July 2004 Ruediger Niehl
new TEI header; typed text - structural tagging complete - no semantic tagging - no spell check. Please note that texts from this anthology do not provide reliable copies of the original editions.

CLARISSIMO, RARISSImoque viro, Dn. BERNARDO PRAETORIO, REIP. NORIMBERgensium Syndico meritissimo, etc. S. P. D. A. F. G. G.

QUicquid heic vides, officiosissime virorum, facilius excusem quam defendam. Sunt Deliciae Poetarum Germanorum; haud ita tamen numeris omnibus absolutae, ut nihil eis adici, nihil detrahi possit. Culpae prioris causa fuit Typographi festinatio, cui secundas agere oportebat, si ullam mereri volebam gratiam. Quare si haec forte per ludum ac iocum inspicere libebit, quaedam, scio abesse malles, quaedam adesse. Et de illis quidem est alea. At de his alia prorsus fuit ratio, nam cum ea ipsa nec Francfurti in nundinis eruerem, nec aliunde


page ):(2

prece pretiove exambirem, quid quaeso aliud facerem quam quod feci? Uno illo me solor ac sustento, quod in istas Epulas nemo indicet, nemo accedet, qui non multa ibi reperiat ad suam salivam; et ea quidem hactenus vulgo invisa, immo et inaudita. Interim tamen si Lividus quis satis factioni isti meae medium digitum intenderit: in eum quaeso te, vir humanissime, pergito; modo aequior fuerit. amabilibus Suadelae tuae illecebris; sin iniquior, Palladio rigidae auctoritatis scuto. Non frustra heic Praetorium invoco, ecquis enim hodie qui dignius meditullio isto Germaniae germanae poeseos maiestatem fulciat? ecquis? sed noto plura in os, hoc tantum non possum tacere; nisi Respulica Norica opimas animi tui dotes proprie sibi adplicuisset, nihil deberemus venerandae antiquitati. Ergo caninae linguae pro me responde, V. C. ac si vitio mihi verterit, quod statim opellam meam Librariis addixerim: respondeas licet; hoc mihi eo fuisse commendatius quo pauciores hodie inveniuntur qui prela sua patiantur seruire poetis aut poeticis. Nam sic profecto est, nescitur hodie Phoebus, sordent Musae, conspuuntur Gratiae: in tantum quidem, ut a nemine fere Magnatum non dico


page ):(3

aestimentur, sed fingantur aestimari. Horum exemplum ita aemulantur inferioris ordinis homines, ut tantum abest Musaea haec nostra, impulsa a fortuna et cadentia sustineant, aut in praeceps euntia moderata manu deponant, ut contra ruinam omnem solo illidant, pedibusque obterant. Atque utinam isti solum peccarent, neque ipsamet Adolescentia malum sibi arcesseret suo iumento! Ea quippe, proh pudor, ne salutata quidem interiore medulla, immo ne quidem exteriore divinarum humanarumque rerum cortice, plusquam Giganteo, si Diis placet, saltu a luridis sordidae scholae elementis transit ad oppessulatos Poeseos fores: quibus ut aliquam diu frustra assedit, morae impatiens, surgit, abit, et ad suos redux simulat sibi fuisse cum Dea illa, quam non vidit non audivit familiaritatem summam, et plus quam indivisum contubernium, qua propter statim, quasi concita, quasi instincta, obviis quibusque pus et venenum carminum suorum profusissime propinat: non sine gemitu tamen quo prae se ferat, nullas habere saeculum nostrum laudes quas linguae suae divinitate impleat. quid ni? utpote qua dudum, canino modo, tantum non ad ultimas faeces deplêrit


page ):(4

totam Hippocrenem. interim a pumice [(transcriber); sic: punice] facilius vel integrum exprimas fontem, quam ab his iactatoribus tres quatuor versus sanae mentis. Et Dii melius, quam ut antiquissimum illud Philosophandi exemplar pateat, nedum sese oggerat, indoli tam barbarae, hoc est, quae neglecta prorsus melioris litteraturae culturae, ne minimam quidem insumpsit curam in notitias vel rerum, vel hominum, vel temporum. Pergerem: sed non audeo; veritus ne consulto videar voluisse una veluti fideliâ denigrare duos simul Ordines; cuius unius invidiae vel impar fuero sustinendae. Quapropter redeo ad te, Praetori oculissime, iterumque quaeso atque obsecro, ut si necesse fuerit hanc qualem qualem opellam tuearis contra virosum os caperatae Calumniae: hocque tibi interim persuadeas, V. C. quem iuxta te amem, aestimem, obseruem, habere me unum aut alterum; quem supra, neminem: et iure quidem; promerente id tum virtute tua, tum eruditione, utraque sine aemulo sine exemplo summa, qua ut diu diuque deinceps adhuc utamur fruamur, vota facio ad Deum opt. max. Salve ac vale, vir excellentissime.


page 101, image: delc0101

IOANNIS FABRICII MONTANI

Orion.

EReptam [(transcriber); sic: ETeptam] terris Thrinem lugebat Orion.
Assiduo gemitu silvas montesque fatigans:
Nec miser invenit tanti solatia luctus.
Tandem se raucus Sylae convertit ad undas,
Atque ita: Vos lymphae gelidis in montibus ortae
Vos ego (nequicquam surdis queror omnia silvis
Hactenus) extrema moriens en alloquor hora.
Forsitan haec alias etiam manabit in oras
Fama, nec ulla mei tellus erit inscia luctus:
Et pater oceanus, nam vos narrabitis ipsi;
Atque aliae quae cumque Deae maris aequora servant,
Haec simul audierint sument velamina pulla,
Inque pias lacrimas rorantia lumina soluent?
Ilias nam fama est mediis ardere sub undis,
Atque etiam immites sub pectore pascere flammas.
Omnis gramineo pubescit cespite campus;
Floribus exsaturata nitent gemmantia prata,
Luxuriantque novae segetes lactantibus herbis.


page 102, image: delc0102

Omnia nunc crescunt: fletu tabescit Orion.
Nunc etiam latis se fron dibus induit arbos,
Et passim virides texunt umbracula silvae:
Me tamen urit amor gelidae nec montibus umbrae,
Nec prosunt imis labentes vallibus undae.
O aliquis mihi quas pulchrum vereducat herbas
Misceat, et nostros medicando temperet ignes!
Aut si qui faciunt animis oblivia sucos
Praebeat! ipse metam magnum quaecumque perorbem
Gramina Sol pulchras effert in luminis oras.
Ipse bibam quidquid medicatur saga veneni,
Quidquid et irarum Circeia naenia nectit,
Omnia perpetiar; lethum quoque dum semel omnis
Noster in exstincto moriatur pectore sensus.
Me miserum, quod amor non est medicabilis herbis!
Saevior hibernis, Aquilo quas asperar undis,
Durior et saxis saxisque haerentibus ornis.
Ergo tuos oculos numquam, mea vita, videbo
Posthac? non notis saturabo pectora dictis?
Et tua perpetuus sepelivit lumina somnus?
Non igitur longos aestivo tempore soles
Amplius in silvis pariter condemus opacis?
Carmina nulla canes? non me pascente capellas,
Mollia tu plenis devolues stamina pensis?
Vidi te rigidis seceruere vellera setis,
Et nivei torquere colo glomeramina fili,
Tortaque mox roseis admorsa putare labellis.
Vidi te virides im itati stamine silvas,
Lanigerumque pecus nitidis intexere villis,
Desuper et textum ferro solidare tenaci.
Et vidi, et subito concepi pectore flammas:
Nec minus in felix arsi, quam pinea foeda
Usta foco. Si culisque ardet fornacibus Aetnae
Tunc vero tenerum submisi pectus amori,
Et nona connubii coniux in foedera veni.


page 103

Nec te poenitnit nigro tecta obsita fumo,
Non humiies habitare casas, squalentibus aruis:
Mollia non duro substernere brachia collo,
Quamvis pauper eram quamvis sine nomine pastor;
Et tu magnorum texebas munera Regum.
Tunc mihi purpureo fulgebant lumine soles;
Aurea tunc laeto surge bant sidera caelo,
Et mihi mille sinu portabat gaudia vesper.
Nunc seu noctis eunt, seu contra tempor lucis,
Idem perpetuo lacrimarum flumine mersor.
Qualis ubi species patefacta est verna diei,
Auricomus Phoebi roseo nitor emicat axe:
Ridet ager passim gaudent mortalia corda.
Tristia sed postquam subducunt nubila caelum
Squalet ager passim, lagnguent mortalia corda:
Talis ubi nostros praesenti lumine vultus
Aspexit Threne, terris illuxit imago
Illius at postquam tenebris lux occidit atris,
Dulcia amara mihi sunt, et sunt candida nigra.
Ipsi etram fontes lacrimis et flumina crescunt,
Duraque saxa madent, stillantibus humida guttis;
Maioresque cadunt densis ex nubibus imbres:
Omnibus unus amor Threne dolor omnibus unus.
It miserum pecus, et nuper mea cura capellae,
In custoditae solis nunc montibus errant:
Nec qui sufficiat vescas in pabula frondes,
Nec qui desertos oblitis matribus haedos.
Sub tectum referat miserans stabulisque reponat.
Quos nunc hen pernox gelidis Aquilonibus imber
Pulsat, et immiti consumunt frigore venti.
Sed vos quos annis servat melioribus aetas,
Si quando posthac dabitur sub collibus istis
Carpere gramen oves; tumido crescentibus herbis
Parcite: quae toties monstravit pascua vobis


page 104, image: delc0104

Threne, quae potum toties ad flumina duxit,
Plenaque pressavit felicibus ubera palmis
Conditur hoc tumulo sunt hae sunt funeris herbae,
Illas carpetis? dominam carpetis in illis:
Carpetis vestras, quas abstulit illa, medullas.
Me quoque (nam dudum coeperunt taedia vitae)
Prima dies tristi defunctum morte videbit.
Atque aliquis pastor nostros miseratus amores
Corpus humo teget, et tumulo componit eodem;
Taleque vincina describet in arbore carmen:
Quam thalamo tenuit, tumulo quoque servat Orien,
Cetera Syleades fluvialia Numina Nymphae,
Sylas et ipse pater, seri sub vesperis umbram
Audivere, citoque gradum pede praecipitantes.
Omnia natrarunt Limago, qui dicta probavit,
Misit et Oceano per conscia flumina Rheni.

Ad Bigandum Happelium.

ERgo delicias tuas,
Happeli, quoque mors abstulit improba?
Sic heu, Ferrariae deceus
Gentis flosculus; heu, sic periit bona
Coniux coniugis optimi?
Ah quid commeruit casta puella? quid
Mater tam piaiquid pater
Legum maximus interpres, et ipse quid.
Tu Happeli, et soboles tua.
Quam liquit moriens ipsa superstitem?
Sed nullum meritum necis
Transfert arbitrium. Penelopen fides
Est tutata nihilicomes
Iuit mox Capaneo flebilis Iphias.
Quotquot progenies sumus
Adae, difficiles has legimus vias:
Mox puluis levis et cinis.
Sed tu cum vacui signa vides tori,


page 105

Desertumque cubite, quid
Oro, fers animoiquid tibi subicis,
Tunc non simpliciter miser?
An fusco quoties humida nox pede
Serpit, fert et inutiles
A Hicto tenebras te coquit intimis
Crudelis dolor ossibus?
Et tecti subeunt pristina gaudia?
Tunc vero acrimabiles
Observant animo rursus imagines:
Tunc surgunt gemitus novi, i
Incussique micant ilia questubus.
Quis te iute reprenderit?
Quis sine lacrimis, quis statuat modum,
Quando sie amor imperate
Sint fortes alii, sint adamantini.
Nos queis Diva Cupidinum
Torret molle iecur quos puer improbus
Lentis destinet ignibus,
Molles haud lacrimas ducimus, haud pios
Fletus opprobrium grave.
Sed qua tempus edax sollicitudines
Aufaert, est sapientium
Ante has consiliis vertere, res levis.
Omnis fit patientia
Nec debet veniens corrigere id dies,
Praesens quod ratio est.
Sic vult atque iubet quando necessitas,
Et magnus superum pater:
Te parere Deo postulat aequitas
Happeli et pietas iubet:
Quare siste tuas iam querimonias:
Quod mors abstulit amplius
Haud ullis lacrimis est revocabile.


page 106, image: delc0106

Ad Iosiam Simlerum.

SIc Iosia boni Numinis alite,
Te dedis teneris victus amoribus?
Lecti sic obiens munie comparis,
Consuesces fieri pater?
Felix quem placido iumive conspicit
Non aversas amor qui dea Cyptia
Aequis dat pariter feruere flammulis,
Non praeter solitum potens.
Felix es nimium cui focer obrigit
Bullingerus ab hinc notus adusque vit
Terrarumque sinus et maris ultimos;
Qua sol surgit et occidit
Thesaurus Arabum sorte beatior
Idem sed tamen es atque opulentior;
In cuius thalamum iam datur et sinum
Exoptata puella.
Quam mater monitis imbait optimis
Formavitque piis sedula moribus.
Perfecta mque dedit; pectore Fallade,
Susanna similem fide
Non est quod timeas esse decentius
Illa: non aliquid pulchrius orbita
Qua Lunae vaga qua Cynthius ambulat
Infra aut Oceanum supra.
Nuptam tolle tuam moxque iugalia
Lecti iura doce: moxque parentium
Leges atque vices coniugii pares,
Multis non sine liberis.
Sie vos unanimes nodu aheneus,
Sic irrupta duos copula vinciat:
Vestrae sie memorem stirpis originem,
Vobis orta parentibus,
Seruet progenies tarda nepotibus.
Haec oro. Deus at mox precibus meis,


page 107

Namque in vota bonos ducit ad exitus)
Addet supplicibus fidem.

De una beata.

VIta datur nulli dono, datur omnibus usu:
Vis quicumque diu vivere, vive bene.
Quod tibi non gemmae dederint non divitis auri
Ponde a non calti iugera mille soli.
Dinitiis hominum mentes capiuntur avarae:
Nulius ab bis didicic cedere corde dolor.
Est piatas contenta Deo: cui contigit illa,
Possidet in parua maxima regna casa
Hane oro maneatque precor: tunc paupere cultu
Car etiam magnis regibus esse volo.
Quod si nulla mihi pictis nitet aula tapetis.
Si mea non Tyrio murice sponda rubet.
Nec Parios aurata supet laquearia postes
Lumine conspergunt versicolore domum;
Nil moror instar erit horum mihi parua supellex,
Et casa viminea crate reunicta latus.
Sic hiemis vitabo minas et frigora saeva:
Seruiet exiguo proxima silva foco.
Iuxta gtatus ager rapas dabit aut ubi messis
Tempus erit. plena farra refecta manu.
Si super haec Agathe lociat sua gaudia mecum;
Tunc etiam vita Caelicolûm potiar.
Ipsa mihi dulces natos pulchramque iunuentam,
Et simul amplexus et bona verba dabit,
Hanc vitam coluêre patres quo tempore primum
Aurea sub prisca seela fuere fide.
Tunc cibus herba fuit strataeque sub arbore baccae,
Arbutaque in mediis invenienda viis.
Navita caetuleam nec dum rate presserat undam,
Nullus et Eoi littoris usus erat.
Nunc mala quis numeretimedium percurrimus aequon
Luxuriae tellus sufficit una parum.


page 108, image: delc0108

Quaerimus extremo lapides Oriente iacentes;
Per mare sollicitis advehimusque viis.
Ah quemquam rapidis vitam committere ventis,
Et maris audaci pectore ferre minas!
Quam potius laudandus is est qui rura paterna
Incolit, in parua consenuitque casa!
Ipse manu curui stivam moderatur aratri,
Filius ad tardos increpat ante boves:
Filia postque comes, fert prandia nota canistris,
Aut in sagineis lac niveum patinis.
Mensa dehinc humilis viridi componitur umbra,
Garrula qua gelido murmurat unda pede.
Interea coniunx obsernat rustica villam,
Cum puerisque domi vescitur ante focum,
Aut etiam ante fores: tunc circum rustica pubes
Accubat berboso cespite fultalatus.
Caseolum tmaen interdum premit illa recentem,
Atquo fatigato lacte butyra parat.
Infirmas aut tondet oves, aut vellera signat,
Aut versat celeri stamina longa manu.
Si non vana precor liceat cum coniuge fida,
Sic mihi perpetuo vivere, sicque mori,

De paupertate.

PAupertas odiosa viris, odiosa puellis:
Diceris omnigeni proxima causa mali.
Te fur accusat te qui mendacia nectit,
Verbaque dat medias institor ante fores.
Te latro quivitam miseris mortalibus aufert,
Immitique feras obsidet arte vias.
Oppida tu saevis docuisti cingere flammis:
Tu fera mansuetis induis arma viris:
Exercesque malas odiis discordibus iras,
Miles ut ignoto caesus ab hoste cadat.
Ergo quod innumetis sunt omnia plena periclis:
Quod variis hominum vita reserta malis,


page 109

Ed vitium omne tuum est paupertas pessima rerum:
Adde quod es studiis exitiosa bonis.
Et quos eveheret sublimis ad aethera virtus,
Vile caput tenebris exonerare vetas.
Haec aliquis de te paupertas optima rerum,
Invidiam lingua conciliante refert.
Soilicet hanc olim legem mortalibus aegris
Luxus, et infamis dixit avaritia.
Hinc caedes et bella vigent: his vita magisttris
Et facere, et coepit fanda nefanda pati.
Felices homines quos saecula prisca tulerunt:
Paupertas illis non onerosa fuit.
Silva dedit larebras exeso pumicis antro,
Aut casa populeis stans adoperta comis.
Vestis erat niveo quod quis detraxerat agno
Vellus et ex villis nexile crevit opus.
Non radii, non fusus erat, nec stamina telis
Nebat ad invisas fixa puella colos.
Nec calidis suspensa foris versa bat ahena
Prima rudem lanam tingere docta Tyros.
Tunc facilis victus, tunc immerata iacebant
Iugera, cultori vix bene nota suo.
Paviatim succeisit amor sceleratus habendi,
Aegra parandarum curaque crevit opum.
Aspera mox segetem spinis includere sepes,
Mox incepit agri terminus esse lapis.
Dein fluviis tentare viam labentibus ausus,
Navida perplacidas lintre cucurrit aquas.
Post etiam peraperta volans maris aequora coecum
Lucida per caeli signa notavit iter.
Non modus aut requies: ventum est in viscera terrae,
Heu mihi quam multis ars stetit illa malis!
Concretum in sillicis venis excinditur aurm,
Et liquidis tivi, cocta metalla fluunt.
Hinc reboant magnae positis incudibus urbes,


page 110, image: delc0110

Amplaque distentis arca tumet loculis.
Hinc nona vix capiunt geminatas horrea messes,
Condit et autumnos unica cella decem.
Hinc tibi paupertas, venerunt mille labores:
Luxuriaeque nocens est adaqueperta via.
Exunias in duta tua matrona per urbem
Incedit, Tyrio conspicienda sinu.
Et gemmis evincta comas, evincta lacertos,
Progreditur spoliis virgo superba tuis.
Sufficis ipsa alimenta aliis: nec dives aratet,
Spargere aut culta fertile semen humo.
Purgarene solum: nec luxu segnis merti
Pampineas vellet caedere falce comas.
Et nisi tu contra luxum tam fortiter ires,
Deficerent vuae deficeretque seges.
Nec quisquam musas paruo contentus amaret:
Omnes unus amor sollicitaret opum.
Salue magua parens rerum, tibi Daedala tellus
Sufficit omnigeno munera larga sinu.
Gemmea purpureos tibi ducune prata colores,
Fetaque natinas explicat arbor opes.
Spicea triticeas tibi ponit messis aristas,
Area cum multo verbere tunia gemit.
Tu fruges torrere doces, tu frangere saxo.
Grandiaque in calidis pinsere liba focis.
Praetetea faciles Musae tibi carmina dictant,
Carmina tuis ipsis cognita caelitibus:
Carmina cua superant reges, et munera regum,
Carias aut si quid maximus orbis habet.
Possideant alii quicquid felicibus aruis,
Quicquid et in toto nascitur Oceano.
Cunique suo dives multum quoque palleat auro
Proximus argento sit tibi avare calor.
Et cum mille vias opibus natura nocendi
Invenit, metuas tu quoque mille vias.


page 111

Dummodo me sancto non dedignetur amore,
Qui reserat caeli lucida tempia puer.
Non dubitem solis habitare mapalia silvis,
Non olidas sterili pascere monte capras.
Duitias errcum labor et stat dira cupido:
Res est securae mentis habere nihil.
Sancte puer nostras non aversare Camenas:
Mecum Pieriis te quoque misce choris.
Paupertas sed prisca redi: sic pristina tecum
Simplicitas animi sic redeatque vigor.
Te sequevar et quantum vitae dant fata benigna,
Miles id in castris omne merebo tuis.

In fanere Catharina filia insantis.

MAtris nomen habes et habes commune sepulchrum
Ultima lux illi quae tibi prima fuit.
Orbam te genitrix orbum me nat relinquis:
Tu titulum patris, coniugis illa tulit.
Circulus iste precor torum cito compleatorbem,
Et simul in mortem desinat oro meam.
Ut qui praetereat tumulos hic, dicere possit,
Unica cum gemino nata patente iacet.

Epitaphium Felicis Bullingeri.

FElicis mihi nomen erat: sed nominis omen
Demum post obitus incipit esse ratum.
Quisquis enim Superûm decerpit gaudia, vere
Felix Pelicis nomen et omen habet.

Epitaphium Huldrici Hutteni.

HAec quicumque citâ decurris stagna catinâ,
Ponis et hoc nostro littore forte pedem.
Imperia sic aura tuo sic pareat unda:
Perlege quae saxo carmina sculpta vides.
Hoccquitum decus, hoc vatum Germanus ocellus,
Huttenus, iaceo conditus in tumulo,


page 112, image: delc0112

Ingenio dextrâque potens, dum vita manebat,
Musarum simul et Martis alumnus eram.
Caesar spaihneâ cinxit mea tempora lauro:
Idem pro meritis nomen equestre dedit.
Saepe bones mutare solum fortuna coegit,
Magna quibus patriâ poena carere fuit.
Ast mea non aiio tantum se iactat alumno,
Francia, nec meritis est male grata meis.
Aegera Ihas veni legatus Caesaris oras,
Cum me morsalias iussit imre vias.
Aute sopulturae seriret ut angulus iste,
Qum morerer sociis iussa suprema dedi.
Assiduis ubime lugerent planctibus undae,
Et gemerent plenis stagna refusa vadis,
Sertaque vernarent tumulo nativasub ipso,
Et querulae canerene slebile semperanes.
Vade sed admonitu nostri spes contrahe laxas:
Quo mivime credis staut tua sala loco.

In imaginem Ioannis Fuisii Tigurini.

SI vultum velut exprimunt colores,
Sic et, Frisi, bonas tui referrent
Dotes pectoris, elegantiamque
Morum: tres Charites daret tabella
Uno tergeminas in ofe pictas.

Renato Eirago.

FLoribus innatum Boreas detraxit honorem,
Nullaque per viduos herba virescit agros.
Hunc tamen essictum Venere aspurante hyacinthum,
Accipe, quem nobis culta Napaea dedit.
Suave rubet penuitus, minio fucatus hybero:
Et Charites modo non reddit odore tuas.


page 113

SIMONIS FAGELLI VILLATICI.

In aedibus Scholae.

ESt domus haec Phoebo ac ter ternis dedita Musis;
Casta decent Musas: mollis abito Venus.

In Concionatorem.

Heus tu, qui scelus increpitas, oblite tuorum:
Quaeso, te contra stant tua facta, tace,

In Fortunam.

Verte rotam, Fortuna tuam: miserere iacentis
Tantisper, stabilis quam mihi facta Dea est!

In epulones.

Summa quibus voti est vemrem Bacchoque ciboque
Distendi vivunt, vivere si bibere est.

De vino.

Optima cum desint nobis: mediocria vina
Dicimus optima nos: dicimus et bibimus.

Ad Bened. Trencineasem.

In non signa bonae mentis, Benedicte tuae sunt
Cognita: signa patet per sua verus amor.

Ad Picetinum.

Virtuti solidae testem cognescere certum
Si cupias; nullus certior invidia est.

Ad Ioh. Ziak

Offendunt simulata bonos hominesque Deosque,
Quantum delectat candida simplicitas.

In praedicatorem comiventem.

Qui nec dente petit Canis aut latiatibus hestes
Urget: iure potest non malus esse Lupis.

Ad Thomam Matheolum.

Rara avis in terris Phoenix: at rarior ipsa
Iustus qui solum quaerat ametque Deum.


page 114, image: delc0114

Ad Vitum Cholsinium.

Doridus ipse recusarim cur esse maritus
Vis dicam? malo quam suus, esse meus.

Ad suas Musas.

Scomborrum et piperis boni cucuili
Fietis propere, meae Camenae:
Blattas aut tineas minus timete.
Exaequat modulis Marona vates
Quisquis, nec moritura qui reponit,
Cuius docta sibi Thalia poscat
Aetatem Priamique Nestorisque,
Hos casus metuat. piper, crocumque
Vos et Salgama vestiendo certe
Et laudem capietis et favorem.

STEPHANI FEIRABENDI.

Semper sum Dei.

SPes mea Christus erit, vitaii dum fruor aura:
Sic quoque post mortem spes mea Christus erit.

Aliter.

Cordate contemno necem: quia mortuus aeque
Ut vivus, Christi sanguine tutus ero.

Adhuc

Crede mihi: qui verba Dei sectabitur, ille
Seu vivat Christi, seu moriatur ero.

FELICIS FIDLERI BORUSSI

Fluminum Germaniae descriptie, Rhenus.

PRacipuas inter Germanica flumina partes
Ortus ab Alpino vertice Rhenus habet:


page 115

Cui decus imperii, sceptrique resignat honores,
Quae rigat Ausonium Tybridis unda solum.
Principio geminos rauca sub valle meatus
Quaerit, et effusis praecipitatur aquis.
Curia quae sedes Romani praesidis olim
Floruit, in dextro littore prima iacet.
Cuique recens tribuit vetus urbs Constantia nomen
Non immutato perfluit amne lacum;
Nec commixtus aquis, viridique colore retento
Tingit ad occiduas Raurica rura plagas.
Hinc Nemetes et Vangiones, Ubiosque pererrat,
Ht qua ivuctamari Belgica terra patet.
Vastus ibi trifido prolapsus in aequore cornu,
Oceano puri fluminis addidit aquas.
Rhetia quae nivibus saxisque rigentibus horret,
Auriferi Rheni dicitur esse parens.

Neccarus.

NEccarus exoritur celebri conterminus Istro,
Imminet Abnobiis qua Nigra silva iugis
Pux ubi iura tenet Virtembergensis, in oram
Labitur et medii perstuit arua soli.
Teque novenarum sedes Tubinga sororum
Alluvie muros praetereunte rigat;
Et petit Eslingam senos ubi virgo per annos
Grande puellari ventre fovebat onus;
Innatumque suo deferri corpore monstrum
Fecerat indigenis hospitibusque fidem.
Donec inauditae commenta latentia fraudis
Turpiter amoto sunt patefacta dolo.
Flectitut hinc gelidae factus vicinior arcto,
Sertaque pampinea fronde reucita gerit.
Credibile est eius quia nomine gaudet eodem,
Misceri superis a Ganymede merum.
At simul Encingum Cocharum laxtumque recepit,
In Rheni virides praecipitatur aquas.


page 116, image: delc0116

Moenus.

MOns ubi Francorum specula prospectat ab alta
Pinifer assurgis flumine Moene tuo.
Francica vitifero dimensus iugera tractu,
Cernis anhelantes Phoebus ut abdit equos;
Herbipolinque rigas, ubi divae virgivis arcem
Fanaque sublimi condita monte vides.
Hinc ubi delecto sententra Caesare fertur,
Dividis obliquis oppida bina vadis;
Commixtusque patri, qua stat Moguntia Rheno,
Coeraleas vitreo gurgite voluis aquas.
Urbs sortita tuo nomen de slumine servat:
Nam veteri dictus nomine Mogus eras,
Multa per hauc urbem lapidum monumenta vetustas
Extruxit variis conspicienda locis.
Drusus et heic statuit procera mole colossum,
Dictus is a forma nominaglandis habet,
Heic quoque bellando matura caede peremtus,
Busta sepulturae condita Drusus habet.

Visurgim.

EFfundit celerem Turingica silva Visurgim,
Hessia montanis qua iacet orta iugis;
Cattorum vereri qui flumine gressus abagro,
Alluit undoso Saxonis arua vado.
Ripa sinistra moras flexo trahit amne rigatque
Orebra paludo sis Vestphala ruca locis.
In quibus herboso viridantia pascua flore
Ornat et armentis prata liquore fovet.
Inclita spumifero contendit ad oppida passu,
Ad caius ripas ultima Brema iacet.
Incipit immenso late distendere tractu
Flumina Teutovico facta propinqua salo;
Albiacae donec contermina fluctibus orae
Oceani refluas ingrediantur aquas.
Quanilo sub augusto bellator Caesare Varus


page 117

Adderet Ausonio Teutona regna solo;
Pugna ferox alri prope lata fluenta Visurgis
Vestphalicam multa caede replevit humum:
Nam Dux Arminius, Germanaque pectora ferro
Straverunt turmas Itale Vare tuas.
Tu quoque sub propriis cecidisti saucius armis,
Atque tua laudem caede Visurgis habet.
Te duce consumtis legionibus, inclita Romae
Gloria funestis est labefacta modis.
Num tibi tunc animos Germania, Caesar, ademit,
Incussitque tuis urbibus hoste metum?
Diceris audita miseranda strage tuorum,
Illisum foribus debilitasse caput;
Munivisse tuam positis custodibus urbem,
Et liquet attonitum te voluisse mori,
Et vovisse lovi spectacula publica ludos,
Si modo Germano tutus ab hoste fores.
Tantus in Arminio pro libertate tuenda
Ardor, in adverso milite terror erat.

Amasus.

PRofluit Hessiacis Amasus de montibus ortus,
Et per Vestphalicam caerulus errat humum.
Vestphaliae duplices referunt de nomine causas;
Una fidem quare promereatur, habet.
Sunt qui Vesta liam dicant, quia lucida Vestae
Germano veteri numina culta ferunt.
Altera de linguae proprio sermone recepta
Causa magis certas est habitura notas.
Qui venit occiduode caeli cardine ventus
Dat tibi cum pullo Vestphale nomemequo:
Hoc insigne vetus sub milite Saxo gerebat,
Cuius magna prius pars tua terra fuit.
Cumque plagam teneas, qua mergitur aequore Titan,
Significat positum syllaba prima loci.
Has ubi caeruleo peragrarit flumine terras,


page 118, image: delc0118

Atque coloratam gramine pinxit humum.
Uda rebellantis Frisii secat atua, rigatque
Embda tuas fluvio proximiore domos.
Inde via fessus, cumuloque gravatus aquarum,
Ingerit Oceano pondera vasta patri.
Bructerus infelix Amasi congressus in undis
Adversus classem bellice Druse tuam:
Marte cruentato navalia proelia gessit,
Atque dedit victas caesus ab hoste manus.

Luppia.

LVppia Vestphalicis fontem derivat in oris,
Non procul a patriae finibus Hesse tuae
Vestphalicos radit campos, ubi tendit ad urbem,
Afluvio Lippam praetereunte vocant;
Inque dioecesi, tribuit cui nomen sulus,
Subicit imperio se vage Rhene tuo.

Lanus.

STat nemus Herciniae soboles genuina parentis,
Claudit ab Hessiacis Francica rura iugis.
Cumque situm teneat fert unde Favonius auras,
Dicitur occiduae nomen habere plage.
Hinc Lanus exoriens silvaque egressus opaca,
Hessiacos tardis flexibus ambit agros;
Marpargumque petit, sacris domus inclita Musis
Quae viget, et magno vate superba fuit.
Exosus veterum deliramenta deorum.
Hessus et antiqui facta profana lovis,
Pro love caelestemque patrem, Christumque canebat
Ad vada formosi fluctibus orba Lani;
Et sacra divini referens oracula verbi,
Movit lesseae mystica plectra lyrae.
Hoc Lanus ipse refert, auditaque verba recantat
Humida Rhenanae cum subit antra domus.


page 119

Mosa.

MOsa redundantes Eburonicus eggerit undas
Montis ubi Vogesi frigida terga rigent.
Arua Lothringorum spectans confinia terra,
Belgica cymbiferis oppida stringit aquis.
Gallicus adversos cum caede Lotharius hostes
Sterneret, et pulso victor Othone foret,
Vix sibi, capituo ne vincula Marte subiret,
Fertur Otho celeri consuluisse fuga
Nactus et Arduennae penetralia devia silvae
Dicitur occultis delituisse iugis.
Irrigat has nemoris vicino gurgite partes,
Perque Sicambrorum iugera Mosa fluit.
Hannoniam spectant ripae vada curua sinistrae,
Dextra rigat fines Geldria parua tuos.
Excipit hunc Vachalis cornu spectabile Rheni,
Insula fit Batavum quo dirimente solum.
Immemo officii liquidissime Mosa videris,
Rhenus et ingratas excipit hospes aquas.
Namque tuo regi iunctus, nomenque decusque
Mutato Rheni nomine solus habes.

Mosella.

EDitus insigni Vogesi de rupe Mosella
Tullingos placido murmure lapsus adit.
Obrincam veteres dixisse feruntur eundem,
Sortitur dubiam vox tamen ista fidem.
Flava sub immenso spectatur arena profundo,
Oblita coenoso nec latet unda luto.
Imperiosa Nini Babylona Semiramis uxor
Regia defuncto coniuge sceptra tulit,
Privignumque suum patria de sede fugatum
Trebeta diversas iussit adire plagas.
Is fugit a regno dura cogente noverca,
Et venit ad ripas culta Mosella tuas.
Disponitque loco muros; et condidit urbem,


page 120, image: delc0120

Cui quod adhuc retinet nomen habere dedit.
Treveris haec urbs est quae multis paruit annis
Subdita principibus Belgice Galle tuis.
Trevir ab antiquis Gallorum gentibus ortus,
Nobile virtutis nomen amore tulit;
Et meruit fortis sub Caesare miles Iulo,
Copia Pompeii cum daret acta fugam.
Urbs, ubi tranquilli Rheno levis unda Mosellae
Confluit a fluvio nomen utroque tenet.
Fortunate viges aeternis laudibus amnis,
Nec tuus ignotas alueus abdit aquas.
Contigit Ausonii docto tibi carmine vatis,
Nescia longaevo tempore fama mori.

Athesis.

ALta Tridentinis ubi rura sub Alpibus extant,
Est lacus; hinc Athesis praecipitatus abit,
Alpinasque replet stridenti murmure valles,
Et ruit ad fines Itala terra tuos.
In quibus ex collo natas gerit accola strumas,
Et liquidas tumido gutture sorbet aquas;
Quaeque suum iactat nato Verona Catullo
Nomen ad illius littora structa iacet.
Hinc qua spumiferis mare fluctibus Adria pulsat,
Occulit undarum vi superante caput.

Danubius.

DAnubius fratri diversus origine Rheno
Surgit ab Hercynio progrediturque iugo.
Hucque iter obliquum tepido convertit ab Austro,
Unde nigri surgit Memnonis alma parens.
Suevica perlabens et Norica iugera findit,
Austriacique rigat pinguia culta soli:
In quibus intorto sinuatos vortice gyros
Circinat, et versas torquet ad ima rates.
Heic quoque Scylla rapax heic irrequieta Charybdis
Devorat immani nautica vela freto.


page 121

Pannonas inde feros, et lazygas alluit Ister,
Mutatoque recens nomine nomen habet.
Praeterea Mysosqu sagitriferosque Triballos.
Spumifer innumeris amnibus auctus adit:
Denec ad extremum sep: ena per ostia lapsus,
Aequoreas intrat Nilus ut alter aquas.
Miscet Iasonio pulsatum remige pontum,
Exilii tribuit qui tibi Naso locum.

Licus.

FLavus ab aeriis ducit Licus Alpibus ortum,
Spectat et Arctoum, qua riget aura polum,
Magnus ad illius ripas Otho contudi Hunnos,
Teutonico intulerant qui fera bella solo.
Hinc procul aspectis Augustae moenibus urbis
Fertur, et inclusas alueus arctat aquas.
Saepe tamen positas egressus flumine ripas.
Mollia cum viridi gramine prata tegit.
Vindelicos memorant, et R hetica iugera quondam
In medio positum dissociasse Licum,
Amnibus hic variis sumtis, Vindque recepto,
Regia Danubii fluminis antra subit.
Hinc patet antiqui quae nominis extet origo:
Vindelicis nomen Vinda Licusque dedit.

Oenus.

ERigit Alpinos rupes ubi Iulia montes
Surgis ab exiguo non procul Oene lacu.
Ut ruit! talicas Athesis violentus in oras,
Sic ad Germani iugera flectis iter.
Demulces gelida labens sub valle Tirollos,
Aruaque caeruleis Norica findis aquis.
Quando latrocinii liquido petis agmine campum,
Pallide qui tristes concipis Oene notas?
Ah trepidas dirae perculsus imagine caedis,
Facta sub armigero quae Theodone fuit.
Hinc prope Passaviam, Bavaros quae continet, urbem,


page 122, image: delc0122

In vada cum strepitu Danubiana cadis.
Maximus has ripas quondam Aemilianus amavit,
Undaque vix illi carior ulla fuit.
Urbs quae ponit recens nomen sortitur ab Oeni
Saeperecessaro caussa doloris erat.

Nabus:

ALta cacuminibus, crebraque recondita pinu
Iugera funt vitrei fons et origo Nabi.
Qui fluit algentis Boreae conversis ab axe,
Unde flat imbriferi lenior aura Noti.
Natiseis habitata prius periabitur arua,
Corrupte Noream tempora nostra vocant.
Cuique sub imperio fecere palatia nomen,
Sancta Palatinus fert ibi iura Comes.
Hac ugi transivit vestigia torquer ad urbem,
Quae ratis arguitur nomen habere bonae.
Auctus ibi socis Labaro Vilsoque duobas,
Succedit tectis Ister amice tuis.

Aegra.

AEgra, Bohmeorum qua Pinifer imminer oris,
Fusus ab angusto fonte recludit iter.
Deserit occiduas, Titan ubi mergitur undas,
Fronte resurgentes Solis adortus equos.
Quaeque vocatur aquis de praetereuntibus Aegra
Illius ad ripas aedificata iacet,
Heic ubi Caesareis Adilam Friericus in ulnis
Detinuit, thalamos constituitque novos.
At Lithomericios cum transiit a dvena colles,
Cymbifer Albiaco iungitur Aegra vado.

Albis,

EXit arenosus Moravorum finibus Albis,
Quaque colis silva cincte Boheme solum.
Lapsus ibi medio per rura Bohemica cursu,
Perque nemus gelidis amne volutus aquis;
Implet inexhausto sitientia prata liquore.


page 123

Multaque vicinis commoda praestat agris.
Atua rigat laetis ubi gaudet Misnia campis,
Et qua Saxonica gleba secatur humo,
Carolus in signi conducto milite Caesar,
Obtuit heic ciem Dux Friderice tuam.
At tu consiliis nimium confisus et armis,
Tristia commoto proelia Marte geris.
Dispergnatur equi, mixtaeque, sine ordine turmae
Diversas quaerunt hoste premente vias.
Tu potius quam sit tibi terga dedisse pudori,
Hostilem mavis sustinuisse manum,
Inque tua facie pugnando vulnus honestum
Longaque sub domino Caesare vincla pati.
Nec minus Albiacis sua prata refrigerat undis
Marchia, Lombardis quae fuit ante domus,
Inde salutatis Hamburgae moenibus urbis
In refluum lato funditur ore salum.
Nebilis, et multis felix virautibus amnis
Quando, tuae laudes ut moriantur erit?
A te progeniti fortes memorantur Othones,
Per quos tam late Teutona regna patent.
Dulce novenarum turba cantante sororum,
Te prope festivos duxit Apollo choros;
Nec semel ad carmen properatos sistere cursus
Visus es et lento praeteriisse gradu.
Salue Teutonicis ô fiumen ambile terris,
Cni tribuit summum quaelibet unda locum.
Maior es Eridano, nec Idaspi laudibus impar
Qui vehit ex imis aurea dona vadis.
Se debere tibi Germania tota fatetar
Quicquid ab ingenua nominis arte gerit.

Sala.

PInifer arctoum qua vertice conspicit axem,
Lenis ab inculta Sala remanat humo;
Praetorumque secat terras, Iambitque Doringos,


page 124, image: delc0124

Misnenses quorum finibus arcet agros.
Urget iter, celeratque gradum properantibus undis,
Ut subeat colles flumine ena tues;
Heic ubi Stigelius Musas complexus ad Hmum,
Mulcet Arionia saxa ferasque chely.
Serpit et accensis qua fumigat Halla salinis,
Quae restagnantes fontibus haurit aquas.
Hunc gravat Hercynia de rupe profectus Hieras,
Miscet et Albiacum te prope Calba vadum.

Havelus.

CIncte comas uluis et creber Havele salicto,
Fontem Marchiacis finibus ortus habes.
Innumeros patriae fecundo gurgice pisces
Suggeris, et regni dinitis antra tenes;
Saxonibusque procul mittis gentique Doringae
Grandia pignoribus plaustra repleta tuis.
Effusus stagnas quasi Mintius alter et urbem
Perfluis a Brenno quae duce nomen habet:
Quo Senones Galli ductore ad Tybridis undam
Diripuere tuas Roma superba domos.
Urbe sub hac Brenni fulsit lux prima Sabino,
Qui puer ad ripas repsit Havele tuas.
Inde volutus aquis socio coniungeris Albi,
Marchica Saxoniam qua prope terra iacet.

Sprea.

FInit inaccessos ubi silva Bohemica montes,
Et petit aequato Slesica rura solo;
Lubricus exiguo Sprea fonte regurgitat undas,
Marchia cosque vago flumine findit agros.
Auctus aquis cursu clarissima dividit urbis
Moenia, cui nomen Parrhasis ursa dedit:
Heic ubi magnificas Ioachimus Marchio sedes
Struxit et arx mira stat fabricata manu,
Fama, Mycenaei sic facta palatia Regis,
Urbs ubi clarebat Sparta, fuisse refert.


page 125

Hanc Sprca praeteriens o culis rorantibus arcem
Suspicit et tecti culmina summa notat.
Heic foribus cap tur rutdo falgentibus auro;
Heic domus Oebalio marmore fulta nitet.
Materiam commendat opus; iam sistere cursum
Vellet, et haud aliqua mobilis esse via,
Ni natura vetet, lentumque sequentibus undis
Obruat, et tardas non sinat esse moras.
Non tamen inde procul so cio miscetur Havelo,
Cuitam regisicas narrat in amne domos;
Et quondam rigido praestantes milite Suevos
Commemorat ripas accoluisse suas.
Quaerenti duplici cur nomine gaudeat unus,
Se vetusa vevis nomen habere refert.

Odera.

EFfluit Albiaco conterminus Odera fonti.
Sortitus Viadri nomen hic ante tulit,
Alluit extructis insignem turribus urbem.
Qua non maiorem sub love Slesus habet.
Marchiacos campos, Pomeranaque perfluit arua,
Et petit Arctoi siderae tarda poli.
Humida pampinca redimitus tempora vite.
Cultori praebet musta bibenda suo.
Audiit ille pias modulentes carmina Musas,
Cantatusque sactis vatibus auxit opes,
Heic doctas sobane fides pulsare solebas,
Heic Huttene tuos audiit unda modos.
Nomen et antiqua referens a gente Sabinus
Threicio Viadri carmine malsit aquas:
Non secus ac cythara praestans Rhodopeius Orpheus
Ad ripas cecinit corniger Hebre tuas.
Inde recesserunt Musae, niveumque secutae
Fegason assistunt Bregela flave tibi.
At vagus obliquo prolabitur Odera cursu,
Arctoasque suo gurgite miscet aquas.


page 126, image: delc0126

Varta.

VArta niger furgit nemoralibus editus aruis
Heic ubi frugalis culta Polonus arat:
Utque iacet regio per apertos libera campos,
Labitur in planis irrequietus agris.
Ille sub obscuris altissima condidit undis
Regna tridentifero vix adeunda deo.
Praeteriensque tuam Posnania nobilis urbem,
Plena soporiferis piscibus antra tenet.
Inde Polonerum subito digressus ab oris,
Lambit arenoso Marchica rura vado,
Et prope Costrinum Viadri confunditur undis,
Atque, nigrum longo tramite servat iter.
Hic locus hibernae contemnis frigora Brumae,
Nec stringenda pigro dat sua terga geln.
Triste caput glacie cum cetera flumina condunt,
Non occultato liber in amne fluit.

Istula.

IStula Carpathiis ducens e montibus ortum,
Pannonis exiguo iugera fonte secat.
Excipit hunc regis sedes invicta Poloni,
Quam vetus a Graccho nomen habere ferunt.
Urbs prope currentem sublimi turre salutat,
Cui grates tremulo murmure rursus agit.
Sarmaticos humectat agros: hinc flexus ad Arcton
Pingue Borussorum perfluit amne solum.
Labitur aggeribus ripam vallatus utranque
Et prope declives eminet altas agros.
Imbribus exundans, nivibusque e monte solutis
Crescit, et insanas fluctibus auget aquas.
Inde novas secat ille vias, fluctusque nocentes
Euomit, et spacio liberiore ruit.
Hic procul agger abit, motu disiectus aquarum,
Culraque praecipiti vortice mersa tegit,
Innoluitque trabes raptasque voragine villas


page 127

Sorbet et in latos expatiatur agros.
At tandem vario Dantisei moenia flexu
Praeterit et Codanum proluit amne sinum.
Heic ubi defessis starto secura phaselis
Sarmaticum nautis per mare praebet iter.

Nogadus.

IStula sub stunio cantante Porusside Nympha.
Fertur ad auditos incaluisse sonos.
Sustulit ex illa natum, Nogadumque vocavit,
Cui cingunt vitreas spicea serta comas.
Alluit ingentem spaciofis moenibus arcem,
Quae de Christipara nomina matre gerit.
Fornicibus quae nixta cavis specubusque profundis
Condita vix aliquam fertur babere parem.
Hoc ubi praeteriit vicino flumine muros,
Ampla Berussiaci fertur in ora sinus.

Ossa.

TV quoque Prussiaca pandis tellure meatus,
Et flexa paruas Ossa moraris aquas.
Te recipit fessum placido pater Istula vultu,
Hic ubi Grudenti moenia cella rigat.

Alla.

ALla Borussiacis in finibus ortus ab Austro
Vergit ad arctoas amne fluente plagas.
Non procul urbs (liquidos qua stagno pauditur amnis)
Nomen ab invidia quae trahit inde iacet.
Hinc Tydemanne tuam Praesul clarissime sedem
Alluit, et levibus murmura reddit aquis.
Exerit amne caput vitreisque sedilibus udas,
Te prope quando fluit convocat ore deas;
Exercetque choros ad amabile carmen in orbem,
Pierides quod te plectra movente canunt.
Summe vir Aonidum decus et spes ampla sororum,
Ad tua nil mirum si dea plectra salit.
Qui fidibus sacras imitatus Apollinis artes,


page 128, image: delc0128

Horrida Moeonio carmine saxa trahis.
Haec concessa tibi facundae gratia linguae
Threicio vati te facit esse patem.
Gratus es interea, Musasque dedisse fateris,
Quicquid ab ingenio nobilitatis habes.
Rursus et ingenico complexus amore Camenas,
Quo decet Aonidum pectore sacra foves.
Ipse licet non sim numerandus in ordine vatum,
Esse tibi curae carmina nostra sinis.
Richins vepressit morbibundo corpore lectum,
Qui mibi vicino sanguine sunctus erat:
Sit tibi cum mei Pnaesul veneran de nepotis,
Cum sub humo gelida comumulabor, ait.
Verba memor vetines snprema reddita voce,
Nec cadit ex animo nostra Thalia tuo.
Ille favor doctas quo iam complecteris artes,
Immortale tibi nomen in erbe parit.
Quilibet Aonii ton pectora dedita Musis
Suspicit et vatum spemque decusque vocat,
Hoe tuns Alla Iosert, exceptus ab hospite Bregla,
Et celebrant laudes omns uterque tuas.

Bregela.

BRegla fundit aquas, silvestribus ortus in agris,
Condit ubi rabidas Prussia vasta feras.
Ille verecundae fertur sacer esse Dianae,
Quo sua venatu corpora fassa lavat.
Rapa frequentatur rictu deformibus ursis;
Hae aper, has alces, has bibit urus aquas;
Deposuitque turces animos quos tempore longe
Mixtus inhumanis traxit in amne feris:
Hospitium sacris quia praebuit utile Musis,
Quas manus Alberti Principis alma fovet?
Et quibus, aerii qui nubila findit Olympi,
Pegasus Aonias fonte reclusit aquas.
Ac veluti mugire feras silvasque sonantes


page 129

Audit ad Eoae lustra profunda plagae:
Sica ubi labentem recipit Mons Regius audit
Ad strepitum doctae carmina facta lyrae,
Saltantesque videt Satyros tenerasque Napaeas;
Utque leves ducat Nais in orbe choros.
Sis saluus semperque tuis feliciter undis
Labere, te flumen nobile quisque canat.
Gratus es Aonidum turbae, quam murmure dulci
Afsicis et cytharae pulsibus addis opem.
Odera Maeonides delectat, et inclitus Albis;
Nunquid in hoc numero Bregela nullus eris?
Nec minus innumeros alto sub flumine pisces,
Plenaque lutrarum milibus antra tenes,
Tendis ad occasum vagus amne sinumque subintras,
Frigida Sarmatici quem facit unda maris.

Memela.

MEmela saxosa prolapsis origine fontem
Non procul a Grodnae finibus urbis habet.
Hunc dixere Chronum sed nescia turba locorum
Nomen id alteriu fluminis esse putat.
Labitur ad Caunam, nullis circumdata muris
Quae patet, et geminis proxima gaudet aquis.
Hic multae glomerantur apes et in arboris antro
Aedificant dulces, rege iubente, favos.
Trina cris aeriis populosa volucribus Hybla,
Quae de flore novo pinguia mella legunt;
Aut iuga Cecropii quae melle probantur Hymetti,
Non superant Litavas, si numerentur, apes;
Quas vagus enutrit fluviali Memela rivo,
Dum viridem multo flore colorat humum.
Et merces varias, et apum vehit amne labores,
Grataque vicinis fert alimenta locis;
Misceturque mari sinus hic ubi Balthicus errans
Sarmatici pulsat littora curua Sali.


page 130, image: delc0130

Gilga.

SCinditur in geminas sinuosus Memela partes,
Occiduis quarum laeva feritur aquis.
Ipsa suos cursus non longo fine moratur,
Quam Gilgam ripae turba propinqua vocat.

Duna.

DVna cavis lacubus, syluisque palustribus exit,
Imperii sceptrum Dux ubi Moscus habet.
Voluitur ad Russos; hinc flumine lapsus aperto
Fertur, ubi campos vomere Livo secat.
Praeterit immensis tumefactus motibus arcem,
Quae vetus a Dunae flumine nomen habet:
Occiduasque petens deflexo gurgite partes,
Proflutt ad muros inclita Riga tuos,
Praeteriens illic undoso moenia tractu,
Extat Sarmatici ianua laxa maris.

Narua.

PAllet Hyperboreis ubi terra propinquior astris,
Undaque concreto torpet operta gelu:
Et lacus, a flavo Livonica prata Rutheno
Qui secat, et latas occupat altus aquas;
Dictus ab indigenis vulgato nomine Paevus,
Squamigerum vasto claudic in amne gregem
Parte sui media limes distinguit utrunque,
Assignans domino littora certa suo.
Hic lacus Arctoum qua fluctibus aspicit orbem,
Candide Narua tuas eiaculatur aquas;
Et quae perperuo tibi suggerit agmine Paevus
Sarmatico iungis pura fluenta mari.

De Eclipsi Lunae Anno 1551. 20. Febr.

PRimus agebaturbelli lacrimabilis annus,
Graecia quo miseris est laniata modis.
Sparta sue sabsidium pressae laruta Corintho,
Caesa per alternas monerat arma vices.
Nacta que; ro soctis Corcyra potenter Athenas


page 131

Intulit lonio Martia signa freto.
Cum niger hotribili coopertus imagine Phoebus
Delituit medium nocte tegente diem.
Signaque fraternat Luna celante quadrigas
Edidit obscuro prodigiosa dolo.
Incussere metum pavidis specta cula nautis,
Ditaque fatales attulit umbra minas.
At levar audaci trepidos sermone Pericles
Et comites firmi pectoris esse iubet?
Opposicaque tegens Navarchi lumina veste.
Ut pavor atto nitis eximereturait.
Quid praefecte, mali sacto tibi contigit isto.
Pallia quod visus oculuere tuos?
Non secus abstulerit meruenda pericula Phoebes,
Quae modo solares corpore texit equos.
Ponite tristitiam socii, vanumque timorem
Fallaces patiunt sidera tecta minas.
At male. contem psit signum caelestePericles,
Et poenas Phoebo vaticinante dedit.
Quodque cruentato suasisset milite bellum,
Hei mihi quam Danais exitiale fuit?
Quin gravis infectas pestis diversa per urbes,
Defectum sequitur nuntie Phoebe tuum.
Membraque lethalis rabie grafsante veneni,
Putrida de saevo corpore lapsa cadunt.
Hinc petat exemplum quisquis temerarius audet
Dicere, fallaci sidera nube regi.
Aut legat annales, monimentaque prisca revoluat,
Quicquid et historici concinuere viri.
Inveniet miseras ec iptica lumina clades
Fasaque Lernaeis asperiora sequi.
Haud impune suos etiam nunc Cynthia vultus
Condidit informi
Mensis enim gelidi cum nox vicina redisset.
Qui sequitur luces, Frigide lane tuus.


page 132, image: delc0132

Virgineosque sinus facie complexa rubenti,
Cynthia iam capiti tuncta Draconis erat.
Indiga fraterni terra mediante caloris,
Stabat in ornatis conspicienda genis.
Ah quantas clades et quanta pericula secum
(DI faciant vano proloquar ore) trahet.
Dicere si fas est infaustos sidera motus
Suspicor in nostram constituisse necem.
Languida crudeli tabescent corpora morbo,
Vixque Machanoniâ restituenturope.
Et violenta lues contagia sparget in auras,
Membraque pestifera labe gravata premet
O quoties duri referens praesagia luctus,
Horridus ignavo gutture bubo canet.
Improba siyx quoties horrentes questa per umbras
Intempestinae nuntia mortis eris.
Nec contenta malis humana libido. gravabis,
Hoc onus armatas expedietque manus.
Ille per insidias, hic aperto saucius hoste
Ille gravi iaculo pestis, sic ense cadet,
O crudele genus, nullis medicabile flagris,
In soelus exirio quid properante ruis?;
Linquite ius belli strictumque recondite ferrum,
Quos sitts humani dira cruoris habet.
Siqui minns patriae miseret, quae coefurore,
Mutua crudeli vulnera caede gerit:
At parete beo, gladiosque monentibus astris
Condice, difficili mars ciet arma gradu.
Ille cadeace locum peregrinus in aede tuetur,
Pressus et infirma debilitate iacet.
Occidet infelix qui sponte lacesserit hostem,
Qui gerit invitus proelia victor erit.
Nen minus imbriferas praesagit ab aethere nubes
Cynthia defectu pernitrosa suo.
Fecundos populabit agros et ab aerheris axe,


page 133

Aspera nimboso turbine grando ruet.
Hortendoque strepent concussa tonitura caelo,
Et perdet solidas fulminis ictus opes.
Et mare puppe cava qui scinditis, inque profunda
Spem cupidi quaestus constituistis aqua.
Demite navigiis velum laxate rudentes.
Utilior vobis, quam mare, pontus erit.
Aut dubias vili naves onerate suburra
Non retinet certam mobilis aura fidem.
Aeolus Hippotades laxis mandabit habenis
Carbasa praecipires dilacerare Notos.
Quaeque procellosum mugitibus impleat aequor,
Flabit ab adverso saevior aura loco.
Et levis indomito Zephirus misce bitur Euro
Flamine navifragas concutiente trabes,
Insurget pelagus, solitaque ferocior ira,
Disiciet quassas fluctus et unda rates.
Et quascumque vehent pretiosas aequora merces,
Deseret in bibulo fracta carina mari.
Tantum Luna malum solaribus indiga flammis,
Nuntiat ah quantas excitat illa faces!
Cum tamen in medio steterit sol virginis astro
Desinet effectu Luna nocere suo.
At Deus ultrices ut poenae mitiget iras,
Ne quis supplicium pro gravitate ferat,
Quisque roget, vitam que novam moresque probatos
Induat, et verae sit pietatis amans.
Sic mala diffugient, quae nobis astra minantur,
Sic erit offensi lenior ira Dei.

