete;
Paetae Tynadridum limina lumen habent.
Nil ego nunc aestu moror aequoris aurea Paerae
Lumina non dubiae signa salutis erunt.

Ad Paetam.

Ut comes it, radios per Solis euntibus, umbra;
Phoebus cum premitur nubibus umbra fugit.
Sic mihi dant vitam radiantia lumina Paetae;
Sed pereo quoties contegit illa peplo.

In Paetam.

Musica, dulce merum, mens et sibi conscia recti;
Antribus his aliquid dulcius esse potest?
Haec ego: Paeta mihi coniux ramen addita dulcis
Par tribus his, si non dulcior, inquit, erit.

Xenium.

Ut faber explorat subiectis ignibus aurum;
Septuplici sic cor torruit igne Venus.
Munera visien cor purgaro purius auro.
Aurum an cor donans, quis potiora dabit?


page 893

Cupidini:

Aeolus emissis reserato e carcere ventis,
Exstinxit faculas saeve Cupido tuas.
Hucades! en oculo trcenulo fulgore micantes:
Accendet faculas ignea Pata tuas.

In statuam Petrae puellae.

Sculpta stat heic Petra e duro durissima saxo:
Saxea cur forma est? saxea Petra fuit.

Ad Cupidinem.

Nil agis ô puer igne ruo srcor da cremabis;
In Paetae cineres hos feret Aura sinum.

Ad Paetam.

Es mea tu semper semper mea Paeta fuisti;
Et mea quod superest tempore, semper eris.
Nam tua forma viret verno ceu tempore flores:
Fallori anaete tem me quoque vate feret?

Flamma Veneris.

Certum est mille foco de Tardipedis scintillas,
Unam quam Veneris de face malle pati.

De tribus puellis.

Convenere uno bellissima Magdalis, alma
Christalla et pariter culta Charina loco.
Tunc equidem multis tuno Christilla Minerta
Magdalis esse venus visa Charina fuit.

Donum Paetae.

Das adamanta mihi dulcissima Paetula; certum
Pignus amicitiae qui mihi semper erit.
Quam bene conveniun haec munera Paeta puellis,
Quae gemmis, forma sunrque rigore pares!
Nam quamvis nitido non cedas corpore gemmae,
Hoc ademante tamen durior esse soles.

Ad Paetam.

Cernere concisa multam cupis arbore silvam?
Inspice, lux, cordis spicula mille mei.


page 894, image: dele0894

Amor mora.

Blandus Amor, rapidis qui tortet pectora flammis,
Paetula, transpositis est mora litterulis.
Nulla tamen gravior res est re ceste probabo,
Quam ferat ut tardas cor in amore moras.

De Artemisia ad Paetam.

Mausoli cineres bibit Artemis uxor amati,
Ardor ut aeternus fine careret heri.
Ardeo, lacrimulis cinerem hauri, Paeta rigatum:
Pectoris ingrediar pulchra sepulchra tui.

Ad Amicam.

Mirabar Natura parens cur singula rara,
Bina tamen dederat pleraque membra mihi.
Sunt oculi gemini, nares, auresque labellaque
Atque manus gemini sunt mihi fulcra pedis.
Cor tamen est unum: ne sit sine compare, quaerit
Quod sibi coniungat cor, mea vita, tuum.

In labella Benciae.

Bencia cum gravidae matris properaret ab aluo,
Adspiciens caris lumina prima genis:
Supposuere manus Charites, et turba sororum
Docta novem iactat quas Heliconis apex,
Alma Venus violas placidis inspersit ocellis,
Et tetigit vernis ora tenella rosis.
Puniceos referunt hinc labra corallina flores,
Purpurat et rosea nunc quoque mala nota.

Veneris fontana.

Haec aqua quae guttis leviter salientibus exit
E papulis Divae quam tremit altus Eryx;
Pensilis haud unda est quam fistula libat in altum,
Lymphave de coe cis ducta foram inibus:
Sed fluit e lacrimis, quas Cypria pascit, amantum,
Perperuum blando gurgite frigus aquae.

Ad Paetam

Vidit in Idaeo tres pastor vertice Divas


page 895

Dardanius: vidi tres ego Paeta, Dies
Uno tres vidi iunctas in corpote: vere es
Fronte Venus, podibus luno, Mierua labris.

In Pholoen.

Fessa recumbebat tremuli prope murmura rivi,
Innocuo Pholoe membra sopore fovens
Mollis apis libare novi dum fluris honorem,
Eque labris cupiunt sagere veris opes:
Illa manu nivea rutbens examina pellit,
Atque apis in terram multa repulsa cadit.
Hoc Amor adspectans: ô dulcia funera! dixit,
Virginis huius apes flore perire decet.

Epitaph. Christinae Harbardiae.

Christinae Venerisque vides communia busta:
Conduntur simul heic occubuere simul.

Paetae.

Naso versi culos fadit dictante Corynna:
Et tibi materies Galle Lycoris erat,
Non ego Nasoni concedam aut carmine Gallo,
Si qua Corynna mihi, si qua Lycoris erit.

In Dominam.

Dic mihi nate Dea facibus metuende Cupido,
Quo pectus Dominae laeseris igne meae?
Sic ego sic festinus Amor quam falleris inquit:
Lampade qua potius me cremeti ipsa roga.

In speculum Dominae.

Cum mea lux speculi se lustrat in aequore, si quid
Conspicit egregium corpus habere suum,
Digna iubet menteru forma hac praestare pudicam;
Si quid turpe videt, corrigit ingenio.

In Lipsiam.

Salue delicium mundi ter Lipsia salue.
Salue Misniaci pulchra corona soli.
Cui Musae Phoebusque dedit Parnasia tempe;
Blanda Venus Nymphas arua beata Ceres.
Neptunus Plissum, Mars bellica contulit arma;


page 896, image: dele0896

Divitias Iuno, Iupiter ora viris.
Linguae delicias, et merces nun cius addit
Caelicolum; cur nil Diva rotunda negat.
Omnibus at rebus cum Lipsia dives abandes;
Cur te: Pandoram non ego iure vocem?

Ad Maximum.

Ergo dum vivam molles ignlorius annos
Transmittam meritae maxime laudis inops?
Invida gens, gens invida gens gens dura feroxque
Queis sordent vatis carmina cruda novi
Sic veteris semper ce ebrantur pocula Bacchi.
Et laudant miseri saecula prisca senes.
Carminibus si fama meis dum vivo negatur,
Saltem post cineres nescia mortia crunt.
Ergo mei nimium ne festinate libelli:
Quae post fata venit, gloria vera venit.

De ove, cane, et lepore

Iupiter in caelo Lepori concesserat omnes
Ut fugeret nulli praeda foretque cani.
Immemorat longe post haec, concesserat idem,
Omnes ut lepores prenderet ore, cani.
Nescio quo fato leporem canis iste, sed istum
Insequitur captum prendit et ore tenet.
Ne videa turi ibi mentitus Iupiter inter.
Astra canem et leporem iussit habere locum.

In patrem familias.

Non est utilior fimus quam stercora fundi
Quae dominus solea portat [(transcriber); sic: portant] in arua sui.

Ad Marculum.

Ut bene magnanimi fert vis generosa caballi,
Ante ferox quamvis bombilet ora crebro.
Nec capit abiectis culices Iovis armiger ales;
Sic nauci murmur Marcule faxo tuum.

In Magnum.

Cur tibi Magne dedit paruam Cytherea maritam?


page 897

Plus satis ante tibi viderat esse mali.

De Androphile.

Obtutu in nostro tremulis herebat ocellis
Nubilis Androphile murice tincta genas.
Tunc ego; quin terram lascivo lumine lustres:
Sic oculos castas non agitare decet.
Quidni? virgo refert: imo tu cernuus herbam
Intuearis, humus nam tua mater erat.
Mobilibus iuvenes nos quaerere iussit ocellis,
Cum Deus e iuvenis pectore struxit Euam.

Epitaphium Haideccii.

Bartolus et Baldus, Iason, Themis, Eunoma, Peitho,
Tres super orbe viri, tres super astra Deae,
Hunc genuere, vel has genuit Haideccius unus,
Tres super astra Deas, tres super orbe viors.
Imo omnes superet, si fata Deusque sinant, et
Hoc super orbe viros, et super astra Deas.
Hoc moriente simul, credis? (vix credere possis)
Hinc ex orbe abeunt, hinc super astra abeunt.
Bartolus et Baldus, Iason, Themis, Eunoma, Peitho,
Tres uper orbexiri, tres super astra Deae.

In Helluonem.

Ut nostram vitro similem sciat Helluo vitam.
Exhaustis vitam perdidit ille vitris.
Nec vacuare satis vitreosque haurire culullos
Sed quoque, quod magis est, Helluo vitra vorat.

De amicis.

Ut rosa quam rapidi gravis halitus attigit Austri,
Plangit humum spollis orba decora suis:
Sic ubi te cirum fortuna flabra novercae,
Horrida spirabunt, omnia diffugiunt.

In Granobium.

Granobius me angramma rogar: sed in omnia verso
Nomine, Granobius mox Grobianus erit.

In amicos.


page 898, image: dele0898

Si nisi qui vitam et nummos postponit amico,
Nullus amicus erit: nullus amicus erit.

In Podagram.

Cum Venus et Bacchus non casto foedere iuncti,
Sensissent vetiti gaudia mille tori,
Prodiit in lucem, quae neruos dira Podagra
Excruciat, tumidos debili catque

In Virgines vel quasi.

Si nisi quae sernat pudibundam in pectore mentem,
Nulla pudica manet. nulla pudica manet.
Namque pudicitiam virgo rarissima curat:
Quaeque procos culti munera quaeque proci.
Si quae lascivis scit amantes vincere dictis,
Quaeque pudica manet, quaeque pudica manet.

In iconem Christoph. Dorstadit.

Christophorus magni soboles generosa parentis
Dorstadii tali fronte habituque fuit.
Artus expressit pictor, vultumque severum,
Cur non et mentem? non erat artis opus.

In Sethum Caluisium.

Orphea nunc. Sileat priscorum fabula vatum,
Carmine qui traxit robora, saxa feras.
Maius opus movet arte sua Caluisius: ad se
Cantibus ille homines attrahit, ille Deum.

In vitam humanam.

Quid ceruo celeri velocius est? Leopardus,
Quid Leopardo? trux tigris, quid tigride? flumen
Flumine quid? nubes, quid nube fugacius? aura,
Aura quid? telum, telo quid? fulmen, at ipso
Fulmine quid rapido rapidum mage? vita, sed estne
Hac aliquid vita velo cius? ut reor, est nil.

Sapientia vera.

In partem quicumque bonam res accipit omnes,
Hic dici sapiens cur mereatur habet.

De Tempore.


page 899

Tempora cum desint multis multique supersint
Temporibus, sapiens utere temporibus.

In opus Musicum Frid. Weissensee.

Luterpe blandi modulaminis alma repertrix,
Dum parat in supera tendere sede chelyn:
Audiit occulto VVeissenum forte meatu,
Aemula ferre suis carmina carminibus.
Audiit, erubuit: VVeissenis Musica, dixit
Cedat nostra modis: deposuitque chelyn.

In Aristippum.

Cum quis Aristippo barbari forte magistri
Discipulo obiceret: tu quoque Laida habes:
Laida mox habeo respondit Socratis haeres:
Sed tamen a turpi Laide non habeor.

Inscriptio Musaei.

Este procul litui strepitus, procul este profani,
Trux Mars esto procul: spurca recede Venus.
Fieridum lassus recubans heic cantat in ulnis,
Filaque divinae tangit Apollo lyrae.

Ad Zephyrillam.

Crastina ubi croceo veniet Matuta recursu,
Roscida villosum pastum agam in arua pecus:
Huc ubi tu niveos inter fers concolor agnos,
Valle sub umbrosa prisca per aura pedes,
Descendam Zephyrilla: pecus servabit Amyntas,
Vel, nec enim curo, grex erit esca lupo.
Thyrsus ab urbe tulit mihi nuper ab urbe, sed: ô quid?
Quid? quae Amaryllis amat, munera rara veni.
Ex illis aliquid tibi iam Zephyrilla dedissem:
Gratius e cumulo sed placitura leges.
At vos horrifremis metuendi flatibus Austri,
Parcite trunco in quo nomina scripsit amans:
Sed nostros vestro hinc differte furore furores:
Vestra vel ut motiar susciter aura faces.

In Symbolum Franc sci Romani.


page 900, image: dele0900

Sint austera licet duro sub cortice, et intu:
Petrosos acinos mespila spissa gerant:
Si Romane tamen macerntur tempore iusto:
Nil est Pomonae mollius inter oves.
Sic quamvis primo lis dura videtur et ingens,
Tempore sit iusto mollior illa tamen.
Tu quoque me Themidis duxisti primus in hortos,
Durus sum ingenio, tempore mollis ero.

Caciliano.

Qui sapit, ille sibi fidum quem credit amicum,
Dextera cum ridet sors et amica probat.
Rebus in adversis fidum qui tentat amicum,
Ille nimis tarde, Caeciliane sapit.

Mimesis Persii.

Non ego Parnassi captavi in vertice somnum,
Nec gero Gorgoneis ora rigata vadis.
Ut canerem Latio carmen sermone Poeta,
Ut nossem ad numeros increpitare lyra.
Horum Heliconis paex est gloria, tuque Pyrene
Pallida, quas hederae fronde sequace fovent.
Rusticus agresti sed ego crepo carmina canna,
Indignumque sacro tinnio vate melos.
Psittace quis docuit Graecam te efferre salutem?
Humanos quis te garrula pica sonos?
Maximus ingenii venter largitur, et artis:
Quae natura negat qui docet arte sequi.
Solius in medio nummi spem pone dolosi:
Pegasidum coruus cras canet ore melos.

Christus Iesus.

Sum via: nemo mei sequitur vestigia callis,
Vera loquor: verum nemo loquentis amat.
Sumlux: at tenebras mundum praeponere clari
Cimmerias facibus luminis euge vides.
Sum vitae dator: et quis me vitam rogat? omnes
Credunt se invito vivere posse Deo.


page 901

Quamvis forma decens et amabilis esset: amabar
Ob faciem raram non tamen orbe magis.
Sum Rex: quis vero Regis pia iussa capessit?
Sum pastor: nostrum vastat ovile lupus.
Sum vits: teneo nullos truncata racemos,
Sum caput: at possum quaerere, corpus ubi est?
Si contemptores nostros contempsero Iudex,
De merito porerit nemo rigore queri.

In Poetas.

Dulce canit Philomela melos gratumque colonis:
Spem fructus meriti non habet inde tamen.
Carmina sic miseri cantamus mollia vates,
Quamvis non capiat praemia digna labor.

Elisabethae Reginae Angliae.

Si Dea Iuno fuit iucundis moribus omnes
Ante Deas, etiam tu potes esse Dea.
Viribus ingenii si praevaluisse Mineruam
Aiunt: prae reliquis tu mihi Pallas eris.
Pulchra Venus roseo si corpore vincit utramque:
Et Venerem, et reliquas vin cis, Elisa, Deas
Moribus, ingenio, laudatae munere formae,
Iuno, Minerua, Venus cedat: Elisa Dea est.

Ad Luciferum.

Lucifer aethereae custos formose cohortis:
Coge pecus: numero grex caret ille suo.
Cetera, si nescis, fulgent modo sidera caelo:
Bina meae Dominae sidera somnus habet.

Grutero, Taubmanno, Heinsio.

Numina vos vatum quos saecula nostra tulerunt,
Quos sacer Aonii fluminis humor alit:
Flectite divinae radiantia sidera frontis
Ad mea quae vobis carmina dono precor.
Ludicra si vobis haec (quod confido) placebunt:
Tum mihi scripta vetus per mea nomen erit.


page 902, image: dele0902

Sin minus: interea qua porrigo sumite prompta,
Magni in vos animi pignora parua, manu.

SAMVELIS ROSENBOMII HOLSATI.

Honori Philosophico Bartholomaei Batti.

NItente vere cultu
Repullulantis herbae,
Laticis salubriore,
Peniris soli e medullis
Rapidi ungula veredi
Sub calci trante fossi,
Siti, aestuans, hiulca
Rigere labra limfa
Viridis cohors Iuventae
Petebat Hippocrenen.
Bifidi petebat inde
Iuga verticosa Pindi:
Charitum petebat inde
Pictos virore campos,
Vernos, facros, apricors:
Fruticumque messe fetas,
Plantis, scapis, fibrisque,
Per areas, locatas
In tessarae figuram,
Vagari, erat lubido:
Hiantibusque ocellis
Frutices facris in hortis,
Plantas, scapos fibrasque
Obire, erat lubido:
Auidoque portionem
Meditullio fruteti
Resecare de feracis


page 903

Cute stirpis, ungue, fructus:
Et stirpe deresectam
Proprios suos in hortos
Repastinationis
Traduce novatione
Transferre, et in futurae
Spem messis atque fructus
Plantare, erat lubido.
Frutex Rosae stat asper
Mordace vepre cinctus:
Violae latente caulem
Urtica sepit igni:
Tribulusque munit hamo
Scapum trahace Lili:
Aliasque et hinc et illinc
Inertis armat horror
Ruscique, carduique
Folia, atque Ononis, angu
Iosusque sonchos herbas:
Thymumque, Amaracumque
Centaurium, Ocimumque,
Rutamque, Saluiamque,
Lavandulam, atque Nardum,
Selinum, cichoriumque,
Aquaticamque Loton,
Amaranthum, Alysson, Orchin,
Pellandrium, Hormrnonque,
Thymbramque, Teucrionque,
Ophioctonum, atque Phasganion.
Mylen, et Irin,
Guttasque lacrumantis
Helenae solo profusas
Anguis latens in herba
Gyro obulouta torto
Male conspuit veneno:


page 904, image: dele0904

Araneusque netor
Simul artifex trementem
Pedis aemulante filosi
Operatione telam
Suspendit in supremo:
Repensque Bufo in umbra
Trux halitu venenat
Oris nocivi odoram
In Sole pendulam, anram.
Pars illius cohortis
Fruticem Rosae apprehendunt
Manu, amputantque stirpem:
Et dum labore in isto
Versantur amputandi
Acumine icti adunco
Verprium manus cruentant.
Viso hoc, statim ora pallent
Ob sanguen, atque vulnus,
Fruticem et Rosae amputatum
Pede proterunt maligno:
Sterlesque ab hacces stirpc
Fugam parant fugacem.
At pars secunda sollers
Nihil illius dolore,
Vepriumque punctione
Tremefacta, constat acri
Sibi mente, mente alacri
Audax: manu apprehendit
Fruticem. Scapum, atque Caulem
Violae, Rosae, atque Lilî:
Aestuque soluit uno
Simul istum, et istum, et istum,
Nihil ictuum cruore,
Urticae adustione,
Sentisque prurienti


page 905

Commota rosione.
Postaream in subactam
Ceruice portat horti,
Et humo inserit tenellas
Sirempse lege plantas.
Subito insitum virescit
Foliis, solum Favoni
Vegetante lenis aura,
Protuberantque fronde
Praegnante mille gemmae:
Iam iamque partitudo
Violae, Rosae, atque Lilî
Flores dabat recenteis:
Violas suaviores
Arabum fragrante messe,
Rosasque purpuranteis,
Quas candidas Adonis
Cruore tinxit olim
Dente impetitus apri,
Unde erubere suetae.
Et lilium decorum,
Iuno quod ipsa lacte
Suo rigavit olim,
Perhibetur unde natum
Fluore lactis ipso.
Hos flosculos Thaleia
Venustulilla virgo
Specie modestioris
Oris, sonique blaesi,
Metebat ungue summo,
Calathoque dona texto
Condebat illa florum:
Iungensque eis odoram
Casiam, Melissophyllon,
Apiumque, bacculasque


page 906, image: dele0906

Myrti, et sacrae corymbos
Laurus, marisque rorem,
Famae parat perenne
Decus aeviternitatis:
Capitique consiroris
Hinc pactilem corollam,
Virtutis indicinam,
Et praemium laboris,
Concinnat hortulani.
Quis, Batte, temet huius
Partem neget cohortis?
Dum prodigus laboris
Colis ingeni fera cem
Noctu, diuque agellum,
Et inseris politas
Satu Sophistico aureis:
Volitasque fructuosos
Apis Patrum per hortos
Sagace mentis ala:
Et flosculos pererras,
Et flosculos prehendis,
Et flosculis inhaeres,
Et flosculos recondis,
Ala, ungue, nare, mente.
Tibi sulcus iste frustra
Non ducitur caballis:
Nec aura remigante
Tibi secatur ala:
Tanti sed est laboris,
Spem messis amplioris
Postquam foves opimam,
Nomen tibi parare,
Famamque sempiteernam,
Et nesciam moriri.
Te non opinione


page 907

Spes lusir illa inani:
Votised (ecce!) nunc fis
Compos, refersque fructus
Tui laboris amplos:
Simul et nitens honore
Caput usque et usque et usque
Hedera revinctus intras
Semper virente sacris
Dicata templa Musis.
Macte erog, Batte, tali
Adorca, graduque
Magisterî novello:
Quo mortuum superstes
Aget orbe toto, et expers
Paugae rogique penna
Metuente Fama solui,
Gaude, simulque plaude
Ouans novo triumpho,
Lauruque germinante,
Tibi qua comas renodat
(Es namque dignus illa)
Pallas docens decoras,
Hanc gratulationem
Tuo dicatam honori,
Magis unice uni amico
Mihi, Barce amice, dono:
Ethunc diem, magister
Quo factus es, celebro
Pinguis vapore thuris,
Mero, Strue, atque Fercto,
Metrisque flexuosis.
Facilis cape hasce gerras,
Alpinasque Batte: et ante
Ut nos amasti, amare
Sic perge post Valeto.