Philotas, seu Ecloga ad Ant. Perrenoium Epise. Attrebatensem.

PAstorale rudi dicemus arundine carmen,
Diversa regione sati, quod Dapnis et Argus,
Custodes pecorum viridi cecinere sub umbra;
Daphnis arenosi qui fluminis accola Vindae,


page 134, image: delc0134

Chara Lyci soboles aliquando resedit ad Istrum.
Alter ad hibernam genitus pastoribus Arcton,
Flavus ubi Codano coniungitur Istula Ponto.
Respice silvestres habitus, dignissime praesul,
Quosque tuus vates humili canit ordine saltus.
Si quis continuis versatur in urbe diebus,
Rura beata vocat, parituraque foedita vitat
Crebra paludosis urbana Palatia fumis.
Te quoque ne pigeat, sublimi sede relicta,
Pauca frequentandis concedere tempora Silvis.
In quibus haec Argo loquitur vetus incola Daphnis.
Daph Arge quid a patrii digressus limite ruris,
Vindelicis erras extraneus advena syivis?
Armane devitas et formidabile bellum?
An grave supplicium commissaque crimine poena
Te procula patrio discedere rure coegit?
Arg. Nec belli facies inopimetuenda colono,
Nec me vindicibus redimendi piacula flagris
Arua coegerunt natalia vertere Daphni.
Pax ibi vernantes non irrequieta per agros
Mollia securis pastoribus otia praebet,
Etme sponte domi, tauris ovibusque relictis
Cultores nemorum maesti flevere, volentem
Flectere diversas vestigia lenta per oras.
Daph. Sed quae causa viae? Num te temetarius ardor
Compulit ignotum praeferre penatibus orbem?
Arg. Non. ina divini me commovere Philotae,
Ut novus externis regionibus hospes oberrem.
Daph. Nominis istius dic Arge quis extitit index?
Famane longinquas adeo pervenit ad oras
Plena celebrati laeto rumore Philotae?
Arg. Sed gravat ardentem radiis flagrantibus aestum
Cynthius et medio currum moderatur in axe,
Hic ubi frondentes texunt umbracula quercus
Secedamus, eves etiam congesta remandent.


page 135

Daph. Si libet interea puris restinguere lymphis
Contractam feruore sitim, quin accipis utrem,
Non haustas putido de flumine continet undas
Fossa iacet pra ceps, urbis contermina maro.
Occidui feriunt qua candida moenia venti,
Accessum facilem gradibus via praebet eunti,
Vina scaturigo liquidis ubi cognita rivis.
Clausa latet muro sed ferrea ianua crebris.
Pervia cancellis praebet spectantibus undam,
Fistula bullantes extensa foramine lymphas
Colligit, et gratos sitientibus egerit haustus.
Quin etiam memorant illo de fonte bibisse
Qui ius imposuit pastoribus ante Philotam,
Isque vetus tribuit nomen fontemque salubrem
Dixit ab afflicto quia corpore tollere morbos
Nevit, et antiquis donare vigoribus artus.
His implevit aquis Galataea salubribus utrem.
Arg. Credo tibi sed nulla sitis me Daphni molestat.
At quo nota mihi sit carmine fama Philotae
Non erit ingratum gelida narrare sub umbra.
Eurytus ad ripas piscosi natus Haveli,
Tollitur excelsas ubi mons Harlungus in aures
Quo calamos inflante leves concentibus Echo
Respondere innat palmam cui tradit Apollo
Attribuitque locum Cyrrhaeos inter olores
Ille Lycaoniam nunc pascua servat ad undam
Inter Hamadryades nymphas. ubi Balthica Thethis
Nobilis electi suspensa monilia collo
Gestat, et indigenis pastoribus irrigat hortos.
Hunc ego saepe ducem per amoena vireta secutus
Cum grege compulso requie frueremur in antro,
Cantantem memini praeconia summa Philotae.
Tunc cepi patrios habitantes arua penates
Fastidire, novo mihi pectus amore calebat.
Non me lanigeri teneris in ovilibus agni,


page 136, image: delc0136

Non tetigere boves, curisque solutus ab illis,
Sub quacumque foret caeli regione Philotam
Quare constitui nec me mea cura fefellit.
Inveni, pretiumque tuli praegrande viarum:
Daph. Felix sollicito qui victus amore Philotae,
Et charas pecudes et rura domestica linquis.
Quem neque longinquo regio semota recessu,
Nec loca terruerint glacialibus aspera nymbis.
Quae tibi quaerenti forsan calcanda fuissent,
Ni iam vindelico sedem posuisset in aruo.
Arg. Quem fera tempestas, quem silva palustribus uluis
Terreatiextremo quamvis sit in orbe Philotas.
Me nec Hyperboreis canentia rura pruinis,
Daphni, nec adverso constricti frigore campi
Nec glacialis hiems (siquidem ventura fuisset)
Nec iuga terrebant squalentibus invia saxis,
Iamque sub Hesperio si versaretur Ibero,
Ad Tartessiacas foret impetus ire columnas
Daph. O decus, ô ruris pacator summe Philota,
Dignus es ut pastor tibi deferat omnis honorem
Et cuius toto vestigia quaerat in orbe.
Te quis enim vixit longis praestantiorarmis
Composita litem qui pace redemerit aruis?
Adserit hoc habitans villa propiore Menalcas
Qui vetus incuruam baculo fulcire senectam
Cogitur et vitae iam non bene computat annos:
Arg Ille quidem facilis, discordes tollere motus
Gaudet et a nostris arcere penatibus arma.
Nec minus antiquo ruris par esse magistro
Creditur Andino quem dudum carmine notum
Tityre faginea cecinisti lentus in umbra.
Sed Fortuna potens et amica furoribus a se
Nescio quas remoras pacantis incicit agris.
At tu germani decus ô spectabile ruris.
Mitis ades, nostrique fave custodibus arui.


page 137

Parsque tuae simus curae sic numinis instar
Semper eris, festosque tibi soluemus honores.
Collegi patriis natas in vallibus herbas,
Hae tibi servatae positam spargentur ad aram.
Quaeque tuli mecum fragrantia lingua cremabo,
Iuniperi, baccaeque sacrum vertentur in usum.
Ut tua solennes referanta taria fumos.

De obitu Nicolai Pemennoti.

SIqua graves unquam meruerunt fata dolores
Spectari siccis nec potuere genis:
Tristia flebilibus soluantur ut ora querelis,
Nunc est materiae convenientis opus.
Edire tam lacrimas quibus est Respublica curae,
Verbaque lugubres exhibitura modos.
Finiit imperii Granuel sol. unicus, aevum,
Ah nimis infausto preda reperta die!
Parca bonis inimica viris, quid caedibus ardes?
Arbitrii cohibe noxia frenatui.
Corpora nobilibus virtutibus inclita, quorum
Digna foret Pilii tempore vita necas.
Turpiter in vitiis quibus integra ducitur aetas,
Fila senectutis non odiosa trahis.
Parcere debebas vitae Granuelis: in illo
Publica servandae cura quietis erat.
Improba consiliis odii fomenta repressit,
Ne qua subornaret belliger arma Deus.
Legatus quotiesa Divo Caesare missus,
Discordes animos compositurus erat.
Verba Periclaea gravitate profatus, obibat.
Acri ministerii munus onusque sui.
Utque levarentur concordi pace tumultus,
Fracta quibus toties Teutonis ora gemit.
Fertur, ut eloquio surgentia bella caveret,
Supplice Germanos voce rogasse duces.
Quo magis ad tristem convertire pectora luctum,


page 138, image: delc0138

Ad quos sama recens de Granuele venit,
Aspicis ut maestos habitn testata dolores
Aula gerat pullas Caestiana togas?
Nec minus imperii summis praefectus habenis
Carolus amisso de Granuele dolet.
Carolus invictis quo non praestantior armis
Caesar in Ausonia cognitus urbe fuit.
At sacer Antistes virtutis et inclite praesul
Qui superas patrium nobilitate genus,
Adde modum lacrimis et parcius angere planctu,
Triste nimis tempus funere maestus agis.
Quid iuvat ut luctu nimium perculsus acerbo
Invida sublato fata parence voces?
Parcius indulge la crymis: hanc cogimur omnes
Irrevocacilibus legibus ire viam.
Quin magis obdurarumidisque resiste procellis
Strenuus acceptam quo tueare vicem,
Casareosque regas animos ut pace reducta
Vivat in unanimi Teutona terra fide.
Candida sic facilem tribuat tibi Parca senectam
Ducat et e plena stamina firma colo.
At patris interea caelestes occupet arces
Spiritus in tumulo corporis ossa cubent.
Donec ad extremum, Christo regnante tribunal
Convocet horribili nos tuba ranca sono.

De eiusdem morte Epigramma.

Unde dies madidi pluviisque frequentibus imbres?
Quisve repentinas aethere fundit aquas.
Nunquid in undabunt caelestia flumina terras
Et tellus sicca destituetur humo?
Et nova, iactatis iterum post terga lapillis,
Cura propagantis Deucalionis erit.
Non ita: fletiseros exercent sidera luctus,
Et faciem tristi condita nube tegunt.
Proque piis lacrimis pluvialibus humida nymbis


page 139

Turbida funeste signa doloris habent.
Charaque sublati Granuelis funera maerent,
Ah quantos luctus mors violenta parit.


[Gap desc: omitted text available in other CAMENA editions]


page 153

IOBI FINCELII

In Nuptiis Davidis Chytraei.

COerula pierides habitantes flumina Salae,
Dicite legitimo carmina festa toro.
Dicere praestantis connubia sacra Chytraei,
Pieriis etenim fasque piumque modis.
Cede Hymenee procul, frustra hic tibi vota requiris,
Cumque tua petulans cede Erycina face,
Namque tuis aris nullos adolemus honores,
Curaque nulla tui pectora nostra tenet.
Res operata Deo, divino tuta favore,
Casta amat et casto carmina grata Deo:
Et vos Aonii fontis fidissima cura,
Talia Pegasides mente tenere decet,
Vos uni sernire Deo iussasque ministras,
Praesentem casta voce sonare Deum.
Principio mundum sapiens cum condidit auctor
Quatuor et rerum semina distribuit:
Aethereos nitido variavit lumine campos,
Unde suum hautitet terra rotunda iubar,
Iussit humo plantas et misto gramina flore
Surgere, et in silvis luxuriare feras,
Iussit et Oceanum terras ambite fluendo,
Squamigerum liquido qui vehit amne genus.
Defuit imperio qui talia cuncta teneret.
Cuiucs in obsequium cuncta creata forent.
Natus homo est purae meliori ab origine lucis,
Iusticia vivum proximus ante Deum.
Huic dedit in terras et aperti in flumina campi
Imperium et late regia sceptra Deus.
At quia natus homo, socia sine coniuge solus,


page 154, image: delc0154

Non potuit rebus rite praeesse suis:
Nam nec erat vitae quae taedia longa levaret,
Nec duras operas quae comitata iuvet,
Ergo vito immutit placidum per membra soporem
Conditor, et magnum pectore versat opus.
Educit lateris costam, quam protinus ore
Asslat et ardenti pectore motus abit.
Nascitur inde novo pulcherrima virgo marito,
Quam patrem agnovit corporis esse sui.
Talis erat facie talique in corpore forma,
(Si licet umbellas aequiparare rei.)
Laeta comis qualis pulchro rosa vernat in horto,
Quam decorant largo lilia iuncta solo.
Hanc Deus ipse viro verbis adiunxit amicis,
Foedere coniungit, coniugiumque vocat.
Atque ait unanimes concordi vivite lecto,
Ipse ego coniugii pignora cara dabo.
Quam res sancta fuit, sine crimine mutuus ardor?
Pectoris integri quae pia flamma fuit?
Luce Deum verum cum mens propiore videret.
Semina cum hondum iacta fuere mali.
Omnia nunc turbat foedae petulantia vitae,
Et ruit in clades coeca libido suas.
Sed tamen ille Dei manet immutabilis ordo,
Qui retinet socii vincula casta loci.
Nam sic visa Deo res est aptissima, cesto
Legitimo humanum consociare genus.
Ad certos etenim sanxit connubia fines,
Quos temere quenquam transiliisse vetat.
Inde homines nasci voluit qui mollia vitae
Innocuis agerent tempora deliciis.
Et licet exitium primorum culpa parentum
Sit merita, offenso per malefacta Deo,
Noluit ille tamen nos omne perire per aevum,
Sed socios regni nos iubet esse sui.


page 155

Tantus amor generis nostri est et tanta cupido,
Propicius tanto flagrat amore Deus,
Ergo manere ratum, sociae ne vincula vitae
Dissiliant, foedus connubiale iubet:
Postera destituant homines ne saecula natos,
Ut maneat verae gens pietatis amans.
Saepe vere cundo cum mens aliena pudore est
Errantes animos dira libido trahit.
Illicitas flammas turpi quae praebet amori,
Et scelere illaqueat pectora mille modis.
Has Deus ut flammas animorum exstinguere possit,
In Venerem turpes ne sine fine ruant,
Coniugium instituit medicamen dulce malorum,
Illicitas ignes quod cohibere queat.
Hoc inbet amplecti, licitum nec spernere cestum,
Quet quot ubique hominum maxima terra tenet.
Ac velut est ourus veluti casti ssima mens est,
Et procula turpilabe remota, Deus.
Sic amat atque probat castae retinacula vitae,
Hac cupit inprimis se pietate coli.
Hac quicumque caret, viciis cum dedita mens est,
Illius nequeunt pondus habere preces,
Lingua vel ingeminet pleno centum ore querelas.
Has tamen aversa reicit aure Deus.
Non nisi casta Deum mens invocat, hanc quoque castus,
Spiritus interna luce beante colit.
At quicumque malam pollutus crimine vitam
Exigit, et petulans dira venena sirit,
Ille Dei ignarus stygioque dicatus Auerno,
Supplicii aeterno premia digna feret.
Historiae memorant poenarum exempla, sed horum,
Mil ia si numeres. milia multa manent,
Spartiadae quoniam laxant ad crimen habenas,
Et maestum irrident voce minante senem,
Persoluunt poenas superati hostilibus armis,


page 156, image: delc0156

Cum regni amittunt sceptra superba sui,
Moenia Thebarum fregit scelerata libido,
Oedipus est proprii caussa nefanda mali.
Conscius incesti matrem quia polluit ipsam,
Eruit e facie lumina bina manu,
Mox coecum absorbet ruptae telluris hiatus,
Non alio exitio dignus alastor erat.
Ilion ob raptum vastos subsedit in ignes,
Exitio regnum foeda Lacena dedit.
Est et adulterii notissima poena Davidis,
Quae regnum in variis obruit omne modis:
Pulsus in exilium rex nati sustinet arma,
Urget is immeritum vique dolisque patrem.
Inde libidinibus patria grassatur in aula
Degener, incestos contemeratque toros.
I nunc illicitos thalamos pete turpibus ausis,
Damna voluptates tristia saepe manent.
Foedera quin potius casti sanctissima lecti
Expetat, acceptum quem iuvat esse Deo.
Hic arcana etiam mysteria continet ordo,
Assiduo refert quae meminisse pios.
Sponsa velut casto fidissima flagrat amore
Coniugis, huicque datam servat ubique fidem,
Legitimo contenta viro commercia numquam,
Expetit alterius flagitiosa tori
Sic quoque casta fidem servans ecclesia Christo,
Pectore custodit dogmata vera Dei
Ficta nec observat specioso numina cultu,
Qualia suppliciter perdita Roma colit.
Sed culpam agnoscens et veris subdita votis
Collo cat in solo spemque fidemque Deo.
Rursus et ardenti nostri Deus ardet amore,
Atque suam sponsam non simulanter amat.
Tum bona quotquot habet dives communicat illi,
Nilque suum esse magis quam cupit esse tuum.


page 157

Ac velut est Adae de corpore nata sopiti
Heva dicens pulchro nupta pudica viro:
Sic de visceribus defuncti ecclesia Christi
Na scitur, et multa prole beata manet.
Tuque bonis animi magnis virtutibus aucte,
Doctaque Pegasei fame Chytraee chori,
Castus inis quoniam socialia foedera! ecti,
Et tibi coniugii vincula casta placent,
Fac pia vota Deo, iam tanto munere felix,
Tamque pia coniunx in statione novus.
Et simul hic etiam pietas hortatur amicos,
Ut sua coniungat prospera vota tuis.
Ergo liget vestras concordia mutua mentes,
Blandaque pax vestrum cingat amica torum.
Sint sine lite dies, redamet te Sponsa maritum,
Ceyca Halcyone sicut amare solet.
Vos etiam faciat numerosa prole parentes,
Vincula coniugii qui probat ipse Dous.
Dum loquor: aetherea praesens Deus annuit arce,
Purior exoriens lux pia vota probat.

LAURENTII FINKELTHUSII LIPSENSIS

Versus Epithalamii in nuptias Gregorii Bersmani.

SIc tibi coniugium video, nuptamque paratam,
Clare vir et Clarii gloria sponse, chori.
Sic taedas et te socialia sacra parantem
Conspicor ac parilis mutua vincla tori.
Vincula, quae maneant semper dum cana senectus
Incubet et vacua stet tibi Parca colo
Quam miranda tuis Bersmaene sodalibus audes,
Moribus, et vitae nec satis aequa tuae?
Asper eras, vacuo gaudebas vinere lecto,
Nunc horres vacuum mitis inire torum.


page 158, image: delc0158

Te Cypriae laqueis vinciri posse negabas,
Haesisti: in collo iam tibi nodus inest.
Quae domitum aiebas me Rectat femina: flexit
Magdalis. en longe gloria fortis abest.
Quae te, quae nova mens, Bersmane, incessit: et ô quis
Mutatum subito te novus ardor agit?
Ipse ego cum silices te ferre in corde putarem,
Aut ferro clausum pectus habere truci:
Ad fontes, dixi prius Albidos unda recurret,
Et Rhodanum tardus praecipitabit Arar:
Quam Cytherea tuis Venus ossibus ingerat ignem,
Teque sub imperium pertrahat acer Amor.
Albi retro propera, versisque relabere lymphis,
Et Rhodanum cursu vince. volucris Arar,
Quem non mille mari non mille pericula terris,
Non potuit studium vincere, vicit Amor.
O fotuna meis semper contraria votis,
Et numquam coeptis non inimica bonis:
Cur mihi tam tristes offers nunc invida vultus,
Nec quo par fuerat fixa tenore manes:
Quid tibi saevitiae mecum est? non gloria certe
Magna tibi, officii dona inhibere pii.
Quam vellem sponsi tedas celebrare Camenis,
Et nuptae mericum voce sonare decus:
Non ego curarem perversi scommata vulgi,
Aurea clamantis me dare dona Midae.
Nam dare Bersmano versus, est vina I yaeo,
Et mel Aristaeo mirtere. far Cereri.
At tu non aequas mihi sufficis improba vires,
O sors, ingenii parca ministra mei.
Otia cumque sibi quaerant tranquilla poetae,
Otia cantanti tu mihi grata negas.
Sed quid agam? nunquid, ceu squamea turba sub undis
Ad pia coniugii gaudia mutus ero?
Debita non sinit hoc benefactis gratia multis,


page 159

Non sint hoc nostro carmine dignus amor.
Dignus amor certe, quisponsum voce fateri,
Uror iô, et sponsam dicere iussit Amo.
Grande morae precium talem fers nacte puellam
Bersmane, Aonii fama decusque chori.
Quae non Magdalides spirante pectore dotes?
Magdalidos quae non munera corpus habet!
Magdaius Hebrao fertur sermone notare,
Quam Latium appellat nomine, magnificam.
Ergo cum variis incedat dotibus ampla,
Conveniens rebus quam bene nomen habet?
Cedite vos Divae pastor quas Dardanus olim
Idaeis tunicam ponere vidit agris.
Magdalis ore suo vos anteit: cedite, divae,
Non ea vos formae nomen habere sinit.
Sive illi ad frontem sparsos errare capillos,
Mollicie superant serica fila comae:
Sive oculos videas, suffusaque labra ribore,
Bina vides o culis sidera, mella labris.
Aspice ridentem, gemino gelasinus hiatu
Iucundum blando pandit in ore decus.
Rum pentem teneris adverte silentia dictis,
Qui iuvet aureolo personat ore lepor,
Quid morori est nullis facies obnoxia gemmis,
Qualis Apelleae pingitur arte manus.
Digna quidem facies quam non violare senectus
Debeat aut rugis carpere tempus edax.
Digna quidem, pro qua Nereius occubet heros.
Aut Priami in cineres arx ruat alta senis.
Quo minus admiror si tantos inicit ignes
Sponse tibi aclento pectus amore coquit.
Post Helenam haec nostitis visa est puicerrima terris:
Non tu de nihilo blandus amator eras.
Nec tantuno te forma potens, faciesque subegit:
Sunt maiora, quibus mens tibi capta flagrat,


page 160, image: delc0160

Non annosa tuo pendebunt brachia collo,
Non tibi labra, ferens oscula, lambet anus,
Ipse puellacis splendor flos atque iuventae,
Amplexusque tibi blanditiasque parat.
Ah furor ah certe furor est, sibi iungere nuptam,
Et tenero iunctam posse fovere sinu,
Quae iam depu sis marcet melioribus annis,
Frigere quae torpet pigra, nec ore iuvat.
Quae non illa viro fastidia praebet amanti,
Moribus ingratis horrida, cassa iocis!
Imperiumque sui de rectans torna mariti,
Non raro dominum se facit ipsa domus.
Sponse tuam melior traxit sententia mentem,
Cui placet aetatis flore puella vigens.
Scilicet Hesiodum celebras hac arte Magistrum,
Ille tibi thalami degmata sana dedit.
Duc ait uxorem, vegero quae floreat aevo,
Aetatis numeret quae tria lustra suae.
Haec est apta iocis atos haec lusibus apta est,
Haec est ad hutum coniugis apta regi.
Ne metuas: cedet non adtersata inbenti,
Grande nefas ducet spernere iussa viri.
Cedet non metus est: ipsam nom cedere cogunt,
Quod gerit ingenium mite benignus amor.
En age, quam comi vultum bonitate serenat?
Emicat Ambrosiis gratia quanta genis?
Nil ocodi feritatis habent praecordia fellis,
Rusticus in tetrico non sedet ore rigor.
Non sussusa tumet crudeli lingua veneno,
Illita non aloe verba, labella; omunt.
Quid loquar. ut deveta Deum pietatis honore,
Et colat illius dogmata sancta fide?
Quam fitmo caros obseruct amore parentes.
Hos cures foveat, sedulitate iuvet?
Hanc ego Christicolas inter pia vota ferentem,


page 161

Vidi indefesso scandere templa pede.
Vidi et defuncti lugentem funera patris,
Pulsantem et tristi pectora maesta manu,
Patris, quo teneris ipsi praeeunte sub annis,
Sincerae didicit relligionis opus.
Quem Quem nunc orba gemens Ecclesia quaerit ademtum,
Luget Elistrinae cultra cathedra scholae.
O pietas, ô dignus honos, laudandaque virtus,
Queîs dotata bonis, culta puella sat est.
Ergo inter reliquas dotes quibus eminet aucta,
Hoc cum possideat, sponsa decora decus:
Credo equidem superos certation fundere dona,
In solam hanc larga constituisse manu.
I nunc, linor edax et veri prodiga fama,
I vulgi levitas quae rationis eges.
I nunc et sponsi cum sponsa confer amores,
Irridens coepti foedera iuncta tori.
Dic censu fuit haec, fuit illa potentior ortu,
Dignior haec tanto dignior illa viro.
Despicit haec noster generoso pectore vates,
Datque citis vulgi verba ferenda Notis.
Despicit haec eadem sublimi Magdalis ore,
Candoris praebens signa probata sui.
O bene compositum par ô coniunctio dulcis,
Quae facit unanimi vivere carne duos.
Nota loquor, non si peragrem urtaque limina mundi,
Quae curru Phoebus gaudet a dire suo,
Inveniam cui se, tibi quam doctissime vates,
Magdalidos castus dedere malit amor.
Nec si Dardanio gravior sim iudice iudex,
Quo censente Venus mala petita tulit,
Inneniam Nympham cui malit dicere sponsus,
Quam nova nupta tibi, Tu mihi sola places.
Forsitan audito Bersmani nomine, quaeris
Huius qua laudes voce per ora feram.


page 162, image: delc0162

Quam vellem at res est im par iuvenilibus ausis,
Ingenii et modico robore maius onus.
Vellem equidem celebrare viri praeconia versu,
Virtutisque nitens ingeniique decus.
Et merito: quo niam iam frugibus area trita
Est quater, et fugiens quarta recurrit hiems:
Ber smanus cum me tenerum suscepit alumnum,
Sicca Medusaeo labra liquore rigans.
Eloquat, an taceam quantum sudaverit ille,
Aonii collis dum mihi pandit iter?
Saxa per et sentes et devia rura vagantem,
Dum certo docuit tramite ferre pedes.
Eloquar, et quanto puerum complexus amore
Foverit, ut sobolem cura paterna suam?
Quod mihi Thespiadum frater placido annuit ore,
Bersmani agnosco munus opusque labens
Quod mea vita viris non est invisa probatis,
Bersmani effecit recta docentis opus.
Ni me Bersmani labor eriduisset inertem,
Nescirem superis, qui sit habendus honos.
Sed nunquid tali meritas pro munere grates,
Num sponso grates officio sus agam?
Non opis hoc nostrae est, non, si mihi fluminis instas
Funderet irriguos lingua diserta sonos.
Quod licet ac fa est imis infixa medullis
Officii pietas haec mihi semper erit.
Imprecor: ante anioma haec tenues vanescat in auras,
Et moriens membris dividar ipse meis.
Aut candibus fiam fera praeda volucribus esca:
Aut me vesani sorbebat unda maris:
Quam pectus meriti capiant oblivia tanti,
Et cadat officii gratia vana pii.
Hunc superi servate virum, quo sospite, multis
Certum ad ieridum sacra patebit iter.
At quo delaboriquod deinceps instat, agendum,


page 163

Ac dicenda bono sunt bona verba toro.
Quot caelum stellas quot amoena rosaria flores,
Quot frutices silvae gramina campus habet:
Quot pisces Pontus, quot voluit Elister arenas,
Quot: accum pennis aera tranat avis:
Tot sine nube dies, totidem sine frigore noctes,
Bersmanie exopto Magdalidosque toro.
Quantos Aetna suis eructat faucibus ignes
Sirius et quanta lampade torret agros:
Tanta subinde imis ad olescat flamma medullis,
Quam non Eridani deleat uber aquae.
Intemerata ambos inter Concordia regnet,
Et Pax, et placidae Pacis alumna Quies.
Mor: bus assuescat Bersmani Magdalis, illum
Obsequio discat vincere cauta suo.
Magdalidos parcat Bersmanus comiter annis,
Quam partem novit corporis esse sui.
Plura referre libet, sed dicere plura volentem
Nox, bigis cursum praecipitata vetat.
Illa monet cohibere modos, et sistere carmen,
Dum sponsit halamum nupta decora subit,
Ite pares animis animis concordibus ite,
Atque optata diu carpire dona tori,
Pampineae velut nectunt sua brachia vites,
Choaniae ut consors basia iungit avi:
Serpite in amplexus ita vos, et colla ligate,
Mellea libantes suavia suaviolis.
Ludite: nam lusu gaudet torus, ipse procaces
Delicias quaerit pacis alumnus Amor.
Ludite primitiasque toro perfoluite gratas.
Ut placita vestros prole iuvetis avos.
Nascatur similis Bersmanulus ore parenti,
Ingenii clarus dexteritate puer.
Nascatur caram referens Magdalenula matrem,
Et formam; et mores, femineumque decus.


page 164, image: delc0164

Euentura precor: decies compleverit orbem
Cum Phoebe, decies cornibus aucta novis:
Tunc mea, quae vestri cecinit pia foedera lecti,
Musa genethlia cos accinet ore modos.

IOANNIS FORSTERI AURBACHII

Liber I. Ioanni-Fridericidos. Bella movet Caesar: pugnatur ad Albidos amnem: Dux capitur: refugum Leucorin agmen adit.

FActa Ducemque cano, Duce qui prognatus Iano,
Saxoniam sceptro placidus, Mysneaque rexit
Oppida, multum ille et bellis agitatus, et armis
Vi Fati; memorem Latiae Meretricis ob iram.
Quin etiam pugnâ captus, dum tenderet hostes
Armigeros contra, patriisque averteret oris
Gentes indomitas; Hispanos dira frementes,
Hussariosque truces armis, Italosque feroces.
Musa mihi causas memora, quibus excita monstris,
Quidve dolens Regina Soli, tot voluere casus
Insignem pietate Ducem, tot adire labores
Impulerit, tantaene animis mortalibus irae?
Est urbs Italia in media, Tyberina secundum
Litora: dives opum, studiis asperrima divos
Suppliciter colere, atque aris imponere dona.
Hanc reliquas inter, Meretrix Babylonias unam
Posthabita colit Assyria Isthic illius arae;
Hîc solium manet, hoc regnum sibi iugiter esse
Si quâ Iova sinat; iam tum tenditque fovetque.
Lutherum sed enim Germano e sanguine natum
Andierat celebri passim increbescere fama,
Et struere, ut tandem Romana verteret arces.
Id mecuens, veterisque memor Babylonia pugnae,


page 165

Quam prius Augustae pro Diuûm gesserat aris,
Nec dum etiam flammae irarum, rabiesque nefanda
Conciderant animo: manet imo in corde repostum
Saxonae studium, spretique iniuria Regni,
Et genus invisum, et polluti sedis honores.
His accensa super, cunctis Germanidos oris
Saxonias exhaustos bellis agitabat, et arcem
Hectorea virtute Ducem demittere ad Orcum
Tentabat nequicquam et iniquo Marte premebat.
Errabat longe a patriâ, multosque per annos,
Dux in sons vitam in luctu lacrimisque trahebat.
Tantae molis erat sanum defendere dogma!
Carolus Austriaca prognatus origine Caesar
Heroem insignem pariter, pariterque Philippum
Hassiacum Ratisbonae succedere muris
Iussit; ubi Regni summis de rebus habebat
Concilium. Ast illi fraudes, iraeque patentes
Insidias veriti iussis parere recusant,
Et coram irato se sistere Caesare nolunt.
Tunc ille aeternum servans sub pectore vulnus
Haec secum: Mene incepto desistere victum,
Nec posse imperio Sacam frenare superbum,
Nec nova tarta rei Lutheri evertere monstra;
Quippe vetor bellis: annon evincere Boios
Carolides potuit, ferroque excindere vulgus,
Unius ob noxam et furias miserabilis Hussi?
Ipsae Papae Ausonii saevis hortatibus actus
Illum atro affixum palo, crepitantibus ussit
Ignibus, et cineres Rheni diffudit in amnem,
Ardua qua nitidis sese Constantia tectis
Attolit caelo et caput inter nubila condit.
Ast ego, qui trabeâ insignis, sceptroque superbus
Caesario, Hispanos, Belgas, Batavosque rebelles,
Nec non Germanos Siculos, Indosque marinos
Imperio domito, ac Libyae do iura subactae:


page 166, image: delc0166

Hac una Luthericolum cum gente tot annos
Discepto, et quisnam numen veneretur inane
Caesaris, apt posthac solitum decernat honorem?
Talia flammato secum sub corde volutans
Ilicet Hesperia e magna, regnisque propinquis
Ingentes equitumque manus, peditumque cohortes,
Euoczt innumeras atque arma capessere mandat.
Nec mora: conveniunt, variis ex partibus Orbis,
Diversi ad bellum populi, simul omne tumultu
Coniurat subito Latium saevitque iuventus
Itala, ductores primi Farnesius audax,
Ac Sulmoniacae princeps Lanoius orae
Venit et extremis pugnax Ericus ab oris
Saxoniae, longo comitum comitante maniplo,
Adiungunt sese consanguinitate propinqui
Hinc atque hinc proceres. quos Teutona terra triumphis
Dives alit, cuncti manibusque animisque parati
In quascumque velit Caesar deducere terras.
Haec ubi percunctas terras Germanidos oras
Conspexit peragri Dux Ensifer: undique cogit
Auxilia, Hispanoque acies opponere Regi
Apparat, et plures socios sibi foedere iungit.
Addit so socium, socioque supervenit ultro
Inclitus Hassiaca princeps ditione Philippus.
Multi praeterea virtute Heroes avita
Insignes, longo tellus quos Saxona tractu
Educat a tenerisque docet consuescere bello,
Saxonico sese gaudent adiungere Patri.
Hos pietatis amor, patriaeque cupido tuendae
Hos laus, et magnis honor excitat excitus ausis.
Urbs antiqua iacet. praeterlabentis ad Istri
Ripam, Ingolstadium prisci dixere coloni.
Castaliis iam tum statio gratissima Musis.
Hîc primum adversis coeptum est concurrere telis,
Et rigido dubii Martis decernere bello


page 167

Caesar castra solo fuerat metatus aperto,
Ante urbem circum valatos aggere muros.
Non procul hinc Saxo colles obsederat altos,
Unde omnes poterant lustrari desuper arces
Urbis, et aequorios tentoria ducta per agros.
Hinc tormentorum torqueri fulmina, et ignes
Sulphurei, nec non immani pondere glandes,
In morem nivis aut labe ntis ab aethere nimbi.
Sed vis nulla valet, plumbum glomeratur inane.
Successum Fortuna negat, Bellona nec usquam
Subvenit Austriades contra furit efferus armis
Barbaricis; cunctas Suevum feliciter urbes
Occupat, atque suis iterum submittit habenis.
Ac veluti, si quando ferae parere Leoni
Amplius atque operam Regi praestare recusant.
Ipse furens animis, iraque accensus amara,
Bella movet, coecosque specus, vastasque larebras
Diripit, atque illas immani eviscerat ore:
Haud aliter Caesar cunctas hostiliter urbes,
Quas se Saxonico Ductori adiungere nuper
Iusserat auspiciis Lutheri educta secundis
Relligio, et pietas scortis invisa Latinis
Arietat, et victos armato milite cives
Mulctat et ingentes argenti extorquet aceruos.
At Ioanniades tamen imperterritus, una
Cum sociis Ducibus, nihîl usquam linquere inausum.
Ut patriis possit detrudere finibus hostes,
Tutari veram pietatem, et tollere palmam:
Verum obstat praeceps Occasio, Marsque sinister
Abnuit: obscuro tempestas turbida caelo
In cubat, aureolos penitus Sors invida vultus
Avertit, rebus venit non ae qua supremis.
Quin aliud maius Martis Germana ferocis
Orsa nefas, maiusque malum secura peregit.
Dum nanque invigilat bello Dux Ensifer atque


page 168, image: delc0168

Caesarias acies adversus sustinet armis:
Interea veterum decus et tutamen Auorum.
Maricius pinguis Mysneidos irruit agros,
Oppida cuncta capit, vicos sibi subicit omnes,
Quos loanniades sibi iure asciverat haeres.
Sic namque Austriacus nuper praeceperat Heros,
Si quando meritas Germano a sanguine poenas
Posceret, atque Duci lymphamque auramque patentem
Clauderet: extemplo Mysneam invaderet oram,
Indigetesque ageret sua sub iuga Marte colonos;
Ne qua fors alius, coeco turbante tumultu;
Prorueret, belloque sibi nil tale timentem
Subiceret gentem patriasque capesseret urbes.
Ergo Caesario mandato excitus, et hostes
Externos metuens, placidaque in pace tueri
Finitimam sata gens ditionem, urbesque propinquas:
Annuit (invitus quamvis) terramque repente
Occupat, infelix quam tum ditione tenebat
Ioannes Fridericus, amans Pietatis et aequi.
Cuius ubi liquidas venit Fama acta per auras,
Attonitas creperis rumoribus impulit aures:
Iam nunc extremo rerum in discrimine gentem
Esse suam, patrioque supremum incumbere regno
Exitium, ripas Istri, terramque relinquit
Vindelicum propereque solum natale revisit,
Cum Nato, sociis, atque armigero comitatu:
Huc ubi perventum: magna vi proelia tentat,
Amissas subigit iterum cum civibus urbes,
Legibus astringit rigidis, et foedere iungit.
Interea obliquo Titan concesserat orbe,
Iamque subintrabat bigis invectus anhelis
Velligerum sidus, medium quod dividit axem,
Atque pares umbris ac luci destinat horas.
Tum magis atque magis stimulis ingentibus ictus
Caesar, et Ausoniii coecus formidine Monstri,


page 169

(Nec dum etiam rabies, ferrique immensa cupido
Desierant tumidum flammis succendere pectus)
Cogit in arma viros propere parat undique turmas,
Ensiferumque Ducem funesto absumere ferro
Molitur, Mysumque inopes populare penates,
Et vasiare suis cultos cultoribus agros.
Nec minus Albiacis remorans Dux Saxonus oris
Exhortatur ad arma viros pugnaeque parat se
Ocius, accitosque iubet capere arma maniplos,
Et sese adverso adversos opponere Marti.
Nulla mora est: omnes utrinque hiberna relinquunt
Imperio monituque Ducum; sua quilibet arma
Arripit, et latos lorica inducitur artus.
Ardet vere novo passim Germania bello.
Pars pedes ire parat, longisque hostilibus hostem
Perturbare, Stygisque vadis illidere gestit.
Pars humeros onerant sclopis, pars spicula gestant
Threiciae in morem gentis pars ordine longo
Immanes vibrant gladios, saevosque bipennes.
Pars altis in equis equites sublime vehuntur,
Ferratasque ocreas pedibus, thoracas ahenos
Pectoribus velant, galeis exaere coruscis
Circundant capita, et gladiis cinguntur acutis,
Pandite nunc Clariae rupem Parnassida Divae,
Aere movete viros, cantuque accendite bella,
Dicite, quis patriis Eridericum exercitus oris,
Bellandi studio, comitetur, et arma capessat;
Quas clades toto clatissimus aequore victor
Carolus ediderit, stagnantis ad Albidos amnem:
Quae fuerit fortuna, et coeptae denique pugnae
Euentus, miserique ducis miserabile fatum.
Scitis enim vos Divae, et visa referre potestis,
Ad nos vix tenuem fama anceps transue hit auram.
Primus init bellum patriis Bichlinus ab oris
Saxoni in auxilium venlens Mavortius Heros


page 170, image: delc0170

Ipse viros secum sexcentros aererigentes,
It pedibus celeresad Martia proelia ducit.
Omnibus unus amor verae pietatis honorem
Tutari segetemque Italam succidere ferro
Omnibus ex humeris pendent thoraces ahenei:
Ancipires gladii latera armant, vertice summo
Resplendent galeae, et croceo fulgore coruscant.
Post hunc Herculea clarus virtute Philippus,
Brunsuigus, prisci genus alto a sanguine Guelphi
Brundonisque domo, campo sese arduus infert.
Hunc iuxta gemini veniunt ad proelia Nati,
Bellonae assueri iuvenes, in utrumque parati,
Seu superare hostes, seu pulchro occumbereletho.
Una ingens patriis equitum globus advolat aruis
Quorum alii Hercyniae rastris asperrima verrunt,
Et longum pecoris pascunt in montibus agmen.
Pars patulis magnos excindunt aeris aceruos
Speluncis, qua se superas Meliboeus ad auras
Ergit, et summo prope vertice nubila lambit.
Multos Brunonis sedes. Cellaeque vetustae
Urbsque vetus Lunae demiserat: omnibus arma
Saxona: magnanimo sub pectore Saxona virtus
Omnibus ardescit: belli amnibus aestuat ardor.
Ibat et ipsa Ducis proles pulcherrima bello
Ian-Fridericiades, quem Cecropis inclita misit
Saxoniae eductum campis sub moenibusa ltis
Argeliae, princeps ubi principis Aula renidet
Eminus, hunc late legio comitatur equestris
Indigetosque viri, volucris qui litora Salae
Tyrigetumque colunt tempe, Mansfeldiaque arua,
Qui Pleissam Myldamque bibunt, quosque inclita misit.
Schonberga antuque domus Schleinzia, gensque vetusta
VVerteridum veterum, Vicethumigenumque potentum.
Et proceres alii, quos urbs Smalcaldia nuper
Legibus haud dubiis, et foedere iunxerat arcto.


page 171

Hos super advolitat Gallûm ditione reversus
Ricrodus, peditumque ingens bello ingerit agmen,
Rebus spectatum dubiis cum nuperamoenis
In Patriae campis pugnâ certaret inani,
Sceptriger Hispano cum Caesare Gallus, et illum
Tentabat patrio victum prosternere Aegno.
Tum vero loanniaden ini regna sequuti,
Bellabant pariter pariterque in bella ruebant.
Quam multae conduntur apes fragrantibus alueîs,
Sive iugis Hyblae aut Ennae florentibus aruis,
Saevus ubi Orion Aquilonibus asperat undas,
Et glacialis hiems glacialia frigora spirat.
Fit sonitus strepit aura fugax. tremit undique tellus
Icta pedûm pulsu, refremitque hinnitus equorum.
Ipse inter medios Heros insignis oberrat.
Invectus curru volucri, sociasque phalanges
Ordine disponit certo, quod covique tuendum
Imperat, et dictis maerentia pectora mulcet.
O socii (neque enim ignari vos estis iniquae
Fraudis, quâ diam penitus subvertere tentat
Relligionem, omnis quâ pendet orgio salutis
Carolus Ausoniae nimium confisus Erynni)
O passi graviora Deus nostro ipse labori
Annuet et laetum tandem dabit his quoque finem.
Vos eriam Alpinos montes lateque sonantem
Accêstis Ligerin, vos et per Suevica rura
Experti reverocate animos tremulumque timorem
Mirtite spem certae certam praesumite palmae.
Per varios casus et tot discrimina vitae
Tendimus ad superos, sedes ibi Iova beatas
Ostentat requies illic optata laborum:
Et sua quemque manet lauri de fonde corona.
Talia voce refert campisque educit apertis
Una omnes equitum patiter, peditumque cohortes,
Multa Deum rogitens, coeptis ingentibus adsit;


page 172, image: delc0172

Consulat in medium, rebus neque desit egenis.
Est urbs, quam Scythiae profugi glacialis ab oris.
Felici quondam struxerunt omine Mysi,
Finxeruntque suo Mysenae a nomine nomen.
Urbs antiqua ferax Cereris, Laticisque Lyaei,
Undique pendentes curuis anfractibus illam
Includunt scopuli, valles interluit imos,
Piniferis Boiûm veniens de montibus Albis,
Ensifer huc Heros cum belligero comitatu
Continuo festinat iter; dat euntibus aura
Cum sonitu commota locum; via puluere foedo
Fumat et immunda plantae spargunturarena.
Huc ubi delati: niveis tentoria velis,
Non procul a muris ponunt, atque aggere cingunt.
Spemque metumque inter dubii, qua subdolus Hostis
Proruat et quanam pugnam ratione lacessat.
At Ioanniades bello fortissimus Heros
Exploratores variarum ambage viarum
Provious emittit; magnique invisere castra
Caesaris, atque acies iubet explorare sequentes,
Scrutari coecas fraudes, studiumque nocendi.
Nec minus hincatque hinc iuvenes, tentoria circum,
Disponit peragros, ut signa hostilia feruent,
Excubiasque agitent, et si qua forte per auras
Adventusue virûm, flatusque ardescat equorum;
Continuo impulsas flammato a sulphure glandes
E cannis liquidas ia culentur in aeris auras.
Illi abeunt, et Magna Ducu mandata capessunt.
Ipse sed interea currum conscendit, et omnia
Aequoreo lustrat sublimiot agmina campo,
Inque vices dirimit quenque, et praesumere quenque
Spe iuber instantem pugnam palmamque furturam.
Ac veluti quando in pelago miseranda coorta est
Tempestas, Eurique tonat domus horrida nimbis,
Navita solicitus curisque ingentibus aeger,


page 173

Cunctis spumigeros remis propellere flucutus
Imperat et navi praesentem avertere cladem.
Ipse gubernator malo considit in alto,
Intendens aciem caelo, servatque procellas
Unde ruant; tanto qui turbine misceat aequor
Ventus an Eois prorum pens Eurus ab antris,
An Notus, an Boreas an agentes nubila Cauri.
Haud aliter iam tum nitidis Dux inclitus armis,
Euentus belli varios, Martisque labores
Ultro animo reputat, mediisque in milibus astans
Pro se quenque iubet, venientem irrumpere turbam
Caesaris, et patriis prohibere penatibus hostes,
Invitans animos preciis et praemia ponens.
Interea medio Tita revolutus Olympo
Occidit, et rapido currus immergit Ibero,
Tum somnus properis vacuum per inane quadrigis
Invectus, cunctis lethaeo tempore rore
Irrigat insultans, et fessos alligat artus.
Sternuntur subito cunctis animalia terris,
Et requiem accipiunt per membra exhausta labores.
At non Dux ardens verâ pietate, nec unquam
Soluitur in somnos, oculisue aut corde quietem
Accipit ingeminant, iterumque iterumque resurgunt,
Mordaces curae, feruet praecordia circum
Assidue pietas, et magno fluctuat aestu.
Sic adeo inceptat, secumque ita corde volutat;
Ah quid agam! belli tantam qui tollere molem
Solus ego (ah!) possim; an collatis proelia signis
Intendami coeco num furta parare tumultu
Expedit an solitos magis intercludere calles
Praestat. et a nostra venientes pellere terra
Bellum importunum invicto cum Caesare, cumque
Indomitis agito populis, quos nulla fatigant
Proelia, nec victi possunt absistere bello.
Non me Vindelicis haustus labor irritus aruis


page 174, image: delc0174

Praeterit, invicti Vis invictissima Regis
Ante oculos nobis se saepius ostentavit.
At spes, Christe, tuo omnipotenti numine freta
Me reficit, bona causa meo solatis cordi
Suggerit atque animum praenti robore firmat.
Prote, Christe, tuo pro nomine proque sacrata
Relligione gero bellum, pro pace paciscor
Proelia, purpureo lectam tibi sanguine gentem
Christiadûm tutari armis victricibus audet
Dextera, non ullum belli pertaesa laborem
Tu modo, Christe precor, coeptis ingentibus adsis.
Te Duce, Mysnia cis exercitus occidet aruis
Caesa ris, beuseris superos venerabere votis.
Atque sua Hispanus deflebit funera miles.
Ast ego devicto direpta ex hoste trophaea
Incolumia referam, medioque, in fornice templi
Suspendam, Iaetumque tibi paeana soluto
Ore canam, votoque adolebo altaria ture,
Talia dum memorat curasque in pectore versat,
Atque animum nunc huc celerem, nunc dividit illuc:
Interea roseis Aurora invecta quadrigis
Surgit, et arentes campos irrorat Eous.
Tum vero attonitas Ducis aures saevior implet
Nuntius; Austria den Egram liquisse vetustam;
Iungere se socios Augustum, unaque volantem
Mauricium et Regem Boiûm, qui praesidet aruis.
Ingruere Hussarios celeres, cursque secundo
Approperare plagam Mysneam arque Albidos amnem.
Talibus auditis Mavortius ilicet Heros
Castra movet, moruso mysenae deserit altos,
Praecipitatque fugam, campoque evadit aperto.
Pons erat e duro conflatus robore, ferrique
Horrentis circum vinctus compagibus arctis,
Quo pecudumque hominumque genus, currusque volucres
Albidos assueti cita transporrare fluenta.


page 175

Huic tum bellipetens Saxo, ne transeat illum
Hostis, et ulterive toto petat agmine litus
Ardentes magno sonitu submittere taedas,
Et rapidis iilum Vestae succendere flammis.
Nulla mora est: furit immissis Vulcanus habenis
Tecta per, atque trabes factosque ex ilice palos.
Fit vapor, obscurus fumo subtexitur zether.
Concidit, in mediisque crepans procumbit aquis pons.
Haec ubi facta viam Dux corripit ocius, atque
Hinc sese Albiacis, recto fert tramite, ripis,
Cum sociisqui. petit paruam sine moenibus urbem,
Quam Mulenbergam veteres dixere coloni.
Hic perodoriferis spirantia floribus arua,
Castra locat, longoque eadem circum aggere sepit.
Ac veluti Pastor, cui credita cura bidentûm,
Undique terrificis circundat septa molossis,
Atque lupo cunctos aditus, callesque recuruos
Praecludit ne qua nocturno tempore praedo
Irruat, et miseros iugulet cum matribus agnos.
Haud aliter populi Pastor fidissimus idem
Venturos aditu prohibere annititur hostes,
Obsiditque vias, et iter custode coronat
Undique. praecipue lectos ex amgine toto
Mille viros ferrata manu tormenta gerentes
Albidos ad ripas demittit, et agmina Regis
Hispani prohibere iubet de litoris acta;
Ne qua surilibus transmittant navibus amnem.
Subliciofue struant pontes, ac ordine turmas
Traiciant. illi celeres data iussa facessunt,
Obsidunt late fluviumque, et litora cingunt,
Qua per nota patet vada transitus, et via praeceps.
Iamque per octonos Tita ostenderatortus
Aprilis, seroque pedem nimbosus Orion
Vespore caeruleas Ponti mersabat in undas:
Cum subito celericursu pervenit ad Albim


page 176, image: delc0176

Caesarius variis fulgens exercitus armis.
Hunc ubi Saxonici iuvenes procul adventare
Viderunt, tantumque globum descendere campo:
Arma citi rapiunt, iaculisque volucribus omnes
Defendunt pontem, modo quem de linttibus ipsi
Interse certâ coniunctis lege pararant,
Caesariaque vadisaudent depellere turmas.
Verum ubi nulla datur rapidum cohibere potestas
Incursum, et laevi nutu Mavortis eunt res:
Ignitas rapiunt taedas pontemque trementem
Ignibus incendunt crepitantibus: exitad aetram
Fumus, et obscura infuscat caligine caelum,
Ast Hispana phalanx furiis accensa, trucique
Irâ terribilis, contra furit effera relis,
Arque hincatque illinc aditum per flumina quaerit.
Hîc etiam magnum et mortalibus admirandum
O bicitur fa cinus, nostroque est carmine dignum.
Nam dum nemo audet sese committere fluctû
Flumineo: Hispani, levis et temeraria pubes,
Laevia per medium distendunt brachia flumen,
Remigioque pedum celeri vada caerula tranant,
Ulterius subeunt litus, labrisque prehensum
Spumsosi gladium 9dictu mirabile) gestant.
Ac velut adversa si quando in litoris acta
Ignito impastus vidit Leo lumine ceruum
Errantem et viridis tondentem gramina campi:
Non illum scopuli, non interiecta retardant
Flumina cum sonitu tumides glomerantia fluctus;
Sed ruit et medias per aquas rapidumque per amnem
(Urget enim male suada fames) volat ocior Euro
Comprensumque ferum crudeli exenterat ore.
Haud secus in medios hostes Hispana iuventus
Irruit arma fremens flatu. mediasque ver undas
Insuetum sibi pandititer. pugnamque lacessit.
Ac quamvis curuo stantes in litore passim


page 177

Spicula conii ciant, proturbentque eminus illos
Adnantes ripae, caedemque immane minantes:
Nil tamen illa valent labor exercetur inanis,
Hispani ardentes instant cymbasque reuvisas,
Relliquias Vulcani avidi, Vestaeque voracis,
Litore diripiunt, per mille sequentia tela,
Per mediasque acies, medioque ex hoste reducunt.
Audentes Bellona iuvat, coeptumque secundat;
Sic saepe antevolat Virtutem audacia praeceps.
Caesar ubi primo fortem aspirare labori
Sensit: continuo coniunctis arte carinis,
Pontem supplicum celeri componere nisu
Imperat Ast illi praeceptis ocius omnes,
Non secus ac iussi, parent, pariterque laborem
Accelerant. Grave feruet opus, fluit undique membris:
Sudor, et assiduis refugus sonat ictibus aer.
Praelongum pontem efficiunt, unum omnia contra
Agmina Neptuni; tum iunctas ordine cymbas
Componunt, alii nodosis funibus arcte
Constringunt illas, alii stri dentia forri
Ferramenta manu incudunt, aptantque coactis:
Iuncturas trabibus, ponuntque exordine palos.
Illi inter sese immensa ut brachia tollunt
Alterni, pontemque alto super amne reponunt.
Haec celer Albiaco properat dum Carolus amni
Dux Fridericiades (neque enim consistere mentem
Insita permisit Pietas) castra inter oppaca,
Auribus hauribat cupidis oracula sancti
Flaminis, assiduis precibus votique fatigans
Regem bis, genitum, res ut miseretur egenas,
Assistat propius, casusque avertat iniquos,
Nec sinat, ut sacris viridantes vitibus hortos:
Funditus extirpet plantis Aper Italus atris.
Audiit Ipse preces superi Regnator Olympi,
Atque sua Albiacae intendens lumins terrae.