NICOLAI RUDINGERI PISOVERNATIS.


[Gap desc: omitted text available in other CAMENA editions]


page 911

De Melisso.

Melle Melissa Iovem nutrivit, apesque Platoni
Tenella paruulis labella in cunulis.
Melle rigaverunt: Heliconis at amne Melisso
Mellita primis ora ab annis proluit
Musa, et flore nitente et pure rore canenti
Mellis locavit officinam in gutture.
Hinc cen versu animos, seu cantu mulceat aures


page 912, image: dele0912

Mel aequat omne mellea dulcedine.

Ad Ioann. Posthium de obitu filiolae.

Nuper ut emensus Nemeaei terga Leonis
Erigonen [(transcriber); sic: Erigonem] altis Phoebus adivit equis:
Lugebas dulci tibi parta e coniuge proles
Quod tristi in cunis funere mersa foret;
Nec posses illa transferre superstite nomen
Aevi ad venturi tempora sera tuum.
Non miror: quis enim patrem lugere vetaret,
Quem pius augendi nominis urit amor?
Hoc miror: quod nunc amissa prole repente
Dissimilis factus cerneris esse tui.
Nam quos ingenio peperisti divite fetus,
Iane, tuos intra supprimis ipse lares.
Sicque mori cogis: noli crudelia noli
Fata palam verbis dicere clamve tuis.
Quin prodire foras, serisque nepotibus illos
Commemorare tuum nomen in orbe sine.
Sic tua non ullo sama obscurabitur aevo,
Nomen et ingenii laude perenne feres.
Quae venit e natis, non est laus vera parentum:
Quae venit ingenio, gloria vera venit.

Eiusdem infantis Epitaphium.

Posthius hoc genitor, genitrixque Rosina sepulchrum
Filiolae maesti constituere suae.
Visa illi fuerat vox sexta recurrere Luna,
Cum letho in iutae lumine succubuit:
Et quae debuerat viva exhilarare parentes,
Longam illis peperit mortua tristitiam.
O spes fallaces hominum! quis crederet? illa
Saepe gravant quae te posse levare putes.

Paullo Melisso.

Num sperata sui pro carmine dona patroni
Musa domi tulerit nostra, Melisse, rogas?
Non tulit, at caussam vis scire: putatur in aulis


page 913

Nil nisi nugarum Pieris esse parens.
Imo meus (quod tu mirabere forte) libellus
Vile ligatura non retulit pretium.
Desipere ipse mihi Phoebus credatur, ab aulis
Si sperer numeris praemia digna suis.
Aula dabit c. tius fatuis quam vatibus aurum:
Usque adeo Musae est nullus et artis honos.

In eiusdem insignia.

Quis vati insigni dedit hoc insigne Melisso?
Caesar. ubi? ad portas clara Vienna tuas.
Lilia cur dedit? in vate est laus maxima candor.
Cur cygnum? cygni carmina more canit.
Cur galeae imposita est auro rutilante corona?
Virtuti et meritis hoc decet esse decus.
Felix a Domino tanto qui, tanta et in urbe
Virtutis tantae praemia tanta tulit!

Ioan. Posthio Coloniam agenti.

Dum tuus ad pacis tractanda negoria Princeps
Missus, Agrippina ducit in urbe moram:
Teque sibi medicos, Posthi, quem legit ad usus,
Vicinum lateri praecipit esse suo:
Nec tibi cum thalamifas est consorte beatos
Sublare privato continuare dies,
Inter ego curasque domus, aulaeque labores
Prima sen ectutis tempora fallo meae.
Nunc operam Quaestor rationum impendo libellis,
Aeris et acceptas supputo fidus opes.
Exigo nunc hilares natis cum dulcibus horas,
Et mihi fecundum glorior esse torum.
Nunc, quantum sinit et colus et cura aequa culinae,
Me tenet alloquiis uxor amata suis.
Nunc gratante frequens me voce salutat amicus,
Et nova, quae vulgus spargat in urbe, refert.
Nunc lento Moeni liquidas pede obambulo ad undas,
Molliaque in viridi margine prata tero.


page 914, image: dele0914

Nunc cultum arboribus plan tisque recen tibus hortum
Etloca vitiferis proxima lustro iugis.
Dumque genus volucrum resono ferit aethera cantu
Vocalique aures personat ore meas;
Assuetam rapior pangendi ad arminis artem,
Inter et Aonias me reor esse Deaes.
Non tamen interea nostri obliviscor amoris,
Ille meis curis cura supreina manet.
Sive dies lucem seu nox ferat atra tenebras,
Dedevere ex animo te vetat ille meo.
Te semper cupidis, uta: nicus amicum, in ocellis,
Ut fratrem memori frater in ore fero.
Testis rota mihi domus et quicumque frequentat
Advena praesenti limioa nostra pede.
Nec magis exspectans tua te desiderat uxor
Ipse ego quam vultus opto videre tuos.
Quid quod saepe tuum mea paruula filia nomen
Auribus assuescit comme morare meis?
Saepe meus positis accumbens filius escis,
Ore mihi balbo Posthius, inquit, bi est?
Saepe referr: Nostris succedens aedibus hospes,
Me solito dicet nomine quando brevem?
Saepe audent ambo de te contendere, dum te
Certarim illa suum nominat, ille suum.
Sic quamvis absens sis corpore, nomine praesens
Usque tuo nobis omnibus esse soles.
Adde, quod unanimes Ubiorum irascimur urbi
Quae reditum differt invidiosa tuum.
Quid faciem tristis loquar et suspiria Moeni?
Plus solito maesti ille rotatur aquis;
Seque suis queritur non fingere carmina ripis,
Dum placisi veris mitior aura tepet.
Vera cano domina Francorum nuper in urbe,
Cum tenero maius flore niteret eram.
Suevorumque vadum curru veloce petebam,


page 915

Mars ubi cruiles ignibus hausit opes.
Hic mihi (ne vivam si mentior) omnia, Posthi,
Sunc desiderio tristia visa tui.
Cumque tuos oculo aspicerem propiore penates,
Cum multo invitus praeterii gemitu;
Praeterii, dixique: Meus fi Posthius absens
Non foret haec nobis eslet aperta domus.
Nunc quia longinquis hospes peregrinus in oris
Ad Rheni tumidas ille moratur aquas:
Clausa riget dominoque suo spoliata reclusas
Aoniis prohibet vatibus esse fores.
Dri faxint Musisque sacris Phoeboque beata
Mox domini reditu gaudeat illa sui.
Quaeque diu in viduo iacuit deserta cubili,
Excipiat reducem laera Rosina virum.
Haec ego: quae si te non flectunt optima flectat
Uxor apud matrem sola relicta suam.
Illa tui absentis pene extabe scit amore,
Pro reditu superis supplicat illa tuo.
Illa morae impariens te te suspirat et in te
Fixa quid adversi ne patiare rimet.
Imo quid et dicas et agas inquirit et an sit
Capta peregrinis mens rua blanditiis.
Rumor ait cultas isthic habitare puellas,
Ipsos quae possint ore movere Deos.
Hae tibi contemro metuit ne forte pudore
Furtina inisciant vincula blanda manu;
Et te vel captum teneant vel ducere longas
Invisa hen cognat in regione moras.
Quisquis amat timet; et quisquis rimet: optat amari:
Nascitur e vero verus amore timor.
Icaris absentem revocar dum casta maritum,
Externo ne sit captus amore timer.
Scrius Aegides parrio quod ab orbe rediret,
Credidit hunc vetitos Phyllis adisse toros.


page 916, image: dele0916

Sic quoque blanditiis tua ne capiare veretur
Uxor, et exemplum, cur vereatur, habet.
Hanc si fidus amas, ut amas, conscnde Veredum,
Et celer huc reduces per iuga siste pedes.
Siste pedes, longas reditum nec differ in horas;
Maternae in foribus te manet illa domus.
Componensque manus niucas, teretesque lacertos.
Gestit in amplexus laeta veriire tuos.
Nos etiam, qui te cupide exspectamus, amici,
Pro reditu facimus debita vota tuo.
Desino: pace tuo facta cum Principe, Posthi,
Huc saluus properes incolumisque. Vale,

In Posthii Veredum.

Nil bene distuleris quod sit fecisse necesse:
Esse vetat longas res peragenda moras.
Sic iter assuetus levis accelerare Veredus
Currit, et hortantem non remoratur herum.

De eodem.

Res agis? assiduus nil differ: rebus agendis
Saepe ferunt minimae maxima damna morae.
Pellaeus iuvenis domiti caput esset ut orbis,
Cunctantes Marti noluit esse manus.

Adhuc.

Sedula Apis flores, Formicaque sedula aristas;
Haec aestate, illa at vere tepente legit.
Sic ubi tempus erit, rebus fac sedulus instes:
Est opportuna falce secanda seges.

Ad Nicolaum Cisnerum.

Cisnere interpres sacrarum candide legum,
Iura fovent bifido quem veneranda sinu;
Et Themis ad sedes Nemetum, Imperiique tribunal
Inter honoratos suspicit alma viros.
Sive fori dubias satagis cognoscere caussas;
Sine tuo gaudes cum Cicerone loqui.
Seu proccres inter magnos, legumque peritos,


page 917

Tincta Pericleo verba lepore facis.
Seu longa repetens Francorum ab origine gentem
Eritis e priscis gesta vetusta libris.
Otia pauca tuo facilis concede labori,
Et lege disparibus verba notata modis.
Verba Rudingerus rudis et sine nomine Vates
A Moeni liquidis quae tibi mittit aquis.
Qua generosa rosis tribus et Iovis alite sedes
Ardua sublimes tollit ad astra lares.
Felix, cui mitis placido sors obtigit aevo:
Dura ego continuis tempora duco malis.
Saepe mihi renum coalescit arena latebris,
Et lento rigidus nascitur igne lapis.
Viscidus infirmos humor diffusus in artus
Saepe meos urit discruciatque pedes.
Saepe dies tacitis mihi ducitur anxia curis,
Coniugis amissae funera saepe queror.
Me tamen interdum sacras Heliconis ad umbras
Auocat argutis Calliopea modis.
Et sua iucundo deducit ad antra recessu,
Pocula vocalis fous ubi praebet aquae.
Et meus ex hedera viridi lauroque recente
Serta legit capiri Posthius apta suo.
Posthius, ad dominam Francorum vitifer urbem
Moenus honoratis quem vencratur aquis.
Ille, levat medicas dum languida membra perartes,
Otiaque ingenio quaerit amica suo.
Talia saepe levi deducit carmina vena,
Qualia Thespradum cum grege Phoebus amat.
Haec ego sive lego, seu lecta recondo sub aures.
Suspicor Aonii vertice nata iugi.
Et dulcem egregla miratus in arte leporem,
Pectus ab imposiris erigo triste malis.
O urinam videam prodire in Iuminis auras
Illa, nec aeterno prena latere situ!


page 918, image: dele0918

Quam mihi delicias facerent, quam dulce lcuamen
Esse meis possentilla subinde malls!
Ipse mihi colles habitate viderer et umbras,
Quas lacer Aonio perluit amne liquor.
Ipse novam Musam Phoebi gratarer alumnis,
Et cari laetus Vatis honore forem.
At nunc illadomi ceuseri indigna perorbem,
Clausa tenet domini Musa modesta sui.
Doctorumquevetar volitare per ora virorum,
Nobilequea patria quaerere nomen humo.
Hoc prohibe Cisnere:tui cor flectere Vatis,
Calcographa in lucem mittat utarte, potes.
Quae prodesse foris possunt si publica fiant,
Illa domi minime sola latere decet.
Nil prodest fuluum terra quod condituraurum,
Indica nil vasto gemma sepulta mari.
Nil fontana latens sub opacis lympha cavernis:
Quaelibet est viu res preciosasuo.
Sic quae privatisse Musa penatibus abdit,
Uberiore sui fertilitate caret.
Nelateant igitur ferosue premantur inannos,
Quae tener arguto Posthius ore canit.
Iam Venus et Charites et alumnae temporis Horae
Illa satisluma perpoliere sua.
Iam per amoena satis deducta virtea leporum
Consona sunt numeris facta Tibulle, tuis.
Et quis adhuc vetet haec peregrinas ire per oras,
Lucis et usura liberiore frui?
Ne tantum Cisnere malum patiare, sitillis
Fas ire admonitu docta peroratuo,
Externisque sitim restinguere Vatibus amne,
Thespias e Clariis quem parit unda iugis.
Zic Themis et Themidis germana Astraea, senatus,
Dent tibi Caesarei conciliare decus,
Et same niveis vectum superaethera pennis,


page 919

Calliope memorite canatore, Vale.

In Monaraheu Reusueri.

Reusneri summos Musae ut legere Monarchas.
Carminis arguta quos brevitate canit.
Mirata in teneris numeris cultum una nitorem,
Audita est tali soluere verba sono:
Carmine si posset fieri, Reusnere, Monarcha;
Carmine tufieres iure Monarcha tuo.

In Lauream Ioan. Posthii.

PRaepete dum bifidi iuga montis ad alta Veredo
Fertur et Aonias Posthius haurit aquas:
Thespiadum assurgit chorus illi atque aurea Phoebus
Plectra Tibulleae donat habere lyrae,
Inquit et, his magnos tibi conciliabis honores,
Nobilis et blandi carminis auror eris.
Et matura tuis aetas ubi ve nerit annis
A magno lauri Caesare serta feres.
Dixit: et en magnos sibi conciliavit honores
Posthius, et laurum Caesare dante tulit.
Nempe artem comitatur honos: plectra aurea Phoebi
Quis demens lauro digna virente neget?
Culte tuo Vates applaudo laetus honori:
Cum Phoebo et magno te iove Caesar amet.

In nuptias Posthis et Rosinae.

FOrte Rosinarosas dum pollice carpit ab horto,
Qua viret irriguo villa paterna solo:
Posthius halantes indagine colligit herbas,
Gignit odorisero quas ibiterra sinu.
Ecce sed in vultu dum lumine virginis haeret,
Et tacito propiva tentat adire gradu;
Sedibus aethereis niveis delabitur alis
Candidus et neruo spicula torquet Amor;
Torquet in amborum declivi pectora motu,
Et celer ad Moenilitora versus ait:
Unanimes floris studium quos fecit et herbae,


page 920, image: dele0920

Unanimi iunctos convenit esse toro.
Sensit et exalto respondit gurgita Moenus,
Convigium felix auguror illud erit.
Digna puella viro, vir dignus amore puellae est;
Talia qui nectat vincula dignus Hymen.
Vivite felices, nostraeque in margine ripae,
Cum vestra teneras carpite prole rosas.


page 1176, image: dele1176

IOANNIS SAPIDI SELESTADIENSIS

Paulio Volsio, Abbati Haganis curiae.

RHenanum, Sapidumque duplex istis extulit urbe,
Te ruri in villae visere Paulle tua
Illa quidem modico poterat sedarier haustu:
Illim colloquium non satiare tuum.
Teque levaturum seltem speravimus unam:
Nam syes tollendae vix utriusque fuit.
Nune quoniam nobis non est inventus abimus,
Et premimur miserr te per utraque magis
Vis tamen alterius non est restincta per ipsos:
Alterius soli stat minuenda tibi.
Quam nisi reddideris lenem dulcedine linguae;
Tantaleam poterit mox superare sitim.

Aegnigma de duabus matribus, earumque filiis.

Hi pueri nobis nuper genitricibus orti,
Sunt quibus et fratres qui genuere viri.
Utraque legitimi tamen est fetura cubilis:


page 1177

Dic igitur natos qua ratione putas?

De hirundine alba

Corvus erat niveis indutus corpora pennis:
Nunc gerit infausta garrulitate nigras.
Haec fuit atra sed ut cygnus nunc alber hirundo,
Cui nimium lingua profunt esse levem.
Sic hominum res sunt datur huic quod peccat honoris
Alter idem faciat; iamgrave crimen ernt.

Ad Oratorem.

Sit tua Nestorea melior facundia lingua,
Hyblaeique favis dulcius eloquium:
Atque age rem Musis bene fortunantibus omnem;
Orator polles aere loquente nihil.

In adventum Beati Rhenani.

Dum miror pulsa nitidum caligine caelum,
Et medium brumae veris habere vices:
Tum mea, qui subito tam longa silentia rumpat
Ales. et arguta dulcia voce sonet.
Miranti mihi, Musa refert quid inente laboras?
Adventus magni sunt ea signa viri.
Mox subeunt mentem transacta somnia noctis,
Endymioneo digna sopore nimis.
Nam me dormitante viri praestantis imago,
Visa fuit gemina cingere fronde caput.
Haec donum Ciceronis erat, Demesthenis illa,
Romanae et Graiae praemia militiae.
Sed Dea me non falsum habuit, quae denique vidi,
Sese etiam maius somnia pondus habent.
Dum certo referat Rhenanum famam Beatum
Optatum patriae se retulisse suae,
Hic mihi magnus is est: gerit hic ea serta, cuique
Tertia de Solyma gente corona venit.
Ergo meum carmen reduci gratare Beato:
I simul et patrias ercipe delicias.


page 1178, image: dele1178

De Ioanne Marco Equite aurator

Hostica Ioanni postquam violentia Marco
Vulnifico geminas abstulit ense manus;
Heus ait, uxori facinus crudeli dolenti,
Polubia tolle, meis non magis apta volis.

Epitaphium Bulachi.

Nicoleos Bernardus in hac Bulachius urna est,
Qui tenuit vitae vix duo lustra suae.
Sat vixit, quoniam vixit bene: vita nec ulla
Plus habet est primum nascier; inde mori.

Tumulus Petri Dieleri Medici.

En recubat Petrus medicae doctissimus artis
Hac, praematura morte peremptus humo.
Quam toties stravit sed aperto Marte petitam,
Illius in cautus sternitur insidiis,
Ponite spem, Medici saluandae ponite vitae;
Si mors victorem vincere victa potest.

Epitaphium Balthas. Lepidi.

Hinc alio procul ite, Dolor, suspiria, Luctus:
Ad mores vestros non facit iste locus.
Hoc insunt tumulo Risusque Iocique, Salesque,
Cum Lepido pariter qui periere suo.

Tumulus Magdalenae.

Heic recubat forma qua non formosior ulla,
Magdala virginei lausque decusque chori.
Hanc voluit castarm lucis fibi adesse Diana;
Sed statuit nuptam Cypria ferre virum.
Dumque Deae certant, morti dat luno puellam;
Ne caperet moe chum tam bona forma ovem

Perdix Vulpes, lupus simul capti.

Nassam iniit Perdix a piscatore relictam
In viridi liquidas [(transcriber); sic: liquas] gramine propter aquas.
Audit aditque eluctantis vulpecula motus,
Nec minus et praedae spe subit ipsa cavum.
Verum ubi captantem captat se sentit et ipsam;


page 1179

Saepeque, sed frustra, nititur ire foras:
Indignata strepit, rotat et se, donec in amnem
Cum vase et volucri praecipitata cadit.
Quodque magis mirum, casu faciente, subintrat
Squam iger haec eadem vimina texta lupus.
Quis neget his auraeque solique lacusque rapinis,
Ignis et adiunctam, si salamandra foret?
Nil valet excludi subitis eventibus usquam;
Si tam diversas sors manet una feras.

Tumulus Anna Schablerae.

Anna sub hoc gelido recubat Schablera sepulchro,
Quondam Brunonis uxor Amerbachii.
Digna fuit tellus, fuit hac et dignus Olympus:
Hanc igitur tellus, hanc et Olympus habet.

De se celebrato ab Desid. Erasmo.

Mortalem me mortales genuere parentes,
Idaliae functi munere militiae
Immortalem immortalis me fecit Erasmus,
Palladiae functus munere militiae.
Heus Dea, quae Phrygio sub iudice digna fuisti,
Tollere non meritis aurea poma tuis;
Me censore manu vacua et despecta recede:
Nam Pallas Sapido, quod venus est Paridi.
Rebus enim quantum praestant aeterna caducis,
Tantundum Paphiae diva Minerua tibi.

Iacobo Wimphelingo.