page 178, image: delc0178

Aspicit orantem talesque datore loquelas:
O Dux Saxoniae, spes ô fidissimagentis,
Christiadûm, coepti quae sit sententia belli,
Et quid fata velint, et quid mea magna Voluntas
Accipe; non dabitur Reges superare potentes.
Non hostes poteris frenare et tollere palmam
Victricem; (pone hanc aegro de pectore curam)
Sic placitum: medio pugnae fiagrante tumultu,
Hostis atrox temet capiet circumque frequenti
Milite stipatum Regnis abducet anitis,
Hic miseram duces extrema peromnia, vitam.
Donec quinta fere capituum viderit aestas;
Quinaque transierunt ditione hiberna subacta:
Tum sata in melius flectam, miroque levabo
Vincula consilio, teque in tua regua remittam
Omnibus exhaustum iam casibus, inque supremo
Firmatum satis atque satis discrimine rerum;
Sic equidem soleo crucis exercere palestra
Insignes pietate viros; sic sponte voluptas
Improba deflagrat, scelerumque licentia pernix
Emoritur, pietasque tenax studiumque precandi
Ardescit magis et vires acquirit agendo.
Non ita me experti Tharae grandaeva propago
Abrahamus, charusque Nepos. natusque Nepotis
Iosephus praestans forma, viridique iuventa.
Nec non Amramides, nec non lesseius Heros,
Et quos Assyrius Praedo Babylonida duxit,
Isacidae prisci genus alto a sanguine Semi?
Sic est: progeniem Christi genus omne malorum
Excipit, et varias sors excitat aspera clades.
Dxit, et aequato geminas examine lances
Corripuit, coramque oculis rimatus apertis
Indagat, quemnam tam denso ex agmine coecum
Condemnet scelus, et quo vergat pondere lethum.
Interea Austriades aciem movet, atque repente


page 179

Per vada continuo turmas transmittit equestres.
Insequitur simul ipse, simulque exercitus omnis,
Et sese celerem propere convertit in hostem,
Gens effrena virûm domitrixque immanis equorum
Hussarii primam ante aciem, velut impete facto.
Quâ via panda ruunt, atque auras puluere turbant.
Remigium Mavors, caedisque insama cupido
Addit, equia alipedes praevertunt cursibus auras,
Et celerare fugam praeceps occasio suadet.
Syluva est longa situ, dumis atque abiete pingui
Horrida, commista cum fagis undique quercus
Umbriseros pandunt ramos et brachia rendunt.
Lochanama locha pago dixere propinqui
Agricolae duro gens dura assueta labori.
Hanc propteriam nunc visu miserabilis extat
Arx, hortusque feris sedes gratissima Ceruis.
Hanc Pater Augustus magno compulsus amore
Coniugis impensis magnis extruxit et Annae
Donavit sociae, sacrumque a nomine nomen
Effingens Annaeburgum Dux in clytus Arcem
Dixit; id aeternum durat persecula nomen
Hanciuxta silvam primum crudescere pugna
Coepit, et adversis Mavors fuere efferus armis
Hic profagum loanniaden, urbemque petentem
Leucoriam Caesar properis agitatus habenis
Ocaapat et subito comitatu invadit equestri.
Tumsoniis stimuis haud mollibus excitat iras,
Nunc ô lecta cohors inquit fortissima bello
Pectora nunc illas alacres expromite vires;
Nunc animos, quibus in Thunetanis finibus usi
Vindellicûmque solo et Galli ditione Tyranni,
Praecipitate moras omnes; timor omnis abesto,
Ferte citi gladios, inimicam irrumpite turmam
Ocius, atque cavas manibus displodite cannas
In numerum, et ferro sceleratam excindite gentem,


page 180, image: delc0180

Quae se Sacrarum prognatam a sanguine iactat.
Magnus honos, insigne referre ex hoste trophaeum,
Armaque rapta manu patriis suspendere tectis.
Talia voce refert, clangoreque classica saevo
Hortatur canere atque animos accendere belso.
Nulla mora est dictis: arma, arma arma ingerite, eia
Bella parate, refert taratantara; tendere pugnam
Imperat horrisona taratantara, candida planctu;
Arma sonat, fremit arma, arma arma arma recantat
Buccina, bombo omni bombo omnia compita campo
Tympana pulsa cient, bombi omnia et omnia bombi
Agmina, litora saxaque, tesqua fluentaque complent
Hoc sonitu, qui ceu tonitru se immiscuit Austris.
Heus age miles, nunc gere bellum, nunc cape tela
Saeva manu, rape gressum, nunc age fortiter hostes
Irrue, destrue, confice, disice, et interime omnes,
Sic recinunt, bombumque iterumque iterumque iterumque
Per turmas spargunt pubemque hortantur ad arma
Armigeri iuvenes bello gens dedita, iam iam
Pungrte, fundite, tundite, percutite, excutite omnes.
Hoc sonitu cuctis furor additus; inde Lupi ceu,
Quos glaciale gelu, rabiesque exegit edendi
E longo collecta; ruunt per tela per hostes
In primas acies adversaque proelia tentant.
Fit via vi, densis concurritur un dique relis,
Ferrea tempestas, et ferreus ingruit imber.
Omne solum resonat strepitu; pugna aspera surgit,
Qua sese Huassariûm manus insuperabilis infert:
Obvia quaeque cadunt ferro, sternuntur ubique
Corpora magna virûm, ferit ingens aethera clamor
Bellantûm iuvenum, et saevo sub Marte cadentûm.
Ac veluti aeriis si quan do e nubibus imber
Decidit, atque ingens secum rapit agmen aquarum:
Rhenusab Alpinis decurrens montibus omnes
Oppositas superat moles, magnoque fragore,


page 181

Cum stabulis armenta trahit, ruit omnia late
Iugera telluris Batavae, Nemetûmque vireta,
Et Trevirûm variis vernantes floribus agros.
Intereunt subito sata laeta boumque labores;
Fit sonitus; refremit spumosis fluctibus amnis:
Haud aliter primas acies Mavorita pubes
Hussariûm proesternit humi, gladiisque cruentis
Cominus obtruncant iuvenes horrenda rudentes.
Nec minus Ausonii nec non Hispana iuventus
Parte furunt aliâ, nam qua Lanoius aber
Albanusque ferox inimica per agmina tendunt:
Scinduntur cunei, subito procumbit humi gens
Saxona; et effuso foedatur sanguine tellus.
Succedunt alii, Friderici signa secuti
Indomiti iuvenes, et fortia norpora bello
Obiectant, pulchramque petunt per vulnera mortem.
Nullum telorum cessat genus, aestuat imis
Ira animis, subditque faces, et fulmina spirat
Ignea cum fremitu, stant obnixi omnia contra
Saxonici Heroes, et pro pietate focique
Luctantes animas in aperta pericula mittunt.
Mars furit incerto dubii discrimine belli,
Nunc hi nunc illi moribundi iumina condunt,
Purpureamque vomunt multo cum sanguine vitam.
Quis cladem illius pugnae, quis funera flendo
Explicet, aut numero possit comprendere caesos?
Saxonica occumbit pubes, Hispana iuventus
Occidit, Hussarii fortes, Italique feroces
Sternuntur peragros, terramque cruore cruentant.
Nec solum Fridericiadae dant agmina poenas:
Interdum victis etiam redit inclita virtus.
Bellatorque Deus vires animosque ministrat,
Victoresque cadunt ipsi, crudelis ubique
Luctus, ubique pavor, miserandaque mortis imago.
Praeterea toto displosa ex agmine ahena


page 182, image: delc0182

Tormenta ingentem (dictu miserabile) cladem
Undique per campos edunt; ceu cetera nusquam
Arma forent, toto moreretur in agmine nemo.
Ipsa simul cannis flammam accepere cavatis:
Fulmina saeva vomunt, et iniquo pondere glandes
Cum fremitu glomerant; caelumque solumque remugit
Eminus et tremulam volat ater fumus ad aethram
Contactu anfractum nactus sonot actus in auras
Antra intrat, tonat ingeminat, volat atque resultat
Horrendum horrore horrendo horridus; horrendum horrendae
Aurai strident, refluitque exterritus Albis.
At quô sulphurei glans concita fulinis ictu
Incidit; immensus iuvenum procumbit hunmi grex;
Retrorsumque acies sonitu tremefacta recedit.
Diriguere metu, quis enim furialibus obstet
Tormentis, tantum cuic ircum pectora robur;
Ut non attonitos rapidus timor occupet artus,
Si pubem insontem, neque quicquam tale verentem,
Intorto stratam plumbo procumbere cernat,
Cum gemituque animam volucres diffundere in auras.
Nec cuiquam digitis sua condere lumina matrem.
Ergo ubi praesentem minitari singula mortem
Saxonicae videre acies, numeroque virorum
Haud aequo interse geminos decernere belli
Ductores palmae neque spem supersse futurae,
Vertunt terga fugae, pugnaque excedere rentant,
Hussarii; simul ac hos afpexere, sequuntur
Quadrupedesque citos saenis calcaribus urgent.
Nec morae: corripiant profugos, multosque trucidant
Ensibus; at plures manibus post terga revinctis
Secum inde abducunt, et aheno compede frevant.
Has inter turbas postquam rarescere campo
Agmina conspexit sua Dux, et Marte sinistro
Proelia committi signis praesensit apertis.
Cum paucis abit, et nemora in vicina recedit;


page 183

Ut sese eripiat paraesentibus ipse periclis.
Ast Hispani equites celeratis cursibus instant
Cominus ac immane fremunt, et more luporum
Undique circumstant, ipsumque prehendere certant.
At contra intrepidus magnis conatibus Heros
Obsistit seseque audet defendere telis,
Assistunt comites, et pro se quisque tueri
Molitur Dominum atque hostilem avertere dextram
At dum vulniscis pugnatur cominus armis.
Ecce Duci magnis cum viribus ensis adactus,
Ore sub exerto canentia tempora propter,
Haesit et extremo laniavit acumine malas:
Vulnus hiat bipatens, multoque cruore rubescit,
Ipse sed adversum mage fidens pectus in hostem
Effert atque iterum magno cum turbine telum
Cominus intorquer plumbumque volatile spargit,
Ast ubi se victum numero fatisque finistris
Sensit: sese Aquiri Myso, quem foverat Aula
(Noluit Hispano) deditque et credidit ultro.
Heu dolor1 heu luctus! sic te sor excipit ulnis,
O Dux haud ulli pietate fideque secundus?
Haec te fata manent? quae te tam infausta tulerunt
Saecula? quaesupero fulserunt sidera caelo
Tam laeva aetherias cum te sub luminis auras
Ederet infelix nimiumque infausta creatrix?
Haec, tibi Relligio medios defensa per hostes
Praemia persoluit tam duro digna labore?
Si quis inest genius Mysis mihi si qua facultas
Andaeum pedibus teneris aptare cothurnum,
Atque inflare tubam cantumque accendere Martem,
Si mihi florigeros saltus, et Thessala tempe,
Quae lauro redolent quis praesidet almus Apollo,
Emenso dulces praestabunt otia Musae:
Tu lanus Fridericus eris; date lilia plenis
Albiades manibus. Memorabile vulnus Ulyssis


page 184, image: delc0184

Vulneris et signum Chius celebravit Homerus:
Ast mihi si genium vitesque animosa ministret
Calliope, stimulosque agitet sub pectore Phoebus:
Iane tuum Friderice decus, vivumque colorem
Accipiet vulnus, magnum et memorabile vulnus,
Atque cicatricem cedrino in cortice sculptam
Venturi cernent persecula longa nepotes,
Atque tuum fama tollent super aethera nomen.
Donec Tyrigetum campis nascetur amoenis
Glastus et albentem Mysum gens accolet Albin:
Semperhonos, vulnusque tnum pietasque manebit.
Ian-Fridericiades vero, generosa Propago,
Ut vidit, capti casu Genitoris acerbo,
Ingemuit graviter, lacrimaeque per ora volutae.
Ergo amens medios hostes invadit, et ultor
Vulneris apparer patrii, mortemque pacisci
Pro genitore cupit, Pietas spem suscitat ardens,
Et dolor irarum cunctas effundit habenas.
Hunc ubi caesarius pugnae succedere vidit
Miles, et immanem tumido furere ore furorem;
Cominus assistit, dictisque ita turbidus infit:
Quo moriture ruis, maioraque viribus audes,
Fallit te incautum pietas tua, iam tibi Parcae
Fila extrema legunt, Nec plura effatus et ensem
Exigit, inque genas misto cnadore rubentes
Infligit, tenuemque cutem, venasque fluentes
Rumpit; hiat vulnus, mucroque cruore tepescit.
Ast llle infelix et inutilis, inque ligatus
Excedit pugna, nemorique pripinquat amoeno,
Fontis uti crudum lympha frigente, cruorem
Abluat Hic vero mediis egressa cavernis
Nympha soror Fontis, vitreis Dea prosata lymphis,
Cominus his sese venienti vocibus offert:
Heu fuge bellipotens Iuvenis, fuge, desere pugnam
Infaustam, teque his instantibus eripe fatis.


page 185

Non quae circumstent tesaeva pericula cernis
Demens nec noctem sentis incumbere terris?
Hispavi crudele nefas in pectore versant;
Hostis ovat palma, saevo gens Saxona Marte
Occidit, et nostrum turpavit sanguine litus;
Sat Patriae Patrique datum est si Patria posset
Defendi dextra patria defensa fuisset
Tecta suosque tibi infelix Viteberga penates
Commendat, tantoque ducem in dixcrimine poscit,
Hanc pete cum sociis, his moenibus excipe victos.
Eia age rumpe moras. Coecum et mutabile semper
Fortuna, invitis nil fas tibi fidere fatis.
Sic ait atque caput glauco circundat amictu
Multa gemens, et se sinuoso gurgite condit.
At iuvenis monitu Nymphae se corripit ultro
Palantesque vocat socios et talibus infit:
Quonam sit fortuna loco, qui calus agat res,
Ante oculos interque manus sunt omnia vestras.
Ventum ad supremum est socii, Bellona sinistris
Nos premit auspiciis; superi inclementia lovae
In cubat. Idcirco, rebus quod restat egenis,
Puluerienta fugae riguos date rerga per agros,
Leucorin antiquam celeri contendite cursu.
Una salus victis sese subducere pugna.
Dixerat: Illi omnes fugiunt, inimica relinquunt
Agmina, praecipites pedibus timor applicat alas.
Exoritur strepitusque pedum, flatusque frementum
Quadrupedum fuluas levis ungula spargit arenas.
Vertitur interea caelum, descendit Olympo
Pallidus et picea squalens ferrugine Titan.
Et iam finis erat pugnae, cum Martius Heros
Albanus Fridericia den custode frequenti
Hinc atque hinc septum sub castra inimica reduxit,
Praesentemque impsum coram victore superbo
Constituit, multis iactans ludibria dictis.


page 186, image: delc0186

Ipse sed immotus, veluti Marpesia cautes,
Quam circum Thressae strident horrenda procellae,
Persistit; supero demissus ab aethere flatus
Suggerit attonito solatia lenia cordi.
Mens generosa metus abigit; Heroica virtus
Omnes maesticiae stimulos, ictusque doloris
Arcet, et Herculeo confirmat robore pectus.
Ergo ubi conspectum subque ora tremenda tremendi
Caesaris advenit magno sic protinus ore
Incipit invicto rumpens hanc pectore vocem:
En, Caesar, quem tu bello Romane petisti,
Ioannes Fridericus, iniquo turbine Martis
Devictus, me sisto tibi, dextramque rebellem
Suppliciter tendo; tu victo parce, nec irae
Laxes frena ruae: fastum depone proteruum,
Exemploque meo Marti diffidere discas.
Sis facilis: capto sedem concedem quietam,
Et dignam Duce, qui strictum tibi praetulit ensem.
Dixerat: ille solo fixos aversus habebat
Ira terribiles oculos, vultumque severum,
Tum sic pauca refert: confidentissime Sacum
Iam tandem victum mihi te submittis, et ultro
Caesarium agnoscis numen, dextraeque potenti
Subicis unde haec est nostri reverentia sceptri?
Eia age siste gradum, tandem compesce furorem
Tartareum: non semper erit tibi perfida Erinnys
Mordaci in lingua pedibusque fuga cibus istis.
Sic Caesar: dictis quem talibus excipit ipse
Germanus Boium Rex acer et inclitus armis:
Quae tantae tenuere morae, quibus hospes ab oris
Exoptate venis, quae causa indigna serenos
Foedavit vultus, aut cur haec vulnera cerno,
Ut te post tantos causus bellique tumultus
Accipio agnoscoque libens: iam fanguine fuso
Ultrices animi ardentis restinguere flammas


page 187

Profuerit, meritamque iniamico a corpore poenam
Sumere: tu coepto ante alios audaeior omnes
Ausus es Ausonii patrium tibi poscere sceptrum
Caesaris, Austria dumque imis radicibus omne
Extirpare genus, totamque excindere stirpem.
Quin etiam (scelus infandum lethoque piandum!)
Haud veritus fortos tibi bello adiungere Boios.
Quamvis illa mihi gens pateat omnls et omnis
Sceptro sit subiuncta meo, quam tu tamen expers
Frontis homo, foedusque Dei contemtor et aequa
Contra me subito moliri proelia motu
Iussisti et nostro penitus desciscere regno.
Verum Diis aliter visum: Bellona rebelles
Sic solet immani tandem cohibere flagello.
Nunc te supplicum, nunc te manes exitus idem,
Omnibus in felix quem viribus ante petisti.
Sic infan da furit meritasque Adrastia poenas
Exigit, et taedas praecordia ad intima subdit,
Inspirans Stygios ignes: sic denique victi
Discunt iusticiam colere, et non temnere divos.
Sic ait et pedibus terram ferit, oreque saevas
Eructat spumas oculisque micantibus ignes.
Ast Heros contra nihil imperterritus infert,
Ac licet ingenti curarum fluctuet aestu,
Atque animum nequicquam extremaeperomnia verset:
Cuncta tumen forti convicia frivola spernit
Pectore; et aetherium poscit prece supplico Regem
Assidue haud veritus circumstantem undique turbam,
Supplicium infandum, lethumque immane minantem.
Heu dolor! heu luctus! quae vos iuga, quaeve vireta
Albiades tenuere, quis heu! sopor improbus udum
Sopiait cerebrum, cur non luxistis iniqua
Fata Ducis! cur non fundo Pater Albis ab imo
Excitus, oppositas superavit vertice moles?
Et ripis egressus agquis fluitantibus hostes


page 188, image: delc0188

Externos oppressit, et obruta corpora fluctu
Horrisono, brevibus scopulisue illisit acutis?
Non secus ac quondam Xauthus Troianus abundans
Exiit, intumuitque vatis, rapidisque fluentis,
Pelidem immanem atque immani caede furentem
Obruit, insultansque humeris superastit altis.
Captum etiam Ioanntaden Lochanide silva
Fleverunt Dryades, maestae flevere Napaeae,
Et longis noctu plangoribus indulserunt.
Luxerunt Faunique et Oreades antra colentes
Proxima; florigetis residens in vallibus omnis
Flora suos turpans comptos de more capillos.
Implevit querulis uluatibus aeris auras.
Sol etiam capto miseratus Principe gentem
Christiadum densa faciem caligine texit,
Et cuncti instantem populi timuere ruinam,
Exitiumque olim totus quo concidet orbis.
Tempore quin illo, ruptis concussa cavernis
Intremuit tellus, portentaque tetrica caelum
Edidit: heu quoties longos albescere tractus
Et tremulas inter sese colludere flammas,
Crinitasque stupens vidit Germania stellas.
Quin etiam caelo labuntur saeva sereno
Fulgura et auratis tempis sublime columnis
Quod fovet excelso fundatum in vertice montis
Urbs Mysena, sacris domus opportuna Camenis,
Incendunt strepitu horrisono, cum sacra pararent,
Et canerent solitos rauco cum murmure cantus,
Infames Monachi Cypriae gens dedita Divae.
Quid moror? Aura polus, tellus, mare signa dederunt
Innumera, et doluere Ducis miserabile fatum,
Fatum, quod nullum meruit scelus aut gravis error.
Fatum indignum infandum et ineluctabile Fatum.
Omnipotens Genitor, Sobolesque Sacrateque Flatus,
Qui domitas gentes; aequo qui numine tutos


page 189

Conservas populos, Regesque in pace regentes.
Vos ô Ianianae clarum pietate nepotem;
Quem nunc torga tenet, lapsis succurrere rebus
Ne prohibete; satis iamdudum sanguinc nostro
Immanique fame luimus scelera impia vitae.
Iampridem patulis caeli Te Regia portis
Exspectat, Guilielme haeres virtutis avitae,
Sacraque purpureis alis ornata iuventus
Protendunt dextris, lauri de fronte coronam,
Quam tua promeruit pietas, et cura Themistos
Nec non pacis amor, studiumque iuvare Camenas.
Nainque ubi sas versum atque nefas multasque per oras
Nullus honos Pindo, nemo litat aede Mineruae,
Et Charitum squalent adductis arua colonis.
Hincque movet nunc Ister, et illinc Belgia bellum
Et rupto inter se vicinae foedere gentes
Arma ferunt, totoque furit Mars improbus orbe:
Nos tamen hic placidum lauri sub odoribus aevum
Ducimus, inque suis Muas dependimus hortis,
Blandque turgidulis libamus basia labris,
Et sacras Pietatis opes floresque Themistos,
Et Charitum violas cupido depascimus ore.
Haec nobis DEUS et Dux inclitus otia fecit,
Quem si Fata virum servant, si longius aura
Vescetur supera Saturni secla recurrent,
Et passim Mysum surget gens aurea campis.

LIBER II. Ioanni-Fridericidos. Captus damnatur: sed parcit; et urbe potitus, Lcucoriâ capto cum Duce Caesar abit.

UT Ioanniaden victum victumque teneri
Caelicolae visum est Iovae, ceciditque sub armis
Saxona cum Mysis pubes, sociaeque Phalanges;
Omnis et effuso fumabat sanguine Tellus,


page 190, image: delc0190

Albis quam niveis circumstuus alluit undis:
Diversa exilia, et longinquas visere terras
Imperiis agitur Romani Caesaris Heros
Ensifer, haud ulli vera pietate secundus.
Heu doloriheu! Patriae lacrimans Sola sola relinquit,
Et campos ubi Sala fluit: procul exul aboris
Saxoniae Hispano stipatus milite fertur.
Urbs iuxta aequoreis colitur celeberrima campis,
Leucorin appellaut, Albo de Monte, Coloni
Hospiticum acceptum Phoebo, Clariisque Camenis.
Huc Caesar capto iam tum securior Hoste
Carpit iter, cum Fratre suo reliquisque dynastis,
Foedere quos bello Bellona adiunxerat acris,
Exoritur strepitusque pedum sonitusque tubarum
Currit equus rapidoque levem pede spargit arenam,
Nigrescunt aurae; scatet omnis puluere campus.
Quarta dies Maiae caelo processerat alto:
Huc ubi devenit Caesar, viridesque per agros
Castra solo posuit, miseramque hostiliter Urbem
Obsepsit, minitans cladem excidiumque cruentum,
Ni dedant ultro: et portas ac moenia pandant,
Iamque dies alterque dies effluxerat: et tum
Concilium cogit Caesar, facinusque recenset
Capitui et medio testatus in agmine culpam,
Suppliciumque decens inimico a sanguine poscit.
Stat Minos bello solitus de more necandos
Accusare reos, ipsosque opponere morti,
Inque Ducem patriae haud quaquam virtutis egentem
Innumeras scelerum species faciesque nefandas
Conglomerat nulloque illas discrimine miscens
Facta, infecta fremit: tumidoque ita personat ore:
Dux Ioanntadesquo confidentior alter
Non fuit Heroum genuit quos Saxona Tellus,
Haud timuit summum leviter contemnere numen
Romani rerum Domini, Fratrisque potentis,


page 191

Atque Ipsos variis ad bella lacessere causis,
Seditione potens, pacisque ter improbus Osor.
Hic est qui multos ausus populare penates,
Et vastare suis vastos cultoribus agros,
Cum populo excito secum, socioque Philippo
Hassiaco quem mox eadem Fortuna prehendet.
Quid multis? omnes, quocumque sub aetheris axe
Indigetes habitent norunt ultroque fatentur.
Quam cladem excierit subito: quantoque tumulte
Turbarit placida resides in pace Colonos.
At tandem Nemesis Caelo delapsa supremo
Irati hortatu Iovae iussuque Themistos
Exciit ultrices Diras: Hostemque rebellem
Caesaris evictum vinalis innexuit arctis.
Nunc igitur rigidi quae sit sententia Iuris
Edoceat Iudex, meritamque ob crimina poenam
Destinet infando capiti: auctorique malorum.
Haec ubi dicta: Mover sacram Rhadamantinus Urnam
Quaesitor, baculumque vibrat, gladiumque coruscat
Horrendum, Terramque prius testatus et aethram
Terrisicam rumpit vocem, neque tale merentem
Supplicium Heroem letho condemnat iniquo,
Assensere omnes Proceres, equitumque Magistri
Atque odia infernae scelerosa inventa Megaerae
Unius in miseri exitium conversa tulerunt.
Usque adeo Inudiae mens faede infecta venenis
Aestuat, et rapidos cum turbine fulminat ignes
Nescia contortis iram compescere frenis.
Non secus ac si quando datis Vulcanus habenis
Elapsuefornace furit, mediasque perauras
Exilit, et fragili congestum e stramine tectum
Occupat: extemplo per summa cacumina tranat,
Iguis, et ingentem mista caligine nubem
Ad caelum rapit, et flammis accendit Olympum.
Nec vires hominum, scalaequea culmine Summo


page 192, image: delc0192

Pendentes nequicquam infusaque flumina prosunt.
At postquam Ioanniaden non pectore laeto
Custodes inter secreta in sede sedentem,
Nuntius infelix patulas impleverat aures:
Extremum vitae Parcas iam ducere filum:
Iam fas, iusque datum sibi dulcem abrumpere vitam
Ilicet Austriaci neque spem superesse favoris;
His super haud quicquam constans exterritus Heros.
Dimguit, nullus pallorque apparuit ore.
Nec subito ingemuit luctu, nec lumina flexit,
Nec lacrimas timidus dedit, aut suspiria duxit
Ulla; sed interius recti sibi conscia virtus
Ardescens molli mulsit solamine pectus:
Firmavitque animum delapsus ab aethere Sanctus
Spiritus, astriferi Numen spirabile Ceoli,
Mens immota manet metus effugit omnis, et omnis
In tenues mortis formido evanuit autas,
Stat Dux intrepidus, duraeque simillimus Orno,
Quam rapidi certant evertere funditus Euri.
Ast illa in scopulis haefet, tantumque sub auras
Aetherias altum caput alto vertice tollit;
Quantum multifida radice ad Tartara tendit.
Tum sic complicitas tollens ad sidera palmas
Usque adeone mori miserum est? sic terminus aevi
Praescindetur, ait, non sic desaeviet unquam
Caesar, et ultrices adeo exardescet in iras,
Ut vitam hanc letho nunc interrumpat iniquo
Consilium in melius referet mecumque deinceps:
Ancipiti discet cautus diffidere Marti.
Sin vero hoc animo fixum immotumque residit;
Decollare Ducem generoso e stemmate natum
Si spes nulla super vitae et fiducia gentis:
Emoriar, superas sic sic iuvat ire sub arces,
Et tandem placido post fata quiescere somno;
Unum, oro, patiar quovis succumbere letho,


page 193

Sed prius hic dulces Nati et castissima coniux
Quam mihi communis sociam comitemque laboris
Coniunxit superi sapiens moderator Olympi,
Adsint, ut manibus coram contingere possim
Supremumque vale lacrimosa voce precari.
Praecipue fas est etiam nimumque necesse;
Ut doceam quanam posthac ratione tuendi
Im perii sines, et qui post fata Nepotes
Partibus accipiant iustis tractusque virosque
Ne fors discincta gaudens Discordia palla
Excitos odiis agat in certamina Fratres
Patriaque effuso livescat fanguine Tellus.
Haec agit atque animum certo solamine firmat
Vividus, aspirat spirabile Numen ab alto
Cominus, et vires vegetas, animumque ministrat.
Non secus ac Solymus lesseo a sanguine Princeps
Finibus eiectus patriis, regnoque repulsus,
Vi Nati (quo non monstrum truculentius ullum
Conspexit lustrans oculis opera omnia Titan)
Fortitera adversas Martis Sortisque procellas
Spernebat, mentemque metu relevabat inani.
Interea aligeris Fama alte elata quadrigis
Saxonicas linquit Terras, Albinque vadosum
Contiguas Viadri propere contendit ad oras,
Vicinamque volat Sprevi stagnantis ad actam,
Quam iuxta sese caeli super ardua tollit
Arx antiqua, potens armis, et moenibus altis;
Primaevis fuit illa Colonia dicta Colonis.
Marchiaci coluere Duces, coluere Nepotes.
Et Fortuna fuit; tectis hîc pervigil aureis
Marchio IOACHIMUS inexuperabilis Heros,
Versabat varias praesago in pectore curas.
Et tum Fama suas subito mutabilis alas
Exuit, in vultus sese transformat agrestes,
Fit cursor volucer quem per loca longa veredus


page 194, image: delc0194

Transuehit ignarumque morae, oblitumque quietis,
Et Ducis ante oculos his se cum vocibus offert:
Marchio Caesariis epulas apponere mensis
Electa, haud frustra Te iam praesaga mali mens
In diversa trahit, fundoque exaestuat imo.
Heu dolor heu! Regni sortis Defensor aviti
Ioannes-Fridericua iniquis proelia fatis
Caesare cum Latio Lochanis egit in aruis.
At nimis infelix cecidit, captusque sub armis
Custodes inter vigiles lugetque dolerque,
Immanem exspectans irrato a Caesare poenam
Tu si re iuris fraterni cura remordet,
Sique pii quid cordis habes, miserare dolentem,
Rumpe moras omnes, et Caesaris ira cundi
Ora subi, et capto veniam vitamque precare
Incolumem, et veterum causas exstingue malorum.
Dixit: at ille viam rapido secat Ocior Euro,
Et provectus equo volucri sua deserit arua
Marchiae et Albiaci recta petit aequoris agros,
Qua tollit caelo turbatas Levoris arces.
Huc ubi devenit: niveis tentoria velis
Intrat et Austriaden placido sermone salutat,
Atque his aggreditur dictis: sate sanguine divo
Caesar, et Hispanae Rex invictissime Gentis,
Cui Deus omnipotens sceptrum et diadema coruscum
Felicique dedit tandem compescere bello
Effrenes Libyae populos, Proceresque rebelles
Vicsti, victumque Ducem qui Patre Ioanne
Prosatus ensifero Tibi nunc subiecit Enyo:
Verum si qua potest? ietas inflectere mentem,
Si qua potest tumidam Clementia sistere bilem:
Esto bonus facilisque viro vitaeque caducae.
Parce precorfactis ignosce immanibus atque
Expertus Fortanaealium miserescere discas.
Quid genus hochominum quaevehunc tam barbara morem


page 195

Permittit patria? excelsis natalibus ortum
Rutigerumque Ducem crudeli excindere ferro.
Si genus humanum, et mortalia despicis arma,
At metuas Iovam memorem fandi arque nefandi
Flagitat immanes ultrix Rhammisia poenas,
Et tandem seros seros solet infestare nepotes.
Talibus orabat dictis At Caesar in uno
Aspectu tacitus sedit, tandemque serenans
Vultus sidereos reddit responsa vicissim:
Quamvis Marchiacae Princeps fidissime Gentis
Promeritus fuerit nostri contemptor honoris.
Efferus, ut lueret capitalem sanguine poenam;
Talibus et multos ita deterreret ab ausis:
Me tamen ipse tuis precibus devictus, habenas
Iratum reprimo saevas facilisque remitto,
Concedam ulterius vesci vitalibus auris:
Si modo si seruer leges quas postmodo pacta
Conditione feram, reliquamque in carcere vitam
Exigat et mecum patriis procul exulet oris.
Haec art: ac propere Mystasque Patresque Themistos,
Qui secreta suo consulta in pectore versant,
Accersit, certasque iubet conscribere leges,
Qui fese Saxo captus submittat, ut atram
Effugiat mortis faciem, funusque cruentum.
\Sic ait: ast illi properant curaque fideli
Non secus ac iussi faciunt casusque futuros
Rimati, certas pangunt ex ordine leges,
Quarum una Caesar iussu poscebat iniquo:
Ut Dux assensu cupido sine lite probaret,
Quicquid iustifica de relligione novarent,
Patres qui veteris tunc interdicta Tridentl
Brutos cudebant canones, et inertia contra
Lutheri sanctos glomerabant fulmina fraties.
Hanc simul ac tacitis Heros conspexit occilis.
Extemplo (nec enim passa est consistere mentem


page 196, image: delc0196

Ardentem pietas, et Christi conscia virtus)
Si dereum aspectans caelum sic ore profatur:
Non hoc iste iubet sumni Regnator Olympi,
Quem penes est unum veros praescribere cultus,
An credam quicquid coecis immersa tenebris
Effingit Ratio, fraudisque inventor ab Orco
Excitus incautas doctus deludere mentes?
Omnia quae Flatus monumenta sacrata sacrati
Terrigenis produnt animo comprendere fas est.
Cetera quae fingit Sphynx infera Sphynxque Latina
Deuovet et Stygias Deus execratur ad umbras,
Unde prius superum caepere involuere Caelum.
Stat caput obiectare neci, stat, quicquid acerbi,
Morte pati potius, quam talem admittere pestem.
Praestat pro Christo luctantem effundere vitam,
Quam trepidare minas hominum, Stygio que Latroni
Consecrare animam fuso quam Sanguine Christus
Sulphurei ex Erebi gravoleutibus eruit undis.
Haec ubi Romani responsa ad Caesaris aures
Allapsa; obriguit primum ut Marpesia Cautes,
Miratus magnum patriae pietatis amorem,
Quo motus talem rursum secludere legem
Imperat et reliquas tantum illi exponere mandat,
Quis quamvis durae nimis et videantur iniquae:
Annuit ipse tamen facilis, lovamque profatus
Confirmat. Quid non mortalia pectora cogat
Invisa et duris urgens in rebus Anangce,
Qua non Tartareo violentior ulla barathro
Pestis in aetherias toruum caput extulit auras.
Hanc et flammigerum, scelerosa Megaeta Pudorem
Centauro commista truci, Lapithaeque feroci
Uno eodemque tulit partu, variisque revinxit
Telorum formis, immaniaque addidit arma,
Quîs per cuncta ruunt penetralia, et obvia sternunt
Omnia, quae tangunt simuel et seml omnia frangunt


page 197

Viginti Maiae Titam ostenderat ortus
Titan aestifera collustrans lampade terras,
Tum Dux suppllcio immunis certusque salutis:
Leucorin Austraco, veluti promiserat, Hosti
Dedere et indigenas illi transcribere cives
Appatat: obsessa veniuntex urbe, regressi
Germanus Frater ducis, et generosa propago
Ian-Fridrictades nitidis conspectus in armis.
Et proceres alii, qui fortiter hactenus Urbem
Contra Caesarios propugnavere maniplos,
Nec, victi quamvis, potuere absistere bello;
Tum six ex animo ducens suspiria fatur:
Omnia qua rerum iaceant divulsa ruina,
Et quo sit Fortuna loco; qui casus agat res
Vestros ante oculos coram sese undique versant,
Nec quenquam in cuso, potuit quae bellica virtus
Esse, fuit; verum pugnatum est Marte sinistro,
Quem non ulla potest avertere mentis iners vis.
Nunc vero quae sit Domino sententia capto
Expediam, et, paucis animos advertite, pandam.
Urbem hanc quam semper reliquis exomnibus unam
Praesidium Ensiferi sibi delegêre priores,
Victor continuo dedi sibi poscit, et omnem
Emitti muris conductam ad proelia pubem.
Quare ô belligeri, fortissima pectora Martis
Mandatis parete meis: ubi tertius Ortus
Extulerit Titan, radiisque fugaverit umbras,
Praecipitate moras, urbisque excedite muris,
Victorique avido bipatentes pandite portas.
Iuramentum ingens quo nos coniunxit utrosque
Arcta Fides queequi custos fidissima Iuris,
Nunc iterum Caeli fa ciem testatur apertam.
Sponte mea vobis gnarusque volensque refoluo
Dixit: et ulterius super haec lacrimausque gemensque
Incipit: Interea spes ô fidissima nostrae


page 198, image: delc0198

Stirpis et Albiacae clarissima lumina Terrae.
Vivite felices, florete, vigite, valete
Aeternûm, et fatis melioribus addite fata.
Nec plura: ast illis iam tum, praecordia circum,
Cogebat gelidum maeror luctusque cruorem.
Exin sic brcuiter sedato pectore reddunt:
Rem nulli obscuram longae neque vocis egentem
Reppetis ô bone Dux cuncti nos scire fatemur,
Quid fortuna ferat belli, et quid perfida possit
Bellona occultas edocta extundere fraudes,
Et fas atque nefas, Fideique abrumpere vincla.
Ante equidem fuerat melius diffidere Marti,
Sed nunc, quo retrahit Deus et fortuna sequamur
Et licet inviti chara fugiamus ab urbe,
Praestat abiretamen finemque imponere turbis.
Ergo tuis omnes iussis paremus ovantes:
Inclite Saxoniae Frinceps quo sospite numquam
Defuit indigenis Pax aut tutela Colonis.
Post vero vario Sors offeret aspera casus,
Deflebitque suas infelix Mysnia clades.
Talla voce ferunt dextrasdue ex ordine iungunt,
Pallida spargentes lacrimis ingentibus ora.
Hinc urbem repetunt, Ducis et mandata reportant
Quis super ingenti miscentur moenia luctu,
Femineis resonat totus plangoribus aether:
Euolat infantum late vagitus in auras,
Matres atque Patres, pueros, tenerasque puellas
Incessit metus, et mentes labefecit inanes.
Flos vero virtusque virum, sanctusque Senatus
Consulere in medium et lapsis succurrere rebus
Instituunt; simul una seder sententia cunctis,
Caesaris extemplo quosdam succedere castris,
Et praeferre manu palmas, veniamque precari.
Nulla mora est: misera legati ex urbe profecti
Castra petunt, humilesque solo sternuntur, et ultro


page 199

Caesaris ad solium palmas utrasque levantes,
Pacem orant, precibusque rogant ardentibus ipsum
Parcere subiectis et debellare Thrasones
Indomitos, modo qui nullo discrimine fruges
Depascant, et cuncta ferant, rapiantque trahantque
Obvia: qui nullum scelerum genus usque perosi
Immeritis populent vastos cultoribus agros.
Praecipue lacrimis simul obtestantur obortis,
Ne sinat, ut patriis miles procul ortus ab oris
Intret, et infastos affigat in urbe Colonos.
Annuit his Caesar: pacem promittit amicam,
Datque potestatem pellendi ex moenibus omnes,
Qui mox iniussi irrepant et talia tentent.
His animum firmati ultro sua moenia pandunt,
Militibusque aditum faciunt, portasque recludunt.
Nec mora nec requies curruntque ruuntque fluuntque
Ad portas multi proceres, quitumque magistri
Visendi studio et pascendi luminis orbes
Ungarus, Hispanus, mistusque impune Latinus
Erravere soro atque artem stupuere nitentem
Moeniaque immensas alte circundata vallis.
Exoritur strepitus: tota discurritur urbe.
Non secus ac flavis cum messis inhorruit aruis:
Undique discurrunt per agros assueta labori
Pubes, et falces soliti torquere recuruas.
Fit sonitus vario strepit omnis murmure campus.
At vero capti fidissima Princips uxor
Casta Sybilla Ducis Cliu! pulcherrima proles,
Quae vitam in luctu consumserat hactenus aegram
Et curis animum confecerat insinitis:
Porta simul patuit, ruit extra moenia et Arcem
Deserit et recta campum petit: hic ubi castra
Caesaris extabant candore corusca nivali.
Huic comes a laeva Natus maestissimus ibat,
Cui Genitor patriam dederat cum nomine stirpem.


page 200, image: delc0200

Germani infausti dextrae Germanus adhaeret
Cominus, atque vicem lacrimis deplorat iniquam,
Postquam intromissa et coram data copia fandi
Clivias extemplo maerore exhausta supremo
Cum gemitu se sternit humi, multasque profundit
Supliciter tristis lacrimas fletusque sonoros,
Et totum Caveae consessum ingentis, et aures
Astantum procerum querulis ululatibus implet.
Ut via vix tandem voci est laxata dolore,
Ingemit, et tales maesto dedit ore loquelas:
O Romane potens armis et numine Caesar,
Quae Fortuna meum tam saevo indigna manitum
Implicuit bello, ut tecum contenderet, utque
Viribus auderet tibi sese opponere totis,
Heu dolor! heu ingens dolor! heu dolor heu dolor inges!
Ah nimis infelix multis e milibus una!
Cur lucem moror invisami quid postmodo restat
Dulce mihi infaustae careo dum coniunge charo,
Qui mea sola fuit requies et sola voluptas
At tu (namque potes ter clementissime Caesar)
Me miseram miserumque meum miserare maritum.
Ipse equidem meruit culpam, neque deprecor illam,
Utere mente tua, miserae te siuquee martiae
Tangere cura potest precor est etiam Tibi chara
Et dulcis coniux, fatum miserare sinistrum
Coniugis atque illum ereptum de carcere septo
Redde mihi, vicisti, et victum tendere palmas
Ipsemet aspicies, Satis est vicisse rebellcm:
Ulterius ne tende odiis Stetit acer in armis.
Carolus inflectens oculos dextramque prehendens
Sublevat, et dictis illam solatur amicis
Parce metu Clivi Ducis illustrissima Proles,
Parce metu, et lacrimas oculis cohibeto fluentes,
Nescia mens hominum est fati, sortisque caducae
Et servare modum fastu sublata tumenti,


page 201

Coniux ille tuus furiis accensus et ira
In Regnis sine more meis infanda peregit:
Nec nostrum extimuit poenae sormidine numen,
Terribilesque minas: nostras eudadere demens
Speravit se posse manus: nunc exitus instat
Insperatus ei Sic sors sine lege vagatur,
Alectoque furens virosos concutit angues
In genus Haevigena ducens ab origine stirpem.
Illa sub haec: dubiae cum tanta insania Sortis
Caesar, ad humanos age mentem dirige casus,
Teque etiam humano credas e sanguine natum,
Et non e saxis aut duro robore, quali
Infensi superis Titanes origne gaudent.
Arctoique Scythae genuit quos cautibus horrens
Caucasus, Hircanaeque admorunt ubera tigres.
Sic ait et lacrimis irrorat grandibus ora.
Carolus his iam tum mitis mitescere dictis
Coeperat et mentem subiit pietatia imago.
At subito insurgens iterum praecordia circum
Optatae flagrat vindictae immensa cpido
Subiectatque faces labefacti inviuria sceptri
Tandem spem simulans vultus sic mollius infit:
Hero tuum, iubeo, submitte timorem:
Digna virum mihi crede, tuum Custodia servat:
Et digni Comites, pelle hanc de pectore curam:
Tuque tuique suas patria in ditione tenebunt
Sedes incolumes, neque te vis ulla lacesset
Mauritus tecum Natos in pace fovebit.
Non uber victus, aulaeve opulentia deerit:
Tu modo mitte metus: cernes quid Gratia possit
Caesaria hanc illum tantum sine pendere poenam
Exiguam, ne noster honos infracta que cedat
Fama loco neu post alii contemnere numen
Osores ausint, et laxa effun dere frena.
Sic ait: illa solo fixosgyrabat ocellos.


page 202, image: delc0202

Iam dudum magno pectus perculsa dolore.
Tum sic orsa loqui: tamen invictissime Caesar
Da mihi, quaeso, viro misero da rungere dextram:
Cumque illo placidis ante indulgere loquelis,
Quam procul e patria peregrinas exul in oras
Exeat et miseram misera cum prole maritam
Deserat hanc veniam miserae da Caesar et iram
Solue gravem: cur ah irae indulgebis inani.
Amplius et victum crebris insultibus Hostem
Urgebis decet invictum Clementia Regem.
Haec ubi dicta: Ducem duci iubet atque Ducissae
Admitti, ut secum iam nunc deducat in Urbem.
Nulla mora est dictis: captus producitur Heros.
Quem simul ac vidit procul agnovitque Sibylla
Fida tori consors, malesuadae nescia fraudis:
Accurrit niveo circundat brachia collo
Cominus et teneris delibans oscula labris,
O miserande inquit, Coniunx miserande: quid eheu?
Sicne redis victor? victrix haec tempora laurus
Velat, at heu! Tibi quis tam barbarus ensis amoenos
Foedavit vultus? ah cur haec vulnera cerno,
Non haec ante mihi dederas promissa perenti,
Cautius ut velles dubio te credere Marti?
Haec promissa fides, nec plura effata quadrigas
Conscendit, secumque Virum deducit in Urbem:
Custodes pariter dextra laevaque sequuntur.
Forte sua medium Caeli conscenderat Orbem
Phoebus, et Albiacis aciem direxerat aruis
Visendi studio, quidnam Mars improbus utbi
Sacratae struat, et quanam furat arte furorem
At simul intendit directo lumina vultu:
Heroem captum, onga stipante caterua,
Cum Fratre, et Nato et cum coniuge cernit ad urbem
Tendere, et innumeras versare in pectore curas.
Obstupuit primo aspectu Latonia proles;


page 203

Calu deinde Ducis tanti et sic ore profatur:
Tu ne ille es Princeps quem Rutigero loanni
Inclita progenuit genus alto a Sanguine Coniux,
Mechelburgiaco ducens a stemmate stemma?
Quis te Saxoniae ductor fidissime Gentis,
Quis te quis tantus pertanta pericula casus
Insequitur, quae vis cingit custodibus istis?
Atqui equidem memini quam forti pectore et armis
Hostes contuderis validos, populosque rebelles
Saepius: an nunc an Bolonae inversa fere mens?
Heu nihil insido fas quenquam fidere Marti,
Non hoc promeruit tua praeclarissima virtus
Per tot ducta vices dubiisque exercita rebus.
Sub te Leucoriae haee Academia floruit urbis:
Quam patruus Fridericus et illustrissimus Heros
Ioannes Genitor lustra ante novena novenis
Germanis pariterque mihi solenne sacrarunt
Ex quo coeperunt artes clarescere et atra
Barbaries, invisa viris invisa Camenis
Horrendum infernis iterum caput abdidit umbris,
Quam mox digressu sociae tremefacta Sororis
Effugit, patriamque Erebi remeavit ad aulam
Vana superstitio longos defensa perannos.
Fratribus insolitum solitis celebrare Mariam,
Romanumque Lupum Caeloque Ereboque potentem
Suppliciter colere, et delibare oscula plantis.
Praecipue placida dum tu sub pace Colonos
Subiectos tegis et terum moderaris habenas
Hactenus: Archivae Pubes sacrata Mineruae
Exarsit viridis per amoena Rosaria Pindi
Ire, redire viam et virtute extendere famam.
Te duce, Relligio Stygiis erepta renebris
Immensum accepit feliciter incrementum,
Et magis atque magis summae caput intulit aethrae,
Te Duce, casta Themis Caeli convexa reliquit


page 204, image: delc0204

Rursus, et in Terram saltu se misit, et Aten
Reppulit, audentem secura evertere Regna
Te Duce Tisiphone Terras infensa reliquit
Et toto eminuit Pax aura feta per orbem.
O fortunati nimium, nimiumque beati
Leucoridos cives, tantum sua si bona norint!
At vero haud norunt: nunc heu dolot! omnia retro
(Urget enim Fati facies adversa) feruntur,
In peius sic cuncta ruunt! Mars undique saevit
Efferus et patria Musas regione repellit
Barbarus evertit segetes Hispanus, et Umber
Perdit equis dudum bene culta novalia miles;
Non iam fundit humus facilem iustissima victum;
Nulla quies, omnes insani Martis amore
Arma petunt, arma arma volunt, arma arma requirunt
Gratia cum geminis agitata sororibus ultro
D ffugit latebrasque, et sicubi concausa furtim,
Saxa subint ravit; subito conterrita Pallas
Remigio alarum ignotas reuolavit ad oras.
Occubuit belli pacisque ministra iuventus,
Invalidique senes duris cecidere sub armis.
Germanas equidem Musas Heliconia tempe
Reppetere et Pindi secreta respicere iussi;
Prendere ne quis eas, ferrove innadere posset.
Sed quis finis erit cladis. quid denique restat?
Heu dolor! heu! tumet Tutor fidissime nostram
Capus inis urbem Ioan-Friderice paternam.
Non tua te pietas virtus neque vivida iuvit.
At teor, et certi vates praedico, iuvabit.
Namque (profabor enim fatique arcana movebo)
Dura ribi ex lia et Tellus peregtina petenda
Longius, et vario Terras sub sole iacentes
Devenies flavas ubi voluit Rhenus arenas,
Quaque per Alpinas fluit Oenus arundifer arces,
Et qua Vindelicos Ister citus irrigat agros.


page 205

Ast ubi vix semel et quater immergetur Ibero,
Taygete et superae decedet stella Coronae:
Ille Tibi invisum, quem tu iam fingis, iniquis
Ereptum vinclis in regna remirter avita.
Tu modo ne concede: Sed imperterritus omnes
Exupera casus quîs te Deus admirando
Consilio indulgens onerat, fideique calorem
Explorat. Tandem manifesta in luce patescet,
Ut tua progenies quam tu iam reris ademtam
Desertamque adeo penitus fractamque deinceps
Si magis atque magis summum superaethera tollet.
Hi sunt qui Stygii spernentes fulmina Ditis,
Terrigenûmque minas vera in pietate manebunt
Intrepidi, et patria procul a regione repellent
Romani Satyros Fauni, Gentemque togatam,
Quae se lesuitas falso cognomine dicunt;
Nec non Cingliadas Christo christique potestati
Immensae infensos Manicheigenumque nepotes;
Nec gens ulla meos aeque celebrabit honores,
At tanto teget Aonias ardore Camenas
Quam quae nata tuo generoso a sanguine surget,
Nam non dum elapsis denis cum mensibus annis:
En tua iam prima flavens lanugine proles
Ante annos Patrisque gerens cum nomine curam
Sacrabit Clariis nova tum sacraria Musis.
Hîc ubi Sala fugax lenae praeterfluit Urbem
Hîc tunc innumeros egomet regnabo per annos
Felix prole tua, fausto quae sidere crescet
Ceu segetes udo Tauri sub sidere crescunt.
Sed tamen interea, nequa haec Academia campis
Leuco reis extructa tuis maioribus olim
Occumbat penitus, Charitumque inculta perenne
Iugera squalescant, et nostrae gloria gentis
Intereat; late hinc alias diffusa per oras:
Prospicere, et cladimuros praetendere fas est.


page 206, image: delc0206

Ipse equidem si non vana est prudentia vati:
Sic reor; haud illam penitus delere parabit
Mauricius Mysum bello fortissimus Heros.
Nota mihi est pietasque viri, feruensque cupido
In toto fotas ditrione educere Musas,
Nuperenim vidigeminas aperire palaestras
Cecropiae, docilemque illi con credere pubem
Quarum unam Salae stringit circumfluus amnis,
Altera Mysenae iacet alti in vertice Montis,
Quô quondam Monachi surdos coluere deastros.
Nunc igitur Maio Natum demittere Caelo
Perplacet, ut molles aditus et tempora tentans
Ambiat hunc doctis, veniamque exoret, ut intra
Tecta sacrata sibi profugas revocare Camenas
Instituat, reduces Charites in pace quiera
Defendat, Themidem colat, indigenamque Sionis
Nympham, cui soli clavis concredita Ceoli.
Haec ait: et magna proclamans voce per aethram
Mercurium vocat. Is clamore excitus acuto
Adulat et causam quaerit, quem talibus ultro
Affatur Phoebus: nobis amor unus utrisque
Una salus nobis artes florescere sacras,
Una simul nobis cura est utrisque tueri
Mymphas laurigeras, doctamque educere pubem,
Quae nostris proculex adytis immania monstra
Expellat, nostrumque genus famamque propaget.
At quem Mars subito motum crudelis ad Albin
Excierit quanto terrore impulsa iuventus
Fugerit, et nostra haec bene culta reliquerit arua,
Ipse mihi summa nuper tu testis in aethra.
Nunc quoniam postis mitescunt tempora bellis
Fas est, ad veteres Musas revocare penates.
Ergo age rumpe moras, Caelo delabere pennis,
Mysnia cumque Ducem, socio cum Caesare qui iam
Leucoriam Fatis donatam perspicit Urbem


page 207

Alloquere, et liquidas defer mea vota perauras:
Res Phoebi fractas miseretur, et urbe sacrata
Protegat Aonias per secla futura Sorores,
Atque illuc revocet pubem Mystasque Mineruae
Quîs curae est monumenta virûm praeclara priorum
Praelegere, et tenui contexta retexere filo.
Haec rerum summa est hic nostri nuntius esto
Dixerat: ille viae cupidus talaria raptim
Subnectit pedibus, virgamque capessit, et alto
Dat saltum Caelo cedunt procul aethere nimbi.
Ilicet incumbunt venti, mediumque perauras
Flatum medias rapido cum flumine portant.
Ut primum alatis intravit moenia plantis:
Mauricium lustrantem arcemque et tecta domorum
Conspicit: atque illi fuluo specta bilis auto
Thorax ex humeris pendebat et aurea summo
Cassida terificas fundebat vertice flammas.
Tum sic alloquitur: veterum fortissime Mysûm
O Henriciade, VVitekindia Srirpe propago,
Inclita, quam Superi Praeses termagnus Olympi,
Captivi post fata Ducis ditione potiri
Saxonica voluit septem geminoque Senatû
Asscisci socium et longa dominarier Urbe
Leucoridum, et toto fama inclarescere mundo.
Quanta per Aloiaeos oris effusa Latinis
Tempestas ierit campos, quibus hactenus Heros
Ensifer, et Caesar saevis concurrerit armis
Audiit et mangos tremefactus corde tumultu
Diffugit Charitumque chorus, Phoebique Somres
Saxonicas liquere plagas et Saxona tempe,
Nunc quaniam motus isti, et certamina tanta
Sanguinis haud pauci fluxu compressa quiescunt,
Ipsae omnes gravibus perculsoe pectore curis
Artibus exiguam sedem tectumque precantur
Innocuum, et studiis undamque auramque patentem.


page 208, image: delc0208

Tu modo sis facilis, nec robore durior aures
Obstrue, sed prono precibus, precor, annue nutu.
Non illae indecores tibi erunt nec fama sequetur
Saxoniam levis et tam magni gratia facti
Semper apud memores aeterna in saecula stabit.
Non illas etiam gremio excepisse pigebit;
Ipse Deus summi Rex immortalis Olympi
Quem penes est unum dare sceptra et tollere sceptra,
Praemia digna feret meritis tecumque fovebit
Saxoniam terum dominam, Mysosque potentes
Multae illas populi, et multae (ne temne quod ultro
Ad te confugiant et verba precantia fundant)
Et pietiere sibi et voluere adiungere gentes.
Ast illas vis magna Dei, facilisque voluntas
Huc agit, atque tui cogit sibi poscere sceptri
Praesidium, iussiqui ingentibus urget Apollo
Albidos ad ripas, albique Sacraria Montis,
His Atlantiadae dictis dicentis in ore
Mauricius tenet ora, oculisque immobilis haeret;
Quos sursum attollens sic laetus ad aethera fatur:
Iova iuvet; posthac intra hanc non secius urbem
Hospitium Musis dabitur, castaeque Mineruae,
Non illis unquam gratarum opulentia rerum
Defuerit; fas est Clarias educere Divas;
Quae primum tutis cinxerunt moenibus urbes,
Effrenosque homines saxis et robore natos
Quîs neque mos neque: cultus erat studiumque salutis
Mulserunt blandae blanda dulcedine vocis,
Ut placido inciperent paulatim assuescere cultu;
Obliti geniique sui, morisque ferini.
Ac quamvis segetem miles depaverit omnem.
Vastaritque solum, Cereremque absumserit almam:
Ipse tamen faxo nefors penuria praeceps,
Aut vesana fames illas affligat, et ultro
Deformet vegetum nacies deterrima vultum.


page 209

Talia voce refert, refert, famulosque accersit et illos
Omnibus exhaustis urbis rurisque colonis
Partiri frumenta iubet quo corpora pascant
Atque iterum effetis concredant semina sulcis.
Tantae molis erat studium revocare Camenas,
Et miseris miserae succurrere civibus urbis.
Si mihi non facilem genium Natura negavit,
Si mihi vena fluit magni de fonte Maronis;
Nulla dies unquam memori te subtra het aevo,
Dum VVitekindigenum viridem Domus accolet Albim
Im periumque Nepos Augusti Fratris habebit.
Interea summam Caesar conscenderat arcem
Aggeribus clausam circum, et fluvialibus undis.
Hic dum sidereo perlustrat singula vultu
Mauricium opperiens, et dum custodia qualis
Vestibulo sedeat facies quae pulchra sit arcis
Artificumque manus inter se, operumque labores
Miratur, videt Hispanas ex ordine pugnas
Bellaque Belgarum totum vulgata per Orbem
Albertum, fridericumque et Maxaemylianum,
Constitit et tollens palmas ad sidera fatur:
En Auus hic, etiam proavusque Paterque Philippus,
Sunt hîc defunctis etiam post funera laudes;
Solus honos vivit, mentemque haec gloria tangit,
Carole et haec pariet vitam tibi fama peremnnem.
Parte sub adversa veterum facta inclita Mysum.
Per tot aucta viros primaeva ab origine stirpis
Extabant vario varie variata colore.
Hic geminos Fridericiadas sub nocte silenti
Aldenburgia caeraptos ex moenibus Arcis
Cernere erat, Raptor turba comitatus equestri
Conradus ruere, et muris adiungere scalas,
Quo facto i nteriora domus penetralia raptim
Perrumpit, Fratresque duos secura cubantes
Arripit, et secum penetrali a sede reducit;


page 210, image: delc0210

Nil veritus qureulae suspiria plurima Matris
Incassum e thalamo palmas tendentis inermes,
Hinc muris elapsus equis imponit eosdem,
Et propere conversa fugae dat terga volucri.
Non procul hinc solers silvam eformarat Apelles
Piniferam, et mixtam fagis atque abiete nigra;
Quâ puer ablatus celeris ceruice caballi
Cum praedone solo nascentia fraga legebat.
Hîc tum Silvanum multa fulgine foedum
Prodire e silva videas, animoque stupentem
Ignoti quid forma viri, quid forma venusti
Significet Pueri; interea procumbit humi Vir
Implicitus dumis, et tum Puer oris hiatu
Sceptrigerum Patrem. et generosum stemma revelat.
Hoc ubi vidit eques confestim invadit, et ense
Verberat insontem Puerum. Hoc Silvanus ad iram
Commotus graviter, telum quod forre gerebat,
Intorquet, stratumque solo, dumisque iacentem
Raptorem caedit, viridique extendit in herba.
Astat, et omne nemus saevis latratibus implet
Baubans ore, canis gressus comtatus heriles.
Obstupuit sonitu Silvani exterrita coniux
Accurrit, simul et conspecto excita tumultu
Dat solitum ferro signum, et clamore sonoro
Auxilium vocat, et socios conclamat agrestes.
Olli (pestis enim tacitis latet abdita tectis)
Continuo accelerant: hic torre armatus obsuto,
Stipitis hic gravid nodis, quod cuique repertum
Currenti telum furor et timor arma ministrant.
Ut videre virum nitidis effulgere in armis
Certatim circumsistunt, ipsumque prehendunt,
Et rapidi rapiunt secum, iuxtaque receptum
Illustrem puerum et lustra inter opaca reducunt,
Atque atram Oererem, vinoque e fonce liquorem
Apponunt. quis enim praedulcia dona Lyaei


page 211

Regificasque dapes nemora inter sola requirat?
Postquam exempta fames, vicini ad moenia tendunt
Coenobii, et captum illic coram Abbate sistunt.
Parte alia reliqui magnis terroribus acti
Ernestum revehunt ultro, veniamque precantur.
Parte alia geminos extendit ad astra lacertos
Laeta parens animo Natis ex hoste receptis,
Persoluitque Deo meritae praeconia laudis
Et votas alto sacri sub fornice templi,
Suspendit, divaeque sacrat de more mariae.
Haec ubi Romanus lustrarat singula Caesar
Fortunati ambo iuvenes, ait, aurea donec
Sidera fulgebuht, vestri non immemor unquam
Mysus erit: tuque O Alberte ter inclite Princeps
Vincere docte Viros, pacique imponere morem
Salue, terque vale: vivet tua posthuma virtus.
Nec tua Letheis mergetur gloria stagnis;
Tu dilectus Auo Princeps, Ductorque manipli
Belligeri tu Burgundos, Belgasque superbos,
Atque acres Frisios victor victricibus armis
Frenasti tandem iuga sub praedura redactos.
Te Duce, diffugit praegnans Discordia bellis,
Et Mavors fessus posuit crudelia tela;
Te duce coeperunt Domino parere rebelles
Rhenigenae, et victi multa prece poscere pacem.
Salue terque vale superi mens incola Caeli
Tuque cinis cui parta quies post fata sepulchro.
Haec ait et cupidam delectat imagine mentem,
Exaturatque animum atque oculos per singula voluit,
Heroum recolens famamque et fata priorum.
Interea capti Ducis illustrissima Coniux
Incessit longa caput obvelata calyptra;
Quali Teutonides curis ingen tibus aegrae
Consuêrunt niveos in luctu obnubere vultus.
Hanc ubi tendentem adversam per limina vidit


page 212, image: delc0212

Carolus, extemplo palmas utrasque tetendit
Excepitque alacer: verum illi protinus udis
Effusae malis lacrimae et vox excidit ore.
Venisti Caesar, nostrisque in sedibus hospes
Improvisus ades: modo si tibi regius isthîc
Offerretur honos, et tanto numine dignus.
Verum obstat luctus saevique iniuria Martis.
Ar tu; si melior sedit sententia menti;
Esto bonus miserumque Ducem miserare virumque
Ereptum vinclis; ultrix proculi ira recedat,
Et mera pro rigido dominetur gratia iure.
Caesar ad haec. Equidem quanta inconstantia rerum
Expertus novi, et nimium novisse necesse est.
Non igitur cunctos irarum effundere fluctus,
Et ceu fas et iura iubent exposcere saevum
Supplicum volui levis haec custodia tantum
Servat eum, neque te penitus Natosque relinquit;
Tempus ad exiguum poenas persoluet inertes,
Dum sua se lapsum doceat Eortuna dolere.
Haec ubi dicta dedit: Princeps ita Femina paucis
Excipit esto bonus miserae mitissime Caesar,
Promissique memor gravioribus eripe fatis,
Meque meumque Virum, Natosque, domumque labantem.
Haec simul ediderat suspenso concita gressu
Rursus abit repetitque lares, ubi tristior ipsi
Respondet luctu coniux aevatque dolorem.
Hîc vice sermo num varia noctemque diemque
Consumunt, inctique arctis amplexibus ambo
Luctisonos geminant gemitus, tristesque querelas.
Non secus ac geminae tenebrosa in sede columbae
Amissos lugent fetus, quos durus Amyntas
Observans nido implumes detraxit, at illae
Flent noctem et maesta commiscent murmure voces
Et circum Aorrisonis late loca questibus implent.
Hinc exaudire gemitus, et maesta sonare


page 213

Verba perenni erimi monimeuta et pignora amoris.
Saepius inceptat, mediaque in voce resistit
Infelix uxor, magnoque impulsa timore
Multa super Natis rogitat, super ordine multa,
Quo ditio posthac Domino viduata fideli
Infensos contra possit defendier hostes,
Mox animum revocant tristesque e pectore curas
Secludunt, magno confisi numine lovae,
Et sese alternis dictis solantur amicis.
Hîc deprompta sacris sacrata oracula libris
Dux pietate valens, Fideique ardore calescens
Perlegere, et quae sit penitus cognoscere virtus,
Ipse metu vacuus palmas ad sidera tollit.
Et te, Christe, salus miseris et gratia lapsis
Te solum assidue secreto in pectore secum,
Te veniente die, te decedente salutat,
Sic adeo inceptat secumque ita corde volutat:
O deus humanis assverte ignoscere naevis,
Ad te confugio, et chari per vulnera Nati
Obtestor, ne me propter scelera impia vitae
Ad meritam raptes, nullo discrimine, poenam.
At potius miserere mei rerum omnium egeni.
Da veniam misero Genitor, virgamque retracta;
Et posthac animum praesenti numine firma,
Ne longo fretus casu, victusue pavore
Desistat verum verae pietatis honorem
Ardenter colere, atque avido desendere nixu.
Has inter lacrimas, atque haec suspiria cordis
Effugit interea fugit irremeabile tempus,
Quod capto Heroi Austriacus concesserat Heros,
Illud uti fando muros consumeret intra,
Cum Natis sociique tori consorte Sibylla,
Iamque valedicunt, et verba novissima fundunt,
Amplexu in cupido pendetes oscula circum,
Incipit, et tales effundit pectore voces


page 214, image: delc0214

Ianiades prior: ô mihi tu charissima Coniux
Quae mecum varios constans experta labores
Hactenus et cunctas Sortis Mortisque procellas
Elusisti: at nunc nos Sors eludit utrosque,
Et longe amotos spaciis discludit iniquis;
Sed tamen haec superanda etiam Fortuna ferendo ess.
Ergo quid insano iuvat indulgere dolori;
O dulcis coniux? non haec sine numine Iovae
Eveniunt, qui, sic fatis voluentibus Orbem,
Si vult meletho peregrina occumbere terra:
Sed tamen aetheriis, post funera, sedibus una
Consilio in magno superûm iungemur ovantes.
Illic res laetae, et regnum immortale resurget.
Ac aetherna animos penetrabunt gaudia nostros.
Iam vale: et lacrimas dilecti pelle mariti;
Vive, vale, ter vive, vale, ter vive, valeque
Dixerat: at coniux acri maerore vacillat
Percita: et e roto roseus color effugit ore.
Membra tremunt; pallor subit, et cor palpitat intus,
Ut primum fari potuit: sic tristior insit:
O coniux mihi corde magis dilecte fideli;
O coniux, mihi quem valido coniunxit amore
Iova Pater, cuius, quia fert ita magna voluntas,
Imperiis parere paro caelestibus et te
Nunc, invita licet nimium, dimiito volentem.
Mesi fata meis paterentur vivere votis;
Te sequerer comes, et tecum per tela, per hostes
Millenas irem in mortes moritura nec usquam
Desererem longi Solatrix Una doloris.
At quia non comitem hinc fas asportore Sibyllam,
Cum Natis posthac reliquos ditionis alumnos
Iosa regam, lacrimisque Deum noctesque diesque
Implorabo meis, oneraboque aethera votis;
Ut to ducentem suprema per omnia vitam
Protegat incolumem, patriasque reducat ad oras


page 215

Omnibus ereptum iam casibus atque periclis.
Iamque vale, et fobolis serna communis amorem:
Vade, vale summum, quo de nunc alloquor, hoc est:
Vine valeque diu, meltoribus utere fatis:
Vive vale, ter vive vale, tervive, valeque
Dixit: et in medio libavit basia verbo,
Terque manus collo circundedit: ille vicissim
Mollia dans labris rorantibus oscula fatur:
Donec in hoc nostro manabit corpore sanguis,
Viuficusque calor moribundos influet artus
Anteoculos interque animum tua semper imago,
Et tua nullius fraudis sibi consci virtus
Aeterni aeternas flammas accendet amoris.
Dixit at illa nequit lacrimas cohibere fluentes
Sed fugit: et sese ex oculis avertit et aufert
In secreta Laris penetralia, et omnia fletu
Personat atque virum lacrimis deplorat ademptum.
Ille sed ad Natos propius progressus utrosque
Amplexu molli fovet et sie voce profatur;
Vivite felices anguis meus; ambo senectae
Sera meae requies: pacem laudate quieti:
Ne ivienes, ne saevas animis assuescite bella,
Sed patriae cunctas in honorem vertite vires.
Nulla salus bello, cunctas iscordia demens
Perdit divitias, omnemque evertit opum vim;
Aurea pax auro longe preciosior, aurum
Parturit, ac auri quam plurima pondera condit.
Haec ait et dextram dextris coniungit, et ambos
Copulat aeterna posthac in pace futuros.
Ast illi saevo labefacto pectore luctu
Nil quicquam effari possunt aut dicere contra
Quam vale ô vale ô vale ôvale; ô vale aiunt.
His actis currum Princeps conscendit, et agmen
Caesareum repetit, studiis, animoque paratus
In quascumque velut secum deducere terras.


page 216, image: delc0216

Iamque dies aderat, captam qua deserat urbem
Caesar et armigeros equitum peditumque maniplos
Albios abductos ripa, campisque propinquis
In terras alio ducat sub sole iacentes.
Ergo iubet signum cannis cantare canoris
Horrarique viros viae uti mox quisque paret se.
Nec mora: terribilem sonitum dedit aere sonoro
Buccina, et assensua aspirarunt tympana cauco.
Quo signo exciti pro sese quisque viam vir
Apparat, atque humeris aptat iuvenilibus arma;
Festinatque fugam; fugiunt ex urbe manipli,
Quos modo munitam defendere iusserat Arcem
Caear, et hinc prohibere dolos fraudesqud latentes.
His alii subeunt Arcemque et moenia servant,
Quos sibi Mauricius dubiis satis ante periclis
Expertus, sidei vinclis constrinxerat arctis.
Tum vero excedunt campis, et castra relinquunt
Corripiuntque viam; simul et de more recepto
Plenas sulphureo, displodunt puluere cannas
In numerum, et summam complent terroribus aethram
Bombarde ut bombum ingeminant simul omnia bombus
Moenia tectaque tesquaque, saxaque, concava complet.
Tarde arctâ atrum arcens bombum ut cannâ effluit ignis;
Glans volat, ac intra tonat, ac sonat ac crepat: extra
Contactum anfractum nacta ac actam acta perauram
Aera tangit et aera frangit, et aere plangit.
Haec ubi facta; omnis sumptis exercitus armis
Ordine progreditur campisqui incedit apertis.
Carolus in medio victor procul agmine fulget,
Quem sequitur fidis custodibus undique septus
Ianiades, casuque animum perculsus iniquo,
Eminus e curru charam respectat ad Urbem.
Stant maesti in muris Cives, oculisque sequuntur
Pulueream nubem, et fulgentes aere cateruas,
Multaque solicitifundunt pro Principe vota;


page 217

Felicem optantes abitum, reditumque secundum.
Tum vero magno misceri murmura fluctus,
Emissosque sonos bombardis audiit Albis
Territus, et canum summa caput extulit unda,
Caesariam toto cedentem exaequore turmam
Prospicit, atque ducem curru cognovit in alto:
Et subito quassans caput, has dedit ore querelas:
Heu quia nam tanto iam nunc turbatur adactam
Turbine flumineam; quantus non extitit, ex quo
Boiemi patria subito e regione profecti
Omnia vastarunt late loca, quotquot Eoo
Aspicit hic primum veniensa cardine Titan.
Omnis tum Myso sudabat sanguine tellus,
Inter ubi scopulos Boiis certamine surgit
Aussiga aeternum tantae sibi conscia cladis.
At nunc me gravior post ista pericula, casus
Excipit heu patria refugit procul exul ab ora
Defensor Tutorque mei, Dominusque meorum.
Ast vero (neque vane fides) felicibus isthuc
Auspiciis iterum magna cum laude redibit.
Talia voce refert; imoque e gurgite Nymphas
Euo cat, atque melos solida dulcedine vocis
Occantare Duci iubet: Illae iussa sacessunt
Ocius, et summa choreas in fluminis unda
Ducentes liquido cnatant hoc guitture carmen:
O Dux perite Martis, Exurgat alter ultor,
O Dux amator artis, maurortiusque cultor,
O dux sinistrae sortis, Qui vincla soluat arcta
Ian Friderice. Ian Friderico.
Salue valeque felix, nec ulla vis laecessat,
Euince cuncta pernix, nec atra mors capessat,
Quae te premunt pericla Adversa Sors facessat
Ian Friderice. Ian Fridericum.
Non occupet Megaeta, Caelestis insequatur
Areve persevera Satelles, et subinde


page 218, image: delc0218

Aulam solumque Solum Comitetur hinc et inde
Ian friderici, Ian Fridericum.
Honos decusque gentis, quoduis genus malorum,
Virtusque culta mentis Et tristium laborum,
Vivat perenne magni Absit deinde capto
Ian Friderici. Ian Friderico.
Aeterna laus nepotum Momus bilinguis auctor
Per Orbem ubique totum Falsi, dolique fictor
Clarescar, et virescat Recedat a reducto
Ian friderico. ian Friderico.
Non permanebit illic, Qui nunc ab Amne tristis,
Non interibit illic, Terrisque cedit istis
Quo iam viam capessit Laetus redibit olim
Ian Fridericus. Ian Fridericus.
Hic finis cantus; factoque hicfine secundum
Finit Calliope defessa labore libellum.
Albis et ipse Pater fluvio se condidit alto
Cum Nymphis glaucoque caput contexit amictu.

LIBER TERTIUS, Ioanni-Fridericidos. Mauricius sedes oppugnat in alpibus ipsis Caesaris, et Socerum liberai, atque Ducem.

VOluitur interea cursu lapsuque secundo
Tempus, et obliquum refugus ter Cynthius orbem
Transiit, et quartum ferme remeantibus astris
Instabat complere suis cum mensibus annum,
Et tum forte sua cultis errabat in aruis
Saxoniae, mentes Andreia exosa remissas,
Parthenopenque DEO pariter sociaeque Themisti
Sacratam haud quicquam bello terrebat inani.
Hanc ubi Pax tandem ruptis compagibus, extra
Mcenia prorumpens muris detrusit ab altis,
Et saevas hominum monitis compescuit iras:
Ipsa dolens fortes animos, affuetaque bello
Pectora segnitiae turpi torpescere luxu,


page 219

Et tot devictis nullos agitare triumphos
Hostribus Heroas, natasque ad proelia gentes,
Sollicito tales verfavit pectore voces:
Ecquid agami rursum dominos irrisa priores
Experiari vererumne petam nemora invia Boium,
Quos ego sum toties olim sectata rebelles,
Ausoniasue iterum terfas, atque ultima Maurum
Regna sequar? quia ne auxilio iuvet ante levatos?
At male apud victos nostri stat gratia facti.
Quis me nunc toto dum Pax viget inclata mundo,
Irrisam atcipiet? nescis heu nescia quam te
Improba segnities temnat damnetque sub Orcum.
Sed nondum causae irarum, bellique cruenti
Deficiunt laesis: manet alta mente repostum
Caesaris inceptum, captique iniuria tanti
Principis: Hassiacas qui quondam aequata per urbes
Iura dabat pro causa novi iustissima belli
Nascitur. Eoquid ago? quid sto? quid stolida cesso?
Mauricium Turma Comitum stipata meorum
Insequat et quos Parthenope Pax urbe repellit,
Rursus agam campis atque arma capessere cogam.
Haec ait et dextra celeres ardente quadrigas.
Corripit et mediis innare licentius auris.
Carbasersque Ducis tentat succedere castris.
Et iam mane novo pulsis Aurora tenebris
Eminus in roseo lucebat Iutea curru.
Cum Dea Mauricii subter tentoria venit.
At dudum stratis Herus excitus ab altis
Per medias equitumque manus peditumque maniplos
Ibat et ingentes suspenso in pectore curas
Versabat tacitusque animo secum ipse revolvit
Euentus rerum varios, turbasque futuras,
Cui Dea sese istis ultro fert obvia dictis,
Blhnditisque meris fluitantem inflectere mentem
Inchoat: ô Mysum fortunatissime, quis te


page 220, image: delc0220

Invadit tacitum dolor! in te cuncta potentes
Ora ferunt populi, Latiusque ante omnia Caesar
Te timet et cuncti, quotquot Germania dives
Educat, Heroes, multum te posse fantentur;
Praecipue Soceri Hassiaci quem Caesar in oris
Detinet Hesperiis, precilius neque flectitur ullis:
In te unum penitus Domus in clinata recumbit.
Proh dolor! occubuit, longaevo exhausta dolore,
Chara Socrus, chari non immemor usque Mariti.
Cetera qui iaceant tanto divulsa tumultu,
Quique modo exspectet Socerum gravis exitus, et quid
Tentet adhuc Latii rabies saevissima scorti,
Nota tibi et Soceri doluisti saepe dolore.
Ergo age solue moras; cur oblanguescat honesti
Insita vis animi tendensque ad fortia virtus;
Curcapto Caesar sceptro dominetur iniquo,
Et toties adeo te spe deludat inani?
Rumpe moras tenues Soceri res eripe letho,
Atque ipsum in patriam devicto ex hoste reducas,
Certe hunc Romani placata Caesaris ira
Eripere, et patria reducem deponere terra
Rurus, ut indigetes populos ditione teneret
Pollicitus. Quae te iam nunc sententia vertit?
Hoc ipse infaustam sortem fatumque sinistrum
Solatur, certam sponden, sibi corde salutem.
Ast eadem fortuna virum iam quatuor annos
Insequitur, quis erit lugendi in carcere finis?
Mysnica nobilitas, si rite audita recordor,
Fridericum malas ad morsum dente serenas,
Campis e mediis medioque reducere ab Hoste
Eualuit. quamquam nemo fulgentibus armis
Instructus nullaeque a cies tenuisque virum vis.
At tuus ille Socer tot tempesta tibus actus
Fortunae infandas (infandum) unius ob iras
Plectitur, et longe patriis disiungitur oris.


page 221

Haec promissa fides? Sic ipsum in sceptre reponis?
Haec Andreia: sed haec bellis exercitus Heros
Contra infert: Memini et nimium meminisse necesse est,
Caesar ut indigno Socerum mihi carcere dudum
Detinet, et monitis, monitus parere recusat;
Non sic pollicitus; verum qui casus agat res,
Incertus certum est, et quo discrimine tandem
Bella cadant, Patrui me sors indigna Ioannis
Admonet et multis docet experientia terris
Cognita. Sed iustae demum Victoria causae
Annuis, et dura meritum virtute tropaeum
Porrigit: ipse DEUS pariter matoribus ausis
Annuit et praefens rebus succurrit egenis;
Si quando Pietas summi dux praevia caeli,
Et Phemis et virtus iustis defenditur armis.
Illa sub haec: Nihil addubites, timor omnis abesto;
Fide DEO dextraeque tuae, fidasque phalanges
Quae tibi sunt comites, latis circum spice campis;
His fertusque animo certum praesume triumphum,
Ipsa adero et tua si fuerit mihi certa voluntas,
Cum socia Fortuna avidos audentior hostes
Aggrediar casus et in te complectat in omnes
Assistens dextramque regens et pectora firmans.
Sic aitat contra breviter Dux talia reddit:
Srat conferre manum fixa haec sententia menti est,
Insignem pietate virum, neque laudis egentem
Patriae tandem tantis arcere peric is;
Ulciscique dolos fraudesque ultricibus armis;
Audendum est aliquid quo quis se tollere ab ima
Possit humo et clarum beliando acquirere nomen.
Ecquid enim praeter magnum et memorabile nomen,
Cuncta virum vivens ducendo saecula vincit?
Haec ubi dicta fugit visumque Andreia relinquit.
Ille s d Hedeccum celebrem felicibus ausis,
Ad sese vocat. et, quae sit fententia menti,


page 222, image: delc0222

Explicet. et quanam id sieti ratione vel arte
Posse putet, breviter do ceat, remque ordine pandat.
Exin continuo, belli iam certus, ab Urbe
Conductas peditum mandat deducere turmas,
Iuratamque fidem solitis dimittere signis.
Sed tamen has iterum fictae sub imagine causae
Conscribat pacto fidei sibi foedere iungat.
Is data iussa facit: muros ac tecta relinquit
Protinus, et latis abiens exercitus agris
Progreditur: Dux ipse simul Mauriciusgna
Saxoniam et Veneris pacatam deserit Urbem,
Mysigenumque petit terram Dresdamque, revisit,
Multaque dissimulans prudenti in pectore secum
Arma parat, taciteque suos sese armat in hostes.
Interea Alpina procula regione regressi.
Quos ad Caesariam nuper demiserat aulum.
Legati responsa ferunt: nihil omnibus actum
Tantorum Heroum monitis, nil verba nec aurum,
Nil magnas valuisse preces nihil usque regando
Caesaris irati durum mansuescere pectus,
Multa catum simulare, suoque effingere causas
In cerebro, et validis omnem spem ponere in armis.
Concitus ingenti Princeps Mavortius ira
Indignatur; amorferri, bellique cupido
Ardescit magis atque magis ceu flamma sub unda
Abiete tecta diu tandem perlapsa sub auras
Vi magna subito contendit ad aethera, et ignes
Cum sonitu glomerat: fluit igneus amnis, et ater
Euolat ad summas picea caligine fumus.
Tum vero belliare; viae iam certior intra
Fridbergam nivei gesuidam ubertate metalli,
Nobile concilium vocat huc primosque suorum
Imperio accitos aulae intra limina cogit.
Illi convenêre fluuntque ad moenia plenis
Nota viis. Sedet in medio Mavortius Heros,


page 223

Quid straut his coeptis, et quaefiducia Martis;
Et quae causa rei, quoque in discrimine perstet
Teutona libertas, edisserit ordine longo:
Consilium simul et simul auxiliaribus armis
Succurrant petit et magnum testatur amorem,
Ast illi primo tremere et formidine coepti
Ambiguis trepidare animis, secumque potentis
Caesaris imperium, et cum numine maiestatem
Coniunctam ingenti dubia perpendere lance,
Consensere omnes tandem. sententia cunctis
Una sedet, placet arma sequi placet ocius hostem
Obruere incertum subitoque invadere bello.
Ex hec iam magis atque magis manifestius ardent
Mavors et Bellona sequax: Mysinea iuventus
Guadet inire aciem, sonitusque audire turbarum.
Quin etiam Ducis imperium, monitusque secuti
Evariis coeunt in moenia meonibus una,
Quotquot amor Martis, laudisue immensa cupido,
Aut magni spes magna lucri virtusue magistra
Exciit, et belli molem succedere iussit.
Concurrunt coeuntque atque arma arma arma requirunt,
Cuncta crepant et cuncta strepant crepitantibus armis,
Est regio attiguis Mysum conermina terris,
Terra exculta ferax farris glastique virentis.
Tyrigetae Scythici digressi a litore Tyrae.
Insedere solo, atque hic pingues vomere sulcos
Exercent. largis et messibus horrea complent.
Hic tum bellipotens totis exercitus agris
Adventum magnc Ducis exspectabat amore
Tandem huc Mauricius secum lecto comitatu,
Omnibus exactis, Mysum referebat ab oris,
Commendans Fratri Augusto scepttumque Solumque,
Exhortansque suos longo sermone colonos,
Ut placida interea compacti pace quiescant,
Nec magno imperio Fratris parere recusent.


page 224, image: delc0224

Ipse suis comitatus abit, sociisque propinquat,
Qui simul aspexere Ducem procul adventantem;
Laeticia plausuque fremunt, ipsumque secundis
Excipiunt votis, confertoque agmine obumbrant.
Exoritur stridorque virum, atque hinnitus equorum;
Non secus ac aestate nova si quando furentum
Aemenapum gentis fetus educit adultos:
Omnes conulitant regemque insueta frementum
Certatim circumsistunt, magnoque feruntur
Murmure sub laurum et pedibus per mutua nexis
Examen subitum ramo frondente residunt.
Vererat et placidae Zephyris spirantibus aurae
Lenibant fugientem hiemem montesque per altos
Undiquen xaestu Solis resoluta fluebat;
Floraque per riguas incedens fiorea valles
Omniparam vestibat humum florentibus herbis;
Ergo Mauricius ventos spirare secundos
Agnoscens, tempusque videns instare cupitum
Actutum molitur ister sociosque maniplos
Secum Tyrigrtum cultis educit ab oris,
Et per Nariseum fetos multa abiere montes,
Per Francumque satis vernantes vitibus hortos
Acceserat cursum simul hic socia agmina iungunt
Albertus multis momratus Marchio terris,
Et Captum oboles Genitorem ultura Philippum,
Ante annos animumque gerens curamque senilem.
Nuila mora est pergunt, fugiuntque, ruuntque fluuntque
Rheni more citi qui per cava saxa volutus
Heluetiae tandem praerupta e rupe deorsum
Proruit et summo spumas subiectat Olympo
Cum strepitu crepituque: fugit perterrita Nais,
Horrescunt omne; Nymphaque et Oreades omnes.
Urbs est augusta Augustam dixêre priores
Dives opum varium variisque habitata colonis,
Lascivisque Italis, suetis que ad proelia Gallis.


page 225

Hîc quondam septus Procerumque Ducumque corona
Contra Romani portenta immania Scorti,
Reiligionen. iterum revocatam in luminisauras
Concretae vacuam virosa adspergine labis
Defendit diva fretus virtute Melanchthon.
Huc tendunt, celerantque viam circum supraque
Undique circumdant muros; sonituque tubarum
Attonitos terrent cives, clademque minantur,
Ni dedant portasque ipsis et moenia pandant.
Quid faciant? urbem dedunt et moenibus hostem
Accipiunt iusstque argenti multa talenta
Persoluunt, dextraque fidem spondentque voventque.
Interea tanri praenuntia fama tumultus
Alpinos celeri montes traiecta volatu
Moenia montani ingreditur montana Tridenti,
Multa infecta minans: magnum impendere periculm
Vociferans: mox mox ait, improbus irruet hostis,
Omnia vasta dabit, ferroque excindet acuto
Vertice tonsorum genus execrabile Fratrum.
Exoritur passim, totaque vagatur in urbe
Terror inanis iners humanaque corda fatigat;
Qua se cumque suis fert Fama volatilis alis;
Hac metus et subito subit, et formidine coeca
Exterret panidas mentes. gelidusque repente
Civibus indigenis coit in praecordia sanguis.
Diffugêre omnes capti formidine Patres
Turrigerique cuculligerique galerogerique,
Qui tum concilium de relligione, frequenti
Concessu, aulai in medio splendentis habebant,
Soliciti, ne fama Papae, et furtiva potestas
Concideret, tenues aut expiraret in auras.
Verum ut per cunctas iterum increbresceret oras
Prisca superstitio vanis devota deastris;
Quîs modo quîs nudum divo sine numine nomen.
His ut fama fugax patulas pervenit ad aures,


page 226, image: delc0226

Diriguere in omnes, totaque ex urbe ruentes
Agmine conferto, fugiunt tutosque receptus
Italia in magna quaerunt, timor anxius intra
Ossa fuirt. praesentem oculis ostentat et offert
Essigiem mortis horrescuntque omnia circum.
Mauricium absentem absente; spectantque timentque,
Conscia mens scelerum variorum ardescit, et intus
Intremit, et magno cruciata dolore fatiscit.
Qualiter amplivagas enata sub aetis auras
Populus horrisono tremit et cum murmure nutat
Vertice supremo. et foliis strepit incita cunctis:
Si quando Zephyri domu: intonat horrida nimbis,
Hippotadesque hiemem gelidis effundit ab antris.
Talis erat facies Patrum quis curatueri
Thaidis Ausoniae sedem infandumque lupanar,
Moenia cum fugerent saxi, fundata Tridenti.
At gens Alpinos pastim disperga per agros
Arma manu trepidi poscunt, rapit arma iuventus
Tyrolis operata iuges, mens omnibus una est
Venturum ex patriis detrudere finibus hostem,
Mauricii interea vevis exercitus aruis
Progreditur, nievosque petit velociter Alpes:
Alpes quis natura sagax, velut obice iacto
Tentoniae atque ltalûm fines disceruit et oras.
Pro se quisque ruunt, omnes simul una rapit vis,
Omnibus unus amor stricto decernere ferro,
Ulcisci patriam libertatemque tueri
Germanam et tantum Germano nomine dignam.
Nec scopuli nec saxa illos rupesve supinae,
Non salebrae clivique viae atque obiecta retardant
Flumina velioulas fluctu voluentia naves:
Prorumpunt palmamque sibi praedamque futuram
Concipiunt animis, et spe pascuntur amica.
Ventum erat ad rupes, ubi meta angusta viarum
Panditur, et longa valles ambage perimas


page 227

Ducit iter, callesque ostendit euntibus arctos.
Hîc monitu Regis Gallûm: qui miserat ist huc
Legatum virtute gravem, linguaque potentem,
Ocyns indigenas populos invadere coeptat,
Vique aperire viam tentat, quo tutius urbem
Corriperet qua tum Caesar consederat hospes.
Exploratores idicrco ex agmine toto.
Deligit emissisque sagax haec praecipit Heros:
Qui teneant aditus populi quis robur iisdem,
Quae natura habitusque loci. quiva forte patescat
Semita, perlustrent sociisque exacta reportent.
Illi abeunt, obeuntque avido procul omnia visu.
Et Ducibus referunt: hinc atque hinc undique claufas
Obsedisse vias hostes, et milite cunctos
Obsedisse aditus longam considere montes
Praeruptos circum iuvenumque virûmque cateruam,
Quos ardor simul unus agat, trahat una voluntas,
Germanos patria venientes pellere terra.
Talibus auditis Dux ipse ducesque minores,
Concilium inter sese agitant et plurima secum
Consilia expendunt, qua nam ratione vel arte
Turbari possint acies, valloque repelli.
Tandem alios iterum condenso ex agmine lectos
Ire placet qui delapsi ad tentoria quosdam
Corripiunt, medio captosque ex hoste reducunt.
Hi quaesiti omnem rationem artemque nocendi
Hostibus expediunt, et multa incognita narrant.
Tum vero variis fulgens exercitus armis
Procedunt positamque alto sub monte Fiessam
Vi capiunt, capiunt captis cum civibus Urbem.
Quam proprio veteres dixerunt nomine Rutam,
Montibus occlusam circum nemorumque renebris.
Nec satis: at quoniam faciem Fortuna serenam
Ostendit semel, et prima Bellona labori
Afflavit faciles auras, facilemque favorem:


page 228, image: delc0228

Una omnes pergunt, vegetos Labor impiger artus
Impellit, vehemens intra praecordia feruet
Martis amor procul omnis abest timor, unus et omnes
Impetus acer agit: omnes curruntque ruuntque
Ocius Aeolio Borea vel trigide saeva.
Est curuo anfractu Rupes altissima visu,
Alpibus in summis pendentibus undique saxis
Horret utrumque latus tenuis quo semira ducit,
Angustaeque ferunt fauces aditusque maligni
Hanc super immanis supremo in vertice saxi
Arx, vasta, et praecelsa iacet, quam nemo priorum
Oppugnare armis, summaque evertere opum vi
Eualuit: cunctos facies horrenda deorsum
Pendentûm scopulûm primis absterruit ausis.
Primus ad hanc aditum nota regione viarum
Quaesiit, et fatis felicibus expugnavit
Mauricius nulli veterum virtute secundus.
Ipse animo fidens pedites immittit, et ultro
Prima petit primo fata propugnacula fronte,
Unde per anfractus arctos via tendit ad arcem.
Huc manus irrumpunt iuvenum, portisque propinquant,
Eit via vi cunctos labor unus agit, labor omnium
Aestuat in manibus: toto de corpore stillat
Sudor, et acrias vapor evolat ater in auras.
Insultantumuros adeunt, portasque revellunt,
Et vigilesprimo custodes limine caedunt.
Firfuga diffugiunt reliqui, tutosque receptus
Arce in suprema quaerunt: ast ocius omnis
Insequitur pubes, profugisque tenaciter instant,
Ignotas peragrantque vias, duibiasque pererrant
Ambages: donec serentum accommoda tandem
Ostendit Fortuna locum, quo tutius Arcem
Corripere, atque hostes muris extrudere possent.
Classica iamque sonant: tara antara pangere cantum
Incipit; aspirant cum rauco tympana bombo.


page 229

Cuncta crepant et cuncta strepunt, et cuncta reclamant,
Bombum bombi omni crebrescunt undique campo
Clangor, et horrificus tenues discurrit in auras.
His magis et magis ardescunt furere et fremere omnes,
Et recta invadunt telis hostilibus Arcem.
Pars aditum quaerunt Taclis adscondere muros,
Qua rara est acies, nec tam declivis hiatus.
Ast alii ignitas et iniquo pondere glandes
Cannis emittunt creperis, et fulmina spargunt
Horrida, Castello sizibitam minitantia cladem.
Fit Sonitus: tremuere ferae, rremuere per Alpes
Fauni monticolae, Nymphaeque e fontibus ortae,
Euolat ad caelum densa caligine fumus
Eripiens oculis lucem, solemque micantem,
Sulphureisque atdet circumfluus ignibus aether.
Ast illi trepidare intus, frustra que malorum
Velle fugam, erumpunt portis, seseque pericio
Iam iam impendenti furtim subducere tentant.
Sed fraus nulla valet furto laetantur inani,
Instant ardentes Mysique, et Saxona pubes,
Excipiuntque ipsos profugos, manibusque prehendunt,
Et secum abducunt, captos et carcere fernant.
Verum aliis quibus aequa magis Fortuna secundos
Afflavit ventos, mediis et hostibus, una
Aufugiunt et tuta petunt arcemque relinqunt,
Obliti dextraeque datae, dominique verendi.
Ac velut Alpinis annosam in montibus ornum,
Quam super imposuit dulces cornicula nidos,
Cum ferro Incidunt longisque securibus ipsam
Eruere agricolae certanthinc ocius ales
Auolat, et nidos et stirpem deserit altam:
Haud aliter liquere suam cum moenibus Arcem
Assueti multos illam servare per annos,
Praesidium speculamque loci, tutamen et ingens,
Teutoniae unde queat prohiberi finihus, hostis,


page 230, image: delc0230

Exterus, et longe clades ventura videri.
Mauricius, Sociique duces fortesque manipli
Milite depulso muros Arcemque subintrant
Confertim, et summas victricia signa per auras
Turribus et altis pandunt qua Caesaris arma,
Caesaris et dio Signa insignira Leone
Armigerique Iovis modo colluxere, relucent
Iam modo cum geminis Rutae de flore Corona,
Ensibus apparentque nigri flavique colores,
Quis gaudet VVitil indigenae gens inclita factis,
Salue terque vale Mysum fortissime gentis
O Henriciade fama super aethere vivens:
Quis mihi sufficiet tantas in carmina vires.
Ut summo meritis Caelo te laudibus aequem,
Et satis, Herculeae celebrem virtutis honorem?
Alcides toto sama iactatur in Orbe,
Vastum, horrendum, ingens, magnis qui viribus Antrum
Praedonie Caci radicitus extirpavit.
Vivit adhuc passimque viget post funera Virtus
Martia Pelidae qui Troiam evertit et urbes
Perdidit Boo plures sub Sole iacentes:
Atque vis digna tuis praeconia laudibus addet
Maurici oaeternum Mysneidos oranemntum?
Milite tu fido fidens animoque virili
Fretus inaccessam, salebras per, et invia, Rupem
Laetus adis, Arcemque capis, quam saxea circum
Moenia, et e solido firmant fundamina saxo,
Vis ut nulla virum, non ipsi excindere ferro
Titanes valenat, licet illis brachia centum,
Centenaeque manus, manibusque sub omnibus arma.
Salue terque vale divi certissima Martis
Progenies, mihi si vena de divite Vati
Carmina sponte fluunt, mihi si non laevus Apollo
Cominusarridet, patulas et vellicat aures:
Si mihi, si merito circum mea tempora laurus


page 231

Frondet et Andaeum non irrita cura Maronem
Rite sequi insultat genio mentemque fatigar:
Tete Mauricium, tuaque inclita facta nepotes
Laevi insculpta cedro. et cannis cantata canoris
Usque legent, bibulisque! bent simul auribus illa.
Iam vale et aetheria ducas super arce triumphos,
Heroes inter Sanctos, Caelique Quirites,
Oblitus sortisque vagae durique laboris.
Rursus at interea medias invecta per auras
Nuntia Fama ruit per inhospita Saxa, per atras
Syluraum tenebras et depressas convalles,
Amnes et rapidos pernice supernolat alâ,
Impatiensque morae subito superastitit Urbi
(Qua Pons trans Oenum celerem transportat et urbi
Nomina nota facit) mediaeque illabitur Aulae
Continuo, qua tum Caesar Romanus agebat.
Et fortuna fuit, tectis tum Caesar in altis
Carpebat placidam placida sub nocte quietem,
Ad quem fama loquax ultro his est vocibas usa:
Tune potes tantosub casu ducere somnum
Caesar, et ignavae noctem indulgere quieti
Securus tanto tanti discrimine belli?
Ah nescis spes magna tui et fiducia Regni
Arx excelsa ingens Erebergum subiacet Hosti
Mauricio, armatae duicta et capta cohorti.
Necsatis: ipse etiam tantis audentiotosis
Agmine iam toto propere: deferturid urbem
Excisurum Arcemminitans ignique daturum.
Non fugis hinc praeceps dum precipitate potestas,
Omnia mox turbae turbati, urbemque videbis
Oppugnari armis, hostesque ad moenia ferri.
Eia age rumpe moras, teque ist is eripe fatis
Iam modo Nam satius praesentem avertere casum
Prudenter, certamque fuga affe ctare salutem
Quam sese incautum mediis in serre periclis,


page 232, image: delc0232

Et medios vitam vix defensare per hostes.
Sic fatus subito Nocti se immiscuit atrae,
Et totam implevit magnis terroribus urbem,
Magnus ubique pavor tremere omnia visa repente
Pectorque, et mentes hominum, Caesarque Latinus,
Ipse metu et tanto rerum molimine fractus
Corripite thalamo corpus. Sociosque fatigat:
Praecipites vigilate viri, quid stertitis, inquit,
Hostis adest, agitate fugam, celer imminet hostis,
Festinate fugam, mecumque ascendite naves,
Soluite vela citi, tortosuquee incidite funes
Ocius, et mecum trans Oeni flumen amoenum
Trailcite et saevas Mysorum evadite dextras,
Dixit, et ex aula rapidum decurrit ad amnem
Cum sociis et fratre suo navemque subintrat:
Idem omnes simul ardor habet, rapiuntque ruuntque,
Moenia desernere: secundo flumine tranant
Oenum velivo sum, et recto se limite vertunt
Villicum versus: fugientibus applicat alas
Praecipites ter ror: metus undique et undique terrox
Insequitur pavidos, tutisque e sedibus arcet
In terras alias alio sub Sole repostas.
Tantum Mauricius valuit, tam magna potestas
Mysigenae fuit Herois quem numinis instar
Semidci timuere viri timuere potentes
Teuteniae reges: Caesar periertitus ipsum.
Caesaris et Frater, boiûm Rex inclitus ipsum,
Fertimuit graviter: tam vivida pectore virtus.
Tantaque Maiestas se prodidit ore sereno!
Hos inter motus lenta dimo tas ab ira
Caesar, et his tantis bello ium Concitus orsis
Mitescit tandem et Marti diffidere discit.
Accipit in captos animum, mentemque benignam.
Sicque edeo inceptat se cumqueita corde volutat:
Desine iam tandem sine mque impone dolori


page 233

Quid iuvat ah tecum tot iam retinere per anros?
Abductum procule Patria Regnisque paternis
Iano-Fivericum Imperii qui saepius ensem
Praetulit, et facilis rebus succurrit egenis.
Ipse eriam illustri, praeclaram a sanguine stirpem
Ducit avis tavisque potens, generosaque Regum
Progenies, si prima domus repetatur origo.
Ipsum etiam toto Germania maxima tractu
Assidue coluit magnoque affecit honore.
Poenarum exhaustum satis est satis ipse superque
Failacem expertus diuturno in carcere Sortem.
Sat nemesi Themidique datum: nunc illa quiescat
Ultrix vis animi, procul omnis corde recedat
Ira, loco rigidi dominetur gratia iuris
Exeat ad mysos redeat patriosque penates
Et dulces Natos simul, uxoremque revisat
Rursus et ereptos populos sibi Marte reposcat.
Ecquid enim moror, et quidnam inclementia mentem,
Ulterius distentat, adest qui vindicet, ecce
Ingruit et nostros invadit milite fines
Caesaris haud quicquam veritus venerabile numen.
Aspice Mauricius, quo non felicior alter
Tendere tela manu: atque hostes superare feroces.
Ingenti ingentem nobis parat agmine cladem,
Vique auferre studet, manibusque abducere nostris
Germanos, quos ante Duces nova bella moventes
Vi cepi sceptroque meo parere coegi.
Hosne mihi eripiet tantone ipsi exicta facto
Gloria perpetuam pariet persecula famam,
Famam augustam, illustrem atque indelebile nomen?
Et contra nistri maiestas enthea sceptri
Desinet, et veterum morietur gloria rerum,
Quas Terra pelagoque procul feliciter olim
Plus ultra Alcidae progressus ad astra Columnas,
Exegi tremulis caeli mirantibus astris,


page 234, image: delc0234

Qua praetenta iacent spumosis sytibus arua.
Quaque suo veniens Gallus ditione propinquas
Insabriae saevis urbes male terruit armis,
Non patiar nostri quicquam decedere honori
Nom inis: at potius nostra prior exeat aula
Liber, ovansque suas sese convertat, ad auras
Protinus, et dudum sperata pace fruatur,
Coniuge cum casta, quae me per vota precata est
Suppliciterque viro veniam persaepe petivit,
Exeat, et iam nunc decedat carcere liber,
Exeat, haec summa est, haec stat sententia menti.
Sic fors sponte sua coeptis desistet iniquis
Mauricius: neque spem tantam in victricibus armis
Ponet, nec tantam praesumet pectore laudem
Dimisso Duce, quem mihi sic abducere sperat.
Exeat, et patriam Iano-Fridericus ad urbem
Cum plausu redeat: diuturno et carcere liber
Exeat: haec summa est haec stat sententia menti.
Haec ait, ac Fratrem Fernandum accersit. et ipsi
Ordine cuncta refert, et cuncta retexere mandat
Capto audita Duci, libertatemque petitam
Speranti spondere, dataque addicere dexitrae.
Hortus in Arce fuit summa laetissimus umbra,
Plurima qua passim ramis felicibus arbos
Surgit humo et vario fetu cumulata gravescit
Laurus hic teneras et amantes slumina myttas,
Hic corylos dulcesque pyros, malosque virentes
Ingentem terra videas attollere Silvam
Hinc atque hinc pulchro digesti ex ordine vites
Frondea complexu foliorum utnbracula texant.
Parte alia variis vestia Rosaria vernant
Floribus, atque rosis et mu ticoloribus herbis
Nardus ibi bellique comant lychnisque decora,
Pallentes violae, foliisque amaranthus amaris
Ocymus, et flavo Chrysanthema tincta colore,


page 235

Et flores alii Tellus quos Itala tractu
Educaromniparo; Florae sacra dona benignae.
Hoc horto primum nova res oblata dolorem
Heniit Heroi Eusifero, et sperare salutem
Iussit, et afflictis melius considere rebus
Hic etenim Horûm Rex invictissimus ipsum
Fernandus dictis ita compellavit amicis:
Salue terque vale; Dux illustrissime quondam
Saxoniae. Mysumque et Tyrigentûm priscorum.
Ambiguis fortuna rotis, et turbine coeco
Fertur, et ancipiti nunc hos nunc occupat illos
Progressu atque iterum nunc hos nunc deserit illos,
Tu testis, Te Sors fatis agitavit iniquis,
Casibus implicuit dubiis. Regnoque paterno
Expulit et Fratri victum subiecit, ut omne
Exigeres septus circum custodibus aevum.
Nec tibi post eslet Patriam spes ulla videndi:
Ast aliter visum Fratri cui gloria stirpis
Cognita Saxonicae et proauûm pia facta priorum,
Qui non ignarus Martis, Sortisque sinistrae
Multiplicisque mali miseris succurrere novis:
Ergo age mitte metus omnes liberrimus esto
Caesaris indultu, ad dulcesque revertere natos,
Et cape depositas, regni moderamen habenas
Rursus, et im perita populis velut ante, patritis.
Haec tibi erunt studia adversis desuescere bellis,
Caesaris et toto venerari pectore numen.
Promissam servare fidem vitamque per omnem
Emeriras tanto pro munere soluere grates.
Dixit. et amplexus dextram de more, Cycnaei
Summa ferit capitis signoque hoc foedera firmat.
Talibus Austriadae dictis Dux Saxonus imo
Ora tenet defixa solo, atque immobilis haeret
Intentos voluens oculos neque reddita tantum
Libertas movet aut patriam spes facta videndi;


page 236, image: delc0236

Quantum Semidei clementia Caesaris ipsum
Commovet et tacita mentem dulcedine mulcet.
At tandem geminas tollens ad sidera palmas
Incipit, et talis effundit ad aethera voces:
O quem Te memorem Caesar! namque haud tibi vultus.
Mortalis neque mens hominem arguit; aut Deux extas,
Aut Heraclidûm veterum desanguine cretus.
Quid merui immerito quaenam indulgentia tanta
Obvenit: unde mihi lux haec tam clara favoris
Offulget? Tunamque meos miserare labores
Omnibus exhaustum me casibus, omnium egenum
Libertate beas, rursumque in Sceptra reponis,
In solimque locas; dignas persoluere grates
Non opis est nostrae Caesar neque, quicquid ubique est,
Gentis Saxonicae toc tempestatibus actae
Hactenus atque tuo solitaese opponere sceptro.
Iova tibi siquid pietas sintera meretur,
Siquam diva tenet caelo clementia laudem:
Praemia digna ferat, vircsque subiade ministret,
Bellorum ut tantos valeas compesere fluctus.
Ante pererratis utriusuis patribus Orbis,
Aut Saxo Euphraten bibet aut Babylonius Albim:
Quam rantum exstinguant secura oblivia factum.
Fidus ero neque mî quisquam persuadeat unquam
Promissam violare fidem, frustraque deinceps,
Caesare cum domino vana contendere pugna.
Dextera pignus erit pacti; nihi maxima rerum
Verboriumque fides fuerit, dum Spiritus artus
Hos reget et circumstabit praecordia sanguis.
Haecfatus dextram Fernando iungit, et una
Caesaris ad sedem recto se tramite confert.
Scilicet hoc iterum libertas integra poscit
Iano Fridrico cessir; verum ipse benigni
Caesaris immenso mentem commotus amore,
Sponte sequebatur, tamen, et quascumque per oras


page 237

Contendebat iter Caesar, comes ibat eunti,
Tanti ardoris erat pietas in pectore vernans
Se gratum praestare animo studiisque paratum.
Iamque fere ternos perfecerat ordine menses
Titan aestivos expirans igneus ignes.
Decursque cito Librae tendebat ad Astrum
Erigonen fugiens. cunctis pomifer hortis
Autumnus cornufundebat divite dona.
Et tum concilium magnis de rebus agebat
Caesar in augustis Augustae moenibus urbis.
Hîc tandem Princeps excedere Caesaris aula
Ardet, et inde domum post facta exhausta reverti,
Cogit amor verus patriae, atque immensa cupido
Uxorem caram, carosque revisere natos.
Ergo in conspectum placidise Caesaris offert
Laetus, et haec laeto coram sermone profatur:
Maxime Teutoniae Victor, quo sospite numquam
Resequidem Imperii fractas aut regna fatebor,
Nobis pro tantis meritis, et nomine tanto
Exiguae vires; nec si mihi ferrea vox sit,
Nec si sint linguae centum, sint oraque centum:
Omnes donorum formas nomerare tuorum,
Omnia virtutum percurrere nomina possem,
Quîs Te Iova potens reliquis ex omnibus unum
Exornavit, io, Titan velut aureus Orbem
Claris irradiat radiis, et lampade lustrat:
Sic tu proiceres iubar omnibus Orbis in oris,
Et totum hunc mundum virtutibus illustrares.
Ipse equidem tanti testis sum Numinis, ipse
Expertus loquor; ut te cura remordeat isthaec,
Parcere subiectis, et debellare rebelles.
Tu mihi quodcumque hoc capitis, tu sceptra, meamque
Restituis sedem, rursumque in regna remittis,
Tyrigetûmque facis veterum, Mysumque potentem.
Ecquid (io) meritis reddam pro talibus usquam?


page 238, image: delc0238

Nil equidem video; tuus ô Romane, quod optes
Explorare labor, mihi iussa capessere fas est.
Haec ubi dicta; manum dedit et superaddidit ultro
Cum gemitu: Salue aeternum mihi maxime Caesar,
Aeternumque vale, multos extende per annos
Vitam felicem, et per tanta pericula iactum
Tandem grata quies. et pax optata sequatur.
Aspiret Deus et senii hoc in limine primo
Protegat, et casus te concomitetur in omnes;
Ut sub te magis atque magis Germania crescat,
Innumeris erepta malis, et libera bellis,
Utque tuis Pax fota alis argentea passim
Floreat, et Latii maiestas enthea Regni
Immensum capiat feliciter incrementum.
Haec Ioannides digressu dicta supremo
Fundebat corde ex imo suspiria ducens.
At Caesar contra verbis ita mollibus infit:
O ingens nostri spes, et fiducia sceptri
Ioannes Frideruce satis tua cognita virtus
Altius aetherias iam dudum eluxit ad arces:
Si quid parte mea studii promittere possum,
Quod fieri verbis, factisque potest praeclaris,
Quantum animus viresque valent, in te omnia certe
Constabunt, et si qua viam fortuna recludet,
Imperio et veteri te restituemus honori.
Sic ait, et dextram dextrâ coninngit, et ultro
Subicit: ô tatii princeps clarissime Regni
I, precor, et posthac melioribus utere faris:
I, precor aeternumque vale, tua splendida virtus
Splendescat magis; et magna in praemia ducat.
Vive diu felix, longis liberque periclis
Longaeuâ moderare tuos in pace colonos.
Hocprecor, hoc dextro firmet Deus omine votum.
Talia dicta refert seque in penetralia tecti
Interiora refert: Ast ille egressus ad aedes


page 239

Hospitii tendit gressum, sociosque requirit
Exhortans, cogat sua quaeque viaeque paret se.
Postera vix summos spargebat lumine montes
Orta dies secum reveheus opera atque labores.
Ipse datum molitur iter laetusque relinquit
Augustae augusto structos e marmore muros.
Olii per campos, qua proxima meta viarum,
Sublimes in equis directo limite pergunt.
At Montem diri (si qua est ea fama) Neronis,
Quam Noribergam melius dixêre minores.
Huc ubi pervencum: venientibus ilicet ingens,
Mandato procerum campis qui fatus apertis
Occurrunt solitoque illos de more secundis
Excipit auspiciis, secumque reducit ad urbem.
Hîc studio effusae matres, et vulgus inane
Invalidique senes, pueri, innuptaeque puellae
Undique circumstant turres, aut tecta domorum
Obsedere; alii portis bipantibus adstant,
Atque Ducem intrantem muros per strata viarum
Certatim adspectant atque admirantur euntem
Attonitis intenti animis; ut mille labores
Milleque pertuierit pro relligione pericla.
Te gerat in facie magnum et memorabile signum
Vulneris, et pietas ut toto eluceat ore!
Hinc se Bambergam recipit, quâ plurima radix
Surgit humo dulci mellis perfusa liquore.
Inde Coburgiacae succedit moenibus urbis,
Et tandem veterum saltus egressus opacos
Tyrigetûm, patriâ laetus tellure potitur,
Aequoreosque attingit agros, urbique propingquat
Vinariae qua tum coniux, Natique tenebant
Sedem quam seri quoque post tenuere nepotes.
Hîc ubi florigeros procul adventare per agros
Transuctos validis sociosque Ducemque caballis,
Turtibus ex altis, vigiles videre ministri:


page 240, image: delc0240

Confestim duro bombardas aere rigentes
Corripiunt manibus, rapramque in fomite flammam
Sulphureo immittunt repletis puluere thecis.
Nec mora; continuo totam, vis ignea cannam,
Persivit, et subito sonor intonat impete facto,
Ac contactu ac anfractu, arcto fractus, et actus
Aures, atque auras atque antra horrentia saxis
Permeat, implicat, involat incitat occupat opplet:
Quo sonitu, tonitruque Polusque Solumque tremiscunt;
Non secus ac quando summo iaculator Olympo
Iupiter ignivomos glomerantia fulmina nimbos;
Horrendo tremuere Salumque Solumque fragore;
Haec super aeria; clangunt planguntque peraedes,
Quorum asprum sonitum reditum, tum cum sociis, cum
Andiit infremere, ingemere undique et undique, ad urbem,
Cum applausuatque ausu hoc invenuque senumque decenti,
Tenderet, atque animis laetantibus exsultavit,
Quondam Saxoniae, quae maxima proximaque axi,
Duxac Lux, Fax et pax, ac Lex Rexque colonis.
Audiit hunc strepitum, crepitumque sonumque tonumque,
Egreslusque fuit silvis Silvanus amoenis,
Visendi studio, tanti quae causa tumultus,
Et cur per totum crebresceret aethera clangor
Campanarumque, et tormentorum ferus horror.
At simul in plano circum tulit aequore vultus,
Ardentes voluens oculos; videt agmine nigro
Iano. Fridricum succedere moenibus urbis,
Vinariae. et laetos venienti applaudere cives
Tt vidit: totum penetrarunt gaudia pectus
Ocius; arbustisque ex omnibus Ocius omnes
Ad se sertigeras Dryades reuocavit, et omnes
Fontes ad gelidos habitantes undique Nymphas.
Ipsae Silvani magnis clamoribus actae
Elatebris improviso frondentibus adsunt;
Quas ita Silvanus verbis affatur amicis:


page 241

Incolumis patriam iam nunc remeavit ad urbem
Iani Fridricus, nemoris qui maximus huius
Cancta tenet, lateque his solus praesidet aruis.
Quae vos ergo putris segnes socordia tardat,
Enthea progenies, mea curaque maxima Nymphae?
Festinate moras, reliquos auferte labores,
Unan imesque omnes animis, et vocibus una
Ingeminate sacrum mellito gutture carmen.
Talia voce refert: illae data iussa capessunt
Protinus; in morem circum circaque, coronae
Quercus sub viridis resident frondentibus umbris,
Suaviter et melos hoc lingua modulanturagresti.