Dinumeres, Wimphelinge, licet tot vertice canos;
Vita tamen iuvenum moribus apta tua est.
Conveniatque tibi licet et iuveilibus annis;
Cum senibus tamen es nec minus ipse senex.
Componit tenui chordam citharoedus acutam;
Edat ut appositos utraque tacta sonos.
Sic pariter moderare levem gravitate iuventam,
Atque leves tetricos asperitate senes.
Talis erat mediis Nestor grandaevus Achivis;


page 1180, image: dele1180

Cui Dii dent annis te simul esse parem.

Amico.

Vis breviter dicam, tibi quae ducenda sit uxor?
Quae tibi sit, qualem te velit esse tibi.

In focariam.

Nemo mea vetula rebus mage promptus agendis:
Nempe penum cenae dum struit, annus abit.

Marito impotenti.

Uxori qui iura negas, vel redde, marite,
Vel nisi reddideris, qui dabit alter erit.

Malo cantori.

Victa tibi cedit moribundi cantio cygni:
Sed cum iam cessas, tum mage dulce canis,

Femina.

Dic quodcumque voles, si rem rimeris ad unguem,
Cuius non fuerit femina causa mali.

Vinum

Quam confert certo sumptum modera mine vinum;
Tam nocet immodici copia larga meri

Ludus.

Ampla vorat desperatus patrimonia ludus;
Cogit et ad varium pectora coeca nefas.

De cane Turco dicto.

Alcides Turcum videat; vel Cerberon ipsum,
Vel saltem ipsius dixerit esse genus.

Biboso.

Epotas tot spumanti crateras Iaccho;
Ut timeat Stygiis iam pater Orcus equis.

Felix improvidus.

Rete tuum pisces te dormitante capessit:
Scilicet ut capiat te vigilante nihil.

Medicus.

A medico plus quam morbo, solet esse pericli:
Felix cui medica non opus arte fuit.


page 1181

Cubiculum.

Improbe cede Labor blandae locus iste quietis;
Quae reficit noctu quod teris ipse die.

Rara iusta senectus.

Rara avis est annis centum confecta senecta:
Si caussam spectas; Proelia, Vina, Venus.

Aenigma.

Tres capiunt lepores duo patres et duo nati:
Partitique suum singuli habent leporem.

Vere dives.

Qui paruo contentus agit, res possidet omnes:
Et cui nulla satis copia, semper eget.

Liberalis.

Larga manus non in quemuis sua prorogat usum
Munera; nec iustam ferre moratur opem.

Magnanimus.

Pectora, five parens ven at sors, sive noverca,
Magnanima a recto colle movere nequit.

Verus.

Corda ipsis verbis, et respondentia factis,
Sincerae fidei verus amator habet.

Iustitia.

Seu bona seu mala sint aequo probat omnia lance
Iustitia, Eoa lampade lucidior.

Amicus.

Arctior Herculeo vera est concordia nodo:
Summae ibi sunt et opes, est ubi verus amor.

Epitaphium nebulonis.

Barbaries, livor furtum, detractio rixa;
Haec hoc cum monstro mortua monstra iacent.

Anui morosae.

Quidquid agunt omnes solitibi displicet uni:
Nimirum soli tu tibi sola places.

Aulico cuidam.

Ducis ad Alsates uxoris corpus et aurum:


page 1182, image: dele1182

Vis aurum loculis condere; corpus humo.

Theologaster.

Si quis adulandi magnis paruisque nocendi
Auferat huic artem, totus inanis erit.

Mundi carcinomata

Pertulit Augustus tria canceris ulcera Caesar:
Tot vomicas, monachos quot fovet, orbis habet.

Cucullus.

Conditur ut putridum renitente cadaver in urna;
Sic tegit ista trucem vestis ovilla lupum.

IOANNIS SASCERIDIS WERMENNUSANI

Psalmus VI

TAndem iuste reum ne tua me Deus
Ardens ira premat, neu miserabilem
Fato perde severus
Digno commeritis meis.
Verum ô fide tuae motus ades pater
Languenti soboli, meque pius tuo
Sana quaeso favore:
Nam laesa ossa pavent mea.
Dure quassa pavet mens etiam mea.
Et laturus opem tu mininon venis?
Ohe surge parens. ac
Tantis eripe me malis.
Serva me, placidum sic mihi te sciam.
Ast in morre tui nunquis erit memor?
Num quis mersus Auerno,
Panget suave tibi melos?
Heu, heu, me gemitus conficiunt mei?
Fecundisque meum dum lacrimis torum
Longos irrigo noctes,
Flendo mox liquefecero.


page 1183

Te damnante oculus computruit meus,
Et prae tot merito tabuit hostibus,
Quin abscedite prani,
Nam flentem Deus audiit.
Votis omnipotens annuit his pius;
Hinc adversa ferox erubeat manus,
Turbeturque repente,
Et frustrata premat gradum.

Dominus regit me, etc.

Christus libantem iustitia sua
Me pascit: ergo nil deerit mihi,
Quin sim beatus; tam benignus,
Tamque potens mihi cum oatronus
Adsit profecto pascua sunt bona.
Ubi fidelis pastor ovem suam
Me collocavit: dulcis unda,
Sermo patris, mihi quem propinat.
Hinc recreatur mens mea per Dei
In me favorem, cum famulum suum
Doducit in calles beatos,
Iusticiaque sua coronat.
Hinc si vel atros trudar ad inferos,
Nihil timebo: tu mihi namque ades,
Virgaque legis me severae
Corripis, et baculo inde fulcis.
Promissionum Mensa mihi quoque
Strata inter hostes lethiferos tuum
Verbum administrat, corque maestum
Exhilarat mihi, ceu Lyaeo,
Quin subsequetur me bonitas tua
Vitam per omnem, meque Dei domus,
Fcclesiaeque permanere
Effi ciet sine fine membrum.

Psalmus 58.

Num iuste loqueris turba? bonum consilium datis


page 1184, image: dele1184

Mortales? Etenim corde vafro perficitis malum
In terra manibus que omne scelus nectitis impiis,
Errant a teneris unguiculis, falsiloqui et mali.
Et sunt angue magis noxi, habent aspidis indolem,
Quae surda esse studet: datque suis auribus obicem,
Vocem ne magiae misificam sensibu hauriat:
Dentes contere its cou tumidis Christe leonibus.
Unde more fluant labilis ac spicula torqueant
Fracta, et cum pluvia, cochlea ceurunior effluant;
Sintque ut fetus iners, cur tua fol haud micuit rota:
Sic hes Christe furens in vitidi gramine demete.
Vindictam aspiciens hanc Domini plebs pia per manum
Exsultabit et in sanguine se proluet impio.
Dicetque: Ecce piis fructus adhuc restat et est Deus
In caelo, ac homines iusticia iudicat integra.

Psalmus 124.

SI non egenis mittit opem pater
Nobis supremus dicite vos rogo,
Qui scitis experti fideles
Sub duce nostra pericla Christo:
Si non eganis mittit opem pater,
Cum saeva nobis instat inermibus
Moeta ium quaeritque pravo
Turba necem celerare corde.
Quid obstat illis quo minus, ut libet,
Hiante vivos gutture nos vorent,
Cum nemini parcant marinas
Et numero superent arenas?
Quid obstat illis. quo minus ut citi
Absorbeant nos fluminis impetus,
Et victor ut torrens repertos
Gurgite praecipiti trucidet?
Certe tyranni nos premerent aquae
Modo feroces, immo die simul
Nos perderent omnes in uno,


page 1185

Ni Deus usque potens vetaret.
Laudamus ergo carmine te pater,
Qui non acutis dentibus hostium
Nos tradis unquam devorandos,
Nec pateris seme ire pessum.
Ut fraudulento sublaqueo diu
Captae volucres nexibus evolant
Persaepe ruptis, atque grata
Denuo voce tibi mini strant:
Sic impiorum nos quoque vivimus
Manu soluti, praesidio tuo,
Fractoquereti persequentum
Dulcetibi modulamur hymnos.
Tunamque rerum conditor omnium
Es ille, nobis qui famulis tuis
Assistis unus, quemque sancti
Mente sideque precamur unum.

Canticum Noaecum suis in arca.

Obrutas transit levis arca terras,
Nosque conservat tumidis ab undis:
Nos Deo charos, madidoque solos
Orbe relictos.
Quotquot heu cunctis homines in oris
Vixerant, uno periere mense:
Nullus evasit rigidi tumentem
Iudicis iram.
Nemo tam cautus, pedibusque pollens
Extitit, qui vim potuit cadentum
Imbrium caelo, laticesque ruptae
Vincere terrae.
Vidimus multos quibus una triste
Mens erat letum sugere, hîc supremas
Turrium partes trepidos, ibi altos
Scandere montes.
Verticem at nactos aqua consecuta est:


page 1186, image: dele1186

Immo iam tensis quoq ceu petentes
Brachiis axem, pavidoque vultu,
Obruit unda.
Nos Dei mira pietate soli
Coetus exilis, pelagus per altum,
Ceu manu, latu miseris propensi
Numinis imus.
Hoc rei vere typus est latentis,
Nempe quod Christus populum instar areas
Credulum seruet, maledictione,
Morteque tutum.
Praeter hunc unum nihil extat usquam,
Quod reos foedi vitii a gehenna
Soluat: ut nil heic nece, praeter unam
Liberat arcam.
Splendidis altos licet occuparis
Actibus montes, vacuus patronos:
Nil erit, regis neque sic minacem
Fugeris iram.
Namque tam cautos, agilesque, celsis
Montibus fisos fera mersit unda,
Quam pigros, planum sua qui per agrum
Tecta tenebant.
Porro ut haud paucos trepidare circum,
Fabricam spretam sibi ceu dolentes,
Et sacram sero nimis expetentes
Vidimus arcam:
Nec gravem vitasse tamen furorem,
Quod Dei scirent monita executos
A truci immunes pelago futuros,
Pollicito eius:
Sic neque evadet quis ab imminente
Monte placatum esse Deum tametsi
Omnibus norit Dominum fideli
Corde secutis.


page 1187

Ipse considat Domino necesse est,
Et sciat motum sibimet favere,
Ipsius flatu quoque tecreetur,
Et sit in ipso.
Nos uti haud extra sumus, ast in arca:
Sicque ridemus pelagi tumorem,
Te duce audaces: tibi sit perennis
Gloria numen.

Witembergae laus.

Laudanda est alii diversa Academia vati,
Vel Musis Basilea sacratis
Inclita, vel rapido ditata Colonia Rheno,
Marpurgumve, aut Lypsia dives,
Aut mare Rostochium iuxta Boreale locatum,
Vel nobis Oxonia grandi
Disiuncta Oceano, aut Romanis nobile Musis
Lovanium, vel Parrhysiorum
Urbs antiqua, locis vel clara Bononia cunctis:
At inihi U Vittenberga canetur,
Parua situ, non parua tamen, si munera spectes:
Nam foris et spirantis odoris
Silva frequens derque fragrans, et campus apertus,
Et mons est prope vitifer: intus
Florent verae aretes, fernetque Pelasgica lingua,
Sacraque vox Hebraica claret.
Hîc et doctiloquae sedem statuere sorores,
Doctiloquisque sacrisque loquaaces
Omnia carminibus complent: mireris in uno
Oppidulo tot psallere vates.
Praecipue vero placidi hic lux axe parentis
Missa liquet, pureque docetur,
Namque suos Deus huic legatos destinat urbi,
Qui doceant sua iussa fideles,
Quique gregem pascant inopem, idque salubribus herbis
Quique lupos arcere laborent.


page 1188, image: dele1188

Angelus et Domini colso demissus Olympo
Praesens cernitur, altaque inra
Dat populis, dominique memor propugnat honorem,
Atque rudi phantasmata menti
Eripit et pre ssam tranquilla pace quietat,
Christo vim iaculante superne.
Mire haec aethereis, humilis mire ipse, coruscat
Muneribus mira claque secam
Ingenuo pater ore, supernaque robora confert,
Atque Deum vel fronte celebrat,
Certius at lingua mellita, te precor autem
Qui caelum terramque gubernas,
His opibus tantisque din florere ministris
Hanc iubeas feliciter urbem.

Haud fidendum titulo Christiani.

Te turba Christi nomen excelsum gerens,
Nomen inane cave, tumensque fallat vanitas,
[transcriber: metre defect. word missing?] Haud est beatus externo unicum
Qui gerit ore deum, noc osculatur pectore,
Simul renato. Ac dulce quamquam Ecclesiae
Debeat esse piis nomenesinusque amabilis,
Eiusque vere sint colenda dogmata,
Innumeri tamen haec quos fovit externo sinu,
Fundent perennes lacrimas, ac dentibus
Usque frement rabidis contra severum iudicem.
Sic pinxit heros ipse toto Ecclesiam
Dispositam orbe suamisub nuptiarum nomine:
Talidemque patrem narrat ingressum domum:
Lumine subrigido spectasse convivas suos,
Vidisseque illic nuptiali sordidum
Veste carere aliquem, dixisseque ira feruidum:
Impune te ne nuptias miserrime
Commaculare putas no stras amictu non novo?
An ergo amicorum frueris gaudiis,
Quod mea tecta latens, meque haud sciente ingressus es?


page 1189

Huc huc ministri adeste, vinctumque improbum
Ocius inicitc caliginoso carceri,
Ibique ploret semper, et frustra gemat.
Sic quoque virginibus res ressit imprudentibus,
Quae dum lucernis insolescunt splendidis,
Sumere secum oleumin vase picto negligunt.
Unde exci tatis obviamque euntibus
Sponso abit ignis eis, clausamque nequicquam sibi
Poscunt recludi ianum. Sed bosecro
Quid sibi vult oleum, et nuptialis haec toga?
Sunt illa caelo missa lux fidelium,
Pectora quae recreat, novatque sancto spiritu,
Sic ut lubenti corde Christo seruiant,
Seque suique mala consulta cordis abnegent.
Hanc mente qui non anxia lucem bibit,
Non miser ille Dei mansurus intrat nuptias,
Nec Christianum nomen illi proderit,
Gutture nec toties iactata mendaci fides.
At quum procellae more sontes obruet
Illa tremenda dies, qua nuda iusto iudici
Proles Adami sistet omnis, nec suam
Dein quis ei foliis quibit caducis horridam
Celare crudi nuditatem pectoris,
Atraque flagitia: sed ferre cogetur Dei
Legem severam, mente consternabitur
Tum trepidante miser, productus irato Deo:
Concussa tamquam turris igni bellico:
Tum simulata diu frangetur illius fides,
Admotaque igni ceu voraci mollior
Cera, soluta fluet, fumique vanescet modo,
Extraque Christum constitutum, ac illius
Esse patrocinio se destitutum sentiet,
Et esse hypocritam, esse membrum mortuum,
Atque foris tumulum quod splender, intus foetidum.
Tum sero multum voce planget lugubri,


page 1190, image: dele1190

Fundet et assidue non profuturas lacrimas,
Stantes capillos vellicans ac verberans
Pectus ina ne, sibi iustoque succensens Deo:
Tamen obserato lucidi caeli ostio,
Perpetuis tenebris cogetur immarcescere.
Tu virgo prudens ergo cura ut exuas
Hic hominem veterem, legique pugnantes Dei
Ne corde regnent in tuo affectus: at spiritum
Corde timente bibe Christi renascens defuper,
Carnique deinceps reprobae ceu mortuus,
Vivere quaere Deo, eiusque iussa perfice.
Maiora si (nam non repugno) dixeris
Viribus ista tuis, nec posse tete propriis
Plene assequi conatibus, sac sedula
Mente precere Deum, nondum his inexorabilem:
Immo paratum, quotquot ipsum spiritu
Paupere continue, tritoque quaerunt pectore.

Contra Securus.

Quid stulte rides? quidve animo levi
Tollis cachinnos? unde iocus tibi
Securus? unde est sermo vanus,
Omnia ceu bona sint parata.
Instare nescis horribilem diem,
Quo Christus altae sceptriger iridi
Rex insidebit, flammeoque
Torruerit rea corda vultu?
Tum quicquid unquam membra per extera,
Et ore quicquid turpiter egimus,
Et saepe verbis otiosis,
Vel tacito quoque cogitatu:
Pandetur illi, legeque ferrea
Adiudicatos ignibus inferis
Ardente consternabit ira,
Aque sua facie repellet.
Nam cutque factis convenientia


page 1191

Suis rependetpraemia desuper
Turbae renatae credulorum
Fausta dabitsua regna gratis.
Horrenda vero tartara reprobis,
Legis vel unam particulam gravis
Praevaricatis: dum dolebunt
Sero nimis, lachymasque fundent
Haud abluendas oribus impiis,
Quaerentque frustra montibus oculi
Celsis et evasisse iusti
Vindicis horribilem furorem.
Vos, blanda quotquot gratia numinis
Oblectat, ipsum quaerite dum prope est.
Dumque acquiescit, profuturas
Fundite iam lacrimas, precesque.
Ridere, signum pectoris impii est,
Et negligentis iudicium Dei,
Altumque secure ruentis
In barathri puteuns patentis.
Hinc et gravatum crimine non suo
Risisse numquam lentulus indicat
Christum redemptorem piorum,
Saepius at lacrimare visum.
Gessisseque omni tempore dicitur
Manu beata Petrus apostolus
Sudarium, illoque abluisse
Tabifluo lacrimas abore.
Si dixeritis vos nitidos fide,
Nec iudicandos lege: recondite
Haec mente vestra dicta, Christum
Non nisi pauperibus nitere,
Laesisque corda ac tristibus: haud iis,
Secura quorum pectora cum grege
Rident prophano, quin dolorem
Christus eis minitatur atrum:


page 1192, image: dele1192

Vae triste, laetis omnibus intonans,
Et corde securo hanc peragentibus
Vitam, quia insanam perennes
Laeticiam lacrimae sequentur.
Contra beati, laeti ciaque, ait,
Mox haud caduca, suave fruemini,
Quicumque vestri nunc videntes
Ingenii mala dira fletis.
Gens chara Christi iam resipiscite,
Securitatem et ponite noxiam,
Risumque dementem, iocosque,
Omnigenam quoque vanitatem.
Quin labe vestra protinus agnita,
Sontesque pressura exitio die,
Squalete seu sacco, reumque
Pulueribus caput inquinate.
Fuluumque morti corpore debito.
Deponite aurum, cunctaque quae decent
Ornata laetos, ambulate
Vos humiles tacito prementes
In corde luctum, quo miseratio
Divina vobis obvia luceat
Vera ci ter iam namque maesta
Corda Deus recreare gaudet:
Verum superbo stat procula grege,
Cunctosque furtim pectora qui gerunt
Secura, sat per se beatos
Deserit, ac renuit iuvare.

De piorum aerumnis, et mundi impunitate.

Cur Iohannes facile inter omnes
Maximus partus muliebris alui,
In tenebroso lacrimans, gemensque
Carcere squalet?
Dum mali expertem tumidus tyrannus
Degit Herodes, hilaremque vitam,


page 1193

Coniugem quamquam sibi non veretur
Iungere statris?
Attamen securus agit, diemque
(Prosperam sortem sibi gratulatus)
Annuum, qui primus ei creato
Fulserat, ornat.
Cingitur coetu procerum obsequentum,
Et premit curas tetricas lyaeo,
Musico cantu quoque, virginumque
Rite choreis.
Interim iustus perit ille tamquam
Periocum, regique velut supremo
Aut minus notus, minus aut videnti
Charus eidem.
Atqui in arenti mala semper agro
Arruit sancta catus acta mente,
Et pio ostendit pavidis propensum
Indice Christum.
An Deus non est moderator orbis?
An suos pressos nequit eruisse
Vi tyrannorum: reprobosque forti
Steruere dextra?
Sed neque hic sanctos cruce macerari
Dedecet fluxa, sua quo dolere
Facta compulsi mala corde vero
Quaerere pergant.
Gratiam Christi quia nec fideles
Legis observant sacra iussa plene,
Nec queunt omni sine sorde prorsus
Vivere iusti.
Hinc forant poenam decet, at prophana
Turba, secura Domino repugnans
Mente, iam praesens licet absque luctu
Transigat aevum,
Non tamen felix erit ergo semper,


page 1194, image: dele1194

Sed die erumpet pavor eius uno:
Tunc eam nullo Deus auferendis
Tempore plagis
Obruet: fruftra dein eiulabunt
Perpetim. contra pia gens refecta,
Concinet semper memori benignum
Voce patronum.

Ecclesia est exemplum Lazari mendici.