Hactenus luctus satis est doloris
Hausimus; longe patriis ut Oris
Heros abfuit Ensifer.
Iam meri risus redeant in omne
Gaudium mentes redeat, redit, qui
Heros abfuit Ensifer.
Casibus septus fuit inquietis,
Hinc tam en liber caput ipse rursum
Heros extulit Ensifer.
Gloriam Christi, Patriae salutem
Arduis vitae dubiae periclis
Heros praetulit Ensifer.
Iam suâ Victor pietate partam
Perpetem famam, decus et perenne
Heros rettulit Ensifer.
Ingemant diro Furiae sub Orco,
Entheae gaudent Charites Olympo
Heros gaudet et Ensifer.
Infremant fauces Stygis aestuosae
Plausibus plaudit tremefactus aether
Heros plaudit et Ensifer.
Frondeis ornata comis vireta


page 242, image: delc0242

Arborum laeto resonent susurro:
Heros salueat Ensifer.
Floreis Chlaris redimita sertis
Perstrepat totas ita laeta valles:
Heros salueat Ensifer.
Namque per cunctos ubicumque tractus
Firmiter cultum pietatis almae
Heros asseret Ensifer.
Improbum Martis studium cruenti,
Atque conatus Eridis malignos
Heros deseret Ensifer.
Pax, et inunptis comitata Musis
Cecropis cultas peragrabit urbes,
Heros annuet Ensifer.
Faustitas rerum, Ceres, et Lyaeus,
Et Pales agris sua dona spargent;
Heros annuet Ensifer.
Subditi lentis resides sub umbris,
Occinent gratum melos: et benigne
Heros annuet Ensifer.
Haec Dryades Nymphaeque canunt; simul omnia circum
Undique responsant tempe, Vallesque profundae.
At Silvanus ad haec paucis: iam claudite carmen,
Ite redite domum, Silvarum numina, Nymphae
Heros successir muris Arcemque subivit,
Interiusque virûm plausu studiisque faventûm
Consonat urbs omnis, vocemque excelsa volutant
Moenia, et assensu totus circumsonat aether.
Haec ait: At clymphae fugiunt, sedesque revisunt
Quaeque suas. Quare quoque tu defessa labore
Calliopeia tui redeas Heliconis ad hortos.
Tertius exactus labor est, et tertius una
Perfectus liber est; liber modo carcere rursum
Iani Fridricus patriam deuevit ad Urbem.


page 243

LIBER QUARTUS, Ioanni-Fridericidos. Dux sua fata redux, inter convivia, narrat, Et mala, qua vera pro pretate tulit.

ASt Arx interior regali splendida luxu
Instruitur, mediisque parant penetralibus Aula
Auratae reduci convivia debita Patri.
Exoritur magnus spaciosa per atria clamor
Currentûm iuvenum sociosque in tecta vocantûm.
Adstant ardentes Famuli; pars addere flammis
Lactentis vituli tergum, pinguemque ferinam,
Nec non et boscas, turdosque, novasque rubetras:
Pars quoque muraenas, et amantes frigida troctas,
Salmones mullosque, lupos grandesque Cyprinos
Diripiunt spinis, exemtaque viscera nudant:
Pars in frusta secant vastoque lebete reponunt:
Mensas exornant alii, pictosque tapetas,
Et Tyrio expandunt perfusas murice veftes.
Pars mappas tonsisque ferunt mantilia villis,
Appenduntque tholis; patulis promuntque canistris
Artclaboratam Cererem manibusque decenti
Ordine disponunt orbes ex aere nitentes.
Qualis messe viros prima, perspicea rura,
Exercet sub Solelabor: cum farris adultos
Falce metunt culmos autquando grandia taudunt
Obnixi frumenta humeris, aut quando maniples
Imposiros plaustris revehunt flaventibus aruis,
Et sua distendunt cerealiaus horrea donis.
Feruet opus; toto destillat corpore sudor.
Tum vero Senior nato comitatus utroque
Iano-Fridricus simulipse, Aulaeque Senatus
Magnatosque suis atavis, abavisque potentes
Conveniunt, stratoque super discumbitur ostro.
Dant samuli manibus lymphas; pars fercula mensis
Optatasque dapes ponunt; divina Sacerdos


page 244, image: delc0244

Vota canit precibusque Deum compcllat amicis;
Rite secundet ut has epulas ante ora repostas.
Interea phialas auro gemmisque rigentes
Expediunt, iussique ferunt et nectare dulci
Disrendunt, longoque locant ex ordine mensis.
Ingens argentum, argentoque insculpta relucent
Fortia facta vicesque Ducum quos Saxonis aula
Extulit, et summo fama exaequavit Olympo.
Vescitur et Princeps, Proceres vescuntur obeso
Aeripedis tergo Cerui, mulloque trilibri.
Postquam prima quies epulis, et fercula prima
Sustulerant, et primus amor compressus edendi:
Inter se fari, curas et demere dictis
Incipiunt, variisque trahunt sermonibus horam:
Hic quid Turca struat coeptis immanibus; ille
Hispani Gallique refert fera proelia Regis;
Tisiphones alius rabiem rapidumque furorem
Nuntiat, interitumque hominum, pecudumque nefandum
Luget, et ultricem verbis exaggerat iram
Iovae, qui sumat meritas ob crimina poenas.
Et pius interdum paucis interserit Heros,
Quae sanctâ dudum pro relligione tulisset.
Praecipue Nati Iano-Guilielmus, et alter
Iano-Fridricus porrectis auribus ambo
Intendunt, sortemque Patris mirantur acerbam.
Multa super bello rogitant, et carcere multa.
Quin age chare Parens nostro spes reddita Regno
Rursus, et afflictis solus fiducia rebus,
Incipe nunc primaque recense ab origine nobis
Insidias Ditis varias, casusque sinistros,
Fortunamque tuam, totamque ex ordine vitam,
Nam te iam gelidae portat vicina senectae
Omnibus exhaustum fatis et casibus aetas.
Certe haec nos semper memores meminisse iuvabit,
Et nostris eadem memorare nepotibus olim.


page 245

Conticuere omnes, et facta silentia tectis,
Tum Ian-Fridricus senior, cuiplutima mento
Obsita canities placido sic pectore coepit:
O dulces Nati; mea spes, mea magna voluptas,
Solamenque meae requiesque, optata senectae,
Ingentem cupitis me iam renovare dolorem.
O dulces Nati: nostrae spes unica Gentis:
Ingentem cupitis me iam renovare dolorem:
Quo me sors adversa et lamentabile fatum
Impulerint miserum, quaeque ipsa pericula vidi
Et quorum mihi causa fui, dum fortiter hostes
Adversus rabidos verae Pietatis honorem
Defendo, tueorque fidem. Quis talia fando
Cyrcolpum. Lapithumque aut Thracum sanguinis unus
Temperet a lacrimis? et iam vis vivida mentis
Deserit exhaustos artus fessosque labore.
Sed si tantus amor casus cognoscere nostros,
Et mea vos breviter iuvat exaudire pericla,
Incipiann. Secli cum tertius huius, luni
Sub mensis casu extremo, revolubilis annus
Iret, et ete tra virides protruderet herbas:
Me Genirruix Sophiae (genus alto a sanguine Patris
Mechelburg viaci) Iano sociaata Parenti
Nascentemioverum vitalibus intulit auris;
Intulit: at pailo postmorte erepta recessit
Sedes ad siperas tempe sacrata Beatis,
Aciamtummedio signum memorabile tergo
Impressit Natura; Crucem, quae nuntia fati
Extitit adversi do cuit post exitus ingens.
Ex hoc nam vari is me, Sors inimica procellis
Excipit, atque aline. Valiis in sata revoluit.
Nec tulit omnipoen srerum inoderator Iova
In turpi charam luxu taducere vitam:
Sed varios casus, varia et discrimina rerum
Obiecit, duramque crucem perferre coegit.


page 246, image: delc0246

Vix mihi prima genas vestibat flore iuventa,
Cum (nam tum primum Sors indulgere favorem
Coeca videbatur) Regis (atharina Philippi
Filia connubio mihi despondetur habenda;
Hic ubi Francorum Moenus praeternatat urbem.
(Carolus et Fernandus enim, duo lumina terrae,
Affinem sibi me voluere adiungere Fratres.
At modo me vana delusit imaginis umbra
More suo, dubiis Fortuna invecta quadrigis.
Namque ubi me Latii contra fera monstra Tyranni
Concertare vident, penitusque in vifcera lapsum
Lutheri summo delatum ex aethere dogma:
Consilium subito vertunt. Sponsamque iugare
Coniugio renuunt, Regi sociamque potenti
Qui Portugaliam lata ditione regebat,
Effigiesque Deum ficta pietate colebat.
Tanta est humanae levis inconstantia mentis,
Non tam Luna suum propere variaverit Orbem,
Non ita praecipiti volitant cum flamine venti:
Quam cito, Fortuna faciem mutante serenam,
Vertuntur species animorum, et pectora motus
Nunc alios, et nunc alios, aliosque vicissim
Concipiunt, secumque fovent, ex seque remittunt.
At non idicrco mihi spes fuit omnis adernta
Coniugii Cliviae Dux illustrissimus Aulae
Hanc mihi tum tenera florentem aetate Sibyllam
Connubio iunxit stabili, propriamque dicavit;
Ut commune foret rebus solamen in arctis:
Cum qua, bis denis quinisque fluentihus annis,
Exegi vario rerum in discrimine vitam;
Expertus veramque fidem, studiumque colendi
Numini aetherei divino in pectore flagrans.
Exin cum firmata virurn me fe cerat aetas:
Fernadaus; cultis Boium qui praesidet agris,
Pannoniaeque tenet populos, et nobile Regnum;


page 247

Rex Romanorum voluit, Dominusque vocari.
Germanique loco, cunctis dominarier oris
Teutoniae, et secptro gentes frenare superbas,
Quocrca Genitor iam tum maturior aevo
Obtusique pedis morbo vexatus acerbo,
Agripp Imagnam medimittebat ad Urbem;
Ut reliquos inter Proceres, Septemque Virorum
Concilium, atriae pro libertate vetusta
Certarem, non passus uti stata tura statasque
Leges quas Quatus posuisset Cardus olim,
Haec Regis nou tas ausus vio aret iniquo.
At lcet obst terim, verbisque odia incita Regis
Impulerim; tamen eventum Fortuna sinistrum
Attulit, et temere leges elusit avitas
Turrigerum illustri Patrum septus comitatu
Ferdimandus Aquis granum deducitur, atque
Remfico ritu pariter Regnique cororam
Et sceptrum Regni atque insignia cuncta capessit.
Interea iam tunc exhaustum aetate senili
Heu Genitorem, omnis curae casusque levamen
Amitto ioannem; hic me Pater optime Natum
Omnibus obiectum Martis Sortisque periclis
Deseris, et superas felix concedis ad arces;
Hîc ubi se Silvas inter nemorosaque tempe
Exerit Arx duro Suveinizia condita saxo.
Hinc magis atque magis magno Romana paratu
Alecto tacitos bellorum accendere motus,
Caesatis et cunctos irarum effundere fluctus,
In caput excidiumque meum, sociumque meorum,
Quos mihi sancta Fides pacto coniunxerat aequo,
Qua montes inter, curuis sub vallibus extat
Longa laborifexis Smalcaldia culta colonis.
Ipsa Oratores ad me Babylonia Thais
Fraudibus instructos variis ac arte Lotina
Allegat, facies et se transformat in omnes;


page 248, image: delc0248

Fallendi studio saevique ex more Chelydri
Mox nexat nodos, modo squamea terga resoluit.
Cuncta viis tentat variis, et conscia fraudis
Consilia exquirit secum secumque volutat,
In partesque rapit varias, perque omnia versat,
Si qua concordes possit disiungere mentes,
Molirive malum, clademue inferre cruentam,
Et bello nostram funesto excindere gentem.
Concilium simulat, coecasque in pectore fraudes
Dissimulat cunctosque uno iubet ore fateri
Romam Christicolae matremque caputque cateruae.
Heu scelus! heu nimis! heu regnandi dira cupido!
Dira cupido, sacris penitus contraria dictis!
Siccine caelipotens Iousque hominumque Sacerdos
Iussit? an imperii sibi summere iussit habenas,
Vulnificoque suas voluit compellere ferro
Christus oves, quas ipse nefanda morte redemit?
Sceptrigeros eacura viros, Regesque fideles
Adiuvet, his solis rerum est commissa potestas
Defensare pios, et debellare rebelles,
Quis amor et studium castos pervertere mores,
Et placidam saevo pacem turbare tumultu.
Nec Petrus ille, satum quo se mentitur Adulter,
Talis in hoste Nerone fuit: non improba sumsit
Arma sed admonuit cunctos, ut mente sequaci
Iura Magistratusque colant, sanctosque Senatus:
Nec quisquam divo sancitus numine Pastor
Imperitare gregi coeptis immanibus ausit,
Et fratres socios sceptro frenare superbo.
Bella atque arma gerunt, Mavortia pectora, Reges
Queis DEV Somnipotens strictam concredidit ensem.
At vobis numquam veniat tam dira cupido
Regnandi, Christus sancto pius edidit ore.
Ast Antichristus ius omne abrumpit et ultro
Iuvertit fas atque nefas, ac more Tyranni,


page 249

Non dubitat placidos ad bellaque lacessere Reges,
Non ipsos dubitat sibimet subiungere Reges,
Et capiti insultare ferox, furtisque subactus
Ipsorum immanes ceruici infligere plantas,
Heu scelus! heu Stygio non eluctabile fundo!
Talia versanti, et mecum altius expendenti
Semper Romulidum mihi tum suspecta fuerunt
Alloquia, et faciles aditus, nec credere quivi
Pontisicem tantas agitare in pectore curas,
Vera ut relligio toti incresceret Orbi,
Quicquid erat, metui Latios et dona ferentes
Spondentesque merum placido sermone favorem.
Non secus ac Pastorsyluis horrentibus errans
Balantumque gregem nemorosa per avia ducens,
Omnia tuta timet, fruticumque latere sub umbris
Infensos pecorique lupos pecorumque Magistris
Autumat, ac per cuncta oculos loca circumvertit.
Et iam tum mihi permulti crudele canebant
Pontisicis scelus, et taciti ventura videbant.
Nos contra inter nos proprias componere lites.
Condere amicitias, et foedera firma pacisci,
Ac Reges, pluresque Duces, urbesque sacrati
Imperii solito fidei coniungere vinclo.
Nam veluti condenso innexa hastilia fasci,
Vis haud ulla virum potis est divellere dextra:
Haud aliter rigida Bellona armata securi,
Horendum licet ore tonet, non viribus ullis
Vincere, necfunesto illos excindere ferro
Eualet: una quibus mens est ac una voluntas,
Unus et insontem Patriam defendere nisus.
Ast haec dum nostra inter nos regione geruntur:
Pannoniam in magnam Scythicis illapsus aboris,
Thrax subito Solymannus adest, et coedis et ignis
Terrorem ingeminat rigidum furit ore cruento
Persidus, et saevo loca plurima milite complet.


page 250, image: delc0250

Heu gemitu fremituque strepit conterritns Ister
Totus et armorum nobis procul imminet horror.
Ecquid agas? patriis illuserit advena regnis
Praedo iste, Hunnorumque omnes impune per agros
Edigerit tantam stragem, tot merserit Orco
Funere tutque suis viduarit cinibus Urbes?
Ergo licet nobis Hostis pro nomine tanti
Exiguae vires, et vis inimica prominquet,
Ipsis et nostris Mars ingruat efferus oris:
Caesaliis ramen im periis paremus ovantes,
Ad belliaux lium mediocres undique sumtus
Contrahimus: dat quisque volens facilisque per aequam
Argenti iussi partem, et mandata facessit.
Haud procul hincatavis colitur fundata vetustis,
Urbis Vvurtzenae sedes, ubi turbidus arua
Interopima Soli rapido fluit agmine Mylda.
Sola haec argenti iussam persoluere partem
Abnuit, et studio frustra obluctatur inani,
Maurictusque orbis Mysi defensor et Urb s
Arma citus capit arma suis properata colonis
Imperat, huic subito rapti, occurrere telis
Cogor, et invitus tentare peticula belli,
Cuncta gravi trepidare metu, frustraque malorum
Velle moram; magno glifcit discvordia motu,
Et caompo Martis praesens apparet imago
Ocius, et patrio exardescit Mysnia belio.
Iam tum vere novo viridi se gramine laeta
Vestibat tellus, et templa per omnia passim
Cantabant superas reducem sub luminis auras
Christum Victorem caeloque ereboque potentem,
Victricique manu victricia signa gerentem;
Nec non antiquo veterum de more parentum,
Patres cum natsi, tunc intra tecta domrum
Libabant pingui stillantia libal: quore.
At veor satis huc se poscentibus uler


page 251

Princeps augusta Cattum de stirpe Philippus
Attulit, et generum tantis desistere coeptis
Impulit, et rabidas dictis compescuit iras;
Non passus meritis, et autio sanguine ivactos
Inter se adverso adversos decernere ferro,
Et Patriae validas in viscera vertere vires.
Non etenim propriis inferre penatibus arma
Excidiumque immane decet: velut extera numquam
Bella forent; nulli miseris morerentur in oris
Pannoniae Geticis transfixi pectora telis.
In Patriae pudeat convereiere viscera vires;
O Nati, mea progenies, pietate magistra
Hoc superatenefas, almaeque assuescite Paci.
O utinam fecissetidem saevumque furorem
Misisser, Guelpha prgonatus or gine Princeps
Henricus, belli antea alios cupidissimus omnes.
Quid memorem innumeras caedes, quidque illius acta
Cetera? (vos etiam memores memorare potestis)
Finitimas magnis implet terroribus Urbes
Efferus, argenti per vim permulta talenta
Extorquet, studio tantumlaetatus inani.
Quin etiam proprios igni ferroque colonos
Insequitur, populatque suis cultoribus agros.
Caesaris at tandem inssis excita severis
Saxonia in bellum coniurat, et omnis ad arma
Confestim properat, certantque avertere cladem
Instantem, Patriamque volunt defendere terram.
Prorumpunt, Hessoquemfremunt ductore Philippe
Acriter; iniustum iustus dolor urget in hostem,
Et meritam Henricus laesos accendit ad iram.
At vero (Nemesis quassat dum dira flagellum)
Himotus animorum et tanta incendia belli
Principe mox capto, penitus compressa quierunt,
Rursus et his terris pax exoptata reluxit.
Ast istam tantum osteudit Fortuna, neque ultra


page 252, image: delc0252

Concessit. Nimium nostra haec Germania felix
Visa tibi Mavors, propria haec si dona fuissent:
Sed subito totis in proelia viribus ire
Institutis, gentesque paras delere quietas;
Quis modo Lutherus caelesti numine plenus
Voce Dei monstrarat iter felicis Olympi,
Thaidis et Latiae certis cognoscere signis
Obscuras fraudes atque infames Hymenaeos
Ediderat caelo praecepta afflata supremo.
Ilicet ad bellum toto concurritur Orbe,
Et strepitum armorum horrendum Germania passim
Audit, et excita Ausonia et iam mobilis ardet
Martis amore trucis, saevaque cupidine ferri
Mittitur antiqua Latiae Meretricis ab urbe
Farnesius, rabie ante alios truculentior hostes,
Has ausus voces ultro iactare superbas:
Iamdudum meditor mecum bella horrida bella,
Atque Albim fusi spumantem sanguinis imbri
Adipectare lubet, rapidumque agitare Caballum
Stragem per mediam, foedoque fluentia tabo
Corpora caesorum, ut spargat levis ungula rores
Sanguineos, mistaque cruor calcetur arena.
Hic monstris sfuriarum atrarum accensus acerbis
Improvisus adest, se cumque ad bella cohortes
Haud paucas rapit, ac, Apri de more furentis,
Fulminat ore minas, et caelum territat armis.
Quin etiam Caesarnec non Fernandus utrique
Una in bella ruunt, atque ocius agmina cogunt,
Et sibi subiectas agitant in proelia Gentes.
Nulla mora est: medios bellax Bellona per agros
Teutoniae furit, ac arma arma arma arma la cessit.
Undique terribilem sonitum tonat aere canoro
Buccina et assensu conspirant tympana rauco,
Crebrescitque virum vox, atque hinnitus equorum
Undique per campos, bellum undique et undique: bellum.


page 253

Ex illo retro fluere et sublapsa referri
Res nostra, et penitus Sors despondere favorem
Visa fuit. Tantam Sociis suadentibus arma
Audemus Patria bellorum avertere molem.
Idcirco summa pro maiestate lehovae
Insontes animas in aperta pericula Martis
Ponimus, adversosque viriiliter imus in hostes,
Nil numerum innumerum veriti, rabiemque severam.
O modo si nobis Fortuna haud laeva fuisset!
Forsitan et patrias remeassem victorad oras.
Ast aliter Iovae visum fuit: omnis ab ipso
Vita fugax hominum, vitaeque in iuria pendet.
Ipse regit, voluitque vices: quod cuique ferendum
Imperat, et cisus sapiens moderatur inanes.
At quid egobaec autem mequicquam nota revoluo?
Quid moririimerea fugit irrevocabile tempus
Haec nota haec aninis haerent simul omnia vestris.
Id potius (faciles arimos adhibete) docebo:
Ut me cunctipotens voluit Rex aetheris alti,
Digna indigna pati, et varios tolerare dolores:
Dum quinos duris septus custo dibus annos.
Omnibus amissis, patria pracul exulo Terra
Iamdadum haec vobis cupio enumerare pericla,
Quo magis, erepto tantis Genitore periclis,
Illibata pias pertentent gaudia mentes,
Utque magis Pictas praecordia feruida circum
Ardescat Iovae meritis pro talibus ultro
Ore animoque pio dignas persoluere grates.
Ut Patriae infelix oras, urbemque relinquo
Leucoridos (namsic DEUS et mea fata volebant)
Provehimur ceteri, vicina per oppida, curru,
Ac Hallam petimus, longeque videmus ad astra
Obscurum ardentes fumum exhalare Caminos
Altius, et subito nigras concrescere nubes.
Hinc per Tyrigetum campos, tractusque paternos,


page 254, image: delc0254

Undeiterad Francos cursusque brevissimus exit,
Deferimür saltusque citi peragtamus apertes,
Bambergamque subimus, ubi consedit, et ifthoc
Terruis advenru Boios, qui Fratris avitum
Accipere imperium, et sceptro parere potenti
Forte recusabant, bellumque immane movebant
Indeviam celeres porro tentamus et Urbem
Venimus antiquam Neto quam posnisse Tviannus
Et quondam finxisse suo de nomine nomen
Creditur; at fezis fama est obscurior annis,
Hinc bavarum tractus, strique relinquimus arua,
Et tandem Augustae nos Urbs ditissima saluos
Excpiit; hic Sortis tot tempestatibus actus
Ire iterum in lacrimas, iterum mea cordedolenti
Fata quaeri, et crebras in flecum ducereuces
Cogor et innumeros animo exhaurire dolores,
Porte dies aderat festus quo luminis auras
Intravit, Regum genus alto a sangrine Caesar.
Scena Foro in medio multis suffulta coluamis
Regifico instruitur luxu citumque supraque
Arte laboratae vestes pictique capetes
Undique dependent fixi laquearibus aureis,
Vertice supremo Cavea; isthic agmine longo
Stabant assueti cannas inflare canoras,
Aere ciere viros animotque accendere cantu,
Stabant, implebantque leves clangoribus auras.
Tum postquam Incis tam terlia labisur hora,
Maioresque cadunt alt de montibus umbrae:
Huc sese septus Procetum, Septemque Virorum
Ante omnes Caesar longe invict ssimus Heros
Consessu medium tulit extructoque resedit
In solio, circum dextra laevaeque frequentes
Circumstant comites auro gemmisque nitentes.
At mox inde iterum septem comitante Virorum
Agmine Caelar init tecti penctiale propinqui,


page 255

Et pulchros splendenti humeros inducitur Ostro,
Iamque adeo regaliartus indutus amictu,
Stellabat gemmis, corpu que inciuserat auro,
Et dextra sceptrum, capitisque in verticegestat
Fulgentem late gemmis auroque coronam.
Qualis erat quondam populis cum iura subactis
Concilio in medio Procerumque patrumque dedisse
Fertur primaeva Romanus origine Caesar
Iulius; a magno demissum nomen Iulo:
Sic Caesar redit, et circum comitatus aguntur
Vestibus insignes solennibus Electores,
Procedunt scenam repetunt, ac ordine iusto
Conscendunt, stratoque uper discumbiturostro.
Haec vibi facta: foro praeceps equitatus aperto
Ingreditur, propereque datis agitatur habenis
Ad scenam rapidique volant velut impete facto.
Exoritur stridorque pedum, clangorque tubarum;
Quad upeoante sono ferit ac terit ungula terram.
Exin Mauricius Ducibus cum plu ibus Heros
Progreditur, medioque foro consistit, et inde
Binos ipse Duces praemittit, ut ocius ipsi
Caesaris aspectum subeant, et more recepto
Exotent aditum nec non quaesumma negoci
Paucis expediant, atqueipsrexacta reportent.
Post autem toto prolabitur agmine Princeps
Mauricius nobis consanguinitate propinquus,
Atque sub ora venit Romani Caesaris ipse
Cum sociis; ibant iuvenes ex ordine deni,
Signaque dena manucum multi coloribus armis
Gestabant, ditionum insignia diversrum.
(Hîc quoque ceruere erant Terrae, quae subdita sceptro
Ante meo fuerat, praesignia signa sed ante
Insano Martis malesuadierepta furore)
Postquam altam ventum in scenam, Soliumque superbum
Caesaris: actutum duplicato poplite Princeps


page 256, image: delc0256

Procidit; et genua amplexus sic farier infit:
Maxrime Teutoniae Rector, gentisque togatae
Quem famâ summo divina potentia Caelo
Exaequat, populosque dedit superare feroces.
Non ego cuncta meo benefacta revoluere coepto
Alloquio quis me te nil tale merentem
Hactenus accumulas, magnum testatus amorem.
Unum praeterea donis ingentibus istis
Adicias, tua nec clementia regia cesset.
Ut mihi Leucoridos modo capta ad moenia nuper
Ensiferi titutum Ducis ac insignia coram
Pollicitus, meminisse potest, meminisscque fas est.
Nunc age promissis maneas Rex optime Regum,
Meque, precor, tandem promisso munere dones,
Concilio in tanto Procerum septemque Virorum.
Non ego, non Frator, nostrique deinde Nepotes
Indecores erimus Regno, Patrliaeque nec unquam
Tam magni nobis abclescet gratia fact!.
Caesar ad haec paucis: ut Tee fertissime Mysûm
Accipio agnoscoque lubens, ut verba precantis
Admitto facitis, mecum et promissa recordor!
Tu mihi Tu, raterque tuus belle, horrida bella
Gessistis mecum, aeque beste. frenare rebelles
Imprimisque, Tibiquisanguine iunctus avito,
Ioannem Fridericum aufe compescele bello,
Quae tibi quae meritis, Princeps pro talibus unquam
Praemia posserear solui, pulerrima Virtus
Praemia deposcit rebus spectara sinistris.
Ergo tam facilis tua vota precesque facessam,
Et Te Germanumque tuum, vestrosque Nepotes
Imperium in totum mittam, quod proximus ante
Iano- Fridericus patriis possedit in oris,
Ius Tibi concedo proprium, statuoque secundis
Auspiciis, nec me ullius violentia vincet.
Tu modo des praestesque fidem; tu foederis aequas


page 257

Accipias leges. Sic Te in tua regna remittam,
Ensiferique Ducis nomen praelustre dicabo.
Talia dicta dedit Caesar, quem deinde secutus
Incipit ac magnum et venerabile iuramentum
Praeelegit aurato vestitus Episcopus ostro
Quem colit exanimis sacrata Moguntia Divis.
Haec ubi facta: toro Caesar consurgit ab alto,
Curuataque manugemmatum corripit ensem
Mauriciique illum dextrae inserit addit et ulto
Et mitram tanti trabeamque insignia honoris,
Ac ita ius proprium praesenti numine firmat,
His actis clamorque virum, clangorque tubarum
Insequitur: totus resonat plaudentibusaer
Vocibus assensusque simul tecta alta reclamant.
Signaque et insignis depicta coloribus arma
Vulgus in ambiguum et ventos sparguntur inanes.
Non secus ac quondam Consul Romanus in urbe
Cum sceptrum acciperet, fascesque atrollerer altos,
Omne forum ludisque viae plausumque fremebat:
Quis mihi tum coram cernenti talia sensus,
Quosve dedi gemitus animo, mecumque dolenti
Instabiles rerum reputavi pectore casus?
Cum Ducis Ensiferi raptos mihi nuper honores
Vicinâ ex arce aspicerem totamque viderem
Misceri ante oculos tantis assehsibus urbem,
Ante tot extabas terris populisque superbus
Saxoniae Elector, ditesque in pace regebas
Tyrigetas, Masosque gravi assuetosque labori
Variscos natosque ad for ia proelia Francos:
Saxonas invictos bello, durosque Cheruscos.
Quin Reges magnique Duces, urbesque celebres
Te colere atque in tesolo spem ponere totam.
Nunc absumta salus omnis prostrata iacet vis
Omnis et omnis humi Domnus inclynata recumbit
Heu mea: et huic omnem capiti discussit honorem


page 258, image: delc0258

Sors recidiva fugax, volucrique simillima vento.
Ast ita lona. tibi visum fuit optime, sic Tu
Corripis insontes animas tua iussa secutas,
Ut discant dubiae fidei diffidere Mundi
Insidi et summo paulatim assuescere Coe'o:
Illic certa sides: illic crux nulla ferenda est
Amplius: huc vitae post fata extrema caduca
Tu nos lova Parerfortem miseratus iniquam
Transfers et tutos optata in regna reponis,
Quae mihi: quae cunctis pariter credentibus in se
Mercatus sancte fuit olim sanguine Christus.
Ad quid ego haec frustra vestras cur demoror aures?
Et fugit interea fugit irreocabilis hora.
Quin potius vobis mala nunc graviora retexam,
Quis me Relligio caput obiectare coegit,
Relligio a divo rite instaurata Luthero
Saepe quidem Caesar motas componere lites
Et populum antiqua sub relligione tueri
Unanimem voluit, saepe illam perfida scorti
Romani rabies furiis huc impulit atris.
Praecipue cum iam positis discordibus armis,
Optatam passim pacem affulgere videret,
Tentatum studiis iterum maioribus ipse
Urget opus. Tres arte viri famaque celebres
Sed sua Romani suffecti corda veneno
Serpentis, Pflugius, nec non sidonius atque
Agricola islebius. faciles data iussa cepessunt
Caesaris, et normam fidei fomrmamque sequestram
Conscribunt, megnoque librum conamine cuduat:
Interea quidnam de Relligione docendum:
Dum Papa concilium cogat Patribusque vocatis
Hac de re leges et iura ter inclita ponat,
Heu liber! heu failax liber! heu contrarius omni
Sacrorum Vatumque choro, Christoque Magistro,
Et Christi sociis, qui nil ac vera locuti!


page 259

Heu fallax liber hoc libro occultantur in uno
Mille doli fraudesque et monstra immania mille
Thaidis Ausoniae: Protei versatilis instar
Transmutat sese varia in miracula rerum,
Obscuris falsa involuit, tecteque venenum
Occultat, vanaque ostendit rmagine verum.
Hoc opus hunc librum tamen omnibus ipse tenendum
Imperat Ordinibus Caesar, mandatque severe
Assentiri omnes atque huic subscribete nomen:
Quis putet: heu pauci tali se opponere Sphyngi
Audent ac ortam lucem praeferre tenebris.
Caesaris augustum numen nomenque tremebant
Plerique et sese faciles victique remittunt
Caesaris ad nutum Domini spondentque receptam
Despondere fidem sacrosinvertere ritus,
Ac templis cultus iterum exceptare profanos,
Obliti verbique Dei divique Lutheri.
Multi blanditiis, pacisque cupidine capti
Nilque subesse rati fraudis mandata facessunt
Caesaris indulgent Domino, Monstrumque receptant
Monstrum obscurum informe atrum cui lumina ademta,
Et toto Stygium livescit corpore virus.
Heu sic corrupto nascens exare tabes
Luxuriem segetum tenera depascit in herba
Et subilo intereunt sata laeta boumque labores.
Talibus insidiis falsorumque arte Sinonum
Credita res capitique dolis iussisque coacti,
Quos neque Romani vis importana Tyranni,
Non longae domuere minae, non mille pericla.
Tum vero quoque me magnis hortatibus urget,
Ac istam tentat mihi Sphyngem obtrudere Casar
Cum Granuellano coniunctus Epifcopus una
Invadunt, et me dictis affantur amicis.
Multa mali simulant, partes vertuntur in omnes,
Et mihi divinum paulatim abolere Lutherum


page 260, image: delc0260

Instant, et caelesti audent avellere verbo
Iampridem Fidei corda haec assueta beatae
Incipit et docto fandi doctissimus ore
Granuellanus ait: Dux ô charissime Gentis
Saxonidos, reliquosque inter felicior omnes:
Si modo, si numquam tetigisses arma, nec unquam
Duxisses bellum pro relligione tuenda.
Iam tandem pulsis Aether manifestior umbris
Apparet: iam pax post tot certamina tandem
Emicat, amplexuque coit concordia blando.
Docturum modo magna virum solertia Librum
Extudit haud quicquam verae pietatis egentem.
Aetherii hic roris sucus verbique medulla
Saluifici large fluit interiusque residit.
Haec omnis veritatio, verique Magistra
Existet donec? arribus de more vocatis
Concilio in magno fiant decreta Tridentl.
Huic et Te parere Libro, Librique sa crata
Sancita amplecti iubet hortaturque paterne
Caesar, et hoc missi tibi nomine Caesaris ambo
Offerimus: modo tute Ducum Dux optime tandem
Sis bonus et facilis, neque Caesaris ista superbo
Iussa neges animo duras demittere in aures.
Quo tua sit Fortuna loco qui casus agat res
Sentis assidue et nimium sentire necesse est.
Ardet adhuc Casar, residesque in pectore fluctus
Irarum voluit: nec adhuc mansuescere coepit.
Verum age et affectus frustra compesce rebelles:
Da quod vult, et te fvolensque remitte
Caesaris arbitrio, sanctamque amplectere librum.
Sic potes illius paulatim inflectere mentem:
Sicpoteris veterum famam delere malorum,
Sic poteris libertatem veniamque merei:
Sic poteris patriam, dulcesque invisere natos
Rursus, et ho inter vitam finire quietam,


page 261

Da modo, da quod vult Caesar modo, teque remitte,
Talibus instabant dictis animoque fideli
Tentabant Stygium tecte inspirare venenum.
At mea iamdudum mihi mens ardebat amore
Respondere viris. certasque exponere causas,
Cur mihi non fas sit tali subscribere libro.
Incepi, et cupidus verba haec ex ore profudi:
Insignes virtute viri qui Caesaris aulam
Consiliis regitis vestris, operaque iuvatis:
Quae vos quae tan dem mens tam malesuada quietos
Im pellit sua detque mihi suadere recentem
Acceptare librum cum relligione sequestra.
Non sinit hoc dubiis iamdudum exercita rebus
Hactenus. et vastum passim celebrata per Orbem
Sancta fides Christum insert samplexa lacertis.
Non ita me Genitor pietati assuetus amicae,
Bellorum terrorem inter, Patriaeque labores
Teutoniae erudiit mecum neque talia nuper
Constituit Caesar, cum devicisset ad Urbem
Leucorin, et capto vitam indulgeret agendam.
Nam iam tum iussis cum posceret ille severis,
Et leges fidei accipere et parere paratum
Decretis. Papa quae forsan procuderit authon
Continuo renui reliquisque ex omnibus istud
Unum dimitti subiecta mente petivi.
Quid faciat Caesar? Cum me consistere contra
Immotum videt et nulla formidine mortis
A pietate meam se posse averterc mentem:
Annuit, hancque sinit voti succedere partem:
Ut maneam constans in relligione paterna,
Utque mihifas sit cultus odisse profanos
Mimorum tonso celebrant qui vertice Missas,
Pontificis Latii tenear neque legibus ullis.
Haec adeo mihi cum promissa fuere petenti,
Haecque fuere mei sola tia certa laboris.


page 262, image: delc0262

Quo diversus abit Caesar? quo pristinns ille
Discessit favor et quae tanta oblivia sensus
Occuparien isthaec nobis promissa fides est?
E patria, natisque meis et coniuge pulsus,
Ipse afflictus egens loca tam peregrina peragro
Victus cum victore sed omnia perfero forti
Pectore, et in cunctos casus audentior ibo,
Et posthac etiam patiar quoscumque labores:
Si modo Relligio Caelo delata supremo
Perque sacros tot ducta viros ab origine prima,
Intemerata mihi maneat, vigeatque deinceps,
Mulceat et milseram suavi dulcedine mentem.
Nam mea Relligio vita mihi charior ipsa
Extat, in hoc una certo sperare salutem
Aeternam possum vanus sunt omnia funus
Cetera quae Ratio singit pingitque magistra.
Relligio haec mecum teneris accrevit ab annis,
Subiecitque suas proaecordia ad intima flammas,
Hanc me soliciti puerum docuere parentes,
Saepius et magnis hortatibus instigarunt,
Fortiter hanc unam patria ditione tueri,
Atque cuculligeros procul inde expellere fratres.
Patris iussa meisequor aeternumque deinceps
Mente sequar forti dum spiritus hoc reget artus,
Ardua dum Caeli dabitur convexa tueri
Hac patria posthac in Relligione manebo
Intrepidus, factum casus quicumque sequatur,
Hanc namque afflati vates caelestibus auris,
Et Christi (in terris dum vitam agitabat egenam)
Delecti testes operam comitesque viarum
Descripsere libris, Caelique tulere sub axem,
Cum primum penitus toti huic incognita munde
Esset, et aetherio secreta lateret Olympo.
Horum equidem assidue sacrata volumina voluc,
Sic magis atque magis mysteria diva patescunt,


page 263

Sicque (fatebor enim) mihi lux ad aperta refulget
Clarius: aufugiunt tenebrae nubesque recedunt,
Hesperus atque animum nitido fulgore serenat.
Quid Patrem, reliquosque Duces, Dominosque potentes
Ac urbes memorem, qui coram Caesare quondam
Et magno procerum consessu atque agmine denso
Relligionem insthanc 'foedae ni labis habentem
Effati coram, coramque fuere professi,
Nec metuere truces Romani? Praesulis iras:
Quodque a parte forent eius plerique potentes
Imperii Patres, quin Caesar et ipse Latinus
Ast ipsos pietas, et Sancta oracula vatum,
Magnaqueiussa Dei delapsus et aethere summo
Spiritus urserunt, ultroque egere volentes.
Stabant, atque omni posita formidine totum
Sic compellabant, corda imperterrita coetum:
Haec est Relligio. quam nos defendimus, haec est
Quam nos unanimes animis atque orefatemur:
Haec est Relligio caelestibus edita signis.
Quam vates docuere sacri docuere per Orbem
Lativagum Christi certissima pectora testes,
Christus et ipse polo nobis demissus aperto
Extulit hanc, et in hac una consistere iussit.
Haec est Relligio reliquis ex omnibus una
Quae commonstrat iter, quo protinusitur ad astra
Hanc colimus, reliquas sed detestamur et omnes
Voce animoque pari Stygium damnamus ad Orcum.
Haecolim cum Patre meo, sociisque paternis
Me quoque testari pariter pariterque profari
Audivit Caesar praesens, animoque benigno
Annuit et nostra nos Relligione tueri
Pollicitus, quae nunc ipsum sententia vertit?
Quis tantusque furor quae tanta insania sanam
Praecipitet mentem et sensus labefactet inanes?
Ut mihi Sancta Fides medios defensa per hostes


page 264, image: delc0264

Excidat ore animoque meo, contraque receptem
Monstrum immane istud, quo non immanior unquam
Pestis sese Erebi graveolentibus extulit undis.
Heu scelus! heu nulla scelus heu tracta bile poena:
Promissam violare fidem, Christumque negare:
Hoc scelus hoc animas aeterna ad gaudia natas
Excludit Caelo, piceoque immergit Auerno.
Hoc scelus, hoc scelus hoc contra spirabile Numen
Committi, atque omnem spem nostrae abolere salutis
Praedixit monuitque Dei certissima proles.
Ergo quise est, mihi qui tandem persuadeat auctor,
Deficere ac hominum saltem gliscentibus iris,
Distorquere piam studia in contraria mentem.
An nou fama bonum quo non praestantius ullum,
Munere concessum Iovae mortalibus aegris
Concidet, et tenuem cassa evanescet in auram:
Ac omnes merito, quibus est constantia curae,
Me levitatis inexcusabilis accusabunt.
Vos igitur summum summi per numen Iovae,
Et sancti sanctum et venerabile nomen lesu,
Qui miro muudum dilexit amore, crucisque
In trabe pro miseris moratalibus expiravit,
Vos oro, Dominum votis ardentibus oro
Caesarem ut incepto tandem desistat iniquo,
Nec vi me impellat tali subscribere libro,
In quo scripturae discors sententia sacrae
Extat, et insani mendacia vana Papatus.
Relligionem (iterumrepetens iterumque fatebor)
Hactenus in tanto servatam turbine rerum
Intrepidus servo intrepidus servabo deinceps,
Aut gemat, aut tremat aut fremat Orbis et Orcus et Aula
Relligio haec mihi certa fidem, vitamque beatam
Exhibet et animo solatia vivida praestat:
Hac duce (nam vitae meta haec est una caducae)


page 265

Post varios casus et tanta pericula rerum
Deveniam sedes superas, et amoena vireta
Felicis Paradisi, exoptatosque videbo
Caelicolum coetus, et gaudia plena capessam,
Gaudia quae nullus discludit terminus aevi.
Saepius infelix etiam mihi nuntius aures
Vulnerat haud paucos quîs foeda calumnia pectus
Occupat, invidiaque atra atra pectora turgent,
In me falisiloqua nequicquam insurgerelingua
Fingere multiplici vitia et convitia fraude,
Ac ultra fas omne nefas audere scelestos,
Ut famam pietatis et in delebile nomen
Virtutis possintex imo evertere fundo.
Ast equidem tales nequicquam curo Gnathones.
Nam subito volucres mendacia vana procellae
Omnia discerpunt, et nubibus irrita donant.
Mens mea fisa Deo mea mens sibi conscia recti,
Et ratis infernae iamdudum experta Megaerae
Vulnificos ictus haec sese ad vulnera durat
Fortiter, et nugas hominum deridet inanes.
Est Deus, est oculis qui perspicit omnia iustis,
Imaque perlustrat falsi penetralia cordis,
Cunctaque perspicuas revocat sub luminis auras,
Quae vel Cimmeriis fuerant immersa tenebris
Oceano aut medio extremoque reposta sub Arcto.
Est Deus, est quos dam qui maiestate tremenda
Adveniet toti iudex asperrimus Orbi,
Iustitiaeque tenens aequato exanime lances
Cuncta recognoscet fanda atque infanda relatu,
Et cunctas hominum vitas et crimina discet,
Occultosque dolos reteget subigetque fateri
Quae his in hac vita furto laetatus inani
Distulit in sacram commissa piacula mortem:
Hoc ego melaetus magno sub indice sistam
Cominus, aspectusque ipsum testabor aperto


page 266, image: delc0266

Quodmque laudis amor proprii neque nominis unquam
Gloria mi fuerit cordi, sed gloria Christi,
Hauc quaer, certamque simul mihi quaero salutem,
Ut tandem intanto bene gestis turbine rebus,
Sedibus in placidis post funera maesta quiescam.
Et fiam sanctus versatilis incola Caeli.
Hic finis vitae. haec meta est extrema laborum
Huc contendo: suis fallax cum fraudibus Orbis
Dispereatunih dulce mori, mihi dulce subire
Aurea tecta poli, finemque imponere curis.
Interea (dum fert tua sic, Deus alme, voluntas)
Hoc onus hoc ingens et iniquo pondsere saxum
Sponte subibo humeris. nec me labori ille gravabit,
Quamquam sanguis hebet gelida tardante senecta,
Inque gravi frigent effetae corpore vires.
Saepius opto quidem patriam remeare sub urbem,
Et dulces Natos exoptatamque maritam
Visere cumque illis posthac in pace secunda
Relliquias vitae tenues pertexere tuto:
At quia Victori victum me Iova potetni
Subdidit, inque isto voluit me carcere vitam
Ducere et hinc tantis caput obiectare periclis:
Obsequar, inque isthac fidus statione resistam.
Ac quaecumque mihi digna atque indigna deinde
Obtigerit Fortunam omnem superabo ferendo.
Et prius hoc optem caputa ceruice revelli,
Caesaris ac iram fuso exaturare cruore,
Ante Fides quam te violem, aut tua iura resoluam.
Est hic est animus vitae contemtor. et Aethrae
Qui letho bene credat emi felicis honorem.
Haec est summa: Fidem Christo servabo meoque
Victori servabo fidem: mihi maxima rerum
Verborumque fides est, ac erit illa perenne.
Donec erit vegetus circum praecordia sanguis,
Vividus et vivos color et calor imbuet artus.


page 267

Hoc etenim Pietas, hoc mens sibi conscia recti
Exigit et patriae Virtus ac gloria gentis.
Altius ô utinam perpendat talia secum
Caesar, et in melius sua post exorsa reflectat!
O utinam tandem ista ira irritata residar
Numinis humani! (Diuûm quoque Numen habenas
Irarum compescit, et incita tela retractat)
O utinam Caesar lapsis ignoscere discat,
Discat et hanc animo poenam, quam perfero forti,
Leniat, et sortem capti miseretur acerbam!
Rex Gallus potuit terrâ dimissus Iberâ
Ad Gallos remeare suos atque intima tutus
Regna quitanicolûm, raptumque resumere sceptrum:
Cur ego cur solus patrio procul Orbe remotus
Inter custodes alienâ occumbere terrâ
Debeo nec mihi natus erit nec blandula coniux,
Quae mihi quae manibus morienti lumina claudat?
Non hoc oro, velit Caesar clementia cuius
Et solita humanis precibus mansuescere corda
Hactenus imensum celebrata fuêre per Orbem;
Quaque invectus equis Titan petit aethera, quaque
Praecipitem Oceani gelido lavataequore currum,
Quaque patet medium Rhodope porrecta sub axem,
Quaque humilis premitur Mundus devexus in Austros.
Haec responsa dedi legatis Caesaris. illi
Talibus auditis abeunt, dubiumque relinquunt.
Hinc maius graviusque malum, multoque dolendum
Obicitur magis ac praecordia languida turbat.
Namque illi magnam redeunt ad Caesaris Aulam
Ocius, atque ipsi nostra haec responsa recensent.
Ecce autem Stygiis venit atra Calumnia regnis
Monstrum, invisum, infensum, inimicum hominique Deoque
Quem atram invidiam Momo commista maligno
Uno eodemque Megaera tulit saevissima partu.
Huic quotcumque horrendo horrent in vertice crines,


page 268, image: delc0268

Ignivomis totidem subnixi crinibus angues
Dependent liguisque micant stridentque trisulcis.
Quin etaim varias (dictu illaetabile!) lingua
In partes dissecta fero procul eminet ore,
Et colubris colubrumque mero est armata veneno,
Horrendi dentes etiam, faucesque cruentae
Nil quam virus habent, nil quam lethale venenum
Exhalant morsaque suo simul omnia perdunt.
Odit et ipse? ater Pluton odere Megaerae
Germanae monstrum: tot se transformat in ora
Tam saeva facies, tot pullulat atra chelydris.
Mille nocendi artes illi, convicia mille,
Milleque sunt formae rerum: pernicibus alis
Euolat et diris tenet stridoribus aures.
Inprimis Arces Regum, sedesque superbas
Magnatum petit ac sublimes incolit aulas,
Non veri et facti; sed ficti et nuntia falsi.
Haec tum tartareis, emissa Calumnia ab antris
Caesaris invadit sedes, falla cibus ipsum
Ocius aggreditur dictis animoque benigno
Inspirare suum virus lethale laborat,
Invertit fas atque nefas, invertit et omnia
Ip eius responsa rapit mea; et implicat illis
Cerberei spumam cerebri, virusque Megaerae,
Facta infecta refert, fellisque aspergine cuncta
Polluit ac in me furiosas aggravat iras.
Continuo furere et fremere omnia visa repente
Aula in Caesareâ et cunctorum odia aspera raptim
In me nil meritum et veritum conversa fuêre,
Praecipue Caesar totus mutatus ab ista
Cocyti Furia Furias inimicitiasque
Concipit ingenies, et fulmina spirat et ignes,
Et subito simul et semel indulgentia cessat
Pristina (proh!) totum renet inclementia pectus,
Et flammae irarum ardescunt, velut impete facto,


page 269

Excutiuntque omnes dominae rationis habenas.
Non secus ac si fors vicino admoveris igni
Arentes stipulas, natamque pauldibus uluam;
Continuo superas fluit igneus amnis in auras;
Et totum obscurat picea caligine caelum.
Nec requies; in me rapidis insultibus itur,
Et mihi quisque vias occludere tentat apertas,
Et legere, et Flatus audire oracula sancti
Exercere sacros ritus, et pascere mentem
Vivifica ambrosia, Caeli quam detutlit astris
Omnipotens rerum Sator et Saluator lesus.
Nam subito imperiis actae regalibus adsunt
Harpyriae, et magnis terroribus omnia complent,
Quâ data porta ruunt, irrumpunt lumina raptim
Omnia perquirunt, ruptis com pagibus arcas
Diripiunt, nil claustra valent non robora firmum
Robur habent adimunt, rapiuntque feruntque trahuntque
Omnia divini divina volumina verbi,
Omnia Lutheri moiumenta librosque sacratos,
Qui mihi qui capto flammam Pietatis alebant,
Reddebantque pio solatia vivida cordi.
Heu dolor, heu dolor heu ingens dolor, heu dolor ingens!
Quis poterit tantum lacrimis aequare dolorem?
Quae tanta est rabies? quaeve hunc tam barbara morem
Permittit gens (ah) sanctis Solymeidos agris,
Atque sioneo miseri prohibemurasylo
Nec satis hoc: ultro saevis hortatibus instant
Persephones inventa sequi damnosa Latinae,
Cumque ipsis ritus simul observare profanos,
Ultra fas, contraque Dei mandata supremi.
Mira loquor, solitis carnes apponere mensis
Detrectant, talemque vetant apprendere victum,
Sol quoties Caelum bigis invectus Eois,
Eoolucem Cythereidfos axe reportet.
Turpe vocantscelus, infernoque Acheronte piandum,


page 270, image: delc0270

Si quem luce stratâ Veneris convertere morsus
Carnes in teneras amor in citet aceredendi,
Et violare manu malisque audacibus illum
Sacrorum morem Latiaeque reperta Megaerae.
Heu veri ignarae mentes, vanaque et inanis
Fabula, sic miseros deludit imagine falsa,
Et sensus perturbat et illis somnia tecte
Implicat Alecto; dea non ignara nocendi!
Quin etiam studio gaudent audentque nefando
Rtenuare dapes, et iusto parcius illas
Viltus et iusto iam tum praebere petenti,
Obsiti moris soliti, solitique decoris,
Multaque praeterea variarum monstra minarum,
Agglomerare truces, animum non digna ferentem
Criminibus terrere novis, effundere voces
Felle venenatas Stygio cerebroque canino.
Atque subiade alias irarum effingere caussas.
Quisque subire prius penetraiia nostra licebat,
Affan etque animum dictis mulcere benignis
Cominus (neu!) dulces aditu prohibentur amici,
Libera nec (velut ante) exire redire potestass
Ulterius datur; assistunt et limine pellun:
Custodes, quicunmque intra penetralia mitti
Orant, et coram me compellare requirunt.
Quid muiris iam tum facies tristissima rerum
Apparet, terror fremit undique et undique terro.
Cuncta ungum glomerare metum, glomerare timorem
Cunctaque me contra male conspirare videntur,
Ac omne insonti genus intentare malorum.
Qualiter abruptis si quando nubibus alto
Decidit horrisonus commistâ grandine nimbus,
Iupiter et dirâ simul ignea fulmina dextrâ
Deicit, et crepero tonitru caelum omne tremiscit:
Actutum tanto propere turbata tumultu
Corda pavor pulsat, lucemque instare supremam,


page 271

Iamque putant rupto Christum, descendere caelo.
Talis erat facies, et forma simillima rerum
Cum mihi CVaesariam stimulisimmanibus Aulam
Horrendoque odioatque irâ irritaret acerba,
Invidiaque atra, atra atro orta Calumnia ab Orco.
Hunc intra terrorem et mille pericula furtim
Aufugit, et nostris sese clam sedibus ultro
Subducit. Praeco verbi Mystesque Sacrorum,
Qui datus haerebat latere, et divina dozebat
Hactenus astrigero demissa oracula caelo,
Exuit ipse suam demissam a vertice ad imos
Usque pedes tunicam, vestesque inducitur artus,
Quales Germani gaudent gestare Thrasones,
Ac ita liber abit mediosque elabiutur hostes
(Successum Fortuna regit) neque noscitur ulli.
Sic aco tum me summo in discrimine rerum
Deseruere omnes, et, quae sibi quisque timebat,
Unius in miseri caput inclinata relinquunt;
Non secus ac ubi iam Cerealis praeterit aestas,
Demessaeque agris implerunt horrea fruges:
Continuo Prognen, Meropesque aliasque volucres
Autumnus gelidas revehens Aquilone procellas,
Trans Ponlum fugat ac terris immittit apricis.
Non tamen omnino desertus et omnium egenus
Existo assistit Deus omnipotentis Olympi
Omnipotens Fater, et praesenti numine praesens
Anxilium praestat praesens, molemque molestam
Curarum relevat maerorem expellit, et aegro
Saepeque subtristi vires roburque ministrat.
Laeticiam Caeli et Caeli decus admirandum
Cominus haud dubiâ formae sub imagine monstrat,
Solaturque animum vitae caelestis honore,
Euentumque iubet rerum sperare secundum.
Sic equidem expertus lovam, quisaepe piorum
Saxum immane, ingens atque intractabile saxum


page 272, image: delc0272

Assolet ceruici imponere dextrâ;
Ac vero simul ac tanto sub pondere fessi
Voce gemunt, et corde tremunt dextramque ministram
Exorant veniamque petunt pacemque reposcunt:
Ipse subit fascemque levat, molemque malorum
Aufert atque ipsos magna inter praemia ducit.
Sic equidem expertus lovam qui Casaris iram
Paulatim magis atque magis non Numine laevo
Leniit, atque huc me tandem in mea regna reduxit.
Omnibus interea perfectis ordine rebus
Pergit, et augustas Augustae deserit arces
Caesar, et antiquae Rhetorum allabitur urbi,
Quampriumum indigetes Ulmam dixêre coloni.
Hincte Spira, sacrae domus opportuna Themistos,
Visimus, et fessi muros intravimus altos.
Quos prope Romanas fama est habitasse cohortes,
Ac urbi primum nomen natale dedisse.
Huc etiam delatus Hala Rheteide venit
Princeps Hassiacus, sociusque comesque laboris.
Inde datum molimuriter. Nos Carolus ambos
Captivos patriae secum deducit ab oris
Teutoniae cogitque alios invisere fines,
Caesare cum Victore rates conscendimus ambo
Diversas, rapidique secundo flumine Rheni
Devehimur; positae fugiunt in littore retro
Arces, et scopuli et cellsae cum moenibus Urbes.
Te primum volucri Regina Moguntia vento,
Teque datis ingens exinde colonia velis
Linquimus, et tandem optata tellure potimur,
Quam Belgae Gens dives opumatque asperrima bellis
Et lueri studiosa colunt ac aequora campi
Vomere procuruo rastrisque, sed aequora Ponti
Navibus exercent variis aurique talenta
Plurima corradunt, luxû instrumenta proteruo.
Venerat huc patriis iussu Genitoris ab oris


page 273

Filius ardescens iuvenili aetate Philippus.
Huic Pater imperium patrium concredit, et omnes
Terrarum populos illic urbesque iacentes
Huic spondere fidem, et sese submittere sceptro
Ipsius iubet et Regem Dominumque fateri.
His actis: propere Augustam remeamus, et isthic
Concilium grave Caesar agit, cunctisque vocatis
Imperii ordinibus consulta ingentia tractat.
At quocumque feror mecum sors aspera fertur;
Insepquiturque meum malesana Calumnia tergum;
Nec via diminuit lentum longinqua dolorem,
Sed magis exacuit, stimulisque exasperat atris.
Nam (miserum!) quamcumque vehor novus hospes in urbem,
Undique collecti coeunt, currumque frequenti,
Visendi studio, cives cinxere coronâ:
Pars mea fata dolent mecum, mecumque 8sed illi
Exigui numero) sortem indignantur a cerbam;
Pars autem invidiae monstris furialibus acti
Circumstant fremitu condenso, atque aspera iactant
Verba nivis ritu certantque illudere capto,
Inde Oenipontem petimus, tandemque redimus
Augustam elapsis geminis cum mensibus annis.
Hinc me digressum nostrae Deus appulit Urbi.
Vinariae, patriaeque dedit succedere Sedi
Rursus et uxorem dulcesque revisere Natos.
Hoc opus hoc est lova tuum, pro munere tanto,
Dum mihi vocis iter, dum lingua patescet aperta;
Assidue nomenque tuum, laudemque infinitam
Aeternum aeterno super aethera carmine tollam.
Sic sua, tum patulas cunctis adhibentibus aures,
Fata renarrabat Iam-Fridricus, et aegrae
Curriculum vitae placido sermone docebat.
Interea fuscis Tellurem amplectitur alis,
Et subito rebus nox cripit atra colorem,
Et comitem revehunt orientia sidera somnum.


page 274, image: delc0274

Procumbunt, sparguntque levem per membra quietem
Tertigenae: Quae te mora Calliopeia retardat?
I Laurique tuae placidis requiesce sub umbris.
Iam quoque iam qua tum librum confecimus, et iam
Iani-Fridricus sua dura pericula dixit.