Ad vestrum proceres Lazarus ostium
Tetris ulceribus plenus et indigens,
Vestrumque auxilium, turba videlicet,
Orans Christigenum iacet.
Vos rex omnipotens muneribus suis
Ornavit rigida lege, potentia,
Et coram populo magnifi centia,
Et terrore rebellium.
Tutores posuiit vos Deus orphanis,
Ditavit que opibus munera quo sua
Iustorum in populum cura sit indigum
Grato essundere pectore.
Isi morigeri feceritis Deo,
Lucens perpetuo spiritus illius
Densis vos tenebris, et scelerum nigro
Ducet carcere liberos.
Ad sadantis equos Phoebi. et amabiles
Vultus Pleiadumi sin animo truci
Delectum Domino spreveritis gregem,
Nec donabitis indigum
Vobis auxilio dissicili nimis,
Perverso propriis pectore commodis
Intenti modo tunc obveniet Dei
Vobis horribilis furor.
Eias turba quidem, sit licet iudiga,
Et neglecta fere Principibus viris,
Non omnino tamen mortua concidet


page 1195

Auroram ante novissimam.
Semper pauci humiles, ac veluti canes
Illi subvenient, hulceraque illius
Lingent: ast hilaris luce novissimae
Abrahae canet in sinu.
Sed quicumque graves pauperibus Dei,
Quod praestare queunt, subsidium negant,
Flammis post obitum tartareis dati
Frustra perpetuum gement.
Tum sero sapient, et cupient suos
Horum praemonitos, cur igitur minus
Nunc ipsi moniti vos resipiscitis,
Et seruitis egentibus?
Si testis placet is, qui redit inferis:
Christus, qui docer haec, mortuus en fuit,
Atque est ipsa simul fulgida veritas,
Ac patris sapientia.
Quare si sapitis, credite nunc eis
Nunc saevos moniti ponite spiritus,
Et parete Deo donaque caelica
Impartite sidelibus.

Pictura Ecclesiae.

Miranda variis picta tibi est modis
In mundi fabrica maxime conditor
Sancta Ecclesia quae te,
Gaudens prole, colit, tua.
In primis typus est Matgaris illius,
Quae cum res avidae caelitus influit
Conchae, deinde probatur
Tempestatibus efferis.
Fetum concha suo tamquam utero parens,
Clauditque, et fovet, haud prodere sustinens:
Ipsa enata medetur
Cordis gemma doloribus.
Alcedo quoque saevi in scopulis maris


page 1196, image: dele1196

Et nidum facit, et progeniem fovet,
Turbae more fidelis,
Brumae tempore turbidae.
Sed ponente statim sit Zephyro quies,
Solq, haud iam rigidus nubib. exilit,
Lenique aequore vectus
Arcanam iuvat incubam.
Sic et suscipiunt lucidius decus
Flammis impositae saepe voracibus
Contectae ex Amianto
Telae. purier ut pia
Geps sit passa crucem. Quid taceam cygnum?
Qui contentus aquis grata palustribus
Pangit carmina spretis
Regum turribus arduis.
Quem saevis odiis armigera et Iovis
Nullo vexat avis iure tyrannica:
Caste vitsce vescens,
Mores quam regit hic suos
Stat latis pedibus firmiter haec avis:
Est fecunda quoque et ceu sibi conscia
Recti. morte propinqua,
Valde suave canit mesos.
Sed lectum populum praecipae refert
Sacrata arca tuis omnipotens labris
Ciun: namque percnnis
Illium nomine foederis
Dignaus pius, et prole tegis tua
Christo: lex etiam sancta inibi later:
Illic omnia fulgent
Auro intrinsecus, et foris.
Et bim Cherubim dulciter aurea,
Fine accepta Deo gesta regunt fide:
Ut concordia Pauli,
Et Mosaica dogmata.


page 1197

Non esse enitendum altius.

Si tranquilla placet forte ribi quies,
Audacisque fugis more Prometheos
Haud cessantia ferre
Roso tormina viscere:
Sigestis animo carpere gaudium:
In quamvis humili sorte tibi Deum,
Iuncta caelitus, imo
Subiectus cane pectore.
Quin, felici etiam si datur optio
Inprimis humilem providus elige
Vitam, et quaere latendo:
Turbam fallere lividam.
Fac vanos homines effugias procul,
Et soli placido cogmtus es Deo,
Soliusque favorem
Ambi illius amabilem.
Non ingenti carersaepe periculo,
Plebeos homines altius evehi,
Fortunaeque faventis
Illustri statui loco.
Primo Iudaico noxia res erat
Regi fatidico poscier a viro,
Dum iumenta paterna
Simplex perdita quaereret.
Si custos patrium paruulus ad gregem
Mansisset, furiae forsitan haud eum
Tanto ardere furore,
Hostemque esse fidelium
Iussissent reprobum. fallit eos, Deus
Quos non erudiit dogmate vivido,
Quam sit dulce, latêre,
Tranquilloque frui statu,
Quantumuis humili: et quam mediocritas
Praestet divitiis aurea turgidis


page 1198, image: dele1198

En et dimidiata
Sic pars praevalet integro.
Grata suscipiant mente decet pii,
Quod cumque apposuit munus eis Deus:
Nec procedere, ceu non
Fretos, ulterius, Deo.

De cruce.

Sucus ingrati est aloe saporis:
Attamen valde medicina sanat
Eflicax, purgatque malis, et aegram
Roborat aluum,
Et parem povit reliquis medelis:
Glutinat carnis quoque vulnus atrox,
Et cicatricem facit, et liquore
Lumina soluit
Noxio. Myrrhae quoque amarus aufert
Sucus humotem, modico dolore,
Dumque maturum coquit hulcus, eius
Parte propinqua
Abstinet sana neque rodit illam:
Insuper siccat quoque nec repente
Durus astringit tamen, anteaquam
Integra sentit.
Asperaepicta est crucis hic imago,
Quam tuae turbae Deus insuave
Poculum, doctus medicus, bibendum,
Apposuisti
Et quidem carn: feprobae molesta est,
Atque naturae male grata pravae,
Coetui valde datur at salubris
Potio saucto.
Esse securum vetat, et carere
Debiio luctu, propriisque niti
Viribus pressum: docet at patrono
Fidere Christo.


page 1199

Et fide verace Deum precari.
Et sua suadet celebrare laude.
Illius praesertim opedum solutus
Exhilaratut.
Nam laboranti tribuit benignus
Exitus laetos, prohibet que fidus
Nesuae damnum nimis illa, turbae
Inferat, aucta.

SEBASTIANI SCHEFFERI ALDENBER GENSIS.

Ad puerum pietatis Studiosum.

DOmi parentes: obvios in publico:
Ubique praesentem Deum:
In solitudinis latebris abditae,
Ipsum verere te puer.

Ad Grammaticum, Puellae declinatio.

Semper dulce fuit malum puella,
Et vox blanditiis potens puellae,
Si quis crediderit semel puellae,
Lusus post, odiis habet puellam,
Et maerens ait ô vale puella,
In tota nihil est boni puella.
Peiores cane sint licet puellae,
Mos gratus tamen est puellularum,
Et stamus fide supplices puellis,
Et donis emimus datis puellas,
O felix genus ac decens, puellae,
Diveller iuvenes quis a puellis?

Iudicis corrupti bella responsio.

Donabat actor Iudici currum, dabat
Duos eidem equos Reus.
Pro se favor latae ster ut sententiae,
Ambo laborant munere.
Causa sed actor cum cadit, dolens ait,
O currus (heu) quam devias?


page 1200, image: dele1200

Alias nequit, quam ducitur suis equis,
Refert disertus Arbiter.

Regiorum Padagigorum apud Persas praeceptae quatuo.

Cultus fac ut curae Deorum sit tibi
Et instituta regum.
In singulis vitae tuae negotiis
Tuere veritatem.
In omuibus cupidi nis conflictibus
Fac victor ut triumphes.
Ne vinciat te seruitus, periculis
Virile pectus offer.

Ad Raimundum Pium Fichardum.

Mores quae faciunt celebriores
Et mortalibus et Deo placentes,
O Raimunde patrem secute sunt haec
Si quis reiligiosus in sacra aede,
Si plenus gravitatis est in aula,
Prudens in tabula potentiorum,
In cura facilis negotiorum,
Inter laetificas dapes facetus,
In lecto peramabilis iugali.

Hymenaeus in auptias Davidis Crellii atque Dorothea Kolhorniae.

Hinc procul Eumenides et bubo sinister abite:
Nil miseri cantus, nil facis usus agat.
Non hodie claro Pandione nata tyranno
Ducitur: aut Cephalum credula Procris habet.
Aethere lapsus Hymen vinclis ego pectora necto
Mutua, Conspirans quae sociavit amor,
Virgo Dei Donum culti Davidis in ulnas
Foederis aeterni conditione datur.
Huc solito venias ô pronuba Iuno paratu:
Hunc celebres posita Gratia veste diem.
Quo volat in triviis fausti sonus ominis: alter


page 1201

Coniugio felix, altera digna viro:
Dotibus in cedunt quam conven ientibus ambo!
Ille suos comites spectat et illa suas.
At Comites non sunt humani seminis, ortum
Nobilie caeli sede propago trahunt.
Integritas constans, demissa modestia vultum,
Candida simplicitas, irrreprehensa Fides.
Implet adhaerescens clamore frequentia vulgi
Compita felices et vir et uxor erunt.
His in amore pares ego, sorte sed im pare, iunxi,
Abstulit illorum nomina sera dies.
Si quid inest veri priscis annalibus, aiunt,
Hos Romanorum nobilitate satos.
Sacra Palaestmae regionis adire parabat
Busta Comes, factus qui modo sponsus erat.
Uxor consiliicum certa fit intima frigus
Ossa rece perunt, pallor in ore sedet.
Tandem post lacrimas in collo nixa mariti,
Incipit in ventos talibus orsa queri:
Heu, mea culpa tuam quae dilecti ssime mentem
Vertiti ubi pennas tam cito sumpsit amor?
Heu, ubi cura mei, modo si fuit ulla, soporem
Quam tibi iurabas impediisse procus?
Scecurus poreriene domum, poterisne puellam
Linquere, quae prope te, te prope fiat anus?
Sub lare quae tecum patrio convivia ducat,
Tempora cui fallas ipse molesta iocis.
Quae tibi causa viae, cupis immort alis haberi,
Teque suis humeris gloria celsa vehat?
Est durum, vitam tristi committere Ponto,
Nominis immensi propter inane decus.
His quoque plaudentes tibi fama sub aedibus alas
Subiciet, dominus si mihi fidus ades.
Non opus est undis, tellus largitur honores:
Terra iuvat: multos sorbuit ira maris.


page 1202, image: dele1202

Dum licet aede mane propria, mea sola voluptas:
Lux mea sub propria duc, precor, aede moram.
Omnia tutus habes, quae postit habere beatus:
His ego praeponor, qua sine pauper eris.
Quod tibi si coniunx, sententia perstat eundi;
Per tumidas una puppe feremur aquas.
Sic ego nil metuam, nisi quae toler abimus ambo,
Vivis, vivo: mori te moriente placet.
Talibus exanimis, nec enim minus ardet amore,
Ille diu linguam mente labente premit.
Mox lacrimas dominae repetita per oscula siccat;
Mox consolantes audit amica sonos.
Nescio propositos, inquit, dimittere cursus;
Nec volo te sociam nunc adhibere mali.
Iuro per amplexus, animo nisi fata repugnant,
Quod mora susceptum nulla retardet iter.
Vere peregrinas tepido proficiscor in oras,
Hic ero cum pubes rustica poma leget.
Spem reditus facerent, haec cum promissa, supremum
Ora vale dicunt: per vada pinus abit.
Ille videt littus limphas videt altera Ponti,
Nutibus et certant voce cadente loqui.
Prora secat medium spumis candentibus aequor,
Vincula pyratae fert inopina Comes.
Mancipium regi datur, ô iniuria sortis,
Seruitum summos quae iubet ire duces:
More boum flexa ceruice ligatus aratro
Vertit ibi, Phoebo prata cremante, solum.
Pabula sed decies sua cum praesepe iuvencis
Tradiderat, pepulit vix semel iste famem.
At quoties cupit esse, recens ubi manserat uxor!
Participem quoties gaudet adesse tori!
Hanc vocat hanc unam non audivisse moventem
Conqueritur, tergum quando labore crepat.
Nonne fuit satius gesta sse monilia, clamat,


page 1203

Aurea quam rudibus lora gerenda feris?
Saxa videbantur flentis miserescere, nullos
Men shominum motus invidiosa capit.
Saepius ante pedes regales voluitur orans,
Ut sibi libertas sublevet empta iugum.
Quid mihi cum precio: plares quam poltulat usus
Intueor gazas rex truculentus ait.
Omnis erit iuro tibi spes excisa salutis,
Afferat hic praesens ni tuus ignis opem.
Quid captivus agat? nunc huc nunc fluctuat illue,
Vivere dulce mihi, dulcis et uxor ait.
Visa pudicitia coniunx spoliabitur absens:
Me dabit alitibus post nigra fata cibum.
Vita iubtet chartis rem significare maritae,
Dextra desuerat pingere dura notas.
Nuntius allatas mare trans immite tabelias
Fert dominae, manuum quae gemit inter opus.
Haec ubi literulas recludit, et inseta fatum
Perlegit, in stupido lumine gutta riget.
Erumpente coit gelidus sormidine sanguis,
Et teres horrescit corde micante sinus.
Execrata suum multis ululatibus ortum,
Tristitiae viduum plena cubile subit.
Cogitat et facinus memorabile femina, capto;
Non tamen hoc aperit calliditate viro.
Sed tria, nil maestum recreantia, verba remittit:
Visere tenequeo, spes mihi dempta. Vale.
Hospes abit maerens cito sumpta novacula tondet
Virgineas decuit quas nova mirra comas,
Induitur tunica, qualem Pranciscus habebat,
Et capiunt teneri lignea vincla pedes.
Docta novem mulier testudine vincere Musas,
Iungit ad accinctun. plectia sonora latus.
Et festinat: eum sua cui mandata dedisset
Dum reperit: comitem se dare iussa dedit.


page 1204, image: dele1204

Grata venit cunctis quos navis adunca vehebat,
Barbite iucundas effi ciente vias.
Fila lyrae quoties sonuere, patentia cursum
Flumina Sirenes sustinuere gradum.
Postiter emensum sperata cuculligerintrat
Atria, quae resonant dum ferit hospes ebur.
Confluit artificem studio gens tota videndi;
Pars admira ntur pars nova dona ferunt.
Sidera cum dulces suadere cadentia somnos
Incipiunt Comiti litera missa datur.
Hanc ubi callosis manibus reseraverat; aures
Verberat et maestis vocibus implet agros.
Anxietate solum quatit ac mala plurima letho
Finiturus amor ni vetuisset, erat.
Vae misero. misero vae clamat amabilis olim
Uxorubi pietas est, ubi prisca fidest.
Nempe foves alios inter convivia nostri
Mentio fit quoties, sim quisiacerba rogas.
Plara querebatur: cunctas bibit aure querelas.
Illa toro; auditu vincit amator aprum.
Mane suum coniunx oculis quaerebat morem,
Viderat hunc nondum sole levante caput.
Postridic speculae fastigia scandit, et illic
Forte catenatum scindere rara videt.
Non miror potuisse suas agnoscere flammas:
Omnis habet Lyncis lumina quisquis amat.
Ut videt introrsus lacrimas dolor acris obortas
Denorat et corpus praecipitare studet.
Recta voluntatem subitam mens retrahit; et mox
Invenit auxilii docta magrstra modum.
Luna quater dubium crescens im pleverat orbem,
Discessam monachus rege dolente parat.
Si pla causa subest non indonatus abibis,
Rexair in tota quod cupis arce feres.
Non glabus, ille refert auri, non purpura detur;


page 1205

Hunc peto mercedem, qui bovis instar arat.
Traditur; ingentes simmo pro munere grates
Liber agit monacho, qui modo vinctus erat.
Credebant fragili pari ter sua corpora ligno;
Per vada currebat prodigiosa ratis.
Multa Comes dominode dura coniuge narrat;
Partioipem dominum nescius esse tori.
Ventum erat ad portum: fratrem simulata penater
Illa prior viduos, nemine teste, subit:
Etremovet prudens habitum matrona virilem,
Desertumque rotro pollice nectit opus.
Deerat adhuc parti manus ultima vestis amanti
Quam reduci gaudens exhibitura fuit.
Mox redit optatam Comes ex pectatus in urbem,
Acsua non priseo hmina more subit.
Uxor in occursum pronoruit ore mariti;
Basiolis asper sed negat ille genas.
Addit et indigna convicia plurima iustam
Ferre sibi praesens quod renuisset opem,
Quae se blanditiis excusat humillima, culpam,
Inque genustransfert hanc muliebre fuam.
Quod male suscipiat loca per taciturna per undas,
Femina supremi plena timoris iter.
Cena parabatur non aspernanda propinquis,
Cum biduo dominum viderat aucta domus.
Concelebratu ri reditus solennia plectris
Adveniunt, iuncti sanguine quotquot erant.
Has inter pateras agitur rea criminis uxor
Non a crimi nibus quod meretricis abest.
Proditurin vinis communi voce, matito
Hanc abseme suos deseruisse lares.
Et sine virginea morum custode, caterua
In tacitis furtim delituisse locis.
Indignataleves nugas audire, corona
E convivarum nupra fidelis abit.


page 1206, image: dele1206

Aptataque manu fidibus, vestita cucullo,
Rursus init sonitu cuncta movente fores.
Noscitur hac Comiti primum sub imagine coniux
Res patet ac supra tollitur astra nurus.
Lacteolam talis tobi Sponse puellula dextram
Iam datiio ditem quem magis orbis habet?
Vive diu. David mores imitate paternos,
Sic patri fimilem te bonus omnis amet.
Vineret ô utinam socer integritate verendus,
Conciperet genero gaudia quanta suo.
Alta petituros vobis quid amantibus optem?
Noctes lucidulas, et sine nube dies.

Ad poetam.

Nulla quod dac cipias a divite praemia Crasso,
Miraris. Clariam te feriente chelyn?
Desine mirari; Deus ipsa pecunia Crasso est,
Eircit e plena quis precor aede Deum?
Et locuplesanimam vocatalta nomismata suavem,
Vult animam nemo perdere sponte suam.

Ad Misellam.

Ad lacrimas natam te credo, Misella perennes,
Nam madidis semper diceris ire genis.
Quod tamen ignotum non dissoluaris in amnem,
Hoc prohibent carpunt quae tua corda, faces.
Interior guttas externas devorat ardor,
Ardor tristitiae maxima causa tuae.
Ne pereas longis servata doloribus ignes
Temperat assi duis fletibus acris Amor.

Virga et virco.

Virginis et virgae differre vocabula rebar:
Nunc ego doctus idem significare probe.
Haec teneris agmen puerile coercet in annis,
Ast cohibet iuvencs, et frenat illa viros.
Scilicet hae geminae simul instrumenta vocantur,
Per quae puniri vitque puerque solent.


page 1207

Echo.

Quae mihi proptet aquas erit aequiparanda volucrum
Quando novem cantu Numina solor? Echo, olor.
Quae mihi vexanti, modulantur agrestia silvis
In teneris quoties carmina, Panas? Echo, anas.
Heu quibus officiis mihi devincitur amice
Esuriens vacuo ventre sodalis? Echo, alis.
Quo thalamo recubare iubet, quo cogit egenum,
Dura negans ipsi stra mina, Pluto? Echo, luto.
Quid vetat, illustris ne spectet asellus Olympi
Sidera demisso vertice pronus? Echo, onus.
Quid comedit, lauti quia semper in urbe palati est,
Rusticus in villa paupere solus? Echo, olus.
Qui fuit iste locus, cita quo Tegeaea furentem
Laesit aprum iaculis et Meleager? Echo, ager.
Quale fuit ferrum, quo non potuisset ab hirto
Occidi petulans Hercule Cacus? Echo, acus.
Si bene sit domui, quis mane cubilia linquat
Primus, et haec repetat vespere serus? Echo, herus.
Cesso, meae fauces arent: bibe, fontis et undam
Porrige, porrecta laetus abibo, Echo, bibo.

Vita hominis.

Vivere cum gaudent homines, peritura voluptas
Cum iuvat; incautos mors inopina rapit.
Non secus esca feras capit insidiosa nata ntes,
Quando volubilibus quaeritur hamus aquis.
Cum cibus in silvis et eas tenerallicit auceps,
Sic avidae laqueis decipiuntur aves.
Ducere vis animae sine sollicitudine vitam,
Sic homo vive, tuos mors sit ut ante pedes.

Ad Christum, paroxysmo in campu superuentente.

Sidere sub caeli iaceo miserabilis, artus
Sol coquit exterius, cor febris intus edit.
Mortis adestfacies; sed equove rotisve reportet


page 1208, image: dele1208

Mesabra domum placide qui mea, vector abest,
Christe ministerium, quodamoena palatia regni
Me vehat in patrii, mitte benigne tuum.
Non ero sollicitus tunc de mercede, sedipse
Ad mea tu precium commoda suave dabis.

In tumulum Philippi Melanchthonu.