LIBER QUINTUS Ioanni-Fridericidos. Collapsum reparat Regnum Dux, Pacis et alma Foedus init, mortem post obit Ipse piam.

UT Dux ergo redux fatis sua sceptra recepit,
Inque solum et Solium rediit cum laude paternum:
Omnis amor studiumque fuit, conatus et ingens,
Collapsum foede reparare in pristina Regnum,
Inque suâ placide populos ditione tueri,
Et procul horrendam detrudere finibus Aten
Aten, invisam imperiis florentibus, Aten
Plurima per varium spargentem crimina vulgus.
Urbs iacet extremâ Terrae Thuringidos ora
Urbs opulenta, potens argento, atque ubere glebae,
Nomen in Cives Gotheaefecêre priores,
Hanc prope se superas sublime extollit in auras,
Saxum immane, ingens, et inexpugnabile saxum,
Quo super Arx steterat iampridem altissima visu,
Opportuna loco, et vastis circundata fossis.
Ast vubi gramineum victus Dux esset ad Albin,
Svvendius imperio victoris Caesaris arcem
Diruit, et summo deiecit vertice muros.
Illam tum liber patriis ubi redditus oris
Instaurare iterum, caeloque educere coeptat,
Ut sit praesidiumque loci, tutosque receptus,
Praebeat, externus si qua fors irruat hostis.
Instat Dux operi tanto, iustisque labores
Partibus exaequat, certoque ex ordine certis
Demandat, quem quisque ferat subeatque laborem,


page 275

Pars caedsunt vastis immania saxa cavernis;
Pars in frusta secant, manibus pars frusta volutant,
Aut imposta vehunt Plaustris, illisue rotarum
Subiciunt lapsus, alii fluvialibus undis
Ardentem aspergunt calcem innatumqui calorem
Expellunt; oritur sonor exudante calore,
Et volat aerias ultro vapor ater ad auras
Sunt ctiam mista quis calx calcatux arena,
Et rutri auxilio massem glomeratur in unam,
Pars inter sese muros subducere certant,
Alternique manus tollunt, iterumque remittunt,
Atque aptare paraut saxa, atque incudere moli.
Feruet opus strepituque virûm circumfluus aer
Insonat, et tellus subito concussa tremiscit;
Fit via vi, celeri consurgit ad aethera ductu
Arx praecelsa, ingens, visuque horrenda profundo
At visura olim casum, subitamque ruinam.
Heu nihil (heu!) toto nihil insuperabile Mundo
Perstat, et aeternum manet aeternumue vigescit.
Cuncta aevi longaeva va let mutare vetustas;
Cuncta valet Martis vis expugnare severi.
Cuncta ruunt recidiva; simul concluditur ordo
Fatorum, rerumque status modo circulus exit.
Sic conversa ruunt converso temporis Orbe
Imperia intereunt facto velut impete Reges,
Et regum soboles subito simul occidit omnis,
Nec quisquam, unde suae stirpis revocetur origo,
Incolumis remanet; peregrinus et advolat hostis
Ocius, et fatis capit auxiliaribus omnes
Regnorum fines populosque in finibus illis
Degentes rapido sua sub iuga Marte suburget.
Sic olim supremo aequata potentia Caelo
Gentis Chaldigenae tandem collapsa repente
Occidit; et Persae celebres felicibus armis
Occubuêre; decus Regni, Regnique potestas


page 276, image: delc0276

Inclita succubuit, vanisque evanuit auris.
Ecquis Alexandro maior vel fortior Heros
Extitit? hic etiam factis illustribus alta
Nomen in astra tullit, totius et omnia Mundi
Climata sub pedibus, quâ Sol utrinque recurrens
Aspicit Oceanum sceptro subiecit avito.
At vero primo florens in flore iuventae
Occidit ante diem, simul et vis omnis, et omne
Imperii iubar infelicibus occidit astris.
Perstat adhuc tantum fragili suffulta columnâ
Iulia progenies, genus alio a sanguine lull,
Caesaris ingentem qui famâ implevit Olympum,
(Relliquiae tenues Turcae scortique Latinae)
Quam Deus incolumem seros conseruet in annos,
Et det uti vigeat feliciter immortalis.
Haec inter magno committunt proelia motu
Ambo pares virtute, pares fulgen tibus armis
Albertus Brenni satus altâ ab origine Princeps,
Nec non Mauricius Mysneidos ensifer Heros,
Hic ubi silvestris silvestribus obsita dumis
Sylvershusa iacet, statio gratissima pingui
Balantûm pecori pariter, pecorisque magistris.
Ast Henriciades postquam per vulnera mortem
Oppetiit pulchram superasque recessit ad arces;
Ipse tamen victo victor feliciter hoste
Saxoniâ e magnâ properisagitatur habenis:
Albertus festinat iter, terramque suorum
Francorum petit, et medias perlabitur oras
Tyrigetûm. Ianus quas tum Fridericus habebat.
Insequitur Guelphe Sobole; non ultima stirpis
Henricus bellis exercitus inconcessis.
Insequitur, prafugumque armis hostilibus urget.
Errantem veluti si quando vidit in aruis
Venatorleporem canis ocius irruit atque
Currenti capido cursu et latratibus instant.


page 277

Talis erat facies Henrici Saxonis; hostem
Dum sequitur totoque ruit simul agmine campis
Efferus et dictis ultro minitatur acerbis
Iaxo-Fridrico Domino, Dominique colonis.
Tyrigetumque solo clademstragemque cruentam.
Iam nunc Tempus adest inquit er tela perignes
Perdere Tyrigetae fines arcesque superbas
Omnia moliri coeptisaudacibus hostem
Adversus rabidum subit ita furorque priores
Ulcisci noxas, meritasque ita sumere poenas.
O miseri quae vos tam saeva pericula Martis
Undique circumstant, capitisque in vertice pendent?
Stat totum populare solum, stat quicquid acerbi,
Quicquid et hostilis struere et decernere ferro.
Nuntius haec aliquis capto mea dicta Tyranno
Haud placitura ferat. verbisque exaggeret iras.
Haec ubi fama Ducis trepidas pervenit ad aures,
Obstupuit primum tanto molimine rerum
Percitus, atque istas versat sub pectore voces:
Ecquid agam? rursus ne novo me perfida bello
Implicet et casus pariat Beilona sinistros?
Rursus in arma feram mecumque ad bella lacessam,
Paulatim resides populos, et pacis amantes:
Non hoc suadet amor Patriae, Pietasque magistra,
Cuncta prius tentanda; sed implacabile vulgus
Marte coercendum rigido, ferroque domandum.
Experiar num mentem illius mollire precando
Possim, atque instantem ditione avertere cladem.
Nam tes ambiguae, nam spes incerta futuri,
Invalidoque mihi torpent in corpore vires.
Haec secum consulta parat missoque Themistos
Exequitur Mysta; felix eventus iisdem
Respondet rebusque favet Sors dextra sinistris,
Mitescit Guelphus Princeps animumque vicissim
Exuit hostilem: sine caede et sanguine campos


page 278, image: delc0278

Tyrpgetûm placide transit, parcitque colonis.
Aetheria tum forte plaga consederat, atque
Ardentes terris oculorum intenderat Orbes
Pulchra, Parens, nutrixque piae Concordia Pacis.
Haec simul ac geminos confanguinitate propinques
Interse certare Duces, litesque movere
Distractos variis dissensibus adspectavit:
Continuo ex alto delabitur Aetheris axe,
Turturibus geminis curru delata volucri
Quem circum virides palmae, et praepinguis
Dependent illumque obtentu frondis inumbrans,
Cunctaque praeterea largo sua munera cornu
Undique conspicias isthuc affundere Terram.
Ipsa sedet lauro flavos evincta capillos,
Purpureus laeves humeros obvelat amictu;
Relliqua sunt aurum, digitisque sub omnibus aurum.
Vincla manu, solido gerit ex adamante catenasque
Ex auro factas, et qui mordacis habenas,
Quîs domat indomitas natasque ad iurgia mentes.
Haec tum Diva petit Terram Caelumque relinquit
Protinu, et toto sapiens fit corpore Nestor,
Et erines canos ductamque in pectora barbam.
Hoc mutate modo formaque induta senili
Extemplo celeres gressus detorquet in Aulam
Vinariam totumque sui saccendit amore
Cor animumque Ducis, placidaeque assuescere paci;
Mittere terrificas lites et ponere rixas
Discordesque animorum iterum restinguere flammas
Suadet et ingenti pacis dulcedinem intem
Permulcens sancti divina oracula Flatus
Inculcans et crebra Dei man. tata recensens.
Postquam visa satis pacis sparsisse futurae
Semina in illustri Friderici Principis Aula:
Ocius hinc Curru concordia tollitur aureô,
Et Dresdam subit, hîc tectis Augustus in altis


page 279

Degebat, Regnique sui de rebus agebat
Consilia, exquirens Procetum responsa suorum.
Qua ratione suos posset defendere cives,
Itstitiaque mihi duros frenare colonos.
Hos adit ac omni posita formidine coram
Semedium miscet reliquisque ex omnibus unum
Occupat Augustum, talesque in pectore curas
Excitat; ô cur foeda tuam Discordia mentem
Praecipitat suadetque animo certare severo!
Chare Deo Princeps auguste, augustior illo
Augusto; Tibi vera Tibi clementia tantum
Semper amica fuit cur nunc in limine primo
Deficis imperii, Tibi quod modo numine miro
Concessit, Fratrique dedit succedere lova
Ah quid agis ruisusne novi seges improba belli
(Heu scelus heu!) mediis Patriae nascetur in aruis?
Quin agite inter vos motas componite lites
Rursus, et implicitis coniungite foedera dextris,
Instaurate piam pacem, serite undique pacis
Semina, et officiisiterum certare benignis.
Tuque adeo inprimis cui nunc generosa iuventus
Floret, et in toto solidae stant corpore vires,
Parce seni, ius mitte tuum tibi consule, Regno
Consule, ne seri forsan nora bella nepotes
De patria interse quondam ditione frequentent.
Aspice quem contra pugnes nonne ille propinquo
Sanguine coniunctus? proave non surgit ab uno
Am bobus genus et tam clarae stirpis origo?
Ergo colas pacem; quicquid fas, quicquid et aequa
Iura iubent Iano-Friderico redde petenti:
Divitias aufert Discordia plena tumultu,
Divitias adfert Concordia plena quiete
Nonne vides unam magis huc pendere bilancem
Saepius, eque suo examen deflectere puncto:
Nec semper mediis aequato examine libram


page 280, image: delc0280

Funiculis haerere illisque insistere fixam?
Tahbus amborum mulsit prae cordia dictis,
Succenditque ammos pacis praedulcis amore,
Tum vero (nec enim sanctam requiescere Divam
Iacis amortulit) acturum sua vincula promit
Alternas in amicitias aternaque pacis
Foedera connectit validis amplexibus ambos:
Corcordi mentem menti iugar, alligat, unit,
Unanimum inspirans animam seniusque quietos.
Hoc olim fecit concordia foedus in illo
Hamoti seper mansere deinde nepotes,
Foedus idem iam darat adhuc modo duret id ipsum
Aeternam sobolemque Duei defendat utrique.
Haec ubi perrecit mater Concordia pacis
Monrtales medio adspectus sermone relinquit,
Inque polum sublimis abit superasque revisit
Laera plagas ubi tum sablimi in sede sedentem
Invenit terna cum maiesrate lehovam.
Quam circa assistunt dextra lavaque frequentes
Sanctorumque chorus caelique exercitus omnis:
Incipit et tales effatur lova loquelas:
Ventum ad supremum est iam belli finis et aevi
Iano Fridrico dabitur sat vulnera sensit
Fectore magnanimo terrorum et fraudis abunde
Expertus; satis est fatia agitatus iniquis,
Iam satis est satis est odus vexatus acerbis,
Iam saris est varium per tot discrimina rerum
Iactatus, satis ipse diu certamina Martis
Sustinuit, tantis caput, obiecitque periclis:
Ob nostrum de cus, et verae Poetatis amorem.
Ventum ad supremum est tam meta extrema laborum
Fata'isque dies et mors optata propinquat:
Noctes atque dies patet illi ianua Caeli.
Adveniat vostris et se complexibus ultro
Inscrat et dulci tandem sermone fruatur:


page 281

Occidat et placido claudat sua lumine somno;
Occidat et subito mortalibus exeat oris,
Accipiatque ipsum supremi Regia Caeli,
Quem cupit, et cuius tacito sub pectore secum
Solicitus magnum semper miratur honorem.
Ac quia, quam faustis illi sociavimus olim
Omnibus, nimio dilexit amore maritam,
Nam fuit unus amor, fuit unus et ardor utrique,
Una utrique fides, mens una, atque una voluntas
Semper utrique fuit, simul et mos tempore eodem
Una utrumque ferat secum, condatque sepulchro.
Mensis et unus utramque poli super ardua tollat,
Aligerosque inter Coetus Caelique Quirites
Felices vita functos utrumque reponat,
Hic duncunt choreas, aeternum hic carmina plaudant
Aeternum et dio sua pectora nectare pascant,
Et mera deposito delibent gaudia luctu.
Haec summa est, isthoc in cardine vertitur ordo
Fatorum, mea sic statuit divina voluntas.
Talia voce refert Caeli Regnator Iova,
Et subito totum nutu tremefecit Olympum.
Audivere Dei Parcae decreta Sorores
Dum resident fusisque suis fatalia pensa
Devoluunt, mortisque parant mortalibus horam.
Audivere Dei vocem, subitoque. Sibyllae
Clivigenaequae Ian-Fridrico iuncta marito
Iam curis, morbo, et gelida confecta senecta,
Fila manu rumpunt celeri, vitaeque caducae
Ulteriustenuem nolunt pertexere telam.
Haec ubi facta: statim vis vivida corporis artus
Deserit, ora color fugit et calor ossa relinquit,
Euolat, et superis sese penetralibus abdit
Spititus, et Caeli nemora in secreta recedit,
Ver vhi perpetuum, Titan ubi luce serena
Perpetuo nectit spirantes floribus agros,


page 282, image: delc0282

Attulit hunc maesto casum lutumque Marite,
Astlixitque animum, Martis lux nona Calendas
Qui yonus summi Sidus praenobile Caeli
Vespere sub sero Pelagi caput ingerit undis.
Haec lux haec charae lethum fathle Maritae
Attulit haec animas casu disiunxi: acerbo
Unanimes, quibus una fuit dum vita fuit, mens.
Haec lux causa fuit luctus querulique ululatus,
Et totam implevit magnis plangoribus aulam,
Ipse etiam lacrimis misere deplorat amaris
Coniugis exanimae fatum lacrimabile Coniux.
Heu dolor! heu! dolor internas luctusque medullas
Exedit et tacitum vivit sub pectore vulnus.
Coniuge praereptâ iussis caelestibus ipsi
Mostem orat taedet tristi tellure morari
Amplius humanaeneque quaerit gaudia vitae.
Qualis frigidulâ Philomela sub ilicis umbrâ
Amissam queritur sobolem, quam saevus Amyntas
Insi lians nido implumes detraxit, at illa
Flet noctem, ramoque sedens inamabile carmen
Occinit, et longis late loca questibus implet,
Haud Venus, haud illi mentem movet ulla voluptas.
Exin corpus humo Princeps, de more recondi
Imperat et longâ Procerum comitante cateruâ
Coniugis extremum maestus comitatur honorens,
Atque pias fundit lacrimas; solatia luctus
Exigua ingentis castae sed debita Costae,
Ex illo magis atque magis languescere virtus
Vivida et absumi vires, tabemque molestam
Paulatim tacito corpus pervadere lapsu,
Iam finis vitae spatiis propioribus instat,
Ac extrema Duci texunt iam licia Parcae.
Praecipue stellas cum primo Oriente fugarat
Altera lux Martis, radiisque retexerat Orbem,
Morbus se subito manifestis prodere signis


page 283

Incipit, et certam plane portendere mortem.
Ergo ubi dux finem sibi nunc instare supremum
Sensit, ut hoc tandem felix excederet Orbe,
Intraretque domos laetas, et florea tempe
Fortumatorum nemorum, sedesque beatas,
Ad sese fidum, Christi verbique Ministrum
Advotat, atque animosupplex atque ore fatetur
Erroresque suos, culpam et crimina vitae,
Quis sine nemo potest mortalem ducere vitam;
Quinetiam, precibus lacrimisque per ora volutis,
Exorat veniam, lovaeque exposcit amorem,
Innixus Christo atque huic toto pectore inhaerens.
Namque Fides imas penetrat succensa medullas,
Cunctaque caelestem dispergit in ossa calorem,
His actis: Christi verum et venerabile corpus,
Et verum Christi sacro de more, cruorem
Accipit, atque fidem praesenti pignore firmat
Firmius, et superum tanto pro munere Regi
Voce animoque suo grates persoluit honores;
Iam certus veniae, vitae iam certus, et omnem
Ablatam scelerum molem, Pelagique profundi
Immersam barathro; nihil usquam morte piandum
Amplius mnocui cordis latitate latebris.
His animum firmatus opes felicis Olympi
Expetit interius; soli se credit Iovae,
Illiusque voluntati se subicit, omnem
Unius in Iovae patrium spem ponit amorem,
Huius et a nutu pendet solius amico.
Saepius has voces iterumque iterumque profatur,
Testatus sancto praesens in pectore numen:
Iova Pater; qui solus agis mortalia nutu,
En a te, tua progenies, ego pendeo solo,
Inque tuâ tantum quaero bonitate salutem;
Tu mihi tu rupes adamantia, tu mea virtus,
Tu mea spes, mea tu fiducia morris in hera;


page 284, image: delc0284

In te uno (nec vana fides.) mea vita recumbi,
Et tibi principium soli tibi terminsu aevi
Constat, et ante tuos praesens apparet ocellos.
Ergo tibi me credo Pater tua magna voluntas
Fiat, et hanc iuxta de me prospexeris aequus,
Ipse equidem vitam Tibi quam mihi Iova, dedisti,
Vivo tibi vitam facilis cupidusque remitto;
Aspera nec meruo funestae spicula Mortis.
Sum tuus. et maneo tuus et tuus ipse manebo;
Incola seu terrae vescar vitalibus auris,
Seu mors lethifero soluat mea frigore membra,
Atque eadem gelida putreant reilure reposta.
Vermibus et foedis scateant foedisque Chelydris.
Sum tuus a tete neque me violentia Lethi
Aucilet, maneo tuus. aeternumque manebo,
Qui me cunqueetiam casus fatumque sequatur.
Has inter voces propiorsit Vesper Olympo
Devexo, et tenebris tellus umbratur opacis.
Et tum Terrigenae per dura sedilia fusi.
Amissas victu revocant in corpora vires,
At simul ac exemta fames, viresque receptae
Strata petunt. plumisque super praemollibus ipsi
Decumbunt, fessosque sopor complectitur artus.
At vero Princeps epulis ante ora repostis
Abstinet, et nullam malis contingere partem
Appetit; omnis enim victus compressa cupido
Desiit, et Natura suos oblita labores:
Ipse toro tamen incubuit defessus et aeger
Et sua praedulcem fudit per membra soporem.
Ac licet impediant interdum insomnia somnum.
Vota precesque facit tamen, et renriniscitur intra
Cor animumque suum Patris caelestis honorem.
Inde interum recipit somnum, placideque quiescit.
Postera purpureis Aurora invecta quadrigis
Lucebat caelo, reducis praenuntia Solis.


page 285

Hanc ubi Dux oculos somno fugiente patentes,
Aspexit vitreis plene effulgere fenestris;
Laeticia exsultat subita sursumque reductam
Attollens caput, ore pio pa ana sacratum
Occinit et votis ardentibus aethera complet.
Hinc iubet accersi. Mystam Patremque sacrorum,
Qui simul octavam Titan perfecerit horam,
Ipsius ante oculos veniat, coramque fideli
Exponat studio patefacta oracula caelo.
Is velut ac iussus facit et penetralibus altis.
Quis Princeps aeger lecto recubabat eburneo,
Mellifluo dulces edisserit ore loquelas,
Quis Deus ipse refert; tanti quae causa tumultus?
Cur faciat tantos mortalibus esse labores,
Et quae quemque suae solatia mollia menti
Addere conveniat, finem sperare beatum,
Surgentes animi placide compescere fluctus,
Et quo quisque modo valeat tolerare dolorem
Caelitus infusum membris animove gravato.
Tanti ardoris erat Pietas in pectore feruens,
Ut quoque tunc ipso pendens in limine mortis
Dulce Dei verbum cupida comprenderet aure!
O sanctum exemplum! toto memorabile Mundo,
Sidera dum caelo, celsis dum montibus Apri,
Dum pisces fluviis, et dum genus omne volantum
Errabunt celeri vacuum per inane volatu!
O ubi nunc Pietas? quo nunc quo cura recessit
Numinis aetherii. quo nunc Patientia quo nunc
Sancta Fides abiit, vitae studumque supernae.
Concio vix habuit finem cum Christus ab axe
Siderio aligeros supera de gente ministros
Mittit, ut assistant comites, aegrique secundent
Instantes obitus animamque e corde regressam
Suscipiant manibus, Caelique in tecta reportent.
Illi iussa parant, volitantque peraera magnum


page 286, image: delc0286

Remigio alnum celeres, Aulaeque propinquant.
Huc postquam venere, vident in mortis agone
Haerentem, et tales fundentem ad sidera voces:
Summe Deus trinâ qui maiestate coruscas,
Ipse equidem immundo Matris de semine natus
Saepe (fatebor enim) fanda atque infanda peregl,
Et merui, mea per commissa piacula, mortem,
Et poenas Erebo aetereum post fata luendas.
At tua, Nate Deo, me Mors solatur, isthac
Perquiro veniam scelerum, vitamque beatam
Flagito, purpurei partam Mihi sanguinis imbre.
Ergo licet facto velut agmine, peccatorum
Undique monstra meum c reumstent horrida pectus:
Non tamen idcirco certae spes certa salutis
Deficit; alma Fides fratri confidere Christo
Imperat, et molem meriti pectare cruenti,
Quam novi scelarum molem superare meorum
Altis, ac statbili stillantem e tegmine guttam
Oceanus cunctis ingens supereminet undis.
Haec Princeps ait, et paucis super adicit ultro.
O mihi chare Deus. me me miserare dolentem.
Sis bonus et facilis, summis neque defice rebus.
Talia voce refert liquidâ corpusque levari
(Suadet enim sperata quies) et sede locari
Vicina iubet, ac iterum componere lectum.
Dum veto famuli corpus, collapsaque menebra
Marmoreo attollunt thalamo, atque in sede reponunt:
Ingemit, et tates promit de pectore voces,
Attollens geminos super aethera laminis orbes:
O animam mi Iova Team, cum corpus inane
Liquerit, atque isthinc effugerit ocius Euro,
Suscipe quaeso, tuis manibus, super sque recondas
Sedibus, optatâ quo tandem pacefruatur,
Et tu me miserum miserabere oeccatorem.
Dixit, et has inter voces, caput inclinavit


page 287

Protinus, atque oculis nutantibus expiravit.
Nec mora continuo veniunt velut impete facto
Aetherii Comites; veniunt, animamque receptant
Ocius. et manibus simul auxiliaribus islam,
Flamine cum rapido, mediasque peraeris auras
Ad supera alta poli revehunt loca sacra beatis.
Panditur hic subito domus omnspotentis Olympi;
Pangitur; alituum patrii manus incola Caeli,
Qua data porta, ruunt subiro et venientibus ultro
Advolitant propere sociis. Animamque beatam
Principis exanimi placido sermone saiutant,
Certatim circumsistunt, et cominus illam
Gaudentem gaudent cupidis contingere palmis,
Oscula ferre labris blandi monimenta favoris.
Instaurant de more choros, ac ordine longo
Astrigerum cinxêre polum, cantusque dedêre
Magnus ubique sonat plausus sonat undique plausus,
Insonat assiduis applausibus incitus aether
Dant plausus palmis. dant multicoloribus alis,
Et nova non dubiis exercent gaudia signis.
Ante omnes Michael, ubi facta silentia caelo
Maximus aligerae Princeps Ductorque cohortis
Surgit, et haudquaquam venturi nescius aevi
Fatorumque soli, sic fatis ora resoluit:
O felix Animae, ô curas oblita priores,
Iam nunc Caelicolas inter requiesce Quirites,
Iosiam iuxta, cui par pietate fuisti,
Atque hic assidue suavi te nectare pascas;
Donec iussa tuum corpus caeleste revisas,
Atque illud tecum super aurea sidera portes.
Intereâ tua progenies, serique nepotes
Sidere selici crescent, totumque per Orbem
Europae factis illustribus inclarescent.
Nec deerunt Iani Friderici e semine nati,
Qui sceptrum populosque regant, ritusque sacrorum


page 288, image: delc0288

Instaurent, verumque colant Pietatis honorem,
Invisi furiis Caluini immanibus, atque
Monstris quae! atia Babylonia Thais in aula
Educat et cunctas exinde emittit in aulas;
Iesuitas dico, venerabile nomen IESV
Exosos gentem infidam, invisam, invidam IESV,
Et vere extremum piceae Stygis excrementum.
Quin gens nulla facros aeque celebrabit honores.
Certabitque Fide caelestia regna mereri,
Quam quae stirpe tua Caeli est ventura sub axem.
Fauca tamen suberunt veterum vestigia fraudum.
Quaepia corda suo frustra incestare veneno
Audebunt. vel bella etiam funesta ciebunt:
At Deus anertet tales feliciter hostes
Praecipue, aetherias primum qui surget in auras,
Ecce Nepos Iano natus Genitore Vuilhelmo!
Hic vir hic est Tibi quem summus donabit Iova
Fridricus Guiliolmus; hic aurea saecula rursus
Mysigenae condet genti. regnata per arua
Augusto quondam et Torga dominabitur urbe.
Ipse Pro Elector denos fimssimos annos,
Longius et patrium, Caeli indulgentibus astris,
Proferet imperium; iacet extra frondea tempe
Tyrigerum, silvis Tellus obtecta ingosis,
Quo primum ex Itala profugi regione, Dynastae.
Henne bergiacesedem posuêre paternam:
Hanc cum Fratre reget Inno regnantibus illis,
Aspera compositis mirescunt tempora bellis.
Sancta Fides, Pietas Phoebus castaeque Camenae,
Et Charites lauridecent in odoribus aevum.
Haec ait, et subito Caeli in fecreta recedit,
Concilroque animarum animam Dux Angelus addit:
Interea Martis quintus fulgebat ab axe,
Matura iam luce dies, tenebrasque fugarat.
Tum vero cassum vitali lumine corpus


page 289

Principis exanimis summi sub fornice templi,
Marmoreo condunt tumulo, iuxtaque martam
Deponunt: sic namque prius praeceperat Ipse,
Diva sed in paruo consedit marmore fama,
Et laevi carmen torno superaddidit istud:
Hîc Ian-Fridericus placide post fata quiescit:
Quifuera: Christi Martyr sanctissimus, Heros
Ensifer: efflictae Dux afsticiissimus Ipse
Gentus, et impavidus fidei confessor. et acer
Defensor veri sanctae crucis indefessus
Signefertexemplum exim um platientiae amoris,
Constantisque animi mala non metuentis acerba:
Et vitae aeternae iam nunt certissimus heros.
Haec saxo insculpsit. pennisque elata perauras
Discessit: nos et tandem cedamus, et istud
Concludamus Opus, mea Pieri, iam perfectum.

MARQUARDI FREHERI AUGUSTANI

Epos Lugubre in mortem Ioannis NeruI FilI.

DUre nimis, leges lacrimis quicumque paternis
Et desiderio, et maternis ponis ocelis,
Qui gemitus fratris, misera et lamenta sororum
Longa putas, finesque audes censere dolendi.
Ipse ego, quem solus iuveni, dum vita manebat,
Iunxit amor, paris et concordia vota iuventae,
Neruiade amisso properata morte fugaces
Heu non delicias et rari pignus amici
Deplorem, in partemque vocent me fata dolorum?
O miseros, mortale genus, tellurtsalumnos:
Quid sumus, hanc lucem qua conditione tuemur?
Quid iuvat ingenuas tenera excoluisse per artes
Pectora: quid terras diverso sole calentes
Visere, amicitiae socialia iura fovere,


page 290, image: delc0290

Atque immensarum spes longas condere rerum?
Vitae nulla fides modicique, brevissimus aevi.
Omnibus est usus nullae est fiducia in annis.
Ille decus generis, lumen patris, ardor amicum
Nerums eximiis quem raro in pectore donis
Ditavere Denquem Iuppiter aequus amavit,
Ore decens. gravis ingenio facundus, et omni
Laude potens, sed spe maior meritisque futuriae
Heu patris ante oculos per inexorabile fatum
Memora toro posuit, spiramina cordis anhelans
Abrupit, clausitque diem, manesque subivit.
Multis ille qusdem lacrimabilis occidit, atquî
Flebilior nulli proprio quam caussa parenti
Ad gemitus luctusque graves longumque dolorem
Hic virtute valens, meritisque ingentibus urbi
Cogaitus Argyriae, late verissima Fama
Quem celebrat, iurisque catum fidumque clienti:
Curus opem dubiis rerum prudentia saepe
Attulit, et Neruam priscum haec in saecla reduxit.
Nunc randem placidae venerandus honore senectae
Surgentem tanto est iuvenem complexus amoris
Affectu, quanto non Thesea crederis Aegeu,
Non adamasse miser mergendum Daedale natum.
Ergo peragratis reduci feliciter oris,
Cursuque exacto, iam plurima vota parabat,
Nunc tristi casu turbatique ordinis heres
Ingemit alta dolens, lacrimis se conficit aevi.
Grandior, alterutro ceu lumine cassus, amaros
Dans animum in luctus: iuvat indulgere dolori
Immensum, et surd solatia respuit aure.
Usque adeo vitaeque oculum fulcrumque senectae
Ereptum queritur natum, cui perfida Parco
Insidians animam insonti spoliavit: et o si
Alternis animas animis pensare liceret,
Quantulacumque suae debentur tempora vitae,


page 291

(Dulce bonum quamvis) redimendo impendere nato
Nil dubitet, mortisque vices pro morte pacisci.
Ad se hominem genuisse, mori quem corta velit lex
Scibat ais. Scibat vero, et quid nesciat ille?
Sed sobolem, sed prima rapi sibi pignora vivo,
Haec crux, hic doloret et non tractabile vulnus.
Funera nam prolem etulorum efferre parentum
Gratior ordo piis et convenientior ipsi
Naturae votisque patrum, quorum insitus ardor,
Sollicitisque supersitio petit optima votis
Assidue haud precibus Divos obtundere cessans:
Dent saltem superesse sibi post funera natos,
Qui per virtutum vestigia trita suarum
Grassati potiantur opes famamque relictam.
Quod noster si quisquam alius sperare iubebat.
Hic stirpis columen primaevus nominis haeres,
Et iustae satis aetatis provectus ad annos,
In quo ade genitor gaudet sese ipse renasci.
Maior et ostentat pulchro se in corpore virtus.
Proinde favent omnes illi simulomnis in illo
Iamdudum cari stat spes innixa parentis.
Quid spesi ipsa viro summum iam iuris honorem
Contu erat Themis en qualisse iunior olim
Nerua tulit, clari proles doctissima patris:
Quid de iure gravi sollers iuvenilibus annis
Publicitus responsa dedit consultus, et aequi
Intactos apices tractavit et ardua legum:
Talis et hic lustris quinis non amplius actis,
Ingenii bonitate valens curaque, paterna.
Ergo ipsum merito, maturum rebus agundis,
Moribus excultum studiisque et honoribus aptum.
Principibus placuisse viris laus digna, merentem
Aulai officiis adhiberier unde manebat
Aequa illum merces meritis, et messis honorum,
Felix ô si longa dies, et vita fuisset


page 292, image: delc0292

Crescere qua fas est, Parcae modo iusta decissent
Stamina sed pulchra evasere exstincta iuventâ
Gaudia, florentique ruit validissimus aevo.
Ceu matura pyrus decus horti aestite sub ipsa
Pondere pressa suo, subiti quam fulminis ira
Delecit gravidam, lata strage occupat agrum:
It fragor, attonitus venit ad sua danna colonus.
Spes omnes et vota patris, sortisque favores
Conspicuae ingenii fructus, laudesque bonorum,
Nobile coniugium, soboles, generique paranda
Posteritas studiorum et nominis indyta fama,
Quidquid et humanis spes conspicit ardua votis,
Cunt capite in nihilum subito recidere sepulta
Omnia nilque viri praeter meminisse relictum est.
Haec mihi non dubiis tetulit mea fama susurris,
Nuncins haud titubans non tristis epistola venit.
Visa loquer. Sunt auriculis pol credula nostris
Lumina nostra magis. Vetus est urbs adsita Nicro,
Myrtiferis freundosa iugis et montibus altis
Tuta, Palatinus caput occupat arcis Apollo,
Vicinos Musae colles, loca amoena, frequentant:
Palladiis late urbs studiis cultuque Themistes
Clara nec Ausoniis reticenda nepotibus olim:
Hac, patriis cum patre redux re per bene gesta
E populis, tranure, domum et repedare parabat,
Fata vetant ite risque modum pausamque laborum
Dii statuunt: fluxae vocat irremeabilis horae
Terminus haud leni iuvenem Cyllenius ictu
Tangit abire monens. Devotus miles in armis
Ad ducis imperium pugnatque feritque, nec idem
Non mandante pedem movet a statione tribuno.
Sie se ad fate pius iuvenis componit in artus
Vix aether penetrat, fugit aeger anhelitus ore,
Vitaque sidereos [(transcriber); sic: sideros] volat aeternanda sub orbes.
Quis luctum illius noctis lamentaque fando


page 293

Ex primat orbati genitoris flebile passi
Cordolum penitus! melius non tangere, clamo
Musa nec indomitum tandem renovare dolorem.
Nec mora confestim motis petit improba pennis
Fama domum longe, miserae genitricis et aures
Percutit et germani, et pectora fida sororum,
Deliquii per acerba movens orbosque penates
Absentis domini luctu funestat et orbem.
Ah quas tum voces. quas audivere querelas
Dii Superi! Ah quisnam tam tristia funera casus
Fligitiunde manus fatis tam certa nocendi?
Myrtileam interea iuvenile cadaverin urbem
Perfertur de morte rigens, vacuumque decoris
Illius antiqui, quod tunc manus omnis amicum
Tristibus exequiis comites et honore supremo
Reddimus omniferae matri tumuloque recenti
Condimus et maesta supremum voce ciemus:
Quo fugisiheu quae te praesentis taedia vitae,
Quae nostri cepit satias? cur linquis amicos?
Siceine vel mores tibi vel tua tempora sordent?
Quicquid id est doleo. Ast ô dulcis amice valeto:
O dolor atque decus magnum mansure parenti,
Et decet et certe vivam tibi semper amicus.
Flet pater obductum luctu miserabilis aegro
Deiectus vultum; pariter flent ora propinquum.
Scilicet texternis etiam miserabile visu
Funus it, et merito. Pallentia qualis ad ora
Hyrtacides fuit Euryali, Cytherea dolendum
Qualis ad exanimi ploravit Adonidis ulcus:
Talis eram subit usque animo probitasque fidesque,
Et doctrina viri cultorum et amabile morum,
Et mihi idus amor satque explorata voluntas
Dulcis amicitiae pullata recursat imago.
Omen erat, credo: paucis cum mensibus ante
Ipse sepulchreti campos cupiebat et aedem


page 294, image: delc0294

Visere. tunc memini tumulos incisaque saxi
Cum studio lustrare virûm memorantia mortes.
O sortis mens coeca hominum fatique futuri!
Illa ipsa, iacet ecce miser tumulatus in aede
Neruius; illa ipsa, nostri monumenta doloris,
Aeternos genitor tumulos, nomenque genusque
Illius atque annos vitae, et cita fata loquentes
Magnifico posuit sumtursibi qualia mallet
Anato potuisse dari: stat scalptile marmor.
Crede mihi. nomenque virilaudesque per ora
Durabunt hominum iuxta errans saepe viator,
Hic mihi novus erat. dicet. multum ille fidelis
Egreglusque animi studisque et carmine felix.
Dignus et Aemonium Pyladem praecedere fama
Cecropiamque fidem nondum ceciddise putaram,
Et doleo. heu miseros: quam totus homuncio nil est!
O bone, securo tibi sit sine pondere tellus.
At nos interea per fata severa caremus
Nerulade; ille lacet longum sopor urget ahenus.
Iusta igitur causa est la chrymis (si funera fletu
Fas fieri ulla quidem) gravior iactura propinquis
Tam cari capitis. miseratio maior adultae
Aetatis miserum frustrataque vota parentum.
Si tamen aeterni dudum Meus conscia motus
Sic voluit, nec tanta lues sine numine Diuûm
Accidit, immotis Sors si stat ahenea fatis:
Fundere quid fletus tandem. et discindere vestes,
Quid lacerare comas. et pectora plangere palmis,
Et iuvat iniustos miseris pulsare querellis
Caelicolas te si crucias, non proficis hilum.
Hectora tot fratres tot ploravere sorores,
Et puer Astyanax genitor praeque omnibus unus,
Et longaeva parens: manet is tamen in cola Ditis,
Umbraque de Stygia renatavit nulla palude.
Memnona. Thaumantis flevit: Diana pudicum


page 295

Flevit et Hyppolitum: torserunt Therea cari
Funera Pirithoi, Pyladem ploravit Orestes.
Quos hominum populos, quot mortua corpora censes!
Quot nati cecidere Deum plane occidit omne
Iapeti genus, et numero maiore recumbit.
Nemo indefletus: ploravit tota vetustas
Defunctos lacrimis sat conductisque suisque,
Et fusis Samias oneravit fleribus urnas.
Sed Lethaea manu haud mortali abrumpere fas est
Vincula, qui semel heu subiit Minoia iura,
Non sublime genus, pietas facundia linguae.
Non hunc robur opum cumuli. non aurea virtus
Restituet, nedum hoc aliena ut lacrima possit.
Quare age, rem tali mecum ratione putato:
Filius ille tuus periit? nam lege sub ista
Natus erat genitum quoduis res certa moriri est:
Non natum res mira mori floret ille creatus
Ad mortem est Verum ante diem immauturs obivit?
Non fit id ante diem, quavis (mihi crede) quod hora
Temporis esse potest pure debemur Auerno,
Et mora si qua datur mera gratia. tu cape gratus,
Et bene dispensa. Sed filius ordine verso
Occidit ante patrem? nova non res ista: probatum
Sic superis: nullus naturae haud convenit ordo
Est etiam mentem tibi reddere quod queat aequam.
Occidit ille tuae quamquam optima portio vitae,
Non tamen orbus eris: bene liabet. manet alter ephebus
Macte pater tibi, Neruia caespes altera gentis
Theudosius. minor ille quidem natuque secundus,
Sed geminus plane ingenio et probitate priori,
Et de se vel tanta iubens sperare vel ultra.
Hoc saluo de sorte queri et culpare supernos
Desine: iamque animos et notum rebus in altis
Consilium deprome bonis hilarande futuris.
Eximius quando ille animi meritusque: dolorem


page 296, image: delc0296

Soluisti subit ille pios, carpitque quietem
Elysiam desiderio tibi postulat, at non
Esse cruci Longi telum insanabile luctus
Hostibus eveniat nostris, et flere perenne.
Tu quoque defuncti genitrix maestissima nati,
Hoc solamen habe: carum mage pignus ocellis
Si rapuit fortuna tibi. et decus omne peremit:
At dulces natas lectissima pignora, liquit
Haec cadem: voluit tecum hac decidere parte:
Non mala conditio est Levius patientia reddet,
Quod veriare nefas: mutabunt gaudia luctum,
Cum te natarum connubia clara beabunt.
Et domus optato strepet undique festa tumulta.
Debita iam fatis tua crede piacula soluit
Deinceps tuta domus cladis noxaeque futurae.
Et vos Nympharum decus, ô par nobile, vestri
In fratris quae fata pio certatis amore;
Phoebeae ut quondam fratrem Iovis ignibus ictum
Immenso heliades fletu luxere dolentes,
Udae oculos scissaeque comas et pectus honestum,
Donec in erectas abiere tona cius aluos
Vel quales te olim, crudeli tabe perustum,
Affusae tumulo flerunt Meleagre sorores
Tergite iam lacrimas, non est revo cabilîs illis,
Quaeso nec immeritos corrumpere pergite ocellos,
Sic faveant superi vobis, longumque superstes
Vivat uterque parens: sic nulla iniuria formae
Accidat et digni veniant pro fratre mariti.
Nostra Thalia cave nimii fastidia versus:
Pone (sat est) calamos, et in omine desine pulchro.

Super Onomastropha Ioannis Neruii.

NOn sine re suavi fori iucundissime Nerui,
Te diri haud vano nominis augurio.
Hoc virtutis enim spondebas indole rarae,
Et culti aureolis moribus ingenii,


page 297

Tu tamen et lucem dulcesque perosus amicos
Funestas patrium, flebilis umbra, larem.
Quo promissa cadunt, quo spes et vota tuorum,
Qui pro re suavi das grave cordolium.
Omnia non fallunt certe, si vita fefellit,
Ut plorent obitus lumina multa tuos.
Suavior illa beat caelo te vita relictis
Nobis suave manet vel meminisse tui.

Ad Christophorum Ehemium in nuptias Filia Victoriae, cum Andt. Webero.

DVm tu summe virum natis generisque beatus
Foedera iam quartae iungis genialia gnatae
Et taedas chalamique paras solemnia, quae mox
Omnis honos cuncti veniant celebrare propinqui:
Diffi cile est aliquid non ludere carminis atque
Gaudia granianti communia prodere versu.
Nec me Phoebus agit simplexque libido canendi
Addictum ut nosti, Themidi studiisque severis;
Sed ratio officii et meritorum causa tuorum,
Et commune solum et gentis confinia nostrae.
Antiquos mihi quando atavos micat inter Eheme
Stirpis honos generis magna ornamenta paterni.
Rara quidem laus et non infima gratia Divum,
Ingentia de stirpe genus clarisque bonisque
Ducere natales virtus quorum extitit olim.
Nec tantum referre putem quo fidere natum,
Quo genio exceptum quem mater memnonis afflet
Quasque datura faces licet illud ad omnia reffert:
Quam queis quisque satus, fortes iubet ipsa bonosque
Nam natura bonis progignier, acribus acres.
Cuncta suis hominum cum sint obnoxia fatis,
Unica nobilitas generique coinsita virtus
Extra fortunam est hanc non vis maior edaxve
Lima vetustatis minuit non livor iniquus
Deterit arrodens, non ulla iniuria turpat.


page 298, image: delc0298

Gloria sed maior nimioque potentior alta
Natales virtute suos decorare, sequendo
Rite pedas patrum. Tua laus cognate. perennis.
Non voluisse tuis. generis quos stemmate longo
Patricios deducis avos. concedere, verum hos
Ingenii superasse bonis et honoribus amplis.
Pube tua scripti circam penetralia Iuris
Acriter exacta. monimentis atque sophorum
Excussis penitus, Spartam quam nactus abunde
Ornasti. credo meminens. ut Mutius olim
Sulpitium tetigit: turpe indignumque vidcri
Patricio claroque viro qui nobile nomen
Ducat avis leges et civica iura suorum
Romulidum si non nitidum calleret ad unguem.
Cum tamen obscurum saepe ima plebe Quiritem
Iuridicum videat doctum defendere causas,
Doctum ceu nodos aenigmata soluere legum.
Euge cate dictum. encaustoque antoque notandum
Parietibus. generose, tuis. Quid diceret idem,
Si te gente ista genitum maioribus illis
Tantum in legitima praecellere nosceret arte,
Quantum vulgus iners sibi nobilitatis inani
Fronte placens studium omne ferox fastidit honestum
Quam penitus ius cognôris imisque medullis,
Arguit illud opus quo nihil subti ius. in quo
Ex Ratione sagax adytis sophiaeque remotis
Ipso a principio primoque ab originis ovo
Iustitiae iurisque doces cognoscere causas.
Unde quod in fandis tractatio plurima libris
Digerit. omne venit scatebra ceufontis aquae vis.
Iure igitur patriaeque decus generisque probaris
Esse tui similes si patria cuius haberet.
Publica res habitura foret pol rectius. haud cum
Ventre simultates discordia membra fonerent.
Et meritis fortuna aequa est, Honor ipse sequella


page 299

Virtutem velut umbra virum comitatur euntem.
Ecce sacerdotem Themidis de sede Cathedrae
Dogmata dictantem legesque et iura docentem
Magna Falatini te vendicat aula Terrarchae,
Consiliisque adhibet gravioribus, unde citatis
Pallitus ad varios pergis grassatus honores.
Consiliis calamoque bonus. teres ore diserto,
Iustitiae semper certus rigidusque satelles.
Ispe Casimirus fortissimus Hannibal aevi,
Qui ditionem armis tutatur. legibus ornat,
Militiaeque domique heros animosus et acer
Iamdudum rerum tibi credidit intima sacros
Cancellos ut agas. Varios tu digeris actus,
Ut monet officium desiderium ve petentis,
Qua ius fasque sinunt, aequi insinuator acutus,
Praeditus ingenio longoque exercitus usu.
Nunc in magnifico superillustrique senatu
Sisyphium saxum recidiva mole revoluens
Publica disponis solerte negotia cura,
Ut valeat partes provincia salua per omnes.
Neve quid adversi captar Respublica damni,
Relligio stabili seruetur ut inclita cultu,
Tramite iusticiae series decurrat aperto,
Principis in violata sient ut iura, tenacis
Portio decedat ne Fisci viribus ulla,
Denique Lex suprema Salus sit tota popelli.
Et satagentem huius non taedia muneris unquam
Lassant, non aetas suadet causaria finem.
In tumnlo, velut ille Solon nam si pedem haberes
Alterntrum nolles tamen otia ducere, sic et
Egregium pedestante Ducem laus digna moriri est.
Hoc quoque (praesentes nam sermo relabitur omnis
Ad thalamos probo, quod generos adsciscis iisdem
Insignes studiis, ad publica commoda natos.
Qualis qui patriae, civis bonus atque fidelis,


page 300, image: delc0300

Consi iis Zieglerus adest, et Fussius alter
Quem nunc multa nimis disiungunt milia nobis,
Et collega meus Schumanus, et ordine quartus
Qualis erit. cui iam cedit victoria coniux
Eximio iuneni. nostri qui in parte Senatus,
Inter Nicreidas facile pulcherrima Nymphas.
Laudentur proavis et pulchrae munere formae
Quae morum nituere bonis. Siqua est alia ulla,
Haec est quam vere decoret, dos magna, parentum
Virtus et propria. et famae cultura pudicae,
Eductumque probe ingenium, haud culpabile Momo.
Non illam choreaeque leves studiumque videri
Omnibus et iuvenum consortia lubrica habebant,
Et quidquid tenero vitium solet addere famae
Sed patriae sua cura domus, data pensa, penusque,
Penelopesque piae exercebant gnaviter artes.
Ergo pudica ut fert sententia dia Biantis,
Vere est. ut de qua meniti sama veretur.
Ahvaleat, quam nulla suae reverentia famae
Suspectis tandem detertet ab actibus. et quae
Rumores hominum nescit surdastra sinistros.
Quam semel iniectunt retinent multitia suasum
Tam sedet illa diu labecula lympha potens ut
Fontis Acidalii aut Tagus aurifer eluat aegre.
Ut talem quicumque vidensprudensque capessit,
Credatur tieri Thusca cum dote maritum
In mediaque larem sibi figere posse Suburra.
Ipsa sed a specie laudari sponsa meretur.
Nec netulans gestus et lubrica sorma videri,
Nec frons triste rigens illi est moresque Sabini:
Sed simplex hilarisque Fides et mixta pudori
Gratia. et in tenero sublaeta modestia vultu.
Ista satis satis ipse sitis servavit ocellis
Sponsus, et en est captus. habet: nec id abnuit ipse.
At tu, praesidium nostrum, laetare recenti


page 301

Foedere, tempus enim est, quo seria ponere rerum,
Atque sequestratis ridentia gaudia curis
Ducere, quo totos fas est comburere soles.
Gaude etiam egregio Victo ia macta marito.
Illa dies agitur curus cunctatio longa
Visa cibi cuius (quamquam inficiere) solebas
Tu digitis reputare moram, quid plura requiris?
Contigit ecce tibi votorum summa tuorum,
Cum lare certa domus, stratum geniale supellex,
Consuetudo viri et spes optatissima prolis.
Tuque adeo felix et strenue miles amoris
Sponse, Dioneae poscens tibi praemia palmae,
Victorova poscit Victoria parta triumphum.
Si tamen et bellum (quod tu servare memento)
Hac geritur, simul hac peritur victoria fini.
Ut pax discordes motus diuturna sequatur,
Et pacata Duci provincia pareat aequo;
Vos quoque pacificas, ô candida pectora, longum
Insimul exigite aetates in amore perenni.
Sic vestram turbent fribuscula nulla quietem,
Atque pios foveat Concordia longa pena tes.

Amicis suis anno 1590. 26. die Iulit, sibi natali.

SI quid amicitiae dandum (quisnam abnuet istud?)
En per amicitiam quod petiisse velim.
Quod rogo res facilis factu. praestanda vel ultro,
Sed quia res nobis grata, petenda venit.
Eago die medio, cum prima recesserit hora,
Nostri ad Stolonis deproperate domum.
Non ut magnarum tractemus seria rerum:
Ista dabunt alii satque superque dies:
Varum edulcemus vitam cantuque iocisque,
Et sine queis cantus friget, ut ipsa Venus.
Sex matutinis horas dare rebus agendis
Sufficit, officii quem decet esse modum.


page 302, image: delc0302

Prandiolum quidquid sequitur, comburere fas est:
Curando haec genio pars magis apta venit.
Phyllida tunc igitur modulandum et Thyrsidis ignes,
Quaeque mihi nimium sola Susanna placet.
Non ego Graecorum meditor vos tinguere pclis,
Nec cenae dubia vos saturare dape.
Sed qualem rabies astri sittentis amicos
Inter. et in parcis aedibus esse iubet.
Nec figam leges potandi, sive manendi:
Qui volet, erumpet poste patente foras:
Qui volet in multam geminabit pocula noctem;
Huic ego (ne dubitet) fidus Achates ero.
Eia age, vivamus, dum vivimus anque valemus:
Ne quidquam ex ista luce perve queat.
Forsan laeticiae quae iam mihicausa. rogatis:
Quid cantus sibi. quid prodiga cena velit?
Illa dies mihi quae Phoebei luminis usum
Pritua dedit, vitae dulcis origo meae.
Illa dies quae me iam nunc iuvenilibus annis
Eximet, etatio flexus et ipse meae.
Ergo sequens mores vestros sibi postulat aetas,
Cum non Praetori restituendus ero.
Ast hac luce merum Genio laetusque lubensque
Fundo meo, et curas longius ire volo.
Cetera mox coram. laeti cantabimus omnes:
Candidus eveniat hic mihi saepedies.

In obitum Illustriss. Ioh. Casimiri Palatini, etc. Consiltarii Palat.

QUantae animi vires et non superabile robur,
Heros magne tibi fuerint, testantur abunde
Militiae documenta tuae, tot gesta sub oris.
At vetus est verbum; Quâ quivis dote virorum
Polleat atque habitu mentis quo praestet, id ipsum
Endo magistratu, si usquam, clarere gerendo.
Hinc factum haud dubitem manifesto numine Diuûm,


page 303

Dum tibi despondent victuram in saecula famam.
Bellorum e mediis turbis te Fratre sepulto
In patriam ut revocent; qui splendida iura Nepotis
Agrumque et populos late tueare patentes,
Quid tu non Spartâ fecisti gnavus in illa?
Ut valeat partes provincia salua per omnes,
Ne res adversi capiat quid publica damni,
Relligio stabili seruetur ut optima cultu,
Tramite Iusticiae series decurrat aperto,
Pupilli invinlata silent ut iura, capacis
Portio ne fisci decedat viribus ulla,
Denique lex suprema Salus sit tota popelli,
Temporibusque tuis faucat fama aequa. Toractus,
Tot vigiles curas, exantlatosque labores
Credibile est animae sucum sensim imminuendo,
Praecipitis sati pennas celerasse volucres.
Sed bene habet, quod iusta tuo succrevit Ephebo
Pubertas rerumque capax: et debita soli est
Haec merito Tutela tuo. defunctus es unâ
Vitaque et tanti curis iam rite peractis
Muneris. Hoc satius quam si (quod non tamen unquam
Abnuirurus eras) saevi inter proelia Martis
Multa strage tumens, et ab hostibus usque necandis
Tandem animam gravibus fudisses lassus in armis:
Hoc satius quanto civi servasse salutem
Est melius uni. quam mille atque amplius hostes
Atroci prostrasse manu. Macte inclite Princeps!
Corpus Terra parens gremio susceptatamico;
Nemen honorque tuus, Virtutis fama superstes,
Dum genus humanum, terras habitabit et ipsa.
Spiritus astra tenet, quâ praemia certa piorum.
Heic manus ob Christi cultum damna ultima passi,
Quique magistratûs sancti, dum vita manebat;
Quique pii vates et posteritatis amantes,
Utibiles et qui vitam instruxere per artes,


page 304, image: delc0304

Perbene quique alios sibi devinxere merendo.
Omnibus aeternae carpuntur gaudia vitae,

De eodem.

CRedita sarcophago cernes frigentia membra,
Somno sepulta ferreo,
Ora quidem vultusque sacros agnosco, loquentem
Tantum requito spiritum.
Tum mecum tacitus; Num devixisse putandum est
Tam forte pectus Principis?
Non puto. theca modo est hoc quod lacrimantur obisse
Hospes comesque Principis.
Meus generosa Ducis mortem contemserat olim,
Perennitatis conscia.
Vos pollinctores iam balsama tollite, et ista
Funestiora munera.
Vivat adhuc meritis, spiratque per ora virorum,
Animamque factis prorogat.
O quantum est Virtus. quae laudis munera vivis,
Vitamque donat mortuis!

Emblema Iohannis Casimirs Palat. Constanter et Sincere.

QUid quid agis. Constanter agas. et coepta perurge:
Mens tua Sincere sentiat ora sonent.
Indicus hoc adamas solidissima gemma, caminos
Incudumque minas sper nere docta notat.
Hanc puro inclusam complectitur annulus auro,
Cui siguum accedit constipulata manus.
Constantis fidei et sinceri pectoris istaec
Signa, Palatini nobile lemma Ducis.
Palladiae frondes oleae laurique virentis,
Tam promptum ad pacem quam fera bella, docent.
Quinctus ut ille olim ablus, cum tessera duplex
Froposita et belli et pacis; utramque tulit.


page 305

Leo Palatinus.

IVstum anima Leo, rex animantum maximus idem,
Signa dat umboni, Dux generose, tuo:
Regibus apta sato tritavis, nec principis aequi
Vindicis et legum laudibus apta minus.

In Nuptias Iani Gruteri, et Ianae Smetiae. Carmen Fiscennium.

EQuis Apollinei genialia foedera vatis,
Virgine cum lepida et nulli ulla dote secunda,
Auspiciis modo pacta bonis, iam carmine digno
Expediet, doctosque sales miscebit honestis
Nequitiis? nec enim nostrum; quem iniuria fati
Ad gravius damnavit opus, versareque rubras
Maiorum leges Masurique arcana coegit.
Tesolum, sacra cui curae haec, te nate Camena
Hoc Hymenaee decet. pariles tuiungis amantes,
Alternasque faces in mutua corda retorques,
Atque tuo primae libantur numine noctes:
Tu citharae fidiumque potens, doctaeque parentis
Aemulus assiduâ meditaris carmina curâ.
Iure facis. tua sacra, tuae sacra mystica matris
Hic manibus coluit puris:quantumque puellam
Coepit amare modo, tantum resonantia pridem
Plectra lyramque agilem et vestras exercuit artes
Impiger. Hinc gratus iuveni post mille labores,
Ambiguasque vices fortunae atque aspera fata,
Praetuia de cernis meritae pietatis abunda,
Ingenuumque beas solidâ dulcedine pectus.
Ecce puellari valedicens virgo chorae
Iani in iura venit, fido et concedit amanti
Propria; praedocti carissima nata parentis,
Inter Nicreides facile ornatissima nymphas;
Munera seu mentis spectes, seu gentis honorem.
Ingeniumue sagax, cultorum et amabile morum;
Sive oris formaeque decus, vilescere cogit


page 306, image: delc0306

Quidquid conspicuum et pulchrum tota urbe videtur.
Tale micat: non labra rosae, violaeve capillos
Aequarint. nec colla nives, aut sidera ocellos.
Ipse adeo, cognovit ubi saltem indice Famâ
Virginis eximias dores, ignarus et absens
Tactus amore fuit: nec taedia Saxonis orae
Tam puto quam taciti ardores et pronuba fata
Ad nostram pepulere Nicrum. Vix appulit hospes,
Factus amicus erat tibi Smeti: vix tibi amicus,
Ortus amator adest natae: vix vidit, amatae
Mox agit ille procum: procus ambit et omnia tentat,
Sponsus ut esse queat; promittere mutua gestit.
Vix data spes certa est. sponsalia more recepto
Apparat. ô penitis quae sensit gaudia fibris?
Cum dextram iungens dextrae, Gaiamque salutans
Ipse fidem daret, ipsam Eoae pignore gemmae
Devinctam capiens dcerperet oscula prima:
Autataque tibi paterâ praegrande propinans
Voce nouâ socerumque patremque vocarer, et illam
Tangeret: ô quanto sallerunt pectora motu!
Iam tanti compos voti praedaque potitus,
Omnia grata prius nunc sordida respuit; ipsa
Metra libros veterum, atque ipses fastidit amicos:
Atque lares notos, Senecae praedivitis hortos
Deserit, et campos vitides et Musica tempe
Negligit aspernans: unum terit atque frequentat
Officiosus herae limen; quo saepe per horas,
Saepe dies totos; ceu neruo et compede vinctus,
Desidet; atque latus dominae rerum immemor omnium,
Ut lotum gustasse pures, uxorius haeret.
Id quoque mox nihil est, iuxtâ assedisse manumque
Pressisse, et tacitos sermones caedere in aurem:
Protinus in thalamis mens est, Hymenisque paratu
Impatiens fert damna morae precibusque fatigat
Mautrare sacros ritus. differre rogatus,


page 307

Emanet, et tumidas affectat callidus iras:
Iras queis veluti suffusa Pallade flammae,
Sic in termissi magis accenduntur amores.
Quid nunc cum taedae lucent claro igne iugales
Splendida pompa sonat nec tibia cessat Iopae
Fercula crebra volant mensis cyathi capaces.
Et domus insano strepit undique festa tumultu.
Cernin' deliciis ut plane alienus in ipsis
Spernit homo mensas. nec pocula Caecuba curat,
Harmoniaeque sonis surdus non tangitur ullis?
Quin praesens mediis nec adesse videtur amicis.
Intima cordis apud diversa parte sedentem
Dudum errant dominam. vaga lumina torquet eodem
Spesque avidas fovet. et noctem meditatur opacam;
Demirans lucisque moras et Apollinis alti
Tam testudineo gressu tardare iugales,
Aurigam implorat tacite sibi numen amicum,
Illa autem quamvis non lenius icta sagittis
Et valide redamans; tamen (ut cum debet avarus
Vel pure cedatue dies, veniatue, gravatim
Impetrat a sese ut peritura sibi eroget aera)
Vana timens carique cavens bona damna pudoris,
Optet languentes semel interiungere Solem
Cornipedes et non nisi crastina cornua Lunae
Esse polo. hoc uno variat concordia voto.
Aequior at iuveni (credo non immemor ipse
Nuper amasse et non desperans rursus amare)
Accelerare gradum pigrantes in crepat acer
Phoebus equos. stimulisque aegros mordacibus urget.
Biga volat, fallitque oculos fuga coeca rotarum;
Terga fluunt sudore gravi membra omnia fumant:
Quo magis at cursuque calent et sideris aestu,
Hoc magis occiduo properant se tinguere Ponto.
Atque eccum clauso se condit Vesper Olympo,
Dilectosque sibi Venus aurea conspicit ignes.


page 308, image: delc0308

Quid parcis leviter pugnantem et multa precantem,
Nectentemque moras, et quâ data porta ruentem
Comminus aggredier? quamvis iam aversa tuetur,
Atque parat vires, intentatque unguibus iram.
Sed quis odorarum potietur flore rosarum;
Carpere de spinis mediis veprium inter acuta
Si dubitet digitis pungi metuentibus? aut quis
Hybleosque favos et cerea texta sonoris
Eripiens turmis sucos spoliabit opimos;
Si fronti caveat minimos formidet et ictus?
Armat spina rosas et apes sua mella tuentur:
Hinc animis opus audentes iuvat ipsa Dione.
Ante tamen quam vim quam seria proelia tentes,
Flexanimas adhibere preces et mellea verba,
Ssermonesque catos et non sine pondere dicta
(Vamque pores vates pariter legumque peritus)
Suasero conari et prius omnia quam solidâ vi.
Tuque adso obniti placido, pulcherrima, vati
Desine nec blande tentantem dura repelle.
Non absorda petit constant sacra talia. quid quod
Quae refugit Venus, haec maiori accenditur igne:
Quaeque feret flenti, nimio quid dulcius illa
Oscula ei sapient. maior fit causa triumphi
Conserta vicisse manu, ac quod deditur ultro.
At vos interes, dum coecum murmur et intus
Basia mille sonant. nec divulganda geruntur;
Inflare auletas plenis vocalia buccis
Aera velim fidibusque lyrae non parcere tentis;
Petuigilesque. modos geminare ad mane fururum,
Saucia turba mero nos succentemus amici:
Eia agite, ô tenerum par ludite, ludite gratis
Lusibus, et validum simul exercere iuventam,
Dum datur, et dignos generi properate nepotes,
Qui lege, atque arma colant, et carmina condant.
Proferat ingenii scitissima pignora lanus.


page 309

Tuque Iohanna tori; sobole et certate serenda.
Sic vestros minuant friguscula nulla calores,
Et dulces foveat concordia dia penates.

Ad Melissum.

NArro Melisse tibi. ad nostrum bis viso Gruterum
Nil ago: nam famulus pernegat esse domi.
Viso tamen pultoque fores, male credulus insto;
Ecce Grutere tuus ille ego. nullus adest
Nullus adest nec cura domum subit ulla reverti,
Tangere nec toto limina nota die.
Ipse licet venias comitatus Phoebe Camenis,
Copia nunc lani nulla futura tibi est.
Ipse ad eum venias Bona si Fortuna, Salusque,
Exspectesque aliquo tempore nullus erit.
Quid tamen est, quod iam, totos qui insumere soles
Sueverat in studiis, otia tanta colit?
Audio quae res sit. Sperata et pacta puella
Detinet, et grata nectit eum pedicâ.
Illi semper adest devotus, et imminet uni,
Nec latum â domina tenrat abire pedem.
Sed qua non totâ formosior altera in urbe,
Nec magis ingenuis moribus et lepidis.
Accipio causam. iusta est: ignosco Grutere.
Est tanti proprio posse carere lare.
Tanti est dilectis modo mittere nuntium amicis.
Et commilitiae spernere iura sacrae
Tanti equidem fuerit vadimonia pacta fidemque
Fallere, et in dubia linquere sorte reum.
At vos ô superi, optatos properate hymenaeos,
Tuque para taedas. ô domiduca Venus.
Ut factus compos voti et satur ille, puellam
Adque domum docat, atque domum redeat.

Ad Gruterum.

AMove cuncta, inquit, coeptosque relinque labores;
Quid tibi cum Senecâ, belle Grutere, Venus?


page 310, image: delc0310

Excutiensque manu scriptos cusosque libellos,
Pro Seneca, inquit. erit pulchra iuvenca tibi,

De Gruteri Harmosyne.

ARdores primos qui rere hos esse Gruteri,
Falleris. is nunc ad vota secunda volat.
Harmosynen prius ille nimis quam perdite amavit:
Perdite amata unquam si qua puella fuit.
Hanc potuit cultis consecravisse libellis,
Lesbia queis olim et nota Corinna fuit.
At nunc (quod celebris monet ille magister amorum)
Successore novo pellitur omnis amor.
Smetia sola placet. veteres migrate puellae:
Harmosyneque abeat, quo sonus harmoniae.

Ad Conradum Rittershusium Sponsum.

SCilicet hoc est, quod (memini) mihi nuper amico,
Pocla inter poteras dissimulare novo.
Grata licet ferres ioca tu facile atque cavillos
Dudum et te faceret garrula fama reum.
Nunc cum publicitus genialia sacra geruntur,
Et plena clarum lampade lucet amor.
Fama licet cesset. consumpta et fabula vulgi
Concticeat; nunquid dissimulare cupis?

Ad eundem.

SAt lychnis studiisque datum, Conrade. severis;
Noctibus et tetricos continuasse dies.
Constant in Latiam tua iam benefacta Mineruam;
Vidimus Ingenii pignora culta tui.
Illa habeant, meruêre a te quae Magnus et ingens
Syminachus, Ausoniae lumina bina togae:
Quique greges Theridis cecinit praedasque Dianae;
Quaeve solo usuunt corpora. quaeve salo.
Et quod praeterea affectum. tantumque colendum
Posteriore manu, cista coercet opus.
More alio utendum est deinceps, Dominaeque vacandum:
Nec iam sponte tua vivere, ut ante, potes.


page 311

Non citus ad galli cantum, fabrive sonantis
Aemulus ambiguo surgere mane velis:
Nec totos sine fine libris impendere soles
Integrum, et occlusis abdere te latebris:
Praecipue at serae meditari noctis in horas,
Pallada quaeque oleant scribere velle, nefas.
Denique non tibi iam et Musis pote vivere tantum
Quid tibi, quid potius nunc sit utroque, vides.

In nuptias easdem.

PRaedocto iuveni lectissima Virgo locatur.
Ecquid in humanis pulchrius esse potest?
Omnia fatidicus, si qua, optima promat aruspex,
Inque bonum arguras explicet arte notas.
Augur et alituum caelo agmina laeva sereno
Seruet, et auctore fulgura missa love.
Pergat in aeriis, quae felix, praevia templis
Praepes, et optarum concinat oscen epos.
Accipiter thalami fortunam, feta palumbes
Pignora, concordem turturis ora torum.
Longaevosque dies cornicula laeva per auras,
Et philomela illis prospera summa ferat.

Ad Scip. Gentilem IC. de nuptiis Conradi Ritterschusii.

NVper erat, nostri taedas cum ardere Gruteri
Vidimus igne novo.
En sequitur pede mox hunc Rittershusius acri,
Gaudia pacta petens.
Exemplum cape sis, Scipi. Tua vota parantis
Sic Venus ipsa iuvet.
For erit, ut comitem iungam ipse, faventibus astris;
Et Remus ille meus.
Non volet exemplis tot cedere, credo, Melissus,
Grandior ille licet.
Sic decet unanimes. sic convenit hercle sodales
Vivere sorte pari.


page 312, image: delc0312

Censorabi: nostrum tibi nemo uxoria pendet.
Spes sua quemque tenet.

In nuptias Illustriss. Electoris Palatini Friderici IV. cum Loisa Iuliana, Principis Auriaci filia.

I.

CVrribus et turmis equitum cum instructus abires,
Et praeco aeripidem clangeret ante tuum;
Sperabam patriae prolatis finibus, Heros,
Posse triumphali re repedare gradu.
Tu tamen ecce redis iam libertate relicta;
Et dominam, quantum est cernere, captus habes.
Quid dixi? a nobis Hera vel Domina audiat illa:
Est thalami consors imperiique tibi.

II.

PRinceps vetustae Arausionis inclita,
Regum trineptis alta, Anaxonium genus.
Adesne tandem principis Pallantii
Novella nupta, dulcis Uxor et comes
Adesne, teque vias et aequora
Hand absque cura ductitatam Mercurii,
Nobis valentem hilaremque te exspectantibus,
Maiorem et ipsa fama et omnium fide
Domiduca curru suno sistit aureo?
Salue o martita digna tanto Principe,
Praesesque tantis digna principatibus.
Ultro en tibi devota numini tuo
Provincia et se dedit alta Regia,
Rhenus bicornis ecce fratre cum Nicro,
Et Myrtileti utrinque amoena culmina,
Nemusque Boium, et Genius amborum locum
Heram salutant et patronam amabilem:
Orantque totum sibi praeesse saeculum
Dignere, nec nisi ex toro natis tuo
Deinceps regenda posteris se tradere.


page 313

III.

Quis satis expediat tanta illius acta diei.
Qua Friderice redis, quaque Loisa venis?
Publica gratantes testantur gaudia plausus,
Queis pia plebs Dominos rite salutat ovans.
Ludicra per campos belli discurrit imago,
Et trucia innocuis ictibus arma movet.
Armatas acies comitatus transit equestris,
Seque per hastatos pompa curulis agit.
Sulphureum interea, vapidi ceu Veiovis iras,
Immanes crepitus fulmen ab arce tonat.
Haec tamen, haec nil sunt; taciti suspiria voti
Proque tua fusas corde salute preces
Si magis inspicias. Oculos tantum illa videntum,
Haec penetrare valent astrica templa Dei.

IV.

Auctior aureolo curru sponsaque superbus
Moenia Myrtilidos cum populosa subis;
Iuppiteren subitas non parce depluit undas,
Nimbrorumque sonans vis inopina ruit.
Luxuriant tali silvaeque et prata madore,
Fertilis et pluvio rore superbit humus.
Te quoque, non dubito, dia virtute beabit
Innumera coniux optima progenie:
Atque Palatino generi in crementa ministrans.
Sim meriae columen reddet opemque domo.
O imbres opportunos minimeque molestos,
Qui spondent populis imperioque Duces!

V.

LUX IVnI bIs seXta venIt venIt InCLIta ConIUX,
CertVs honos nIVeI, DUX FrIDerICe, torI.
Euge verustatis iam regula vana facessat,
Haec nisi post Idus hoc saera mense vetans.
Cui tam felices datur illucescere taedas,
Si sit et atra dies, candida continuo est.


page 314, image: delc0314

VI.

Laeta dies. rediens qua felicissime Princeps
Adducis dominam civibus ipse tuis;
Dispeream nisi momento mihi gratior omni est
Natali proprio ni mihi cara magis:
Si bene perpendo, quam provida cura Tonantis
Tantum exoptato miserit ecce bonum.
Publica sum populis tua gaudia. vindicat inde
Patria partem, aliam Concio sancta sibi.
Cuius iam membrum quem non iuvet esse? quis autem
Publica praepropriis non mage amare velit?

VII.

Proximus ille virum, Princeps. te reddidit annus,
Iuraque iam officii non dubitanda tui.
Aunus at hic (et vix scio num non gratior illo)
Virginis heroae iura marita dedit.
Sic bini certant donis ingentibus anni.
Qui sequitur, fa ciet te Friderice patrem:
Et facient reliqui numerosa prole parentem.
Nec tamen hoc votis sufficit omne meis.
Optamus validas vires, tardamque senectam,
Tem poraque imperii tam diutura tui:
Ut natas videas matres. natosque parentes.
Utque pater patriae, sis ira prolis avus.

VIII.

Prima Palatinae Fridericus gloria gentis,
Consortem thalami ducit Anaxoniam.
Augustos tulerat genus (et quis nescit?) utrumque.
Quis scit, coniunctum quid modo ferre queat?

IX.

Prisca vetustorum valeat iam fabula vatum
Caelibe de Phoebo, virginibusque novem,
Ecce Palarinus matronam ducit Apollo:
Nubit ei Uranie, ô nobile coniugium!


page 315

X.

Teutoniae fratres, genus insuperabile, Belgas
Pressit ut ob veram vis inimica fidem;
Iuvit avus, patruique pro viribus ambo.
Suppetias prompti vindice ferre manu.
Arma (asimiri sat nota nec excidit ulli
Christophore occasus Dux generose tuus.
Pro quibus officiis tibi nunc Friderice nepoti
Belgica quod referat grandius, ecquid habet?
Belgica regalem mittit tibi grata puellam,
Auspiciis sceptri congrua dona tui.
Est magnum (fateor) vitam defendere amicis,
Nec propriae interea parcere. tanta fides.
Summa tamen merces pretiumque quod accipis ingens
En tibi quod vitam dixeris hercle tuam.

XI.

Tempore quo teneram duxti Friderice maritam,
Praestitit exempli rem Schola vestra boni.
Doctores quia bis partu uno enixa novenos:
Qui sacra, qui medicam, iustitiamque colant.
Res equidem gaudet proventu publica tante:
Omen at his factis maius inesse putem.
Tam fecunda tori sit consors: quotque peritos
Iam schola, tot talamus det tibi habere Duces,

XII. Symbolum. Rege me Domine secundum verbum tuum. Regier mich Herr nach deinem Wort.

Euge pio dignum, dignum te principe votum,
Ut regat arbitrio te Deus ipse suo.
Qui populos patrio constanter iure gubernet,
Nutibus aetheriis ipse regendus erit.
Tu Friderice ille es, caeli iustissima cura;
Tu quem praecipuo Iova favore beat.
Sollicite teneris dudum is te eduxit ab annis,
Et virtute genus vel superare dedit,


page 316, image: delc0316

Ille dedit fortesque, tui et (quod maius) amantes
Subiectos, patulae cum ditionis agro.
Quodque rei caput est. verae pietatis alumnum
Et defensorem te fidei esse iubet.
Et tibi iam talem tribuit, ter macte, maritam,
Quam tibi cunctorum gratuler ore pium.
Vere felices specimen sic principis in te
Suspicit haec aetas, suspicietque sequens.
Qui possis aliter? tu quem divina voluntas
Ad nutusque suos et tua vota regit.

In obitum Christophori Ehemii Patricii Augustani, etc. LESSUS.

ANne ego te venerande senex, quocumque licebit,
Amissum licet et non munera nostra videntem,
Carmine non celebrem; dudum mihi rite colendum
Quem sumsi? laudesque tuas post fata silebo?
Quem (res rara quidem) sed quem, dum vita manebat,
Intactum invidiae genuinus, honore bonorum
Aeger et egregiis successibus, usque reliquit
At faciam, neque si cessem, permittat idipsum
Officii ratio et meritorum caussa tuorum,
Et commune solum et gentis confinia nostrae.
Omnia quae quamvis dubitantem, et inepta popelli
Saepius expertum suffragia, adhucque timentem,
Sic me, sic valide moverunt, dummodo ne sim
Impius, ut patiar facile inconsultus haberi.
Rara quidem laus et non infima gratia Divum,
Ingenua de stirpe genus, clarisque bonisque
Ducere natales, virtus quos extulit olim.
Nec tantum referre putem, quo sidere natum,
Quo genio exceptum quem mater Memnonis afflet,
Quasque faces dederit; licet illud ad omnia reffert:
Quam queis quisque satus: placidos velit ipsa piosque
Cum natura bonis progignier, acribus acres.
Cuncta suis hominum cum sint obnoxia fatis;


page 317

Unica nobilitas, cui par comes aurea virtus,
Extra fortunam est; quam non vis maior edaxue
Lima vetustatis minuat, non livor iniquus
Deterat arrodens, non ulla iniuria turpet.
Gloria sed maior nimioque potentior, ipsos
Natales virtute magis decorare, prementem
Calce pedas patrum. tua laus, cognate, perennis;
Non voluisse tuis. generis quos ordine longo
Patricios deducis avos concedere; verum hos
Ingenii superasse bonis et honoribus amplis.
Pube tua scripti circa penetralia luris
Acriter exacta nec segnius alta sophorum
Dogmata rimatus, Spattam quam nactus abunde
Ornasti, credo meminens, ut Mutius olim
Sulpitium tetigit. turpe indignumque videri
Patricia de gente viro, qui nobile nomen
Ducatavis, leges et civica iura suorum
Romalidum si non nitidum callere ad unguem:
Cum tamen obscurum saepe ima plebe Quiritem
Sat celebrem videat caussis ex tempore agendis,
Soluendis legum et nodis dubiisque cavillis,
Euge cate dictum gemmis auroque notandum
Atria per cerasque palam! quid diceret idem;
Si te gente ista genitum, maioribus illis,
Tantum in legitima florentem cerneret arte;
Quantum vulgus iners, sibi nobilitatis inani
Fronte placens studium omne ferox fastidit honestum.
Hanc tu quam bene pernoris penitisque medullis,
Arguit illud opus, quo non subtilius; in quo
Ex ratione sagax et dia Palladis arte,
Ipso a principio primoque ab originis ovo
Iustitiae lurisque doces cognoscere caussas:
Unde quod infandis tractatio plurima libris
Digerit omne venit, scatebra ceu fontis aquae vis.
Iure igitur patriaeque decus generisque putatus


page 318, image: delc0318

Esse tui: similes illa Urbs si cuius haberet.
Publica res habitura fortet (puto) rectius, haud cum
Ventre simultates discordia membra foverent
Et meritis fortuna aeque est. Honor ipse sequela
Virtutem velut umbra virum comitatur euntem.
Ecce sa cerdotem Themidis de sede cathedrae
Perplexos apices tractantem atdua legum,
Summa Palatini sibi vindi cat aula Tetrarchae,
Et curis adhibet gravioribus. unde citatis
Passibus ad varios pergis grassatus honores:
Consiliis calamoque bonus, teres ore diserto,
Iustitiae semper certus rigidusque satelles.
Ipse olim columen pietatis, Priuncipis ille
Cordati verum exemplum Friedericus et aequi;
Ipse Casimirus Friderici sancta propago,
Qui ditionem arm s tutatur, legibus ornat,
Militiaeque domique heros animosus et acer;
Iamdudum rerum tibi crediditintima sacros
Cancellos ut agas. varios tu digeris actus,
Ut monet officium, desideriumue petentis;
Intentoque animo in partes bene prospicis omnes.
Dummodo supplicibus concedis et annuis aequa,
Et miseris laesisque faves, pravosque coherces;
Atque suum tribuisse iubes quemcumque cique.
Aut suum tribuisse iubes quemcumque cuique.
Iura tueris Heri; quid opus factu, atque cavendum,
Lynceus obsernans monitas et suggeris ultro.
Quodque rei caput est, agis acri ante omnia cura,
Utpia Relligio, quae Codice consona sacro.
Commentisque hominumque aevi exturgata prioris
Faecibus imm dieis, sincera et limprda ab ipso
Fonte fivens, totos late ducater in agros,
(Magnum opus) et seros ut ad intemerata nepotes
Usque propagetur totisque hanc viribus altos
Propugnare doces Heroas, et ante salutem


page 319

Ponere mundanis, fideique im pendere vitam.
Hinc sub Principibus nostris Ecclesia visa
Halcyonis gaudere sinu quin aspera fata
Exulis in numeri miserata arisque focisque
Obvia susceptat propriis. quantumque Tyranni
Sedibus innocuos patriis turbare, bonisque
Exuere et varris multare ac perdere poenis,
Tantum iterum nostri pagosque atque oppida certant
Hospitibus coinplere novis et commoda vitae
Suppeditare et qua pote paite iuvare laborant:
Suppetiasque ultro miseris extremaque passis
Instructa praestare manu et pro numine divo
Devotum caput egregio obie ctare periclo
Non dubitant Tu consiliis in talia facta
Intrepidos animare Duces non desinis, et res
Praeclaras multaque manu et sudore gerendas
Persuades operum tu primus et unicus auctor,
Quaeque Casimiri magna atque annalibus apra
Niobilis et nullo virtus delebilis aevo
Gessit, et exhibuit spatioso hoc orbe theatri;
Consilio sunt gesta tuo tu Nestor Achillem
Dirigis; argutusgenerosum pectus ocellus,
Magnanimumque Ducem moderatur lingua senilis.
Singula quid referam, quae tanro in munere dudum
Praeditus ingenio longoque exercitus usu,
Atque domi et legate foris ingentia rerum
Conficis? et quae tu endo foro sanctoque senatu.
Sisyphium saxum recidiva mole per omnes,
Publica disponis solerte negotia cura
Ut valeat partes provincia salua per omnes,
Neve inopinial quid capiat res publica damni,
Tramite lustitiae series decurrat aperto.
Principis ut maneant iura inviolata, gerendarum
Ut vigeant pervi, fiscalia munera, rerum,
Denique lex suprema salus siet una popelli.


page 320, image: delc0320

Et saragentem huius non taedia muneris unquam
Lassant, non aetas suadet esusaria tandem
Privatum soeisse larem et captare quietem.
In tumalo velut ille Solon, puto si pedem haberes
Alterutrum renuas tamen otia ducere: sic et
Stante ducem pede legitimum laus digna moriri est.
Haudque libens desistis adhu sed plura volentem
Corporis exhausta vires et tenuia membra
Et genu utrumque labans et praecipitata senectus
(Hoc vigiles curae datis antilatique labores)
At stnives capitis tardant; quoque ante valebas
Ingenii dudum robur capitale requiris.
Sit faris aetatem tomm et totiugiter annos
Commum terbuifle bono, liceatque mereri
Erneriti nomen tandem cum desicit ipse
Seiritus atque aliis tunc lamt acatra dere demum.
Sedneque dilectum potes ipse Heron fid lis
Deserursle Comes Casimitum: et evius honestum
Ad latus adsiduus suasor vinentis agebas,
Sabsequetis pede digreili verstigia promto.
Atque ultra vixisse piget: maia tewpora sordent
Annorum saturo et prolis nectonoris egeno,
Ocvus et Domini manes invisete votum est.
Ante tamen quam telluris cava trcta relinquas,
Hisce ocuiis vidisse iuvat quem optare solebas,
Lcce Ludoviciden flerenticetate decoris
Frena capessentem Manibus ditionisaurtae,
Et populos gentemque amplan in sua iura vocanten
Macte avimi Dux care Deo patriaeque tuendae
Nate bone; te fata uchant ad culmina rerum,
Deque annis nostris cumalent tibilarg iterannos,
Qui favor in vivum saveris fuit coniiat et idem
In moriente viro. non fractus et ager in annos
Carmfices morbes fensit gravioraque morbis
Tormina curarum, et mala deplorata revoluit.


page 321

Non nisi fatorum legi concessit ahenae.
O genus optandum sethi sin coningis inter
Naterumquee manus sine sensufatara malorum
Claudere, nec dirom cruciatum et mortis acerba
Gustate er placido valide indormiscere somno.
Somno quem neque Regnerum crepurquesragores,
Et gemitus ô terra tui coeeique boatus,
Signa mala et certum rebus pereuntibus omen:
Nec procumbentis mundisuprema ruina,
Et cre pitantid in orbe poloque incen dia rumpent.
Donec ad extreraum prae conia buccina clangens
Iudieis aeterni, teilure reposta piorum
Corpora perpetuam revocabit agentia vitam.
Interea venerande senex superisque potite
Sedibus, et quasi tot natis generisque superstes.
Gloria virtutis: meritorum fama tuorum
Stabit, et ipse diu saltem durabit ut orbis

In nuptias filiae Iusti Reuberi.

EXestum curis fibras et longa gementem
Ob tristes carae Tutturis exequias,
Sumere plectra it erum et gnatae claros hymenaeos
Fausti luste iubes eminis in einese.
Vellem ut vis, meririsque daram noteque faucri
Hoc, virmagne: aliquid si mea Musa potest:
Sed dolor immensus dolor implacabilis omne
Ingenium et tetum me mihi sutripuit
Atque meo regnat tantum aterpectore luctus,
Maeror et in domitus dividiae que graves
Tempore quid possem hoc diguum voceri Generive
Virtute, aut Sponsae dotibus eximlis?
Unum optabo modo et me functum hocce putabo:
Quo pote nccmaius persuperos tribui
Det Deus auspiciis quamvis nos iunxeritaequis,
Haicce pari melius vivere sorte mea.
Sorte mea, quinil gravius nec acerbius usquam est,


page 322, image: delc0322

Quam bene concordes tam cito dividier.
Et tamen haec Fati lex estnec mancupio ulli
Vita darur sociae non mage quam propria.
Credere quod fas est. et praemeditarier ipsum,
Primusum ubi flammas pectore concipimus,
Tarda sed illa dies veniat, satiemque sequatur;
Coniugii blandi si esse potest saties.

In immortale opus inscriptionum antiquitatis Iani Gruteri.

QUidquid in orbe vago locat ambitiosa vetustas,
Marmore victurum nomen et aere parans;
Infieit omne malo dente invidiosa vetustas,
Tempus et humanis fortius ingeniis.
Diruta restituit mundo im proba cura Grutert.
Tecta aperit resicit fracta, soluta ligat.
Aere, quadris statui tabularum montibus, orbis
Congetie aeternum surgere cernis opus,
Quale prius potuit eu condere nulla vetustas,
Nulla ibidem deinceps soluere saecla queant.

In Erasmi Posthii natalem ad patrem eiusdem.

RIte facis Posthi, Phoebi Aonidumque sacerdos,
Qui sacram hanc Genio ducis agisque diem,
Qua vitalis ovat natus licet unica proles,
Pro multis unus qui tamen esse queat:
Dona probi ingenii si spectem atque in dolis aptae,
Et quas de studiis spes facit ante diem.
Vive diu felix natortibi rursue Erasine,
Dii dene lengaevo posse parente frui.
Tuque sequens moniti sie extemplique paterni,
Inge unque sagax utere dote ivi.
Sic meritis studtis vulspes superare peternas,
Posthius alter eris, alter Erasmus eris,


page 323

IOANNI THOMAE FREIGII FRIBURGENSIS

Elegia de morte Glareani.

ARGuis ut segnem, morum ô tutela bonorum,
Et quereris tacitos saepius ire dies.
Si poteris igitur oculis haec accipe siceis:
Accipe languenti verba notata manu.
Nen mea ceu quondem, ludi, argumenta iocosi,
Littera nec risus, eliciasve refert.
Hactenus id potuit tum cum laetissima rerum,
Purpureo ferret gaudia mille sinu.
Cornua numc nigra praefert lugubria fronte,
Et madidis saepe est humida facta genis.
Forsatan aspiciens manifesta signa doloris,
Carminibus nostris Lector inlquus eris:
Thetaene lethiferum funestasque omine ceras
Conte mnes dura proiciesque manu.
Quid quod et auspicis vellem melioribusipse,
Scribendi longas rumpere posserneras?
Non ego flebilibus complerem vocil u. auras,
Non irent Blegi in mea verba breves.
Sed quid agasiobstant Glareani fata Poetae,
E patria nuper signisficata mihi.
Et quem non moveat soecundipectcris illa
Canicies, tristi nunc quoque rapta nece?
At nuper patriae linquens consinia terrae,
Spondebam curis altera sata meis:
Scilicet annorum labentibus ordine metis,
Illius in medio cernerem ut ora foro
Verum ego dum vestris absum peregrinus in oris,
Parca truci secuir stamina publla manu.
Ah Superi cur non supremo in funere saltem,
Iusta sent porui persoluisse pio?
Heu mihi, ne lassus morien tis lumina clausi,


page 324, image: delc0324

Ultimus haud lectus spiritus ore meo est,
Heu quae me posthac tantis abducere curis,
Quae poterit luctus causa levare meos?
Obstupui tamquam coeiesti fulmine tactus:
Et vivo vitae nescius ipse meae.
Aspicis et lacrimis factas fortasse lituras:
Hae manant oculis more fluentis aquae.
Ergo ne pieriae decus et spes summa cohortis.
Non avidi valuit effugere ora rogi?
Tanta ne satales Divas armare potestas
In satis potuit fanera dira pil?
Etgo iaces tandem parua compostus in urna?
Perpetuo vitae munere digne iaces?
Et lene nescio quid de tanto nomine restat,
Quod gravis iniecto puluere terra tegit:
Pateicia te strpe satum quid semina clari
Inverunt generis et genuinus honos?
Non tibi Socraticis veniens sapientia chartis
Prefuie aut Musas excoluisse novem.
Sidera nec rapido novisse cadentia caelo,
Et scire arctoi lumina clara poli.
Arctarum pluviasque Hyadas, lateque coruscum
Lactis iter clarum Pleiadumque genuis.
Tempore quo surgantrquo rursus tempore quaeque
Oceani liquidis excipian turaquis.
Cur modo temporius Titan, modo serius undis
Incidat: et renehat nocte abeunte diem.
Quae numquam occidua perfundi causa Booten
Thetyde et aequorea non patiaturaqua.
Quid numeros referam quorum tibi maxima cura?
Quid Samii referam dogmata sancta senis?
Quid cantus et quid vocum discrimina mille?
Conceatus dicam quid tibi iura boni?
Ima gravi quare recrepet percussa boatu?
Cur summa exilis cur peracuta sonet.


page 325

Quid cum dulciloquas tentabas pollice chordas,
Iessaea dicens carmina culta lyra?
Ah quoties neruis dum tangis fila sonoris,
Caelestis chordae constupuere lyrae?
Ac licet Augustus tibi Maximus Aemylianus
Suavibus ornarit floribus ipse caput:
Qua celer Agrippae prospectat moenia Rhenus,
Rhenus Germanti gloria prima soli:
Ipse tibi notus Fuerit quoque Carolus atque
Fernandus frater, Carole Quinte, tuus:
Non tamen idcirco potuisti flectere Ditis
Numina praeclaris semper iniqua viris.
Non adamantaeos perfregit laurea clavos,
Non hedera nexae floriferaeque comae.
Addere Relligio, cani. Pietasque senilis
Non poterant vitae tempora plura tuae.
Non Italae Gallaeque orae, quas advena adisti,
Penelopes passus plura pericla viro.
Ergo clarorum cultrix generosa virorum
Helnetia, ô summis maxima cura diis:
Detrabe fragrantes sacro de verrice flores,
Non sunt nunc capiti serta decora tuo.
Lumina funestae velent languentia vittae:
Atque habitum ut fas est, temporis huius habe,
Mantua debebat quantum celebrata Maroni,
Peligni quantum Naso poeta tibi:
Henrico tantum debes quoque iure poetae,
Qui feverat famae spesque decusque tuae,
Ille tuus vasto torrentior agmine Rhenus,
Ostentat luctus nuntia signa sui,
Namque nec hibernis, quod rêre, in sanit in undis:
Nec glunia tanrum creult adauctuo aqua:
Soluitur in lacrimas, et fletibus auctior, ipsas
Egre ditur ripas, liberiusque furit.
Ipsa quoque aetherei (quis credat) machina mundi,


page 326, image: delc0326

Ah nimium veri nuntia signa dedit.
Saturni toto luxerunt frigida caelo
Sidera et incurua falce timendus erat.
Gradivusque gravi metuendus casside et hasta,
Ardenti late lumine multus erat.
Lurida Phaebxam tenuerunt nubila lucem,
Nec faerant apto Luna Venusue loco.
Non fuit utiliter positus Cyllenius ales,
Et retulit cefugos luppiter ipse pedes.
Qui etiam aeria funesta sub ilice cornix
Lugubri cecinit tristia fata sono
Illa dies igitur nigris fignanda lapillis:
Ille dies ater, ille nefastus erat.
Illiolim dederat dirum gravis Allia nomen,
Cladibus Aenea dum nobilitata ducum.
Turpis et industis per caelum nubibus ibat,
Hoc vultu luctum testificata novum.
Sed doler et erebris quatiens singultibus artus,
Ipse vetat fletus seribere plura tibi.
Tu vero site quicquam communia tangunt,
Rebus et adversis mobile pectus habes:
Dicere selenni mecum ne voce gravere,
Henrici vatis molliter ossa cubent.

SALOMONIS FRENCELII SILESII.

Deo auspice laborandum.

VIs bene, quid quid agis cedat? committe laberem
Spemque Deo: haec fructus spondet. at ille dabit.

Relligionis amor, et odium.

Non odium est peius quam relligionis, amorque
Acrior, atque haustae Relligionis amor.

Vitia non exprobranda vitam emendanti.

Exprobrare cave famae insidiatus, amico


page 327

Crimina declinat quae meliore via.
Tecum habira, ad veniam facilis: semperque memento,
Omnibus antiquam mentis insesse luem.

Bona fama

Circumscripta brevi, licet aurea tempore vita est.
Fama sed haud unquam novit honeste mori.

Piorum vita et mors Deo sacra.

Nemo sibi moritur nemo sibi vivit: utrumque
Acceptum fas est quemque referre Deo.
Seu morimur, Domino morimur: seu vivimus, ipsi
Vivimus: ergo Dei quod sumes, omne sumus.

In nomine Domini.

Si, tota quae universitas rerum capit,
Summa omnia uno verbulo
Mihi efferenda sint. nisi nomen Dei
Solum efferam ter maximi:
Nil dixero nam quid lehovae nomine
Stupendius? quid sanctius?
Quid celsius? potentius? venerandius?
Quid ô quid est immensius?
In hoc, per hoc, ab hocregunturomnis,
Mundi capit quae machina.
Oergo felicissimus vereomnium,
In hoc tremendo Nomine,
Res qui suas, adeoque totius genus
Vitae quietus collocat!
Non ulla vis, non valla fraus illi in cubat,
Non ipsa Mors, non Tartarus.

Cura Dei et famae.

Prima mihi cura est Numen: cura altera Nomen:
Haec duo sunt vitae Norma Decusque meae.

Vindicta.

Vis vin dicta suum tibi recte accommodet ensem?
Nec sitias illam, nec cupide esuries.


page 328, image: delc0328

Vine ut vivas.

Ut vinas aliam vitam hanc sapienter adorna:
Velle tuum aeternum vivere, velle mori est.

Causae bonae enentus.

Fata viam invenient et erit post nubila Phoebus:
Nam promissa Dei fallere nulla queunt.
Necspes praecipitat. quenquem quae Numine nixa est,
Stulte facesse timonnos bona caussa iuvat.

Deus auxiliator in adversis.

Rebus in adversis. quas aequis flectit habenis
Ipse Deus quis nos protegat Ipse Deus.

Laurentio Scheurlaeo.

Ecce tuo gaudet, quae nomine, tota serena est
Ista dies et tu gaudia nonne capis?
Tota serena precor, Laurenti. saepe recurrat
Ista tibi, ac tandem gaudia summa ferat.
Ut no men quibus unum, atque una professio, quondam
Una sit in caelo patria et unus honor.

Temporanea caduca.

Qui sa pis. aeternum quodcumque est, expete votis:
Quod circum scriptum est tempore, id omne perit.

Ante omnia Deus.

Primum quaere Dei regnum: tum cetera plenis
Affundet calathis quae petis ipse Deus.

Ne nimium in cumbas curis.

Da curis aliquid: nim ium dare stulta tyrannis:
Fit tamen hoc fieri quod Deus ipse iubet.

Deo parere, libertas.

Quisquis ab arbitriis hominum dependet, is intra
Seruilii metas spemque metumque iacet.
Libertas seruire Deo sed et optima et una est,
Haec mihi seruitii decurtit omne iugum.
Ducen tem sequor et Mandanti pareo sic si
Arbitrio haud hominum seruio, liber ego.


page 329

Kalendis Ianuarii.

Annus adest novus et nona Spes, Metus et novus anno
At comes. haec inter nam duo vita ruit.

Preces.

Sidera qui longo precularum ambage fatigas,
An credis posse aut velle iuvare Deum?

Pro malefactis beneficia.

Vis hominem exuere atque Deo quam proximus esse?
Heus, benefac ultro qui nocuere tibi.

De eodem.

Plus est plus quam hominis, laedentem laedere nolle;
Excelsique animi si culpam sponte remittas,
Etsi laesus atrociter, etsi laesus inique.
Perfectae at laudis demum est, ultricibus uti
Cum Poteras armis, hosti si denique par cas.

Humilis ac firmus. Casp. Mollero.

Esse humilis firmusque idem, Mollere, laboras:
Nec labor hic vanus, nec tibi vanus honos.
Vis fructum expediam et laudem, Mollere, laboris?
Esse humilem et firm um est, esse in amore Dei.

Preces.

Cura precum est genitrix. perit haec ubi filia nata est:
O felix partus! morsque dolenda minus!
Quisquis es, haud matrem fuge: sednec despice prolem.
Illa pium: haec tutum te simul esse iubet.

Insignia Christianorum.

Quaeris Christigenum quae sint in signia? crux est:
Qui vis cum Christo vincere disce pati.

Mutuum auxilium.

Est corpus, quod in his viget inviolabile terris:
Robore membra valent, consilioque caput.
Poscit opem pia membra caput nec membra recusant:
Mutuus hic demum consolidatur amor.
Fit, fieri longo nequiit quod tempore tandem
Cur? Capitis curam nam Deus ipse gerit.


page 330, image: delc0330

Quam bene'dum caput esse saluum salua omnia membta
Ergo ut vivatis membra, fovete caput.

Otii comparatio cum Lacuna.

Qualis clausa diu spelancisque obdita nigris
Putrescit veteri densa lacuna luto.
Inde venenatis sedemque dapesque ministrat
Bestiolis hominum noxia corporibus:
Sic mens desidiae scelerata labe peresa
Omne voluptatum gignit alitque genus.
Hinc omnes fibras. omnes hic inficit artus:
Sic homo qui fuerat cogitur esse pecus.

Omnium rerum vicissitudo.

Mentem in utraque gero fortuna intertritus unam
Nam video cunctis rebus inesse vices.

Insidiosum sodalitium.

Heic cui vivere maxime placebit:;
Ceu mutus nihil efferat. placebit:
Audiens nihil audiat placebit:
Et videns videat nihil, placebit.

Calumniae optimus quisque obnoxius.

Non est iudicio meo bonus vir
Quem non tela petunt calumniarum.

Disciplina morum.

In literis qui proficit,
In moribusque deficit,
Plus deficit, quam proficit:
Simulque multis officit?

Samueli Hornio.

Cornu nomen habes ferias quos improbus error
Non sinit officii commeminisse sui
Inde fluet merito tibi copia divite cornu:
Mollis ita e duro nomine fructus erit.

Ordo rerum.

Ordo gerendarum certissima Regula rerum est.
Ordo ubi pulcher abest, serpit inane chaos.


page 331

Virtute parta durant.

Immensas mercator opes corradit avarus,
Horula quas aufert saepe, vel una dies.
At bona perpetuo durant virtute parata;
Muneraque ingenii non moritura vigent.
Et vos divinis pudet im pallescere Musis,
Splendidiore ortu qui numeratis Auos?

Ad Matthiam Ungarum.

Vidi ego, summa fides quibus esset, rine rubentes,
Et vidi in quorum pectore nulla fides.
Quaerenti caussam, medicus respondit Erastus,
Natura hos inter nescit habere modum.
Ungare crine rubes! sed quisque vir optimus esset,
Natura efficeret si tibi quemque parem.

In album Ioan. Reinh Ernreiteri.

Iliber inque unum mihi collige corpus Amicos,
Multos quos unos efficit unus Amor.
Mens haec una mea est, cunctis prodesse, nocere
Nemini: Amicitiae pignus id esto meae.
Cui mens haec, cui pignus idemest, huic inserat albe
Se bonus. et dempto fine sit ille meus.

Perversa Respublica.

Peccant, qui recte faciunt, ubi crimina regnaut,
Addunturque malis praemia, poena bonis.

De Balinga Frischlini.

Patria Frischlini visa est mihi: patria visu
Digna serenati commoditate soli.
Parua Balinga quidem, sed fertilis ubereg ebae
Ditatisque satis civibus apta suis.
Excelsa turri stat conspiciendad; feraris
Quoqueo oculis tempedelitiosa vides.
Vitiferos colles gravidos et floribus hortos,
Prata que piscosa quae secat amnis aqua.
Iparua faciunt haec magnam nonne Balingam?
Maiorem at praestans laude poeta facit.


page 332, image: delc0332

Haec seu grata viro, seu non sit grata; manebit
Illa tamen vatis nomine clara sui.

Iacobo Iungio peregrinaturo.

Omnis ut in florem sese nunc induit arbos,
Flore tua aetatis ver, Iacobe, tuae.
Accedat cultura tenax et temporis usus,
Quae dao sispectat quod modo carpis, iter;
Om ne felicite prosequor: ito favente
Numine vis fructus? utere vere tuo.

In natalem Wolfangi Rumpfii.

Mirabar cur per nubes, imbresque fugatas,
Solhodie roseis inveheretur equis.
Solidem vidit mirantem, et scisne, quis olim,
Hauserit hac lucem luce? quis inde nitor.
Obticui. verum ille: hac Rumpfius editus orbiest:
Sum quod ego mundo, Caesaris ille throno est.

De Henr. Ranzovio, et literarum Contemperibus.

Arrigite huc aures, ô quotquot splendor Auorum,
Et Doctrinarum nobilitavit honos:
Quos tamen ob Musas, centaurorum offera proles
Prosequilurque odlis, priolequiturque dolis.
Nobilitatis honos, et gemma Henricus avitae
Ranzovius, per quem Teutonis ora cluet:
Audiit ut quosdam ex Equitum grege, prorsus iniquo
Ferre animo, Aonias quod cumularet opes:
Nempe quod in scriptis condendis poneret aevum,
Ederet et variis quod monumenta modis.
Subrisit primum cano adspectabilis ore;
Fost, memorabilibus vocibus usus, ait:
O brutos homines mihi qui non illa relinquunt,
Quae non sunt ipsis noxia grara mihi!
O heroica vox ô divo Nestore dignaî
Audite hanc thalamo nobiliore sati.


page 333

Doctrina in quovis pulchra est; se pulchrior ipsa
In vobis, armat, Mattis ut, artis honos.

Inangustum domicilium.

Parua demus nobis: quid tum? sub tegmine paruo
Spes, honor et virtus maxima saepe latent.

Paupertas.

Paupertas Ionga sit consuetudine dulcis:
Esse miser qui scit fortiter, ille sapit.

Theodoro Zwingero.

Ignoti venit ad te Musa notum
Fama. non facie celebriori.
Audax forte tibi nimis videbor?
Dici andax volo millies vir audax
Si ille est qui studet omnibus placere,
Quos sincera vehit per astra virtus.

Nulla felicitas solida.

Raro inter sese longo discrimine distant
Sors bona et adversas vis operata vices.

Ioan Friderico Hofman. Lib. Baroni.

Quod tu saluus ades nobis; certamus amici
Omina laetitiae quis dare plura queat.
Omnibus es carus praesens, es carus et absens:
Prosequitur fida te prece quisque bonus.
Omnibus idem animus dete, votum omnibus hocest;
Salue; exoptatus Ian-Friderice venis.
Maxima spes dete: quam si superabis; habebit
Patria quae statuat post monumenta tibi.
Vive modo! hoc voto certant in amore fideles:
Curadeo nam te spem superare vident.

Henr. Ranzovio cum Rege Wolfehuteliae advenienti.

Et tu etiam sceptri, quod amico numine vibrat
Rex tuus, o fulgens gemma, verende senex,
Ranzovi nostros ad duentu clare penates
Et luce illustras nominis usque tui?


page 334, image: delc0334

Quid mirum, Guelpham fulgere serenius aulam;
Et laeta a Musis carmina fornte cani?
Stella quod est caelo, capiti diadema quod qureum,
Ranzovi, hoc Regi tu generose tuo es.
Illi tu nec enim numero sapientia crescit,
Pro cunctis sapiens unus es: inde decus,
Ergo pro Henrico, liceat mihi dicere divum
Nestora: Nestoraos vive proinde dies.

Senatui Geilhusano.