Cuncta suos repetunt ortus tellure Melanchthon
Obruitur nigra, qui nigra terra fuit.
Spiritus aetherea qui gaudet origine, saltu
Sedes aethereas liberiore petit.
Clauditur ipse licet, carnis compage soluta,
Totus mente polis, corpore totus humo:
Fama tamen trifidum dispersa perambulat orbem,
Qua sol exoritur, quave sub aequor abit.
Nam quoniam priscum Musis reparavit honorem,
Hunc inhonoratum Musa latere vetat.

Quae hominum genera ab administratione civitatum repellenda.

Credere privatim quis nemo quid audeat, aurae
Qui captatores se popularis amant.
Turpe voluptati sua qui patrimonia molles
Profudere; quibus corpora morbus edit.
Invidiam plebi qui falso pectore conflant;
Qui fisci rapiunt insidianter opes:
Hi procul imperii si sunt ab honore remoti,
Publica res largae plena salutis erit.

Ad miserrimum patremfamilias.

Est gallina tibi sterilis, sus nescia partus;
Felis quae mures obstupefacta fugit:
Est ancilla suo puerum quae viscere gestat;
Uxor adulterio dedita; verna rapax:
Sunt tibi degeneres nati; marsupia nummos
Quae capiunt, quoties aequora lacte fluunt.
Saepe tamen iactas, ô est mihi pulchra supellex;
Heu, propriae dominus vix ita pellis eris.


page 1209

In tumulum Iri.

Lumine cum fruerer propria vagus aede carebam;
Nunc habeo certam, redditus umbra, domum.
Plebe cibum spirans a praetereunte petebam:
Non opibus cedo nunc ego Croese tuis.
Vivus eram quavis tellure miserrimus exul:
Matrisin amplexu nunc redit alma quies.
Phoebe colorabas sine veste superstitis artus:
Compositi tumulo velat arena cutem.
Omnibus inviso mihi stramina munde negabas:
Sarcinanunc Abrahae dormio grata sinu.

CHRISTOPHORI SCHELLENBERGII ANNAEBER GENSIS EPITHAL AMIA.

Leonhardo Badehorno, et Anna Rothae.

UT placitura novis deducam carmina sponsis,
Tu numeris Erato praeses adesto meis.
Tu quoque progenies Cypriae gratissima Divae,
Ad tua propicio numine sacra veni.
Compositos myrto decora redolente capillos,
Ardeat in dextra pronuba taeda nanu.
Iom bona verba sonent, sponsi Badehornus, et Anna
Accipit hoc sponsae nomina blanda die.
Horum magnifico iam conspicienda paratu,
Ex omni fundit gaudia parte domus.
Tympana dant sonitus, et tibia: lampa des igne
Enferiant auras ut rutilanten nigras?
Ut veniat lautis ad connubialta pompis,
Longo procedens ordine sacra cohors?
Illinc matronae castae in nuptaeque puellae
Ornatus habituv ersicolo ris eunt.
Quaeque suis cultum membris accommodat illum,


page 1210, image: dele1210

Quo se prae reliquis pulera placere velit.
Fiorentes iuvenesihinc prima aetate sequuntur,
Ignibus apta tuae turba Cupido facis.
Qui non eximio spectantur corpore tantum.
Quantum animi veris enituere bonis.
Ille sacris animum seriptis instruxit, et alter
Ingenii variis artibus auxit opes.
Hic medicamivibus lingua valet ille diserta,
Scit leges alter iuste Lycurge tuas.
Inter quos aevi Badehornus gloria nostri,
Eximio reliquos vincit honore viros.
Doctrinaeque aliis pulchrum non invidet usum,
Sed studiis opera consulit ille sua.
Dum docuit multos, illa laudatos ab urbe,
Quae trahit abs avia nomina Christe tua.
Quae merito curas et onus non dulce laborum
Illius repetet nocte dieque memor.
Quam studiis, illo ludi rectore, beata
Plorebat patriae paruula turba meae?
Pars ego cuius eram, qui non debere negabo
Plurima pro meritis me Badehorne ruis.
Quo duce sum primum, tenero rudis orsus ab aevo,
Castalio cupidam fonte levare sitim.
Eius ab ingenio quoque commoda magna tulerunt,
Lipsia ca Musas qui coluere schola.
Sed non his solum contentus laudibus, esse
Externis notum gentibus ardor erat.
Ergo nec ignavus discrimen adire, nec aestum
Ferre, nec Alpinum carpere fugit iter.
Non ut Sidonias vestes aurumque pararet,
Ceteraque in precio quae rude vulgus habet:
Sed deus ingenii studiis cumularet honestis,
Et stabiles animi dives haberet opes.
Euganeam advenit postquam peregrmus in urbem.
Huic quoque doctrina suspiciendus erat.


page 1211

Ac loca dum Latii lustrare frequentia pulchris
Utbibus, et doctos gaudet adire viros:
Dum mores hominum discit studiosus, et omne
Quod fuerat dignum cognitione notat:
Hinc tam multarum praeclara scientia rerum,
Hinc bona sunt animo tanta parata suo.
Quid memorem, immensi sit quanta peritia iuris,
Transigat et vitam qua gravitate suam?
Quam carus sociis, quam sit iucundus amicis,
Pectora quam nemo candidiora gerat?
Ergo cui clarum virtue dat plurima nomen,
Exculti praestans inge niique decor:
Anna petita viro tanto laetare, thorumque
Coniugis ardenti pectore talis ini,
Optatos tecum peraget qui suaviter annos,
Clara tibi cuius nomine fama venit.
Excrpoiucundis quoque sponsae amplexibus Annarn,
Nam tu, cui vellet nubere, solus eras.
Nactus es indignam non te Badehorne puellam,
Corporis insignem pectoris atque bonis.
Quorum laude alias longe supereminet omnes,
Ipsa puellari concomitata grege.
Aspice form osos tenera cum fronte capillos,
Quos et Apollo suum vellet habere caput.
Aspice ceu rutilas flagrantia lumina stellas,
Et cum purpureis labra decora genis.
Qualiter orta fretis Aurora rubescit, et Indum
Si quis Serrhano murice tingat ebur.
Qualiter illius fulserunt virginis ora,
Pro qua cum Phrygibus proelia Turnus init.
Talis et Anna tua est: nec tantum splendida forma,
Corda sed eximiis dotibus aucta gerit.
Quam bene formoso mores cum corpore culti.
Iungitur et facies cum probitate decenst
Illam commendat spectata modestia famae,


page 1212, image: dele1212

Atque verecundus cum pietate pudor.
Ipsa suis sese virtute parentibus aequat,
Tam claro inprimis filia digna patre.
Quanta senectutis capier solatia: quantam
Pectore laetitiam sentier ille suo,
Cum tam fausta suae secum connubia natae
Exiget et genero foedera facta novo?
Plurimade cuius nascatur sanguine proles,
Ipsum quae dulcis nomine dicat avi.
Osculaque hic caris detamica nepotibus, optans
His a clementi prospera cuncta Deo.
Et sic non tantum te sponsa favore perenni,
Coniungit socro copula sancta viro:
Sed quoque amicitiae suavis vos inter et illos,
Omni mansurum rempore foedus erit,
Quos facitis vobis consanguinitate propinquos,
Quorum vos semper mutua cura iuvet.
Talia coniugium comitantur gaudia tali
Virgo et vir thalamos prosperitate parant,
Cum sunt virtutis cultores nobilis ambo,
Qua verus sola concihatur amor.
Exemplo est, ingens Badehornus gloria sponsae,
Atque sui magnum coniugis Anna decus.
Qui propter vitam se dilexere probatam,
Inque vicem dextras dant modo rite suas
Haec duo legitimo iunguntur pectora lecto,
Quae certus iaculis saucia fecit Amor.
Cui nova iam quoniam victoria contigit hisce
Exsultat matrem vocibus ante suam:
Cara mihi genitrix cui iura iugalia cordi,
Obsequio semper Diva colenda meo.
Si me lau reolis unquam dignata fuisti,
Iure triumphalis iam mihi palma datur.
Nanque trophaea tuli victor tam splendida numquam,
Numquam tanta mihl gloria parta fuit.


page 1213

Quanta, meo cum iam Badchornus saucius arcu,
Et mihi devictas portigit Anna manus.
Iam stabilem pacto consirmant foedere lectum,
Et frunt regni portio grata mei.
Hos ego praecipue foveo qui nomina pulchrae
Virtutis quanto splendidiora gerunt:
Ipse magis tanto reliquis inamantibus, illos
Glorior insidiis succubuisse meis.
Quas sibi nequidquam memorabant saepe superbi,
Ame non aliquid proficiente strui.
Numina quod doctae colerent austera Mineruae,
Qua dextrae spernant tela favente meae.
Sed quid nunc adeo vitam duxisse severam,
Atque meas prodest non timuisse faces?
Quosliber his audax armis oppugno meique
Imperii validum cogo subire iugum.
Iamque sub hoc etiam per me Badehornus, et Anna
Sicut amatorum cetera turba, venit.
Et celebrant ambo nobis auctoribus, illa
Quae tu praecipue gaudia mater amas.
Cui quia morigerum me praebeo semper, amantes
Dum plures nostro sedulus addo gregi,
Mercedem meritis mihi da pro talibus aequam,
Circundaque meis florida serta comis.
Vix ita finierat, cum figens oscula nato,
Et simul haec inquit praemia victorliabe.
Imperio plures posthac quoque subice nostro,
Et tibi commissum perfrcefortis opus.
At tu sponse gravis, pudibundaque sponsa, tametsi
Debuita vobis ire Cupido procul:
Sed tamen ipsa Deo quia sunt connubia curae,
Esse suo vobis fausta favore dabit.
Anna torum, ingredere Anna torum, tecumque maritus,
Praeside coniugii concomitante Deo.
Irrum pat pariter virtus contraria liti,


page 1214, image: dele1214

Mater et Anna cito sis, Badehorue pater.
Vin cite Mathusalae longissima tempora cani,
Hac beet aethereus vos bonitate parens,
Qua fortunatum se laetabatur Abramus.
Quique Rebecca tuus sancta maritus erat.
De vestro tales oriantur sanguine nati,
Gaudmqai vobis mulci plicara ferant,
Quique Qeum metuant refernat virture parentes,
His omni morem sedulitate gerant.
Denique perpetuo sint candida fata tenore,
Atque habeant pondus vestra petita suum.

Wolgange Meurero et Margarita Blasibalgae.

Qui nulli parcens bellum puer omnibus infert,
Sagittifer Cupido vincit omnia.
Hic tandent aggressus te, Marte et matre favente,
Meurere, sauciavit haec et addidit.
Simlicer ipse puer tu vir victricibus armis
Puer virum subegi: habes id vulneris,
Quod nullis herbis, nulla sananeris arte,
Apollo tu, vel alter Aesculapius.
Me contra nihil hic agitars operosa Galeni,
Licet medendi eum peritia refers.
Et quid longinquas adiisti strenuus oras,
Qua Mincius, Padusque currit, et Tybris?
Sperastite posse meis evadere telis?
Sunt regibus, sunt et mihi longae manus.
Impiger absentes capto praesentibus insto,
Et tergiversantes secutus attraho.
In Latiis ecquam legisti fi nibus herbam,
Amoris obfutura quae sit artibus?
Nec tibi Paeonia celcberrimus arte magister
Vesalius, nec Gauricus, nec Curtius,
Suggessere aliquid, quo nostro tutus ab arcu
Te munias, et quod dedi, vulnus leves.
Ergo alias quamvis medicinae fungeris omni


page 1215

Fideliterque, dextereque munore:
Hic ars arte mea tua vincitur: annuelancem,
Et da manus, herbamque victus porrige.
Hae Meurere manus pariter tibi vulnus opemque
Ferent ut olim Achillis hasta Telepho.
Cumque meum Heroes, superique, et Iuppiter ipse
Iugum ferant, tibi esse turpe ne putes.
Dux in amore tibi cuius, monstrabo, puellae
Potitus igne, eas maritus in torum.
Sin mea regna fugis, nec te vis subdere, cogam,
Et implicabo seruitute te mea.
Talia iactantem risit Meurerus Amorem,
Dignatus et vix mutua ipsum voce, ait:
Ut levis ingenii puores: puerilia garris,
Nec est gravis viri dicacitas tua.
Non libet alternis tecum contenllere dictis,
Nugas tuas factum refutabit meum.
Quae fero corde meo mihi quaesic obicis amens,
Quasilla feceris Cupido vulnera:
Non tu fecisti, nec sunt mihi turpia: quaeque
Nec herba egent; nec Aesculapil manu.
Qui mihi tale dedit vulnus, medicabitur idem,
Incognitus tibi imperans polo, et solo.
Ille simul nocuas, medicas simul educat herbas,
Et sauciat solusque opemfert fauciis.
Ille et aniare docet, castis et amoribus uti,
Data sacrati lege matrimonii.
Dux in a more mihi Deus est, hoc numine fretus
Torum beatum amatae inibo virginis.
At te alii coeco coeci ductore vagentur
Cupido, quos tuis male implicas plagis.
Nil tua regna moror, nil verba minantia curo,
Vale, et puer vage hinc facesse longius.
Audiit, et vultu puerilem prodidit iram,
Meureri ad haec responsa Amor, spe perdita:


page 1216, image: dele1216

Ira dedit la crymas, pharetram concussit, et arcum,
Contempta proiecitque tristis spicula,
Nec mora non placido se sustulitinde volatu,
Matri dolorem nuntiaturus suum.
Quae prope turba fuit, queribundum audivit Amorem,
Et risu abegit avolantem, et sibilis.
Hinc Hymeneiae oculis pompaead spectacula versis,
Sponsum peractis iam revertem sacris,
Excipit applausu, votis que faventibus usa,
Laudat Deum sponsumque cumsponsa canit.
Has et ego voces pompae spectat oreuntis
Per obvium sonare vulgus audii:
Quos hodie fieri voluerunt numina sponsos,
Faxint beatos semper esse coniuges.
Margaridos thalamum fatis felicibus intret
Palaeoreae alumnus urbis inclitus.
Quem Philyrea colit ceu patrem Academia, cives
Favent cum supremi, et insimi favent.
Qui doctos inter decus est mem orabile coetus,
Potens Latina, et Attica eloquentia.
Hyblaeo facunda madet cui lingua liquore,
Eo loquente Socracem loqui putes.
Quis magis integro, atque gravi quis dixerit uti
Viro Lycaea doctiore Lipsica:
Quam Camerariadum loachimo lumine gentis,
Et huic secundo, sive Meurero pari?
Maximus usus adest et utrique scientia rerum
Profundior roconditaeque literae.
Non minus hunc colit, atque illum, miratus Elister
Utroque dotes maximas in pectore.
Quas nulli studio parcens, hic et ille docendo
Discentibus summa fide communicant.
Quos equidem prima digna tus laude sonaremi,
Horatiana si mihi forer lyra.
Meureri, et Muris loachimi Lipsia gaude


page 1217

Beata talibusque civibus fave.
Quod facis, et iuve ni socias modo grata puellam
Pulcherrimam pulchertimo, optimam optimo.
Sic bene culta suo VVolfgango Margaris adstat,
Rosae rubent ut inter alba lilia.
Has aliasque inter laudes repetuntur et illa
Priora vota amantibus faventium:
Quos hodie fieri voluerunt numina sponsos,
Faxint beatos semper esso coniuges.
Margaridos thalamum fatis felicibus intret
Palaeoreae alumnus urbis inclitus.

Victorino Strigelio, et Blandinae Schreppiae.

Umbrifer occiduo delabitur Hesperus axe,
Iamque pruinosos nox agitabit equos.
Coniugibus precot illa novis bona sidera portet,
Transeat et coeptis prospera tota sacris.
Omine felici fortunent numina taedas:
Relligiosa pius foedera iungit amor.
Insigni virtute viro donisque Mineruae
Nubit honorati filia caesta patris.
Votis amborum thalami Deus annuit auctor,
Successuque suum dexter honestat opus.
Sortitus generum socer haud se laude minorem,
Tanta refert animo gaudia, quanta gener.
Reddit et hic meritas parta pro coniuge grates,
Inque Dei laudem pectore laetus ovat.
Gratando sponsis alii testantur amorem,
Etprodunt studio gaudia vera suo.
Lingua animis que favent cuncti, mecumque precati
In vestrum faciunt plurima vota torum.
Ut praesto, qui vertat aquas in dulce Falernum,
Sit Christus, ponsae sponsus et ipse suae.
Blandaque divinae constringant vincula pacis
Logitimo vestrum pectus amore caleus.


page 1218, image: dele1218

Adsit et ingenuo referentia mutua vultu,
Nec minuant sanctam tempora longa fidem.
Dulcia coniugii bona, Christo dante, feratis,
Impleat et vestram gratia dia domum.
Nupta brevi matris nomen, patrisque marite
Accipias et avum te colat inde nepos.
Salanos aeques numesoso pignore pisces,
Certet fecunda vite marita ferax.
Haeredem videas patria pietate beatum,
Nec sit laudata filia matre minor.
Etvos Mathusalem venerandis vincite canis,
Perpetua digni prosperitate senes.
Felices placidum traducite molliter aevum,
Felices summo claudite fata die.
Ista verecundis precor exoptoque maritis.
Numen mite meas audiatoro preces.

Ioanni Stigelio, et Catharinae Kirstenae.

QUi me Stigelio quid quam misisse videbunt
Carminis, occurrent, hoc mihi, credo, modo:
Quid mel Aristaeo mittis, quid vina Lyaeo,
Triptolemo fruges, fulua Metalla Midae?
Er tribuis peiora illis, quae possidet ille,
Cui tribuis: donis non eget ipse tuis.
Non eget ipse meis, fateor, quia vilia, donis:
Haud veisus isto dignor honore meos.
Verum legitimo qui nunc sibi foedere nuptam
Iungit, eget votis ad sua coepta piis,
Et praesente Deo: quis enim sine numine dextro
Optatum felix sperer inire torum?
Cana docet quantum valeat praesentia Christi,
Vertentis latices in mera vina meros.
Quae simul ac mensis data sunt, triclinia plausu
Tota fremunt, sponsis anxia cura fugit.
Sic divina suas fundat nisi dextera dotes,
Adstet et assidua nos prope Christus ope.


page 1219

Vita laborat inops, et durum degimus aevum,
Labimur, innumeris abripimur que malis.
Vota igitur faciam caeli implorantia regem,
Stigelii exoptans omnia fausta toro.
Hoc perspect mihi virtus, in cognita nulli,
Et sponsi pietas officiosa monet.
Cuius ego ingenium vitamque expertus, adhaesi
Plus totam lateri vatis Olympiada.
Cui de Pieriis merito bene semper alumnis,
Reddere quam possum, debeo plura memor.
Quem si iam nullo dignarus honore tacerem,
Nempe parum grata mente notarer homo.
Alma veni Pietas, et nostros incipe cantus,
Atque eadem finis carminis esto mei:
Et tu quae nubes perrumpis, et aethera scandis,
Qua sine sunt nostrae murmur inane preces,
Irrita quae numquam petis, annuit omnia semper
Cui Deus, hunc orans talia posce Fides:
O qui cuncta Deus potes, aeternumque gubernas
Quem purae mentes, qualis es ipse, iuvant:
Fundator thalami, casti spira men amoris,
Dexter ades sponsis, mundaque corda crea.
Tufidas connecte manus, tu pectus amantum
Ignibus ure tuis, coniugiumque fove.
Da sancte vivant, placideque: iuvaque labores,
Inque torum plena munera sparge manu.
Impetret hoc mecum votis ardentibus orans
Sponsus, et assiduas dans Catharina preces:
Cultor uterque tuus, pia qui connubia summo,
Iussaque divinae legis, honore colunt.
Quae dum Stigelius secum sensu exigit alto,
Non placuit viduo secubuisse toro.
Quem coleret certe casti mens ardua vatis,
Et daret Aoniis otia rota sacris:
Si curae sinerent: privatae, et publica moles.


page 1220, image: dele1220

Orbatae sobolis si pate retur amor.
Nam nutricem aliam, matris post fata prioris,
Optaret natis cum pater iple suis:
En Deus optanti dum providus annuit, unde
Sperasset minimum missa marita venit,
A patrio migraus ad Salae flumen Elistro,
Huc ubi Pierio claret Iena choro:
Non odio patriae, sed rerum sorte suarum,
Transigere hac optans tempus in urbe suum,
In qua nunc sponsa est. At si quisquam ante fusset
Sic ausus lingua vaticinante loqui:
Stigelio caram dabit inclita Lipsia Sponsam:
Nacta forent aliquam vix ea verba fidem.
Sed vice disponens mira deus omnia, sponsos
Iungit, et hinc nuptam convocat, inde virum.
Quodque canit sponsus: Fato connubia fiunt,
Exemplo verum comprobat esse suo.
Ingentesque data grates pro coniuge dicit
Aeterno donat qui bona cuncta, Deo.
I nunc et sapiens ratio cum numine confer,
Ingenio nimium fidere sueta tuo:
Isponsam viduam, viduum mirare maritum,
Ride insperatum ludificata torum.
Stulta Deo praescribe modum, quo iungat amantes,
Stigelioque nega, quod Deus ipse dedit.
Haec, inquis, forma, fuit illa potentior auro,
Aptior haec sponso, dignior illa fuit.
Falleris ambobus censor non candide sponsis,
Atque oculorum acies et tibi mentis hebet.
Tolle tuos oculos, et sanos collige sensus,
Iudicum ratio tem peret aequa tuum.
Tu licet usque nigros quaerensa Gadibus Indos,
Omnia per mundi regna capacis eas:
Arbiter et melior Phryge sis, in vallibus Idae
Quo Veneris palmam iudice forma tulit:


page 1221

Invenias tanto non ullam ex agmine nuptam,
Cui se Stigelii dedere malit amor,
Quam monitrante sibi quam legit numine vates:
Pronubus et dux est huic in amore Deus.
Quae magis apta viro tali, quae dignior esse,
Quae delicta magis, quam Catharina potest?
Ipsa Dei metuens et sancte vivit, et omni
Femineumin vita scitque colitque decus.
Ipse Deus, penitus qui corda latentia spectat,
Cultruis novir pectora saricta suae.
Hanc ego divims studiis, Christoque vacantem,
Continuos vidi templa subire dies,
Atque audire Dei verbum ratione suarum
Dilata rerum, posthabitaque domo.
Et vous aedem complevit et obtulit aris
Cor purum affixum pollicitisque Dei.
Quem numquam dubitante colit, simulante nec unqua
Pectore, vita animum testificante pium.
Non pius est vere, Christum solo ore professus
Nil aliis unquam qui benefecit homo.
At sine fucatae studio pietatis inani,
Lingua, animo, factia se probat illa Deo.
Tractat amore pio Christi venerata ministros,
Aegrotisque facit pauperibusque bene.
Hinc sanctae capiant exemplum imitabile nuptae,
Haec pictas orba coniuge digna fuit.
Matronale de cus viduis servavit in annis:
Quique pudoris erat, qui gravitatis amor?
Temporibus nostris nimium lascruia crevit:
Dant viduo paucae tempora iusta toro.
Invenias, vivum quae nupta perosa maritum,
Morte cita manes optet adire suos,
Exstinctum quem mora magis, quam deflet amore:
Quem cor non sentit lumina fletus habet.
Infensae qualem gemitu sine saepe novercae


page 1222, image: dele1222

Ad privignorum fundere busta solent:
Aut veluti clamans alieno in funere plorat,
Fingere singultus praefica docta graves.
Saepe mariti hodie mulier quae corpus humavit,
Cras alium quaerit luxuriosa virum.
Creditur infelix vidui reverentia lecti,
Tamque diu raro femina sola cubat,
Quam Catharina usu thalami desue ta prioris,
Funera dilecti flevit acerba viri.
Illecebras exosa leves, oblita iocorum,
Abstinuit taedis, abstinuitque procis:
Quos toties forma nitida censuque potentes
Obtulit, eximiis Lipsia feta viris.
Illam autem frustra petiit, doluitque sagittas
Fortirer elusas iusidiator Amor.
Non semper tollit Regina pecunia palmam,
Pulchraque non semper regnat ubique Venus
Regnar et interdum veneranda scientia vincit,
Cultaque prae pulchra Cypride Musa placet.
Non Ithacus facie, sed culto pectore gratus,
Aequoreis ardor saepe deabus erat.
Mulcebatque ducis facundia blanda Calypso,
Quem tandem haec regno maeret abire suo
Sic docti superent: aliis sic Musa repulsis
Obtinuit primum Stigeliana locum.
Ipse sui compos voti, cum coniuge foedus,
Quam sibi promisit forsitan alter, init.
Sic magno virtute viro castoque poetae
Indole nupta pari consocianda fuit.
Cetera, divitias, titulos, luxumque superbum,
Ipsipiens vulgus quae bona prima putat:
Haec vates animo generosus despicit alto,
Datque citis turbae murmura vana Notis.
Si tamen et censum quisquam formamque requirat,
Larga satis sponsae sors in utroque fuit.


page 1223

Sed quascumque dedit fortuna sidelis, et arca
Continer, istarum non ero censor opum.
Si faciem spectes, multum decerpsit ut illi
Luctus, et in vidua sollicitudo domo,
Ipsam vitgineis dicas haud cedere formis,
Coniugiique putes ante fuisse rudem.
Cui facilis cultus, decus est et amabile morum,
Magnus in ingenio, magnus in ore lepor,
Et rerum natura sagax, vigilantia solers,
Atque gubernandae provida cura domus.
Quod facis, hanc cupidis amplectere sponse lacertis,
Cui potuit coniunx non magis apta legi.
Quam legit arbitrium non enarrabile fati,
Vestraque nunc fatum coepta gubernat idem.
Sors eadem thalami, multum diversa nec aetas,
Ingenium concors, parque duobus amor.
Tu carae assuescas sociae: notet illa vicissim
Ingenii mores ingeniosa tui.
Tu columen iplendorque domus: erit illa tenellis
Suosidium natis, auxiliumque tibi.
Hoc suit in votis ipsi, sententia dudum
Tam pia femineo pectore fixa stetit,
Laudibus eximio sese committere vati,
Strgelii, et sobolem sicut amare suam.
Curipsam fugeres? non est vitata Tobiae
Sara esset seprem quamlibet orba viris,
Quos malus Asmodi genius Iethaverat omnes:
At Catharina tua est numine plena Dei.
Quae quod te penitus scit eodem numine plenum.
Quam tua, nullius maluit esse comes.
Hic famae tacear ven tosae futilis auctor:
Hic nihil obscura vocesusurrus agit:
Cui non coniugium fortasse videbitur aequum,
Et sapuisse cuifemina visa parum,
Aufasuas viduo taedas offerre marito.


page 1224, image: dele1224

Ausa alienae in se sumere prolis onus.
More tuo pulchrum maculas, laudandaque culpas,
Et nimium semper livorinepte sapis.
Tu quoque natus eras qui natos obicis ulli,
Nec tu vitali lumine dignus eris.
Pignora si thalami tibi sunt invisa feracis,
Tu quoque vitae amens osor es ipse tuae.
Osor es humani generis, quod in omnibus oris
Innumera iussit crescere stirpe Deus.
Tune quid aeterno mutabis in ordine fati,
Et summi facies irrita verba Dei?
Nempe propago frequens fuerit te iudice probro?
Et non felices dixeris esse patres?
Iudice te natis nec erit reddenda relictis
Mater et orbato nupta secunda viro?
Saevior es brutis illis, quorum ubera traxit
Astyagisue nepos, Iliadaene duo:
Durior es petra Sinae, iuga saxes cuius
Legiferi ad vocem contremuere Dei:
Ad quam nil trepidas thala mo quoque iura ferentem,
Et pietas animum non movet ulla tuum.
Sed valeas, sapiasque tibi. Mens praedita sano
Iudicio natos dona scit esse Dei.
Qualia dat sanctis, cum vult dare maxima, sponsis,
Exoptantque sibi qualia mille viri.
Sunt in deliciis nati, sunt summa voluptas:
At nomen sterilis femina triste toro est.
Femineas fundit prius infecunda querelas,
Et famulae partum fert male Sara suae.
At dolor omnis abest, postquam sub luminis auras
Promissam sobolem feta dedisset anus.
Qualis erat quantum pia pertulit Anna, priusquam
Dicta parens genito de Samucle fuit?
Ingeminata trahit mixto suspiria fletu,
Excruciat maeror pectora, membra fames.


page 1225

Perpetitur famae morsus, et probra Phenenae
Insiatae ventris fertilitare sui.
Freta tamen superi certa bonitate parentis,
Ut pariat, votis tendit in astra suis.
Ut peperit vatem, proh gaudia pectore quanta
Concipit, et cantu laudat ovante Deum.
Tu quoque Lipsiacas inter cultissima nuptas,
Externis florens ingeniique bonis,
Stigelii felix taeda Catharina recente,
Dulcia fecundae nomina matris amas.
Haec est naturae vis, qua cogente frequenter
Filiolo gestis oscula ferre tuo.
Fallor an haec eadem generosis oscula natis
Stigelii figes, et bona mater eris.
Mater eris facilis natis, et nupta fidelis:
Si tua sat pietas, si mihi nota fides:
Si sacrum thalami foedus reverenter honoras,
Stigeliumque tuum non simulanter amas.
Forsitan audito toties iam nomine sponsi,
Exspectas, ornem qua tibi laude virum.
Quam vellem, sed onus vires hoc exigit aequas.
Hic mea nil audet sumere Musa sibi.
Quid memorem notum cunctis? vaga nobile fama
Stigelii toto nomen in orbe canit.
Nukinibus carum superis, venerabile Musis,
Regibus acceptum, Principibusque caput.
Qui titulos celebres, et laurea serta, pedemque
Ursi, Caesarei dona favoris habet.
Hunc sibi carminibus, pariter devinxit et illos,
Omnibus ingenii dote poeta prior.
Quo felix hodie sic Gotha superbit, ut olim
Mantua Virgilio nobilitata suo.
Et merito: quod enim nunc est divinius ille
Ingenium, linguae gratia maior ubi?
Quinitor eloquii quantum; quo stumine campus


page 1226, image: dele1226

Musarum rapida slcut inundat aqua?
Vena fluit facilis, non invita que Minerua
Ad numeros veniunt omnia sponte suos.
Nil capit ex trivio, nec dat vulgare poema
Stigelius cunctis tam graviora canens,
Quam meliora novo dulcis cantillat aedon
Sub vere aut alias inter acanthis aves.
Stigelio modulante, alios pudet edere vocem;
Solus eum plectris aequet Apollo suis.
Illius ad doctos cantus, Turingis ab imo
Exeruisse caput fertur Hiera vado:
Stantibus attentae stupuerunt Salides undis,
Ilmus et attonitis Oenagoraeusaquis.
Quae iam nil vestris concedunt flumina lymphis,
Fons Hippocrenes, fons Heliconiadum:
Nil quoque Tybri tuae, Sulmoque, Athesis que, tuaeque
Bethis aquae, atque tuae Bilbilitane Salo.
Nam vestri carmen facturi grande poetae,
Nescio quo poscunt corda furore rapi.
Tunc alii toleranda canunt alli optima dicunt,
Ingenii studio quemque trahente sui.
Optima qui dicunt, partim bella horrida bella,
Et saevi Martis facta cruenta tonant:
Partim flagitiis satyra irascuntur in acri,
Et mores hominum non sine felle notant.
Qui toleranda, alius mutatis corpora formis,
Mira quidem, vero sed minus ore canit.
Sive levi carmen dat amori molle quibusue
Sint medicamentis ora linenda docet.
Ridiculis alius replet sua carmina nugis,
Et surtis Cypriis, Lampsaciisque iocis.
Est naso referens qui rhino cerata recuruo,
Excipiat sannis cuncta, probrisque notet.
Hos doctos, non esse pios sua scripta loquuntur:
Doctus at est vates Stigeliusque pius.


page 1227

Sequana, Beti, Salo, Saulmo, Tybri, Minti, Athesrsque,
Si non ingenio, relligione quidem,
Forsan, et ingenio, pietatis nomine certe
Stigelium ferimus vatibus ante tuis.
Cuius Musa pio divina poeseos usu,
In versus confert optima quaeque suos.
Qui simul aetherei flatus incenditur igne,
Quo quondam vates incaluere sacri:
Nil nisi sacra sonans ad laudem numinis omne
Transfert, ingenio quidquid et arte valet.
Nunc divina refert grata benefacta Camena,
Et Christi extollit dona salutiferi.
Nunc numeris repetens oracla decentibus ornat,
Vaticino cecinit quae prius ore Ioel.
Aut tractata prius Iessaei pollice Regis,
Ad plectra Ausonios aptat Hebraea modos:
Aut odas canit ipse suas, et numina poscit
Delictis veniam, subsidiumque malis.
Nunc it et illustres Heroica Musa per aulas,
Gesta canens Regum coniugiumque Ducum.
Et quando longo sperati tempore sese
Ostendent fasti die poeta tui?
Vatibus inprimis opus ad mirabile cunctis,
Temporibus nostris utile grande, sacrum.
Quod simul ac fausto perfectum numine, linquet
Venturum in nostras limen herile manus:
Posthabitis Peligne tuis annalibus, olim
Stigelii fastos tempora nostra legent.
Hunc tueare decus, Germania diligar, este
Gaudeat inprimis Saxonis aula suum.
Quae mirata decus virtutis, et artis in ipso,
Et coniunctam alacri sedulitate fidem:
Inclita Salani commisit sceptra Lycei,
Fecit et Aoniis coetibus esse ducem.
Qui velut Albiaca quo ndam clarissiumus urbe,


page 1228, image: dele1228

Ingeniosque tra hens agmina tota suo,
Grata sonans Musis, et Apolline digna locutus,
In commune tulit propria dona bonum:
Sic modo Pierios ad Salae flumen alumnos
Invitat famae nobilitate suae.
Illic dulce, velut per flagna Caystria cygnus
Cantat, et Aoniae commoda pubis alit:
Atque levat pressas omni conamine Musas.
Invictoque suum robore gestat onus.
Incidat humanis si quid quam optabile votis,
Quod summe humanis utile rebus erat:
Stigelios optem plures, et talia nostrae
A superis patriae pectora mille rogem.
O quanto populis, quanto status urbibus esset
Laetior ingeniis si suus esset honor:
Gratior et studiis Helicon, et dulcior unda,
Prataque Nympharum floridiora novem.
Copia sed quo nunc minor est, hoc maius corum
Sit precium, maior talibus adsit honos.
Tempus erit iam iamque venit, quod coget amare
Et magno tales aere parare viros,
Qualis hic est, Catharina tuis amplexibus haerens,
Quem tua vota petunt quo tua corda calent.
Iam magis atque tuum magis inflammabit amorem,
Longa maritali dans alimenta faci:
Cum te vita viri coram oblectabit, eritque
Virtuti virtus associata tuae:
Quae similem complexa sui, studiosaque recti,
Dulcius esse iugum connubiale facit
Sic sacra selices connectat copula dextras,
Quod precor et vestrum mando cubile Deo.
Hunc ego custodem sanctis prece postulo sponsis:
Fxcubias ipso perstat agente salus:
Maturos iterum fecundi carpite fructus,
Et nati similes dentur utrique sui.


page 1229

Filius ante oculos patrem, sibi filia matrem
Proponens, studeat laude referre pari.
Vivite tranquilli, seris que senescite canis,
Quid quid in optatis est, ferat ipse Deus.
Ultima perfecti nunc ante silentia voti,
Aeternum sponsos Musa valere iube.

Hoanni Muslero et Carbarinae Manglerae.

ORoseis aurora genis insignis, et ortu
Grata suo, talem cum vehit alma diem,
Quo pia coniugii iurant in foedera linguae,
Et defert dextrae dextera iuncta fidem.
Quo vir et uxor init, qua fas est lege, cubile,
Et fiunt unum pectus et una caro.
Hanc cum Muslero lucem felicibus astris
Attulerit rutilo Lucifer altus equo:
Etiam plena viro potiundae copia nuptae
Fiat, et am bobus taedifer adsit Hymen:
Dicite io mecum laeti per iubila plausus:
Et tu Pierio cum grege Lipsis ova,
Quae sponso vitae sociam, thalamique dedisti
Participem, optatogratifi cata bono,
Quo Deus exhibuit nullum praestantius orbi,
Nec quidquam sancta coniuge dulce magis.
Ergo viro nuptae que sacram dum molior odam,
Praeses amantum Erato tu mihi casta fave.
Daque tuo sponsis gratanti carmen alumno,
Et refer, unde trahis nomen, amoris opus.
Dic quibus auspiciis amborum coeperit ardor,
Edita sint fausti quam bona signa tori.
Maximus ingenio, fac undo maximus ore:
Antistes studii iuste Lycurge tui,
Omni functus erat dudum Muslerus honore,
Iura docens Italos, Teutonicosque choros:
Contigeratque illi cum binis purpura sceptris,
Purpura Picrio sceptraque danda duci.


page 1230, image: dele1230

Iamrum virtutis superato vertice, laudi
Ipsius obstabant ardua nulla magis.
Et bene maturos cum pervenisset ad annos,
Nupta aliqua vacuum nonineunte torum:
Praefertim rumore procax cum livor acerbo,
Aures verboso tunderet ore viri:
Vindicibus superis, placidae et setradere vitae
Mente stat, et longa virginitate frui.
Quin etiam si fata velint, vitamque reposcant,
Intrepidae mallet mortis adire viam.
Et memim, merito bene cum Muslero Hymenaeum
Sponderem, coniunx si modo lecta foret,
Dicere: Quae statuit rata sint aeterna potestas:
Summum namque nefas nolle volente Deo.
Ast ego nunc nullis uxorius ardeo flammis,
In mea nec laetus vota vocatur Hymen.
Carmina non thalamo, tumulo sed carmina pange.
Faxfunesta tori pro face detur, ait.
Talis Musleri tenuit sententia mentem,
Coniugis et curam iusserat ire procul.
Noluit hoc summus caeli terraeque Monarcha
Qui regit arbitrio pectora cuncta suo.
Mutavitque viro mentem et succenditamore,
Ut cuperet nuptae deditus esse piae.
Quid faceretiflectente sacro praecordia flatu,
Iam non ferre iugum connubiale negat.
Protinus indulgens urgenti paret amori,
Et sibi caram oculo dispiciente legit.
Edita spectato Catharina parente vocata
Nomine matronis conveniente probis,
Femina Lipsiacis in matribus optima cultrix
Numinis, et custos fida pudoris erat.
Palladias edocta operas studiosa laborum,
Servabat viduam quae sine prole domum.
Quae possit, modo si, quae nupta puerpera numquam


page 1231

Facta fuit, virgo est, virginis esse loco.
A viduo talis certe rubor emicat ore,
Qui deceat frontem virgineas que genas.
Atque puellarem facies suffusa pudorem
Prodit et obtutu fixus ocellus humi.
Hanc adit, et paucis castum profitetur amorem.
Coniugiumque petens, pollicitusque fidem.
Illa diu desueta viri tactus que, iocosque,
Haesitat alloquiis obstupefacta novis:
Laetitiaque simul, mixtoque pudore coactus,
Femineo talis sedit in ore color.
Qualis Phoenisse fa ciem pingebat Elisae,
Dardanii obtutu colloquioque ducis.
Submisso Catharina tamen vultuque, sonoque
Reddit amatori qualia cumque suo.
Et grave propositum consensu com probat aequo,
Admittitque preces, seque dat ipsa viro.
Fausta maritalis mox haec exordia lecti,
Firmat et amborum resinopina fidem.
Stabat adhuc intus tunc rite reposta suppellex
Librorum, exstincti bibliotheca viri.
Hanc poscente sua luctrat Muslerus amica,
Fallcrepraesentis sic cupiente moras.
Dumqueignota vagam mittens in scrinia dextram,
Indicenon ullo, Biblia sacrt capit:
En prima mox fronte libro, spectantibus offert
Se tempestivo dulcis imago typo.
Scilicethumanae caelestia semina stirpis,
Cum nuda nudus stabat Adamus Eua,
Et Deus in medio dextras per mutua iungens,
Decretumque ferens tale duobus, ait:
Creseite prolifico parituri semine natos,
Innumeraque capax gente repletc Tolum.
Pareat imperio vestro fera, piscis, et ales,
Commoda dent homivi sidera, pontus ager.


page 1232, image: dele1232

Hac supere essigie iam mens maioribus ardens
Ignibus amborum tacta stupore fuit.
Mox prior ille; Meis quam dignor amoribus unam,
Olux ô prolis spes Catharina meae,
Quid vivos referens homines pictura loquatur,
Quid poter, et nobis suggerat anne vides?
Cui non incidimus, credo, sine numine quodam,
Ominor ex istis omnia fausta notis.
Summe fer auxilium Pater, et ne devius erret
Noster amor, nostrum dirige ductor iter.
Mota viri pietate, bonis et femina dictis,
Sentit idem, et votis pluribus optat idem.
Mox alium cumulo librum ut depromat eodem,
Nupta virum blandis vocibus usa rogat.
Paret, et absque ullo veluti, prius, indice forte
Quem capit haec sacro codice verba legit:
Natus adest nobis infans, data mascula proles.
(Aeterni proles illa Parentis erat)
Ille animo iam tum magis exsultante: Secundum
Hoc etiam mecum nupta fer omen ait.
Prima dedit thalami, nunc prolis, ut auguror, edit
Venturae nobis altera signa Deus.
Qui velut effetae fecundans vilcera Sarae,
Promissa tremulam prole beavit anum:
Sic nolente tuum stcrilescere numine ventrem,
Tu quoque prognato pignore mater eris.
Omne Deo facile est, et cuncta per invia nostris
Viribus, omnipotens vis sibi pandit iter.
His amor auspiciis, hac assuetudine crescens
Vinclo Adamanteo pectora bina ligat,
Quod non livor edax fortuna nec asera soluat,
Nontumpat triplici Cerberus ore ferus.
O telicem hominis vitam ter et amplius illam?
(Saepelicet duras fert gravis hora vices)
Quae sincera Dei cultrix et conscia recti,


page 1233

Divinam roco supplice quaerit opem.
Qui quod agit, non arte sua, non robore fretus,
Numinis auspicils ommpotentis agit.
Qui nihili aut odiumfacit, aut ludibria vulgi,
Cuivanas infert livida turba minas.
Ipse Deo fretus, facili sua coepta tenore
Persicit, et mentis sunt rata vota piae.
Sic rata Musleri sunt vota, suamque maritam,
Invidiae stimulis quamlibet actus, habet.
Iamque Dei summis bonitatem laudibus effert.
Proque data grates coniuge laetus agit.
Huic ego (sic meruit) felices gratulor ignes.
Quemque subit socia concomitante torum.
Seilicet hoc mundi nostraeque propaginis auctor
Ius dedit et Venerem iussit abesse vagam,
Nelasciva sacrum violaret vita pudorem,
Et traheret laesi tristia damna tori.
Qualia multa viri, totae patiuntur et urbes,
Terribiles plagas incutiente Deo.
Cur rapido quondam periit genus omne profundo?
Luxus et obscoeni causa fuere io ci.
Tantifper Sodomis cum sulphure flamma pluebut,
Dum tenuis fierent oppida quinque cinis.
Alta nec Argolico cecidissent Pergama bello,
Perversus Paridem ni rapuisset amor.
Teste Deo, proh quantus erat Iesseius heros?
Crimen adulterii non minus ipseluit.
Quantus Alexander dux insuperabilis armis!
Attulit huic properam coeca libido necem.
Impius, et bruto par est rationis egenti,
Fertur ad im purum qui sine mente scelus.
Horridus est, rigidamque gerit sub pectore cautem,
Quod nequeunt Cypriae reddere molle faces.
Vel procul a casto Venus exulet improba corde:
Unica vel coniunx sit sua cuique viro.


page 1234, image: dele1234

Hoc sibi supremi vult vox xeneranda parentis,
Iura maritali qui deditaequa toro,
Haec addens: Hominem solum non expedit esse,
Non bene tam vastam possidet unus humum.
Consortem thalami sponsam sociemus Adamo:
Sic homini rerum gratior usus erit.
Sic sua Muslero iam dat solatia coniunx,
Et decus et vitae grande levamen habet.
Hoc utinam tranquilla habeat per fata, diesque
Cum sponsa longos sospite sospes agat.
Quorum ne seris amor exstinguatur in annis,
Pax alat hunc constans, et diuturna fides.
Mox quoque fecundos coniunx imitata racemos,
Progeniem partu nixa frequente ferat.
Et patriam nati circundent undique mensam,
Et crescant, ramo sicut oliva Syro.
Interea si dextra favent his numina votis,
Musleroque dabunt pignora cara patri:
Tu quae iam pacti memorasti gaudia lecti,
Natales Erato tunc revocata canes.

Andreae Heilo et Margarithae Schonbergae.

Margaris Andreae nubit: sine nubibus ortus
Redde serenantem gaudia Phoebe diem.
Et tu qui reseras revolutum ianitor annum,
Omnia quique bifrons ante retroque vides:
Cui sacer est ortus rerum feli citer annum
His etiam sponsis incipe Iane novum.
Hibernos moderare dies, neque frigora perdant,
Aut minuant flammas quas duo corda fovent.
Clausa tene bellis longe tua templa fugatis,
Transigitur pacis dum gemalis opus.
Aut si bella invant, ductore gerantur Amore
Sanguinolenta minus bella, lucrosa magis,
Non quali est bello regi repetita Pelasgo
Tyndaris, aut Rutulo virgo Latina duci:


page 1235

Non qualem rabies iniit Lapitheia pugnam,
Cum sibi cepit amans Eurytus Hippodamen:
Non pro virginibus certamen quale Sabinis
Miscuit in medio tunc nova Roma foro:
Qualia sed tutis peragit certamina castris,
Ambabusductor partibus aequus amor.
In qua militia iuveni, blandissima palmae
Praemia, victori virgo petita datur.
Tale geras bellum iuvenis, tua castra sequatur
Militiae virgo nubilis apta tuae.
Proelia sunt iuvenum, florens bene militar aetas
Sive Gradive tibi, sive Cupido tibi.
Sed valeat Mavors: moveat sua signa Cupido,
Tibia laeta sonet, classica canter Hymen.
Huc Andrea aevo viridi cum virgine nupta
Strenuus optati miles amoris ades.
Nil opus est comitum turba, tibi signifer ipse,
Sisque eques, atque pedes, proelia solus ini,
Non iaculo, lethat Cephalus quo Procrin amatam,
Non quo cum Thisbe Pyramus ense cadunt,
Quove suum telo pectus Lucretia fodit,
Gloria Romanae prima pudicitiae:
Nil etlam flammis opus est, quibus Iphias arsit
Coniugis in cari praecipitata rogum:
Vel quibus Aeneae flagrans Sidonis amore,
Conscensave perit Laodamia pyra.
Absit et ullus amans ut se candente favilla
Suffocet, veluti Portia Brure tua
Sunt alii, gaudet quibus ignibus urere mentes,
Et telis aliis bella Cupido gerit.
Sunt blandi aspectus, nutus, suspiria risus,
Blandiciae, amplexus, iuncta labella, ioci,
Inprimisque timens animus violare pudo ram,
Inque vicem niveo praestita corde fides.
His armis animus tener expugnatur anmntum,


page 1236, image: dele1236

Mutuus indiciis talibus extat amor.
Tectore quae vestro Cyprius puer abdidit, istis
Andrea relis rem facibusque gere.
Insponsam sponso bellum sociale paranti
Adsit amica tibi Iuno, secunda Venus.
Et vincas, vincatque simul tua nupta, simulque
Coneordivobis pace triumphus eat.
Hinc regnate timul recto vir et uxorin uno,
Nolit idem in vobis, et velit unus amor.
Qui subdat vestris incendia tanta medullis,
Eructat quantis ignibus Aetna globos:
Quantus et ardor erat proles Clymeneia paternos
Alta petens nimium cum male rexit equos.
Nam quo maionamor, tanto connubia blanda
Sunt magis, et ranto firmior ipse torus.
Hunc fortanet Hymen tibi sponse, Charisque serenet:
Et tibi cur Musae munera nulla ferant?
Perte Musarum crescit preciosa supellex,
Tuditas coetus scrinia Pierii.
Hoc tecum Conradus agit cognomine Regis,
Quem meus hic obiter ponere cogit amor.
Quae cordi res sunt, cupide memorantur: ih ore,
Quod quis amat, crebro nomen habere soler.
Ille tuus meus ille simul Conradus in annos
Tot mihi perspectus, dignus honore suo est.
Quem quoties adeo: Non, vos saluete, sed inquam,
Tusalue, non vos ta sed amice vale.
Sic recte loquitur, loquitur quicumque Latine,
Sic recte fratrem frater et alloquitur.
Verum Geraea num Germanus; amicus amicum
Non more affari sic, sed amore solet.
Sic ero Conradum compello, scilicet ipsum
Quod, fratti sicut frater amatur, mo:
Tum quia me redamat: tum quod pius, integer, estque
Ingenii placidi comis et oris homo.


page 1237

Mitis adest gravitas, et rara modestia morum:
Mens vulpina viro, sermo bilinguis abest,
Sedula Pierias curat solertia merces,
Atque fides inito pacta sodalicio.
Tersenos tibi sponse fere perspecta per annos:
Tanto usu Rex est cognitus iste tibi.
Talis es Andrea: tu Regem moribus aequas
Est aliquid Regi laudibus esse parem.
Sunt et apes apibus similes, et tempore verno
Ore legunt flores depopulante novos:
Formicae formica favet, parilique labore
Horreasub terrae grana reperta ferunt:
Sic vos ingeniis, studiis certatis et iisdem,
Atque laboris onus fertis uterque fimul.
Quaeque senilem hiemem foveant, vernante iuventa
Communes vobis accumulatis opes.
Thesea Pirithous, Damonem Pythia, Nisus
Eurialium nimia fertur amasse fide:
Carus erat Pyladi sed erat sceleratus Orestes,
Amenti huic audax extitit ille comes.
Vester amor sanus, melioreque cognitus usu,
Commendat famae nomina vestra bonae.
Et vestra important doctis commercia libros,
Thesaurum Clarii deliciasque chori.
Inter vos similes sic rebus in omnibus estis,
Unum est, in quo non estis uterque pares.
Nam Conradus adhuc vita sine coniuge gaudet:
Vivere tu caelebs amplius Heile negas.
Hactenus ut vitae quod solus sponse tulisti,
Adiutrix tecum femina portet onus.
Et rerum curas recum partita tuarum,
Efficiat tempus suatuius ire tibi.
Cum vel Sala tibi Turingus, Saxo vel Albis,
Vel Viadsi clarae merce petuntut aquae:
Ipsa tuas vigili cura custo diat aedes,


page 1238, image: dele1238

Conseruet reduci sartaque recta viro.
Voio Margaridi tu sis, tibi Margaris uxor
Concha sit, atque sui nominis ipsa memor.
Concha manet domiporta suaesub regmine testae,
Et metuens tangi, dat sua colla retro.
Sic affixa suae domui, negat oscula, tactus
Et fugit externi casta marita viri.
Hoc sibi vult, tali stans in testudine, picta
Idalii pueri mater, Apeilis opus.
Ne vicos omnes, omnesque perambulet aedes,
Obseoenae mulier more vagata canis.
Garrula vana, dicax, res percontata recentes,
Posthabitis cupiens scire aliena suis.
Sed sua procuret, videat quo luceat intus
Igne focus, proprias verrat et ante fores,
Assideat pensis natique orare suosque
Sic doceat pueros, oret et ipsa simul:
Alta Pater noster, quem caeli sustinet aula,
I. Sanctus ut es sanctum nomen ab orbe feras:
II. Fac tibi nos tua regna Deus sint proxima nobis:
III. Quod vis, id tecum terra polusque velint.
IV. V. Da panem nobis hodie: delicta remitte:
VI. VII. Ne sine tentemur: sit procul omne malum
Sic tua nupta etiam numen caeleste precata,
Et pietatis amans, et studiosa viri,
Responsura tuis votis, et amabilis uxor
Efficiat, dulcis sit tibi sponse torus.
Longaque propicio contingat numine vita,
Et, quae cognomen dat tibi dulce, Salus.

Alberto Lottero et Annae Rothae.

Nunc facie Titan caelum ridente serenet,
Producatque nota de meliore diem.
Exoprata novo qua surgunt gaudia sponso.
Nec fuit Alberto laetior orta prius.
Quam tener in tesquis cantare Propertius umbris,


page 1239

Et relebrare suo rure Tibullus amet:
Quam vel apud Scythicos ornasset Naso Tomitas
Immemor exilii tristi ciaeque suae.
Vena sed ingenii non omnibus aequa, nec omnes
Bellerophonteis exaturantur aquis.
Illi Picridum pleno se fonte replerunt:
Gutta datur nostrae non nisi rara siti.
Sed non paruus amor tamen, et non una canendi
Me quoque causa trahit, me quoque poscit Hymen.
Nam qui siderea mentem deducimus arce,
Et gens ad laudem numinis orta sumus:
Pro se quisque pius merito connubia laudat,
Divinum domini cuncta creantis opus:
Quo nihil humanis in rebus sanctius extat,
Expertique sciunt dulcius esse nihil
Hinc et bonos Alberte tuus, simul Anna tuumque,
Nos Hymeneia decus plectra movere iubet.
Dextra tibi veniant ad coeptas numina taedas,
Fata tibi faveant, tu mihi sponse fave.
Cuius plura meaesic sunt decora obvia menti,
Ut dubitem numeros ordiar unde meos.
Dum dubito, meditorque, meas interstrepit aures
Et sensus, clangor turris ab arce tubae.
Adventare notat vigil, et prope moenia ferri,
Et numerat certos aere sonante viros.
Infora se vulgus vicatim proripit omne,
Lipsiaca plenis iturin urbe viis.
Ad strepitum motae rerretur Lipsia turbae,
Suspensis animis et sibi quisque timer.
Pars etiam secum sic voluit, et, ingruit ecquis
Hostis, et in media pace tumultus, ait?
An Rhodanum Ligerimque furens Bellona relinquit.
Et rapit in nostras agmen equestre plagas?
Aut aliunde ruens ad nostrum forsan Elistrum
Mars comitatus equis imminet atque viris?


page 1240, image: dele1240

Absit, et ô numquam redeant ca tem pora nobis,
Cum circum terror moenia nostra stetit,
Et soede obsessos muros laceravit et aedes,
Machina fulmineos eiaculata globos.
Quid tamen est: quo turba ruit? quis moenibus nistat?
Quos vigilad portum nuntiat esse viros?
Hic de plebe alius: Nihil est hostile timendum,
Et vester, cives, terror inanis, ait.
Vidi adventantes, sonuerunt tympana; sed non
Bellica signa ferunt, classi ca nulla canunt.
Nov venit ore truci miles vultque minaci,
Non clypeata cohors, non cataphractus eques.
Centum alte elato proce dunt crure caballi,
Spitantes ignem, ceu Phaethontis equi,
Et cute conspicui nitida phalerisque superbi,
Et solito pompae more celebris eunt:
Egregiosque viros portant, et pacis amantes,
Ac nova facturos foedera lege tori.
Serta comis, digitis annelli, pectore torques
Fulgent, membra virum ferica vestis obit.
Hostibus infensis clausas, properanter amicis
Hospitibus celsas Lipsia pande fores.
Haud morase veniens inferrt portaagmen aperta,
Et plausa, laetis excipiturque tubis.
Strata crepant sonitu calcatis compita saxis,
Scintillatque silex calcibus ictus equum.
Qua praeteruehitur velatis sponsa quadrigis,
Haeret spectator limine quisque suo.
Laeticiam plebs tota sonat, venientibus omnes
Aequa mente favent, et bona verba sonant:
Hanc adeas urbem fausto pede, et Anna penates
Alberti felix ingrediare tui.
Coepta secundus Hymen sponsis fortunet, et uno
Coniungant thalamo vos bona fata duos.
Lipsia lux terrae, quam maximus Albis ad Eurum,


page 1241

Sala adit ad Zephyrum, flumine Mulda secat:
Lipsia Pieriis nil concessura fluentis,
Quam sacerillimi potar Elister aqua:
Lipsia culta viris, sapiente beata senatu,
Ciurbus ornatis divitibusque potens:
Eia nunc illos ostende operosa paratus,
Queis magnos Reges excipis atque Duces.
Quae lauto superas alios splendore colonos,
Et pompis multum deliciisque potes:
Nunc civi sis prompta tuo sponsisque parata,
Officiisqueiuva gaudia festa tuis.
Sedula succincti nunc munia obite ministri,
Festinate pedes, et properate manus.
Sit sine labe domus sponsi facite intus et extra
Spectantes oculos omnia munda iuvent.
Purpureo niteat paries velamine circum,
Fulgeat auratis mensa gravata scyphis.
Huc quoque materiam laetarum ponite rerum,
Et Cererem, et Bacchum queis sine friger amor.
Accersitorum tellure marique ciborum
Fercula convivis da numerosa coce.
Intulit ecce frequens se tectis hospes, et omnes
Sedigno mensae discubuere loco.
Praelatus primam sedem tenet advena civi,
Mutaque conspectus mutuus ora tenet.
Prima fere tacitas servant convivia linguas,
Frigent prima, tepent proxima, deinde calent.
Acrius ut caleant, et pectora plenius ipsa
LAetentur, fiant ora diserta magis:
Myrrhina pone puer, diffusaque pluribus annis,
Vinaque quae Lesbis, Cressa vel vua tulit.
Huic cum laeticiae cumulum grex Musicus addit
Et scita lepidos consonatarte modos.
Fratr sed in media turba comitatus Amore,
Sesertis Hymen tempora vinctus agit,


page 1242, image: dele1242

Et clarum geminis modulaus Paeana maritis,
Praecinit ipse sua voce, sequente choro.
Huc quoque vocales affert cum pectine chordas,
Et digitis resonum Pieris aptat ebur:
Blanda verecundos Erato commendatamores;
Uranie thalamos caelica dona canit.
Ar celebri vates fert sponsum carmine Clio,
Et seu gesta refert, sive gerenda docet.
Haec coram appellans Albertum, talibus aures
Vocibus astantes ipsaque corda replet:
Illustris frugi quamvis te patria civem
Protulit, et claro de patre nomen habes,
Qui Marii vincit septenos consulis annos,
Et gessit felix, et gerit illud onus:
Qui meritis auctam replevit pluribux urbem,
Quo tantum floret Lipsia nixa sene,
Roma Catone suo quantum, Salaminve Solone,
Nescore Neleis vel sapiente Pylos:
Sed tamen ipse tuas patriis virturibus addis:
Est sua iaus patri, propria lausque tibi.
Est in quo merito cedis ceu filius ipsi,
Est in quo merito cedit et ipse tibi.
Nam numquam coluit nostros Hieronymushortos
Nec dulcem potum Thespidos hausit aquae:
Tu nostros flotes, tu flumina nostra rulisti:
Ingenio genitor, tu magis arte vales.
Ille fuit sacri dudum pars prima senatus:
Tu quoque cum magna laude senator eris.
Consiliisque bonis et dextre rebus agendis
Ipsum par aeques exuperesve patrem:
Quo non est gravior, non est prudentior alter,
Nec tantum curae perferat alter onus.
Qui quantum semper commissae commodet urbi,
Testantur cives, et monumenta probant.
Qui velute Ipecula casus hiemesque futuras


page 1243

Prospicit, et clanum temperat arte suum.
Quis rapidos illo citius praesentiat Austros,
Consilio dubils praeveniente malis?
Quis melius vitet syrteis, et saxa Maleae,
Et quaerat saluae littora tuta rati?
Quam belle collapsa levat, ruituraque fulcit,
Et tempestiva stantia firmat ope?
Primaque communis tenetipsum cura salutis,
Civibus et melius, quam cupit esse sibi.
Sunt urbanarum penes hunc fastigia rerum,
Et sua Lotterum fama decusque manet.
Care Alberte mihi, reliquisque sororibus octo,
Quae mecum cupiunt rebus adesse tuis:
Hos audi monitus, et te sine pulchra parentis
Exempla ad laudes extimulare tui.
Tu cole nos semper, serva virtutis amorem,
Et gere res, quanto gessit honore pater.
Macte paterna tene stabili vestigia gressu,
Praenius ipse tibi monstrat honoris iter.
Sic tibi de nostro promittas praemia coetu,
Sic serto, et nostro carmine dignus eris:
Quae nunc sponse tibi vestri donamus amore,
Munere Pieridum ne tua taeda vacet.
Haec Clio, quae se penetralibus intulit illis,
Sub queis cum sponso turba virilis erat.
Diversased parte, sedet qua femina multa,
Et cum virgineis accubat Anna choris,
Nympha venit, non Musa quidem, sed proxima Musae
Ore verecundo, virginitate pari,
Demissis oculis in humum, facieque rubente,
Compositis manibus, simplice tecta stola.
Haec affata suis dignam quoque laudibus Annam,
Digna puellari sic grege verba dedit:
Illa ego caelicolum pars et comes addita, purae
Mentes amica deo pura Pudicitia.


page 1244, image: dele1244

Magnum olim mihi numen erat, vestaeque tenebam
Antiqua sacros relligione focos.
Roma suis coluit mea puluinaria votis,
Plebs mihi templa dedit, Patriciaeque tribus.
Sacravere mihi castae sua serta puellae,
Et iuvenes aris dona tulere meis.
Me puer et virgo servat custode decorum,
Vittaque matronas, et stola longa tegit.
Impolluta virum sunt et mihi pectora cordi,
Aquibus illicitam Cyprida pello procul.
Foeda meo ductu fugiebat stupra Iosephus,
A Pharii eunuchi servus amatus hera.
Servavi Hippolytum, cum castum exarsit in ipsum
Incesta Phaedre Pasiphaeia face.
Retraxi, vetitis flammis prec busque petitum,
Turpisab Anreiae Bellerophonta toro.
Me suadente, novae Carthaginis arce potitus
Abstinuit capta virgine Scipiades:
Ne victor bello, victus ferretur amore,
Reddidit, Alluci quae tua sponsa fuit.
Per me tuta fuit viduum neque Iuditha lectum
Polluit Assyrio sollicitata Duci.
Quod rara superos, et me pietate colebat-
Reppulit obscoenos Helcias osa senes.
Me custode fidem thala mi servavit Ulyssi
Icaris illusos docta fugare procos.
Dum me constanter Daphne Peneis amavit,
Sprevit amatores virgo pudica suos.
Et quotquot iuvenes, aut me coluere puellae,
His favi cunctis, et mea dona tuli.
Et tibi nunc faveo, mea nec tibi munera desunt,
Albertusque tibi medatur Anna duce.
Aprima siquidem me vitgine semper amasti,
Et tibi summa fuit cura Pudicitiae.
Inclita laudatis vidit Friberga colonis


page 1245

Te nasci, cunas et dedit ipsa tibi:
In qua cum multis habito virtutibus urbe,
Inque suo est illic numen honore meum.
Rotha tuis genitor lucem natalibus addit,
Insignis patriae gloria Rotha tuae:
Quem cives, testes virtutum ipsius, honorant:
Qui gessit summa munera magna fide.
Optima te genuit, sudavit et anxia mater,
Ut sibi paresses moribus Anna bonis:
Qui te sic ornant, ut te modo propter eosdem
Albertus sponsam gaudeat esse suam.
Est genus egregium tibi, sed non stemmata iactas:
Dives es at nihil hac dote superba tumes:
Nec tibi dat facies animos, scis ora caducum
Esse venusta bonum, munus et esse Dei,
Quod non corrumpis, non inficis arte colorum:
Omnis abest fucus, luxus et omnis abest.
Sedluxu nimio sed enimhic quoque fronte puellas
Fucata video Diva pudoris ait,
Meque videre pudet, quae non pudet ora videri
Levia pigmentis, splendidiora vitro.
Plus se deformant, nimiis quam cultibus ornant,
Dedecus est istae quod decus esse putant.
Aure meos facili monitus haurite puellae,
Vobisapta canam, vester ageturhonos.
Parcite luxuriem vobis permittere tantam,
Necblanda vestrum perdire peste decus.
Non sic Aeaeis animos effeminat herbis,
Pestiferum Circenon ita virus habet,
Ut nocet immenso luxu gavisa voluptas,
Et quae non modico corpora fine colit.
Luxuries homines, ceu pisces hamus inescat,
Et trahit illecebris exitiosa suis,
Luxuries populos affligit, et oppida vertit,
Et perdit mores, pectora, corpus, opes.


page 1246, image: dele1246

Quid tot fronte nitent gemmae, quid tortilis auri
Ex collo vobis tam grave pendet onus?
Reginis ne liber cultu certare superbo,
Et qui sit vester, non meminisse, status?
Quo nimium video vos Iuxurare puellae,
In magnas aulas iste paratus eat:
Fidite nec formae, speculo nec credite tantum?
Mentitur speculum, deserit ora decor.
Laides incrustent spurcae tectoria fronti?
Parcite virgineas vos macula regenas.
Vos memori pocnas Sirenum figite mente
Soluerunt factae quas mihi monstra deae.
His Achelous erat genitor laudataque mater
Calliope? Si culas in coluere plagas.
Paliadias norant artes, dulcedine vocis
Aequabant matrem carminibusque suam.
Praestaba nt etiam forma: sed corporis illis
Comandi nimium cura profana fuit.
Arte color factus mutaverat ora, nitebat
Frons, et cerussae candida colla nive.
Et rubuere quidem. sed non rubuere pudore,
Perlita purpureo labra genaeque luto.
Insolitos emptus spirabat crinis odores,
Lumina tincturis emicuere novis.
Armillas eubitis gestabant: aurea vitta,
Gemmatae Zonae, pictaque vestis erat.
Nec bene munibat mammosuni fascia pectus,
Pene meis oculis visa papilla foret,
Oppositis manibus nisi diva aversa, tulissem
Virgineum iusto meta dolore nefas.
Adde quod explicito pavone superbius ibant,
Turpiter et gestu sepetulante dabant.
Adde quod oblitae se Musa matre creatas,
Plurima lascivis concinuere modis.
Talia ringebar spectans et iussit in iram


page 1247

Me verti laesum numen honorque meus.
Vae vobis Nymphae, dixi, pro crimine tali
Pendatis poenas cum mihi, tempus erit.
Tempus eratfestum, via cum suscepta Ligiae est,
Parchenopaeque suo Leucosiaeque mari.
Cercopum genti sedes habitata dolosae,
Est prope Campanos insula parua sinus:
Fecit simiolos exolsu Iupiterillos,
Inde Pithecusam Dorica lingua voeat.
Huc ad sacra ibant A cheloides atque redibant:
Tuncquoque tentabant rufsus abire domum
Vix ad littus erat ventum, vix margine summo
Accepit primos alga marina pedes,
Ecce, quibus poenae iam venerat hora, dearum
Membra ineunt formas inferiora novas.
Fit squamosa cutis, plantas rigor asperat imas,
Candoremamittunt caerula crura suum.
In pinnas digiti, in spinas vertuntur et ossa,
Insolitis ungues diriguere modis.
Sicana curuatas verruntque per aequora caudas,
Piscibus assimiles omnia pube remus.
Ut quoniam mores, et mens mutata fuisset,
Esset corporibus nonquoque forma prior.
Et nunc Sirenum nota est infamia mundo,
Sirenum scopulosnunc quoque nauta cavet.
Hunc igitur neglecta mei reverentia finem,
Talia virgineus praemia luxus habet.
Vos aut emendent Sirenum exempla puellae:
Eveniat vobis aut pudor illevelim,
Pectora virginibus quo suntassecta Pelasgis,
Et quondam plures ernbuerc nurus,
Illae (gesta brevi repetam) convivia festo
Duxeruntyilare luxuriosa die.
Innuptae nuptaeque simul, triclinia vestra
Sunt velut hic, plenis accubuere toris.


page 1248, image: dele1248

Tempora post epulas ne possent longa videri,
Mutuus in medium plurima sermo refert.
Coeperunt etiam varios inducere lusus,
Et multos habuit, mensa secunda iocos.
Ludendrgenus est. ut rex reginave, mixta,
Cohuiviis reliquis imperet una, vice:
Imperat haec illi mensam prope sistere, sive
Ire soras: agiles imperat ille choros:
Hic bibere, haec cantus dare, vel quodcumque referre,
Vel sibi reginae dicere mandat ave:
Altera complecti iuvenem, dare, praecipit alter
Oscula amatori terque quaterque suo:
Et quo deunquelib et regina aut rege iubente,
Cetera turba stacim regia iussa facit.
Imperium tandem serie poscente puella
Accipit et regni ludicra sceptra levis:
Quae non fucato quod formosissima vultu
Esset et ingenio non inamoena foret,
Fu caris altis aliquem incussura pudorem,
Apponi iussit lintea, iussit aquam.
Hac posita: Facilem rem vobis impero, quoldque
Impero ceu par est, inquit, obibo prior:
Hac mecum! ympha geminas perfundite palmas,
Perfulaeque lavent ora fricentque manus,
Linteaque abstergant undam. Lavet ipsa puella
Princeps, mantili tergit et ora sua.
Quae cum nil fuci gererent, sine labe manebant,
Et facies ipsi pulchrior inde fuit.
At quibus asciti nituit candore coloris
Frons, quibus os rubuit, queis miniata gena:
Ipsis asperso nocuerunt balnea fronte,
Balnea fucatae non adhibenda cuti.
Nam simul atque manus obierunt ora rigatae,
Sic cavitque udas linen mappa genas:
Mendax labra rubor, frontem cerussa reliquit,


page 1249

Et species ipsis turpior inde fuit.
Exoritur risus, facies ludibria mensis
Mentitae fiunt, et sua probra dolent.
Sed dolor hic deinceps aliis, et prfuit ipsis
Contentis formae simplicitate suae.
Idem nunc vobis prosit, deterreat idem
Vos pudor a forma luxuriante nimis.
Quae gaudet fucis, haec non bene casta putatur,
Haec virgo iuvenes perdit, et ipsa perit,
Dum mala pellecto fomenta ministrat amori,
Fucatoque leves fascinat ore procos.
Fulgebant terrae Memphitidos aurea quondam,
Templaque marmoreis suspicienda tholis,
Nil erat aspectu quorum speciosius, essent
Si lustrata oculis exteriora tuis:
Templa sed ingressus si circumspexeris intus,
Cum sacris aliquem quaesierisque deum:
Numen ibi nullum, sed vel latrator Anubis,
Pastave Niliacis anguibus Ibis adest:
Simia adoratur, colitur crocodilus, et Apis,
Elcaper, inque adytis plurima monstra iacent:
Sic cerussatis species externa puellis
Enitet, et iuvenum lumina capta tenet.
Sin introspicias, sit sub cute femina qualis,
Turpia formoso corpore corda gerit.
Corporis occulitur fuco menti indita labes,
Et mala saepe bona bestia pelle latet.
Optimus est, quem dat facier natura decorem,
Parcite naturae contemerare decus.
Ora deus mira mortalia format ab arte:
Impius est, quisquis tale reformat opus.
Quocirca nitri spumam vitate rubentis,
Et procul a vobis Illyris iris eat.
Nec nitido vestri stibio polian tur ocelli,
Nec myrrhae fragrans spiret odore sinus.


page 1250, image: dele1250

Coniugium felix auro mercabile non est,
Nec durat cultu corporis emptus amor.
Vultis inire toros optatos, vultis amari,
Moratae, et dignae sitis amore virum.
Hanc (inquit, sponsam digitumque intendit in ipsam)
Ante oculos vestrum ponite quaeque suos.
Vivite sic, vixit velut Anna modesta, fuitque
Ipsi ptima Dei cura, secunda mei:
Meq: Pudicitiam reverens quia semper honorat,
Laudibus ipsius nomen honoro meis.
Cuiiam concilio fuastas ego pronuba taedas,
Et capit egregium me sociante virum.
Exop tat dignum quaecumque puella maritum,
Me colat et monitis pareat aequa meis.
Haec ubi dicta dedir, sponsali limine cessit,
Quae casti nomen diva pudoris habet:
Et iam finierant eriam sua carmina Musae,
Desieratque suo munere functus Hymen:
Denique laeticia fessus conviva diurna,
Optabat somno membra riga nre fruir
Corpora bina torum conscendere iussit in unum
Altius evectis nox agitata rotis.
Ducitur in thalamum Lottero sponsa paratum,
Cum matronarum matre sequente choro.
Dant leges, dant multa novae solatia sponsae,
Quodque sit officium connubiale, monent.
Cetera turba piis mecum connubia votis
Frosequitur, spon sis et bona fata rogat.
Felici sponsus fias Alberte sub hora,
Coniugii felix omneque tempus eat.
Anna tibi pleni faculas accendat amoris.
Te faciat patrem mensibus Anna decem.
Qualem regenitor patriae dedit inclitus urbi,
Quam vultu placidum, tan pietare gravem;
Tu proles patriae cives generabis, et ex te


page 1251

Progeniti referant patris avique decus.
Et sit amica tuis Lotteris Lipsia tan tum,
Quantum Lotteris Lipsia cara suis.

Iacobo Strasburgo et Magdalenae Blasebalgae.

Cum pater Aonidum Philyraea regnet in urbe,
Et doctus Clariis certet Elister aquis,
Et resonent isthic iucundis omnia Musis:
Quid vis sponse tibi, quod mea scripta petis?
Quae tibi si mittam, fortasse videbor Athenas
Invisam alitibus mittere noctis avem.
Et dare Strasburgo versus, donare Mineruae
Est oleum, Cereri far, tibi Bac che merum.
Nec tamen officium merito tibi tale negarim,
Ad tua nec prorsus gaudia mutus ero.
Nam quia tu nostras ornasti carmine taedas,
Ut potero, referam par Iacobe pari.
Gratabor thalamo saltem, et bona fata precabor,
Si non sat sponsos laudibus orno meis.
Musa tuo mecum pangas Hymenaeon alumno,
Et sponsi, atque novae coniugis ede decus.
Tu turpes exosa procos, tuque innuba virgo,
Tu cafto seruis casla ministra Deo.
In laudes tu nata Dei, laudabis amorem,
Et castum thalamum munera summa Dei
Coniugii celebremus opus. Deus illius auctor.
Ipse virum, et sociam condidit osse viri.
Et dextras iungens amborum foedera sanxit,
Uxoremque suam iussit habere virum.
Lege cavens, nequis sociali retia lecto
Tenderet alterius, proditor ipse sui.
Qui reverenter habet legem hanc, colit usque pudorem.
Spiritibus superis proximus atque Deo:
Qui contra rapitur furiarum turpis imago est,
Obscoenasque refert foeda libido feras.


page 1252, image: dele1252

Coniugium proprium est hominum, quib. ordine iungi
Legitimo Rector, qui tenetastra. dedit.
At concessa gregi Venus est promisena bruto,
Suntque vagis quaevis pervia lustra feris.
Natura pecades genera nt monstrante: creandis
In meis certa lege tenetur homo:
Ut qui ae caelo brutis genero sior ortum,
Divinae mentis particulamque trahit.
Ille suum auctorem debet retulisse pudore,
Natura ferri non duce, bruta velut.
Non illi quaerendus amor discrimine nullo,
Nec licet in quoduis ferre cubile pedem.
Quae prolem licitis in ameribus edat honestam,
Unus vir nuptae nupta sit una viro.
Sic adduxit Adae Dens unam pronirbus Euam,
Et iussit multa crescere prole duos.
Quod fieri mandat rerum suprema potestas,
Sit sirmum et contra nemo rebellis eat.
Ergo auctore Deo rata sint connubia, quodque
Cum casia iuvenis virgine foedus init.
Sic tibi selicem speres contingere taedam,
Cur lex. et pietas sunt in amore duces.
Diverso deplex homines via tramite ducit,
Pst minus una frequens, altera trita magis.
Taeda ubi fausta viro quaeren da sit altera monstrat:
Ducit ad infelix altera coniugium.
Hanc sequitur, stupido quicumque in sanus amore,
Non mentem aducrtit, cur amet, et quid amet.
Non reputat mandata Dei, et connubia quaerens,
Non sibi conciliat voce rogante Deum
Consultorque malus sibimet, non dispicit ante,
Querat ubnpra quae, quaeque sit apta sibi.
Dumindoformosam, tenero dum flore virentem,
Iungat et uxorem divite dote sibi.
Formmbonum fragile est: ongis flos carpiturannis:


page 1253

Luxuries magnas prodiga perdit opes.
Haec simul accessant, uxorem cessat amare,
Ob bona qui sponsus talia factus erat.
Iurgia blanditiis, odium succedit amori,
Saepius ad pugnos res redit, atque sudes.
Taedia plena tori veniunt, et protinus ambo
Detrectare optant connubiale iugum:
Sed nulla admittunt sacrae divortia leges,
Quamque semel duxit, semper habenda viro est.
Tunc illi carcer torus est onus uxor et ingens,
Tunc demum coniunx incipit esse miser.
At non ille miser, faustos quaerenti Hymenaeos
Altera evi teritur semita trita minus.
Dux Deus est illi, sine quo vestigia nusquam
Fert sua, nec sequitur, qua vagus errat amor.
Cur amet, et quid amet, lex divina admonet illum,
Atque maritalis regula sancta tori.
Non huc, non illuc rapidis affectibus actus,
In ducta solas coniuge sperat opes:
Se sinit haud forma tantum, cultuve nitente,
Aut blando scitae virginis ore capi.
Sed cupit ipse piam, castamque, et ad omnia promtam,
Fortunaque sibi, moribus atque parem.
Talem ambit, talisque sibi ut contingat amanti
Nupta, vocat supplex in sua vota Deum.
Vota Deum tangunt auditque precantia verba
Optantis castum coniugiumque pium.
Hoc potitur, quicumque petens connubia, cautis
Incedit pedibus posteriore via.
Ergo ubi iungendae Strasburgo cura maritae
Venit, et intravit pectus honestus amor,
Haerentis iuvenis tenuit dubitatio mentem,
Illo mallet an hoc ponere calle pedes.
Multum agitans generoso animo, velut impiger utrum
Amphitryoniades ingrederetur iter.


page 1254, image: dele1254

Cum durum virtus, monstraret molle voluptas,
Eligeretque heros scandere laudis iter.
Ut vero mentem Deus hanc dedit optimus illi
Auctor, ut uxorem maller habere bonam,
Quam cui forma animos dat, quaeque superbit in ostro
Et virtutis inops femina iactat opes:
Procinus huc ductore Deo vestigia flectit,
Fert ad felicem qua via tuta torum.
Prognatamque petens te Magdalena parente,
Cuius erat virtus nota, celebris honor:
Tu mea dixit, eris: nec enim me numina fallent.
Auspicibus nuptam te quibus opto mihi.
Nec mea vota Deus rapidis dabit irrita ventis,
Quae pro dilecta virgine multa tuli.
Tume felicem facies mihi iuncta maritum:
Tuque quod e multis milibus una places,
Non una est ratio, non unum calcar amoris,
Mille sed ardori das alimenta meo.
Ingenuis video quam sis namlibus orta,
Quam gravis iste parer, quam bena mater erat?
Cura quibus fuit, ursese esset digna propago,
Teque sua talem sedulitate darent,
Quae posses olim virtatem propter amari,
Et multa in thalamum laude venire viri.
Hac germana tibi soror est parindole, tecum
Quam pudeta vestra degenerare domo.
Quam virture pari, multis et honoribus auctam,
Menrerus dignam duxit amore suo.
Meurerus studiis Romavae cognitus orae,
Idem Germani maxima fama soli:
Quo nec vir melior, medicus nec doctior alter,
Cumque ipsa certat non minor arte fides.
Quem colo, quem vencror: quotiesque ipsius honestam
Cum dulci intueor coniuge progeniem,
His opto similes, affineque iungere foedus


page 1255

Cum tanto flagrat cor iuvenile viro.
Et qualem huic praestat tua se germana maritam,
Magdalena mihi te quoque spero fore.
Mutua det vobis exempla domestica virtus,
Vos genitas unolaus decet una patre.
Ergo mihi nubas si filia patris honesti,
Hoc vel honora tus nomine sponsus ero.
Sedquae me capiunt, et alunt in pectore flammas,
Magna tuum praeter sunt tibi dona genus.
Membra valent, sanoque vigent in corpore vires,
Et manans iusto sanguine vena salit.
Ista meis facies vultusque arridet ocellis,
Et vigoraetati convenit iste meae.
Flos tibi nunc plenus maturos attigit annos,
Apta maritali est ista iuventa toro.
At nunc vix cunas quaedam liquere puellae,
Vix pede calceolos deposuere rubros:
Cum sibi deposcunt, quod ament, quibus apta marito
Creverunt nondum corpora mensque iugo.
Quae, quid verus amor, quid sint consortia lecti,
Sint ut honorandi, non didicere, viri:
Non servare domum, non recte educere natos,
Atque bonae varias matris obire vices:
Pingere non acubus, molles non ducere lanas,
Non lanae ductae conglomerareglobos:
Non assare sciunt, non elixare, nec escas
Seu condiresuo, sive salire modo:
Invenias aliquam, quae vix olus, aut paret offam,
Vix coquat in calidis molliter ova focis.
Aut nulla istarum tibi pars incognita rerum,
Magdalena tibi nec rude pectus inest.
Tu sapis, ante annos nulli nuptura tenellos,
Nec te corripuit praecipitatus amor.
Consilium est tanto melius, maturior aetas
Quanto, cumque annis provida cura venit.


page 1256, image: dele1256

Et tibi nunc venit solertia maior adultae:
Et dilatus in hoc est bene rempus amor,
Quo potes utili ter magis, et prudenter amare,
Et non indigno te sociare viro.
Iam nosti, fidam deceat quae cura maritam,
Omneque materni scis decus officii.
Ista mei merito sint irritamen amoris
Ornamenta, tibi ni potiora forent.
Namque ego tunc toris incendia plena medullis
Haurio, virtutes cogito quando tuas.
Primum sancta locum Pietas habet, edita caelo,
Dulcis alumna Dei, fida ministra Dei.
Optima virtutum, quam quisquis possidet unam,
Ut careat reliquis, sat facit ipse Deo.
At quarum alma choro pietas excluditur omni,
Laus et virtutum gratia tota perit.
Tu colis, atque Deum reverere, quid expetis ultra
Laudari, laudem quae pieratis habes?
Hac ornata virum facies me nempe beatum,
Virtutum hanc sequitur cetera turba ducem.
Quale sit ingenium, vitae testatur honestas:
Quam pudor ingenuus, prodit in ore color.
Esse modesta studes, nec iners in pectore fastus,
Nec mollis levitas, nec rigor asper inest.
Non habitus, non tegestus deformat ineptus,
Non vagus est oculus, non tibi lingua procax.
Ingluvies invisa tibi, tua sobria vita:
Nox brevis est somni, nulla diurna quies.
Non tibi segnicies cordi, teris otia numquam,
Semper habet, quod agat, laeta labore manus.
Sed quae praeterea tibi sunt dignissima laude,
Et memini, et tacita singula mente probo.
At me deficiat lux, si repetam omnia tecum,
Lux licet haec nobis solstitialis eat.
Talia vel dixit tibi Magdalena Iacobus,


page 1257

Motus amore tui, laetus honore tuo.
Dicer