Hincne abeam mutus, nec me cumulantibus ultro
Muneribus, munus reddere coner ego?
Reddam equidem: sed quale solent quod habere poetz:
Nam genus hoc hominum semper egere solet.
Prore verba locat: pro vino vena stat; auri
Pro numeris numeros charta dat uda leves.
Re, vino numeris me donas. clare Senatus:
Quid referam numeros: pratereaque nihil?
Imo aliquid: sed quid? votum hoc: qui praesidet orbi,
Perpetuo eymbae det bona vela tuae.

De Polonis peregrinantibus.

Gens patriae vicina meae sine labe Polona est,
Omnigena rerum fertilitate potens.
Extera quotquot ab hac penetrant in regna, videmus
Moribus excultos comiter esse bonis.
Hos inquam comitem queis se Prudentia iungit;
Plus quibus est mentem paseere quam faciem.
Hos iunat ingenuas animum excoluisse per artes,
Eloquii puros et didicisse modos.
Prima est ingenii aus altera corporis: usus
Elicit insignes utraque: neutra caret.
Haec quersum? cunctis invitamenta Polonis
Esse volo, laudes sic geminare suas.

In Primum.

Primus es obscoenos inter, scelerumque magistros,
Primus lurconis inter, et hereticos,


page 335

Primus in hospitio potor, postremus ad aram:
Nequitiae studium primus ad omne vir est.

Iurisconsultus nomine tenus.

Iurisconsultus quidam vult magnus haberi:
Iurisconsutus quod sit, id ipse probat.

Henrico Grunfeldio IC.

Floret honos Henrice, tuus: fortuna virescit:
Ex campo viridi quam bene nomen habes!

Sebastiano Zvvartz.

Te nil candidius, nihil integriusque Sebaste, est:
Miror dicaris qua ratione Niger.

In lauream Christ. Donaveri.

Docta Donaveri lauro quod tempore cingis
Phoebe, Donaveri carmine maior eris.

Wenceslao Ottero Seinatori.

Si quem nobilitat Virtus, Ottere, tibi iam
Dudum debetur nobilitatis honos.

E Menandro.

Pax etiam in saxis alit inviolata colonos:
At bella in campis noxia sunt mediis.

Vitium odi, non hominem.

Cur melicos odi, si non mihi displicet ipsa
Musica? cur sordent bella, placente viro?
Odi non hominem: vitium odi; exemplaque morum
Farua mihi satis est nosse, nec illa sequi.

In Aulam.

Aula vale satis es largita satisque negasti:
Cara mihi satis es. nec satis: Aula vale.

Maximiliano Archiduci, Exercttus Christiani Dusa desigriato contra Turcas.

Maximiliane tibi dat se respublica Christi:
Decerni poterat qui tibi maior honos,
Et quod maius onus? res seria, gloria Christi
Heic agitur. iam scis quae Duce digna fides?


page 336, image: delc0336

Carolo a Zerotin.

Qualis gemma novo pretiosa coruscat in auro,
Persteingens radiis obvia quaeque suis.
Sic tua se virtus omnes diffun dit in oras
Carole; sic fulget nomen ubique tuum.
Laeta perantiquae fplendet sicgloria gentis,
Quae vulgare nihil, vel mediocre tulit,
Annaius invicti Mcrauûm cultissima tellus
Caesaris est in quo, Carole Magne micas.
Nam coniancta tenes quae non sunt piuribus, unus
Ornamenta animi nobiliora beni
His orbem implesti radiis fulgentibus: his est
Gratia semideum con ciliata tibi.
O tongum niteas. heros: nec te aspera laedat
Aura, Deo caro o Carole care bonis.

Stella, insignis Davidis Hilchenii.

Nocti quod Hesperus. diei Lucifer
Quod est nitens, Hilchenius Poloniae
Hoc regis est aulae suae hoc est patriae,
Maioribus suis suis nepotibus;
Hoc est (probatque fama) Amicis omnibus,
Seu splendeat fortuna seu sir nubila.
Et quis roget quo iure Stellam in fulgidis
Late nitentem osten tet hic insignibus
Sub Sole vin edisseram verbis tribus,
Quae bestia omnium sit atrocissima?
Haec nempe Daemon quispiam in carnatus est.
Laruae quid hoc? monstri quid hoc? Hypocrita.

De Academia Samosiana.

Scilicet in patriam meritis, rebusque Samosci,
Gestis magne tuis hoc unum deerat ut intra
Sarmatiae fines tuaque Arua et Moenia sumptu
Auspicibusque tui Academia surgeretingens,
Ex te nemen habens seclifque habitura fururis.
Non facinus poteras augustius edere mundo,


page 337

Non patriae utilius, non te sublimisus astra
Ferre super macte ô heros! sua gloria Marti est,
Et sua laus Phoebo: sed quo exoptatior illo
Hic est, posteritas tanto plus debetamori
Gratatuo; tanto es te maior factus, erisque
Te maior, fuerit Musis dum vita Samosci.

Frider. a Razbar Carnourensis Prasidi.

Magnum munus obis, magno pro Principe: nemo
Miretur magno munere dignus eras.
Dignus eras. etsi non magnus corpore; magnus
Attamen ingenii vi, Friderice. tui.

Thomae Knesebecii honori et merito.

Phoenicem dixi Knesebecum ignoscite (verum
Dixi) vos alii. laus sua quemque manet.

Levino a Vorstel Equiti Marchtco.

Iampridem incalui flos gentis honosque enine,
Totus amore tui quamquam illum huc usque tacerem.
Nimirum au dieram lotum te Phocidosunda,
Praeclaro per se generi invectare decoris
Plus doctrinarum luce, et radiantibus armis
Aegisonae, Marti quae non ing! oria, Dinae
Et merito in calivi: quando haecex erdine paucos
Cura tuo invadit: seruilis opinio plures
Fascinat in dignam Maiorum nomine et armis,
Et cera et tabulis tetricae spissam esse ucernam
Palladis. hinc quorum melior sententia mentiest,
Maiori dignos censemus honore colendos.
Namque utab indomitao differt equus arte domatus;
Ille quidem haud ullosadiungi possit ad usus;
Possit hic ad cunctos; tanto discrimine distant
Insipiens Musarum Osor, sapiens et Amator.
Iure igitur storem gentis te dicimus aureum:
Iure, Levine tui maiori incendor amore,
Hae tenues nulla quem Musae aetate tace bunt.
Te modo ne Carii capiant fastidia templi;


page 338, image: delc0338

Nec capiant prolem, si quam pia Numina setuant;
Praebeat ut seclis nimirum exempla futuris
Atque sago atque toga felix Borstelia virtus.

Wenceslao Hurdio.

A cane nomen habet cur, Wenceslae, sagaci
Gens tua? virtutis nempe ea tota sagax.

De Ottone ab Hoym.

Si quis virtute et doctrina est nobilis, Otto est
Homins, ut generis nobilitate nitet.
Ergo revise senem nec desere prorsus Hygîa:
Dignus quem senium Nestoris ornet, hic est.

Tetro Albino.

Et merito Albini tu gaudes nomine! nam quid
Purius est Musi, candidiusve tuis.

De Davile Hoesebelto.

Quae vix hanc unquam lucem visuia fuissent
Scripta vetustorum semisepulta Sophûm,
Aurea venturo monumenta Hoeschelius aevo,
Multa a Lethaeis vindicat acer aquis,
Ac tenerae desit ne quid ratione iuventae,
Romano graecos efficit ore loqui.
O Augusta, cave minuat praesentia famam:
Qui foris est sidus. luceat ille domi.

Matth. Bilecero, de filii profectu.

Primitias Bilicere tui et conamina nati
Spem te quam iubeant mente fovere, vides
Non ullam melius poteras im pendere noctem,
Quam quae huic gignendo lecta, locata fuit.

Georgio Furstio civi opulento, etc.

Usus opum rectus, largo sine foenore numquam est:
Id licer exemplo nempe probare tuo.
Muneribus nam templa tuis florere scholasque
Cernimus et privos se relevare lares.
Et quo plura tamen das, Fursti plura receptas.
Quei sici sorte tua et nomine digna facis.


page 339

De Lipsio.

Disertus ille Lipsius, lux saeculi,
Passim suis miscet querelam literis,
De fluctuante firmitate corporis.
O phoebe, sanitatis aureae pater;
Oleum subinde hic recens clarissimae
Affunde luci. tam tuae quam saeculi:
Ne tam tibi exstinguatur haec, quam saeculo;
Exorta qua vix est solo serenior.

Ludou. Schwartzmarii nuptiis.

Cur Schwarzmarides taedas hoc mense iugales,
Quo redeunt pulso frigora sole, petat;
Nemo rogat flamma est ipsi Anna Maria: calescet
Plus satis, etsi omnis torpeat unde gelu.

De eisdem

Pareat et pariat (paucis precor omnia) tecum
Transigat et longos Anna Maria dies.

Georgio Wolsio Sponso.

Dictus es in sacro tu fonte Georgius huius
Dulce tuum peragat nominis omen amor.
Sis bonus orator, fias ut faustus arator:
Excole subiectum, qua potesarte, solum.

Ioan Bartero Sponso.

Qui cum laude sacri geminam Symphlegada Iuris
Tranavita puero impiger,
Barterus viduam ducit. num despit? imo
Suo sapit cum commodo.
Clari namque torum Smidsteti Rhetoris intrat
Ceu tertiam Symphlegada.
Atque ita se portu, fato duce, condit amico,
Virtutis uctus praemio.

Amantium divisio.

Quo mea vita fugis? salue aeternumque valeto:
Cetera, quae volui dicere, fletus habet.


page 340, image: delc0340

Iacobo Neubero, Sororio.

E prima quod te Deus auctor et auctor Amoris
Egregia fecit coniuge prole patrem,
Gratulor, hinc proles uxore secunda secunda,
Quod te iterum fecit. docte laeobe patrem;
Plus tibi. plus grator; mihi fratri gaudeo carae
Coniguis et vote prosequor illud opus.
Ingemino sotum par ô par dulce sororum
Nata Susanna bonis nata Rosina benis,
Ptrem imitans soboles, par ô par dulce sororum,
Cresce Susanna bonis, cresce Rosina bonis.
Matrem imitans soboles, par ô par dulce sororum,
Nube Susanna, bono, nube Rosina bono.
Utque boni ex vobis nascantur et aethere regnent,
Vive Susanna Deo, vive Rosina Deo.

Tumulus Henrici Ranzovii.

Toto clarus Auis Atavisque Henricus in orbe
Hoc sua Ranzovius condidit ossa solo.
Grande decus Mars est orbis. Decus orbis Apollo:
Unum utriusque huius sed decus ille fuit.
Regia per se maiestas res splendida: at huius
Uonsilio et fama clarior illa fuit
Maxima nobilitas habet ernamenta sed uno hoc
Ranzovio haud habuit clarius illa decus.
Virtus, Masa charis defuncti funera lugent,
Quidquid t eximium totus hic orbis habet.
Cur vero moritur tam carus Regibus ipsis?
Nam Regum Regi carior ille Deo est.
Una haec Ranzonuii fato nisi caussa subesset,
Mirarer tantos posse iacere Deos.

Tumulus Helmliardi Kirchbergeir.

Si quid germanum, si quid memorabile, si quid
Nobile magnificum siquid et ingenuum est;
Et si hoc omne potest Parcarum lege domari,
Et claudi tumulo; clauditur hoc tumulo.


page 341

Namque hac Helmhardus situs est Kirchbergius urna,
Quo nil Austriadum terra tulit melius.
Vix animam efflarat, cum terra nigrescere visa est,
Splendidiorque nova luce micare polus.

Tumulo Leonorae Hilkemae.

Lumina siderei gereret Leonora quod oris
Et mortale nihil, nil populare foret
In mente illius; cito iussa est scandere caelum,
Ur sua conferret lumina luminibus.

Tumulus Henr. â Sevitz.

Stirpe satus veteri iacet heic Sevitzius, uni
Cai devota Deo mens patriaeque fuit,
Prudens, ingenuus, nulli gravis aequus in omnes,
Sobrius, insignis Marte togaque senex.
Talis erat quales cupiunt plerique videri:
Talis vixit avet, sicuti quisque mori.
En ut prisca Fides, et nudus Candor, adempt.
Hospitis innumcris ossa rigent lacrimis!

Tumulo Annae Biloviae.

Pasvviti coniunx Ioachimi nobilis anna
Eilovia hac, victa morte, quiescit humo.
Si qua domus studiosa fuit, studiosa mariti,
Prolis amans, et amans Numinis; ista fuit

Tumulo Martini Schillingi.

Quis situs heic? nomen si dixero, dixeris ipse:
Elysiae hec candens Unio gentis erat.
Stirpe satus Schillingiadeum. nilamplius effer:
Sat didici: stirps haec nil mediocre tulit

Tumulo Laur. Baudisii.

Vere rena scuntur florum ornamenta caduntque:
Flos brevis est breuever, vitaque nostra brevis.
Vere cadit, vere flori assimulantus amoeno,
Baudisius, generis gloria prima sui.
Cur adeo immaturus obit! quia carus amicis,
Carus Principibus; cariorille Deo est.


page 342, image: delc0342

Tumulus Trisciani Grammatici.

Hic iacet ille bonus, violenta caede peremptus
Prisciades, Musis quo sine nullus honor,
Auctorem caedis vis dicam? Carolus ille est
Loffius, organica Musicus arte potens
Hic ter mille seni miserando vulnera linguae
Vi madida inflixit non feriente manu.
O facinus dirum, delium, denique mirum?
Carole dic, caedis solus erasne reus?


page 403

IOANNIS GIGANTIS NORTHUSANI

Epitaphium Desiderii Erasmi

PAllados errantes Musas qui duxit ad arcem,
Quique fuit doctis portus et aura viris;
Hoc tegitur saxo maturo tempore raptus:
Spiritus astra colit: nomen in orbe volat.

Vir fortis.

Quem fortem dicas? casus qui infractus adomnes
Rideat ambiguae sortis utrumque globum.
Qui cum blanditur vultuque iocatur amico
Sors minime elatum tollit ad astra caput.
Qui nec in adversis deiectus adinfima rebus
Lugeat aut animo deficiente cadat.

Ad Lucretiam.

Constans cum stricto figis tua pectora ferro,
Clara pudicitiae dum petis astra memor;
Foedas dum terras, Lucretia casta relinquis,
Tecum abitimmenso qui fuit orbe pudor.

Laus Bacchi.

Non temere toto Bacchus celebratur in orbe:
Plurima cornutus commoda Bacchus habet.
Verunraperit Bacchus curas sepelitque fugatque;
Corporait cundo Lassa sopore foret.
Productrvatem producit rhetora Bacchus:
Bacchas amat firmaefoedus amicitiae.
Auditum fordis lume dat lumine captis:
Veloci claudos efficit ire pede.


page 404, image: delc0404

Loripedum rectum, mutum inbet esse disertum
Spem facit, et fortem quemlibet esse iubet.
Adde etiam; cuivis medica mina prompta dolori
Praebet, et exangues arma movereiubet.

Iohanni Stigelio.

Dum coluit sacras, sic audio, Zasius artes,
Dum fuit Aoniae pars studiosa chelis;
Divitias tenuit modicas, sub paupere tecto
Delituit, studii praemia parca tulit.
Aurea sed postquam sinuosi corpora iuris
Inspexit positis ex Helicone Deis;
Aurum et opes legit; posuit de marmorte sedes:
Fonedit grati iugera multa soli.
Nos quoque linquamus steriles hoc tempore Musas,
Nostraque multiiugas arca videbit opes.
Iura valent, Medicina viget: divina poesis
Temnitur, et studium ceu leve, spreta iacet.

Leonardo Thomae.

Fidus amor terras liquit, probitasque fidesque:
Sceptra gerit toto solus in orbe dolus.

Liborio Scribae.

Qui nescit fatuae blandiri hoc tempore plebi;
Qui non connivet, pauper inopsque vir est.

Tilemanne Tletteneto.

Temporibus nostris doctorum fama virorum;
Prima Medusaei spes, Tilemanne, chori:
Si tibi quae possint aliqua ratione placere;
Carmina nulla cano, carmina nulla cano.
Si tibi quae possint aliqua ratione placere;
Carmina multa cano, carmina multa cano.

Valentino Gresio.

Dicam cur toto vigeat discordia mundo;
Dicam quid cieat flebile Martis opus?
Nempe Meum atque, Tuum discordia semina in orbe
Spargunt, suntque omnis caussaque, faxque mali.


page 405

Haec duo tollantur cunctis concordia terris
Surget et optatae tempora pacis erunt.

E Grao.

Cyclopes vincas superes Polypheme Gigantes,
Donec eris pauper, Maxime. paruus eris.

In Doletum.

Ecce tuos rodunt blattae, muresque libellos:
Tam sapiunt versus dulce, Dolete, tuos.

Stigelo.

Maximelane, licet fecundo carmina plectro,
Et ducas clario carmina digna Deo:
Excultiquelicet numeros superare Tibulli
Possis et coeci condere vatis opus;
Non tamen hoc omni cuivis ex parte placebis
Tempore neciusti nominis esse queas.
Nam Maro nam vates Pelignae gloria terrae,
Invenere suae post pia fata decus.
Scilicet ambiguum temnit praesentia vulgus,
Et quod praeteriit tollere laude solet.
Dum terris reptant vivunt sine honore poetae:
Vatibus a fatis surgere famasolet.

Ad Spangebergum.

Si tibi quos scripsi libri Spangberge, probantur;
Carmina multa dedi; carmina multa dabo.
Sitibi quos scripsi fordent Spangberge, libelli,
Carmina nulla dedi; carmina nulla dabo.

Ad Seipsum.

Non tua divitias cumulabit cista nec unquam
Ornabit digitos fulgida gemma tuos:
Blandiri nescis et nescis vana probare:
Respondent verbis pectora fida tuis.

Ad Zoilum.

Sobrius aut potus quae, Zoile, carmina scribo,
Non bona sunt fateor, sed meliora tuis.


page 406, image: delc0406

Versificatori frigido.

Quod tua commendo fornaci carmina nostro,
Quodque tua ad tepidos grammata pono focos.
Hoc tacio possint aliquas acquirere vires,
Cumn sint Sarmatico frigidiora gelu.

Gengro Sabino.

Ingens Pegasidum decus, et bona fama, Sabine;
Cuius habet merito laurea serta caput.
Ut solet ursa suos lambendo ornare catellos,
Sic ornas versus docte, Sabine, tuos.
Hinc etiam ante alios vivunt tua carmina versus,
Et laudem serae posteritatis habent.

Ad famulum.

Nil prorsus feci, quando te verbero, clamas:
Te ferio idcirco quod facis ipse nihil.

Fidae.

Quod monstras Tyrio radiantes murice vestes,
Et ducta artifici serica fila manu.
Et tua quod flagrans exornat membra Smaragdus,
Multaque Elythraeo gemma reperta mari.
Indicium non est casti mea Fida pudoris:
Ornara uberius femina, rara proba est.

M. Alberso.

Pygmea quamvis natus de stirpe videris,
Attamen ingenio maior Atlante vir es.

Ad Dorothaeam.

Quod Dorohaeaa viro dicis te nubere nolle,
Conceda: iuvenem poscis amica tibi.

Ioachimo Spaltero

Cur non ad proprium saltem Ioachime, poema:
En salit ad calamos rusticus ipse suos.

Ad Tuerum.

Disce puer mores, dum cerea te sinit aetas
Lsse tuum, ad quiduis quae solet esse sequar,


page 407

Nam licet omnigenas recte cognoveris artes,
Ipse tamen stipes, moribus orbus, eris.

In foribus meis.

Si nolis constans sincerus, et integer esse;
Ianua perpetuo surda sit ista tibi.

Cypriano Vomelio.

O iuvenis iuvenes internon ultime vates,
Maxima Pierii spes, Cypriane chori:
Quamvis non numerem laetos armenta peragros,
Necglabrum Assyrio stillet odore caput:
Nec sint Ausonides quae ducant fila puellae;
Fulgida nec tectis concha sit vulla meis.
Nec mihi sint Tyriae vestes nec splend da gemma,
Qua tamet Eoogurg te fuscus Arabs;
Libertas tamen est rutio preciosior auro;
Conscia mens rectiest candida vita mihi est.
Scilicet ingenui non curant munera vates:
Paupera turba sumus; libera turba sumus.

Valirio Cordo.

Quid stupidos mirare homines adscendere in altum?
Quid summo truncos esse in honore stupes?
Foecun das sequitur reverentia larga crumenas:
Fertilis ingenium pera utrumque facit.

De Monachis.

Non male sunt monachis grata indita nomina Patrum:
Cum numerent natos heic et ubique suos.

PAULLI GISBICII BOHEMI.

De Mauritio Uraniae Princtpe, et Iosepho Scaligero.

HEroes duo sunt hodie sub cardine caeli
Praeclaros Pallas quos operosa facit.
Matritius, quod Marte potest, hoc Scaliger arte:
Hispanumille domat, Barbariem iste fugat,


page 408, image: delc0408

Mauritii virtus in toto nobilis orbe;
Scalrgeri laudes nomen honosque, vigent.
Mauritio nullus Princeps est fortior usquam:
Scal gero nemo doctior esse potest
Mauricium niveo vectat victoria curru:
Scal gerum loquita Fama Deumque vocat.
Vine diu parriae Mauriti maxime Princeps:
Vine diu sacris, Scaliger aonisin.
Mauritto toties insractus cedat berus;
Scaligero scriptor Graius et Ausonius.

Allusio ad nomen Scaligeri.

Quod transcendisti scriptores unicus omnes
Doctrinae sealâ, Scaliger omnigenae;
Recte nomen habes. At quod te ad sidera libras,
Non re Scaligerum dico sed Aligerum

Ad Iustum Lipsium

Dum sic eloquii manant tibi flumina, Lipsi;
Ipsa tibi Peitho debuit esse parens.

Ad Casparum Peucerum.

Peucere magne, de te ego quid sentiam,
Quae rebat ille quem Molossum nominas,
Dixi repente: Incomparabilis vir est.

Anagr. in Theod. Besam.

Aut tu caelestes bene habes Theodorus cdores;
Aut odor e caelo Besa Beatus ades

De Balthasaro Mencio.

Qui vates aliis vitam dat vatibus; ille
Cui studeant omnes reddere, dignus erit.

Ad Suecum.

Saepe tuas nugas Taubmanno ut corrigat offers:
Et iactas; quod nil corrigere ille queat.
Credo sed innumeras faciat curipse fituras,
Si tollit numeros unalitura tuos?


page 409

Ad eundem.

Carmina quae Genio componis Suece, sinistro;
Non vitiosa quidem sunt ea, sed vitium.

De Panna sua,

Panna sui capta est, Pannae sum captus amore:
Dicite nunc, nostrum quis magis ergo dolet?

De Lobivio ex Hala Saxonum.

Cur secum saccum salis huc Lobivius afert,
Vis dicam caussam? non habet ille Salem.

De amica sua.

Quaeritis a nostra cur pendeo totus amica?
Dum vivet vivam; dum cadet illa, cadam.

De Hesiodo Danielis Heinsii.

Quam tu das vitam vates doctissime vati
Heinsiade Hesiodo; reddit et ille tibi.

In Nanum.

Teiactas nimium et magno ibi ducis honori,
Quod potis es totos evacuare cados.
Crede mihi quam Naneputas, estgloria nulla:
Nam bene sic Asinus, Muius, Equusque bibunt.

Ad Amicum.

Multa quidem scribis; sedmultum scribere debes,
Sidici vates magnus, et esse cupis.

Ad Bartholomaeum Bil.

Tunc Comes prodis, cuiservus ne unicus adstat?
Tune Auratus eques, qui pedes ire soles?
Cuius, et in loculis habitavitaranea dudum
Arida, cuique aurumres peregrina nimis?
Tune es Ccsareus vates, Civisque Quiritum,
Cuinumquam Caesar, Urbsneque visa fuit?
Scilicet Aonidum sequitur te rurba Sororum,
Et semper tecum dona Biahtis habes.
Romane loqueris; de Caesare carmina cudis:
Defendis titulos hac ratione tuos.


page 410, image: delc0410

Ad Pannulam.

Tres Charitas, Musassque novem finxere Poetae
Tu decima es Musa et Pannula quarta Charis.

In Nanum.

Laurilegos omnes ais insinire poetas:
Sed te Laurigerum quis neget esse patrem?

Ad Pannulam.

Quando tuos nuper mirabat, Pannula, ocellos,
Et niveo in vultu nigra supercilia;
Nescio quis dixit: mirari desine, Amori
Furata aligero lumen utrumque fuit.
Rinc factus per eam coecus puerille Cupido;
Ipsius eque oculis spicula torquet Amor.

Ad eandem.

Facta tui est quoties in nostris mentio libris,
Das toties roseis oscula grata labris,
Quis vates igitur nolit celebrare puellam,
Quae dare pro libris mollia labra solet?

Ad amicum, de Amica.

Arbor erat folium et fructus pendebat ab illa:'
Tu folium carpis; poma sed alter habet.
Ito domum vacuus, sponsus venit, ito miselle:
Effugit casses praeda petita tuos.

De Epigrammatis suis.

Carmina lineolis discriminat omnia cusor:
Sufficeret nugis una littura meis.

In Symbolum Henr. Clingerii.

Omma sunt tentenda aut Marte aut arte Mineruae:
Marte quod infragili est, frangitur Artis ope.


page 411

IOANNIS GLANDORPII MONASTERIENSIS

Disticha. Initium sapientiae timor Domini.

Ut sopias Domini sacrum cito disce timorem:
Principium sophiae est scire timere Deum.

Peccatum quid sit.

Peccatum est quicquid statuit perversa voluntas
Adversus summi iussa verenda Dei.

Felix quem protegit Deus.

Clementis Domini felix quem dextra tuetur,
Huius nulla potest tangere noxa caput.

Dtus non dest tuit suos.

Fidite praesidium Dominus dabit aethere certum:
Unquam cultores deserit ille suos.

Tacere dissitile est.

Rebusin omnigenis res est operosa tacere:
Hanc faciunt magni qui sapuere viri.

Futilitas cavenda.

Futilis incauto se prodit et implicat ore,
Tu circumspecte paucula disce loqui.

Utondum Comsilio.

Citra consilium facinus quodcumque parabit,
Mirum sifelix et queat esse bonum.

Noncito credendum.

Nusquam tuta fidesmon omnibus omnia credas,
Falletursubito, qui cito crediderit.

Vaeori parendum.

Qui pacem constare cupit domuique sibique
Cogitur uxori moriger esse suae.

Gymnica non decent pueros.

Gymnica tractantem spectant pia Musa iuventam:
Non ait hunc studiis, sed genui stadiis.


page 412, image: delc0412

Viator imbecillus.

Qui pede non firmo comites sectatur anhelus:
Praecedat, primo par erit iste loco.

Poetica res divina.

Artis opus non sunt humana Carmina vatum,
Carmina sed pleni numine sacra canunt.

Equi magno robur.

Si viresque suas equus et sua robora noscet,
Victori numquam terga premenda daret.

Natura non mutatur.

Dedisci natura nequit ponique recusat:
Sic mures felis parcere docta rapit.

Affines longe remoti meliores.

Assines nullos magis experieris amicos,
Quam quos disiunctos accidit esse procul.

Innocens saepe plectitur.

Saepealiquis sceleris poenas homo sustinet insons,
Et qui flagitii noluit esse reus.

Vivendum cuique prosorte.

Vivere quemque sua p[ro conditione decebit
Id pacem et mores firmat ubique bonos.

Ex pueris fiunt viri.

Quamlibet ex miseris infantibus atque tenellis
Euadunt fortes magnificique viri.

Ignotus nonnumquam plus commodat, quam cognati.

Saepius ignotos magis experieris amicos,
Quam tibi quos sanguis iunxit amorque tori.

Arcana mulieri non committenda.

Arcanum quod mente geris, nefemina norit:
Vas uti rimosum continet illa nihil.

Saepe laudantur indigna laude.

Laudibus effertur crebro, caeloque levatur
Quod nullo dignum tempore laude fuit.


page 413

Uxor non est verberanda.

Ceditur indigne coniunx sine crimine:contra,
Corrigitur nullis improba verberibus.

In eandem sententiam.

Verbera nil prosunt si sit mala, sin bona coniunx
Vapulat immerito, quae caruit vitio.

Benesicium male collocatum.

Si recte catulos alienaque pignora tractas,
Et sumptum atque operam perdis amice turam.

Non ad omnes accedendum.

Ad discumbentes fas esto accedere cuivis:
Siste procul, versant si qua metalla manus.

Magnae res tarde procedunt.

Quidquid praecipuum in rebus magnumque futurum est
Incrementa capit parua, trahitque moras.

Mercatus sicci meliores.

Humida non unquam mercator tempora laudat:
Gaudia mercator lucraque siccus habet.

Nemo potest ieiunare.

Pasci nostra volunt atque escam corpora quaerunt;
Stet quamvis nostris crux mala prae foribus.

Turpe est mulierem caedere.

Exiguam laudem paruumque meretur honorem,
Matronae si quis verbera dura dedit.

Visa non fallunt.

Expositum quodcumque oculis coramque videtur
Pallere nequaquam cordis opaca potest.

Sermo bonus.

Sermo bonus quamquam stolidi contemnere pergant;
Sortitur meritum dignus honore locum.

Fidelem operam remuneratur Deus.

Non operam fraudat Dominus mercede fidelem:
Hoc lacobe doces tuque Iosephe probas.


page 414, image: delc0414

Homo homini Deus vel daemon.

A quovis facito exspectes bona damnaque multa:
Namque homini Deus est saepeque daemon, homo.

Equus homini benevolus.

Parcit equus cupiens homini bene semper amicus;
Nec nisi commotus calce vel ore nocet.

Pueri multa ferunt.

Omne malum levius iuvenilis sufferat aetas,
Quam senio facti quamque labore graves.

Amanti periculum clamitas imminet.

Aggrediens Scyllam fragili superare carina;
Vicinis properat piscibus esse cibus.

Homo brutis saepe inferior.

Quinque tenet sensus homo quilibet; attamen illis,
Quod mirum, brutis est homo saepe minor,

Auxiliis promissis non fidendum.

Saxum quod solit desinit tibi tollere vires,
Adscitis sociis posse levare nega.

Audaciam moderatur fortuna.

Victores facie et victo: audacia praeceps:
Hanc fortuna sua temperat una manu.

Fatui sunt intractabiles.

Nullis permoneas fatuum precibusve minisve:
Quoque magis tentes durior ille manet.

Sensim longius itur.

Lentus saepe gradus spacium quoque conficit ingens
Ne dicat celeres omnia posse manus.

Conditiones bonae vitae.

Si par relligio, mensura, moneta, pium ius,
Et constaret amor: quam bona vita foret.

Principes non sunt exhauriendi.

Commoda sunt regum sic percipienda ministris,
Ne nimis exhaustis sit metuenda fames.


page 415

Maiora viribus non tentanda.

Nemo volet prius ac pennas sibi senserit ortas:
Qui maiora subit viribus ille ruit.

Fiducia patrocinii.

Gaudet in alueolo cum felix calculus exstat,
Gaudet et ob certam quisque potentis opem.

Canis et equus homini fideles.

Inter quadrupedes homini iumentaque nota,
Et canis imprimis perque fidelis equus.

Populi favor instabilis.

Ne nimium populi studiis credasque favoti:
Nulli unquam stabilis perpetuusque fuit.

De rebus incertunon facile est dicere.

Cicere difficile est depiscibus atque beatis
Spiritibus, sexus quando in utrisque latent.

Peregre male vivitur.

Quisquis agis peregre cenas male saepe cubasque
Rectius ut degas, vive maneque domi.

Aequalitas salutandi

Ex aula vetus est verbum prodire salutem:
Non tu maiorem te petat ille prior.

Princpes dant cui favent.

Divitiae regum non his qui magna merentur
Contingunt, sed quos aura favoris agit.

Duo prandia invicem non pugnant.

Numquam cena duplex. numquam duo prandia pugnant
Vix tenuit fratres gratia tanta duos.

Verbera amoris.

Verbera nonnumquam consurgunt inter amores,
Sed quae lata Venus quaeque Cupido probet.

Non fidendum vir bus.

Nemo fuit tanto succinctus robore, cui non
Viribus atque animis contigerit potior,


page 416, image: delc0416

Studiosis Deus invocandus.

Caelestem studiis pueri implorate favorem:
Felix absque Deo est nullus in orbe labor.

Ordo coniugalis.

Coniugium, vitae mu'to fanct simus ordo est:
Quippe omnes reliquos claudit et unus habet.

Senectus est ingrata.

Dum novitate placet coclear coquus utitur illo:
Cum senuit rutilis ignibus esca datur.

De eodem.

Confectus senio quadrupes ceruice quadrigis
Iungitur: hinc coruis fit canibusque cibus.

Quod diu mussatur tandem emergit.

Tantisper dubio populus quid mussitat ore,
Donec in apricum cuncta per arva volet.

Successor numquam melior.

Ne speres meliora: subieiam tempore multo
Nullus ad alterius munera vir melior,

Mulier studet formae.

Natura mulier satagit formosa videri:
Ducit ob id totos se poliendo dies.

Caupones sunt garruli.

Verbis caupo cibat si quem bona verba replebunt
Gaudeat: ast aliis venter inanis erit.

Nemo ex lusu dives.

Ditat perpaucos, exenterat alea multos:
Si sapis infidae desere sortis opus.

Respuenti consilium succurri non potest.

Auxilio nullo prosis frustraque labores,
Cum quis temnit iners utile consilium.

Unius peccatum multis officit.

Saepe alicuis nebulo patrato crimine fecit.
Ne foret ulla fides aut locus inde bonis.


page 417

Virginis deflorator non bene moritur.

Intactam quisquis lactat vitiatque puellam:
A superis fato cedit ad ima male.

Furi manus observandae.

Ne cures quid agat pedibus vir tollere doctus:
Sed magis obserues pertimeasque manus.

Ingenium non latet.

Ingenium non vult abdi nescitque latêre:
Exiliens vires pandit amatque suas.

Scire aliquid pulchrum.

Scire aliquid pulchrum nil discere velle pudendum:
Fac igitur discas nocte dieque puer.

Mendacia cito evanescunt.

Sis procul a culpa: nec te mendacia laedent:
Linguae mendacis vis cito victa cadit.

Moriendum omnibus.

Mors nulli parcit iuxta rapit illa potentes
Ac inopes iuvenes non minus atque senes.

Principes diu meminerunt.

Magnates meminisse solent per tempora longa:
Pellibus illorum scriptis inesse cave.

Quatenus laudandum.

Laudato dum quisque bonus laudanda capescit:
Argue flagitium, dum sequiturque scelus.

Mulier mala domari non potest.

Femina quae verbo vere mala dicitur esse,
Compesci nulla vique manuque potest.

Rustico non convenit cum civibus.

Rustice, rus moneo repetas urbemque relinquas:
Sic inter fvert pax tibi fida pares.

Amicorum, qui ope indiget miser.

Suaves sunt fateor cognati, sunt et amici:
Sed miser, illorum quisquis egebit ope.


page 418, image: delc0418

Senex non amatur, nisi dives.

Non temere vetulus quisquam nisi dives amatur
Idque ubi iucundo pectore zona tumet.

Numeratio prima cavenda.

Qui sapit, abstineat sumptus fecisse priores:
Redduntur lenta mutua cuncta manu.

Ad cunctantem.

Quid cunctare pedens animoque manuque vir esto
Hic quoque de sacro fonte levabis onus.

Sincerus amor non fallit.

Verus amor stabili suffultus pectore nulla
Destituit iunctam conditione fidem.

De Mendaci.

Mentitur quotie aperit labra turpia nugo
Mendacem vanus finxit uterque parens.

In Immorigerum.

Plus nimio crassas genius tibi contulit aures
Profuerit tumidam radere fuste cutem.

In surdastrum.

Difficile exaudis, opus est tibi rustice thermis
Perforat auriculas extenuatque calor.

Defure.

Correptum furacem hominem suspende, priusquam
Robora putreficant deficiantque cruces.

In ahenis aedibus alieno Nititur arbitrio.

Quo te cumque pedes rapiunt et ventris hospes,
Invenies Dominum sub lare quoque suum.

Mora non agre ferenda.

Ne do leas si non contingant cuncta repente:
Martia non uno condita Roma die est.

Homo magnae auctoritatis.

Proximus est mensae, primaque in sede recumbis:
Illius haud vires dixeris esse leves.


page 419

Consolatio amici.

Ne tibi canitiem accerses niveumque capillum:
Res nihili est quae te pectore fixa premit.

Barba non facit Philosophum.

Nil tetricus confert vultus nil hispida barba:
Sola virum faciet te bona vita bonum.

Verbis creditur.

Credere res verbis cogit: penetralia coeca
Scrutari, et mentem cernere nemo potest.

Victorem iuvat Deus.

Victori Deus assistit temnitque iacentem:
Vox omnis iuris vox male gnara Dei.

Amicus Dei, et hostis omnium.

Hostis cunctorum sub sole, Tonantis amicus:
Dicere sic latro sic homicida solet.

Contemnens risum

Ridebis, ludesque diu Gelasine priusquam
Ridendo alterutram dempseris auriculam.

De fortunato.

Ingressus rectaque via feliceque porta:
Quas non sperasset vivit adeptus opes.

Audaciam moderatur fortuna.

Audaces nunc laeta iuvat, nunc saeva repellit,
Quae levis in volucri stat dea coeca globo.

Quo quis nequior, eo fortunatior.

Quo fueris peior, tanto tibi coeca favebit
Diva magis: sanctos non amat illa viros.

Detestatio oti.

Vidit me locus iste semel cum viderit ultra,
Ad caput et retro versa recurret aqua.

Pontifices recte belligerantur.

Pontifices fera [(transcriber); sic: vera] bella decent sic suadet origo:
Pontificum primus Martius ipse fuit.


page 420, image: delc0420

Vox Epicuri.

Vivamus dum fata sinunt: defungimur horae
Momine: nil ultra quod metuamus erit.

Lingua.

Ut permultorum causa est bona lingua bonorum:
Sic gravat innumeris nos mala lingua malis.

Ex forma relucet animus.

Mens formosa tegiformoso corpore gaudet:
Et contra in turpi turpe cor ore latet.

Veteres amici meliores.

Sic novus atque recens veteri concedit amicus:
Ut musto vinum praestat ubique vetus.

Liberi et uxor chari.

Chara facit soboles crebro dilectaque coniunx,
Vir bonus ut mortis praedaque Ditis eat.

Coniugium senis et puellae.

Iunguntur melius senio gravis atque puella,
Quam vir adulescens plenaque fraudis anus.

Consilium non spernendum.

Utile consilium et laudandum semper amici est:
Quod quisque sprevit se male saepe dedit.

Mulier conviciatrix recte caeditur.

Cum mulier saevo gladium gestabit in ore,
Nullum vaginam tundere crimen erit.

Otium vitandum.

Nugarum sapiens fugit parentem:
Virtutis simul otium novercam.

Tria senum commoda.

Restituunt laesas senibus tria munera vires:
Molliculus lectus pocula grata focus.

Quod quis quaerit, hoc invenit.

Quod cupide sibi quaerit homo ac desiderat unum,
Natura id tacita larga ministrat ope.


page 421

Quisque curet sua.

Credita quisque, suae meditetur munera vitae.
Et sua non extra currere saepta velit.

In eandem sententiam.

Quisque suum munus mittens aliena procuret:
Omnia sic faciet prosperiora Deus.

Fides auro potior est.

Cana fides fuluo venit anteferenda metallo:
Conservat populos regnaque cana fides.

Furacitas.

Ars bona, sed cuius merces mala dicitur esse:
Primum alimenta quidam sufficit, inde necat.

Dies adfert consilium.

Cras cum fulgebit surgens Hyperionis astrum,
Consilium nobis proferet alma dies.

Melius est liberos plorare quam parentes.

Praestat verberibus concisos flere puellos,
Quam senio grandis ploret uterque parens.

Iuvenis a morbo rectius valet.

Qui morbo defunctus equus tener atque virescens
Convaluit, melius postea semper habet.

Non sperandum in mortem alterius.

Nullius iniustis exspectes funera votis:
Mors captatores ludere saepe solet.

Principium ubique requiritur.

Omnia principiis constant quaecumque parantur:
Fineque prin cipio quae caruere carent.

Cum aetate venit temperantia.

Aetas cum veniet sensim labentibus annis
Desinet hic feruor luxuriesque cadit.

Iniuria repetit auctorem.

Plurimanunc aliis praebes nocumenta, sed ipsum
Mox ad te cernes cuncta redire domum.


page 422, image: delc0422

Polypragmon.

Multa sibi quidam curanda negotia sumit
Cum tamen iniunctum noverit esse nihil.

Sapiens filius.

In populo patrem demonstrans indice certo,
Plus quam pro vulgi conditione sapit.

De numquam peregre versatis.

Germanos dicas vitulos taurosque bicornes,
Externos quotquot non adiere lares.

Ditari non esse gloriosum.

Cogere opes non est gloriosum laudeque dignum:
Virtuti, labor est vivere et artis opus.

De timidis.

Hic iactat verbis animis sed cogitat alter:
Ad facinus vires nobile neuter habet.

Qualis vita, talis fama.

Ut quis agit sic fama loquax depraedicat illum:
Laudat fama bonos dilaceratque malos.

Mulieres plerunque leves.

Frigeseb igne petis largumque e pumice fontem,
Qui vis femineam pondus habere fidem.

Hosti non parcendum.

Hosti qui parcit demens ac laedit amicum:
Accumulat curas et mala multa sibi.

Gratia hodie nulla est.

Qui simplex aliis operamque fidemque locavit:
Ne speret grates gratia nulla redit.

Ius.

Ius se sponte aperit causaeque in fine patescit:
Iuris amans demum praemia victor habet.

Omnia proveniunt suo tempore.

Res sibi quaeque suum tempus desiderat: aptis
Temporibus ficus proveniuntque nuces.


page 423

Multa simul non bene discuntur.

Pluribus incumbens discendis artibus uno
Tempore, vix unam rite probeque capit.

Canis fidele animal.

Nota fides canis est dominum comitatureuntem
Expellit fures, remque laremque tegit.

Nec laudo nec culpo.

Non ego collaudo sed nec culpavero: per me
Quod bene commeruit nomen ubique, ferat.

Uxor male accepta.

Quae semel irato coniunx pulsata marito est:
Cogitur heu crebro multa dolenda pati.

Pauperes non convenit esse gulosos.

Lautitiis inhiant et nullos turpiter ardent,
Vix qui ex praesenti Gobion aere parent.

Convicrum non est telum.

Cur adeo offendunt hominis mala verba loquacis?
Nunquid vim teli vox inimica tenet?

Momentanea est vita hominis.

Heu quam fluxa salus hominis, quam vita caduca est!
Sumptu qui tanto constitit ante suis.

Agricola praefertur civi.

Cura si quando permagna negotia cives,
Convocat, it primo qui colit arua loco.

Quid dirimat cives a rusticis.

Civis ab agricola distat modo limite muri:
Tolle hunc, par facies et color unus erit.

Derisor vicissim ridetur.

Risores etiam vescuntur pane ciboque,
Quaeque aliis tribuunt saeper relata ferunt.

Seni non prorogat vitam medicina.

Decrepitus quidam nil prosunt inquit amici
Pharmaca: victuro est herba opus anniseca.


page 424, image: delc0424

Mandatum vetans irrisionem.

Ludite quaeso alios, hic est Diplomate tutus:
Iussa Monarcharum quis violenda putet?

Toruum videre neminem laedit.

Nil quenquam spectare iuvat dirumque ferumque
Sed neque sic villi lumina torua nocent.

De feroce et intractabili.

More ferocis equi calcaria deterat, inde
Commodior paullo, quam fuit hospes erit.

Ignoscendum ex animo.

Offensa ex animo sic condonanda precanti est,
Illius ut nun quam post meminisse velis.

Liberas producit amor.

Nisobolis tantum Deus ingenerasset amorem:
Paucis filiolas tollere cura foret.

Modus ubique optimus.

Rumpuntur nimium distenta volumina sacci
Damnosum est homini non tenuisse modum.

De homine moroso.

Morosum si quis Romam ferat atque reportet:
Egerit offendat si semel ille nihil.

Initium est necessarium.

Omnia prin cipiis constant, cepisse necesse est:
Quidquidages ceptas res iuvat ipse Deus.

Mors amara herba est.

Tetica mors herba est, et perquam fellea gustu:
Dulcia quae vitae munere tollit atrox.

Formosi plerumque boni.

Formosum formosa cupit mens incola tectum:
Integra distortam non amat illa domum.

Semel ignoscendum.

Sit satis offendisse semel veniamque tulisse:
Amplius haud licet hac conditione frui.


page 425

Praesentia incertis meliora.

Certa manent quae possideo, et praesentia specto:
Quae spero, dubia sorte futura volant.

Nemo libenter moritur.

Nemo volens mori concedit, quando perinde
Nil natura tremit quam subiisse necem.

Tempus ita fert.

Tempora dant ita: temporibus sua danda vicissim:
Temporibus quisquis paret ubique sapit.

Impar officio.

Proditus in medios ut qui miser incidit hostes,
Sic agit officio magnus, at arte minor.

Consuetudo antiqua ferenda.

Nos ea sic ab avis inventa accepimus, atque
Ut maneant porro cogimur illa pati.

Liberis carens nescit cuit vivat.

Iucundam sterili non cernens coniuge prolem,
Nescit cur vivat cuique reponat opes.

Variae hominum species.

Milie hominum species, nec adest color omnibus idem
Pallidus hic alius candidus, iste niger.

Quis sit dives.

Omnibus hic iusto censeturnomine dives,
Quilaetus parta vivere sorte potest.

Dicere et facere sunt diversa.

Multum inter sese praestare et dicere puonant,
Illud difficile est, hoc nihil est levius.

In coniemptores Dei.

Numina contemnunt multi, nec ludere cessant
Antea quam poenas irroget ira graves:

Omne mimium est ingratum.

Quod nimium est minime gratum minimeque salubre est
Mel quoque si nimium redditur insipidum.


page 426, image: delc0426

Iustum ius.

Iustoinre quidem pulchrum cognoscere lites.
Sed dubium iustum ius ubi repperias.

Aliena curans.

Omnia procurans alienas repit in aedes:
Turpiter interea negligit ipse suas.

Verus amicus.

Verus amor stabili promanans pectore, nulla
Deitituit iunctam conditione fidem.

Absque libris male discitur.

Non bonus est miles, qui nullis cingitur armis,
Sed neque discipulus sit bonus absque libris.

Ebriosus nonlocupletabitur.

Ebria lurconum convivia quisquis amabit,
Non rem, non famam colliget ille bonam.

Dissimulatio.

Vir prudens animi quam plurima dissimulabit:
Sic vivens placide frustrabitur insidiantes.

Deus semper bonus.

Numquam culpandus, qua~vis sua fulmina mittat
Iupiter, et rapido conterat igne domos.

Multa adhuc latent homines.

Multa homini natura dedit cognoscere plura
Non dedit? haec alio tempore forte dabit.

Tyrannorum beneficia maleficia sunt

Cum vocat innocuas pransum ad sua tecta columbas,
Expleri vultur sanguine quaerit atrox.

Tyrannus.

Opprimit innocuas, et caedibus omnia complet:
Omnia despecta lege Tyrannus agit.

Civis.

Legibus adstrictus, socialia foedera vitae
Cum libertatis munere civis amat.


page 427

De avaro et decoctore.

Si sugillatur praeparcus, ut Euclio quondam,
Quid decoctori dic rogo laudis erit.

Parentum et liberorum amor non est aqualis.

Omnis in Ascanio cari stat cura parentis:
At nulla Ascanium cura parentis habet.

Ignis exornat domum.

Inice ligna foco, Vulcanus ut ardeat alte:
Namque domum lucens ornat ab igne focus.

De lectione Donati.

Discite Donatum pueri puerilibus annis;
Ne spretus iuvenes vos notet atque senes.

Departibus anni.

Ver praebet flores, aestas fert torrida messem
Vina dat autumnus, Frigida bruma nives.

Invitatio ad hilaritatem

Nil grave nil sapiens hodie meditemur amici;
Postulat hic risus laetitiamque dies.

Hora mortis incerta.

Mortis nemo suae novit tempusque modumque
Cogiter hinc sempet quisque salutis iter.

Heroum siliinoxa

Vel nullam videas sobolem sibi tollere magnos,
Vel dare degenerem stultitiaque gravem.

Pecunia parat amicos.

Si non sunt nummi, nulli potes esse sodalis:
Datque adimitque omnem nummus amicitiam.

Hospites plerumque loquaces.

Hospitibus plus verborum quam suggeris escae,
Suevus, Franco, Misus: non ita Saxo cibat.

Holus.

Qui fastidit holus, nescit mox carne potiri:
Ut carnem comedas, fac holus ante probe.


page 428, image: delc0428

Mars picta.

Terrisicam mortis speciem quicumque tremiscunt
Admoneo clausis, hinc fugiant oculis.

Doctor infulatus.

Turpiter indignus titulo scutra pudore,
Qui nihil egregium qui nihil artis habet.

Scurra.

Perditus in quemuis exhausto scutra pudore,
Turpia cenoso pectore sputa vomit.

Sermo mollis frangit iram.

Saepe gravem sermo confringit mollior iram:
Fit maior duro quam fuit ante furor.

Liberi fructus coniugii.

Poma quod arboribus, quod sunt in vite racemi;
Legitimo soboles est adamata viro.

Coniugium decet concordia.

Sint procul insane lites, et iurgia cessent,
Foedus ubi vinxit coniugiale duos.

De stulta navigatione.

Aequora qui fragili tentat sulcare carina,
Squamigeris fiet piscibus ille cibus.

Ignaviam sequitur inopia.

Pilia desidiae comes est genetricis egestas,
Quo penetrat mater nata quoque insequitur.

Scarabaeus.

Sordidus immundo Scarabaeus stercore gaudet,
Hoc illi nardam, hoc spirat amaricinum.

De delicatis concionatoribus.

Disrumpor spectans Christumque crucemque professos,
Nil minus ac sanctam ferre et amare crucem.

Ne nimium fidas.

Nemo nimis alii confidat: saepe duobus,
Occurrens ursus non sinit esse duos.


page 429

Respiciendus est finis.

Omnibus in rebus primum est expendere finem:
Totum onus incepti muneris ille gerit.

Planetarum vires.

Saturnus cum Marte nocet, favet aurea Cypris
Cum Iove: quae superat, permanet aequa trias.

Fidelis famulus satis thesauri.

Morigerum quicumque tenet fidumque ministrum,
Hic se thesaurum norit habere domi.

Senes sunt indociles.

Littus aras sterili committis semina terra,
Qui vis indocilem multa docere senem.

Pauper parva donat.

Hic dare magna potest, multa qui gaudet opum vi:
Nos inopes rerum munera parua damus.

In eandem sententiam.

Dant preciosa Midae, dant aurea munera Croesi;
Vilia dat pauper saepe, sed apta magis.

Senes consilio iuvenes viribus praestant.

Cursu praeveniens non consilio senis annos:
Praecellunt iuvenes viribus arte senes.

In eandem sententiam.

Cum sene contendas cursu, superabitur ille:
Decertes animi viribus ipse, cades

Aenigma de senectute.

Dic quam rem populus votis petit omnibus unam,
Acceptam vero fastidit et abicit omnis?

Ex sorte pendemus omnes.

Sors consanguinea est homini casusque propinquus:
Ex illis magni ducimur atque boni.

Laudator sui.

Morio qui sese commendat iure videtur:
At qui proscin dit, signa furoris habet.


page 430, image: delc0430

Tempore suo recte fiunt omnia.

Tempore quodque suo factum laudabile fertur;
Temporis est valde res bona scire modum.

Non omni verbo respondendum.

Responsum verbo non mox debebitur omni;
Omnibus et ratio non sua danda venit.

Non caret magistris, qui prope viam adificat.

Aedificans coniuncta viae. nullo aere magistros.
Inveniet plures quam velit esse sibi.

Senectus est invisa.

Donec abest, omnis populus petit ore senectam;
Praesentem merito nullus honore colit.

Assertio relligionis parentum.

Relligio mihi si qua venit pietasque sequenda;
Quam pater et mater percoluere sequar.

Oportune accessi.

Omnibus in rebus, quod primum, in tempore veni;
Maxima vis semper temporis esse solet.

Nil superbius muliere et equo.

Nil animal peperit natura superbius ac sunt
Haec duo; praedives femina, fortis equus.

Satisfactio pro aliis cavenda.

Quod multi debent solus numerare caveto,
Rara fides hominum est, et sibi quisque studet.

De eo, qui subinde eadem repetit.

Ridetur, corda, qui semper oberrat eadem:
Nec laudem passim picta cupressus habet.

Hominis propositum saepe invertit deus.

Quae statuunt homines, crebro Divina voluntas
Commutat; Domino crede, hominique minus.

Miserum nemo iuvat.

Qui iacet ille iacet; nemo illi subvenit; illum
Extensa properat nemo levare manu.


page 431

Amicus est, qui admonet.

Qui monet et satagit venientia damna caveri:
Hic tibi dicendus verus amicus erit.

Deus inter dormiendum consulit suis.

Ite procul curae: quae crastina vita requiret,
Prospiciet noctu sufficietque Deus.

SIMONIS GRUNAEI SILESII

Ad Meliorem Laubanum, abiturientem Dantiscum.

DEme mihi hos oculos! video nil. Os mihi deme;
Mutescam. Mentem deme; ero mentis inops.
Denie animam; moriar. Deme ipsum memihi; nil sum,
Omnia deme tibi haec tuquoque nullus eris.
Atque ego te his oculis, quos non habeo ipse, tuebor
Atque ego ore tibi quo careo ipse, loquar?
Atque ego, quae mihi abest, quidnam tibi mente precabor?
Atque ego vel dabo suspiria inops animae?
Imo egone ipse nihil, quidquam videamne? loquarne?
Aut precer? aut spirem? aut praeterea ecquid agam?
Omnia iampridem haec tibi Laubane, omnia cessi;
Omnia iampridem a me haec penite vuus habes.
Iamque Clilypeni ad maris ambitum ea omnia tecum
Hei rapis hei nimium praecipe discidio.
Quid faciam? An revocem tibi quod semelobtigit? Absit.
Obtigit imo semel quod tibi semper habe.
Dumque id habes me prorsus habe meaque omnia mecum:
Lingua oculi atque anima et mens simulipsa; sat est.
Sic et ego in teipso, in metuque reciproce habebis,
Laubane, ô ocule, os, mens, anima, une mea.


page 432, image: delc0432

RODOLPHI GVALTERI TIGURINI PATRIS

In D. Ioannts Parkhursti, Episcopi Nordovicensis obitum, Epicedtum.

ERgo iaces, meus ergo iaces Parck hurste? nec ultra
Adveniet digitis litera scripta tuis?
Nec tua te iuvit probitas, candorque fidesque,
Nec mens supremo tota dicata Deo:
Quo minus hoc rarum crudeli mergeret umbra,
Et terrae eriperet mors inimicae caput?
Parce precor Parkhurste Pater, mihi parce dolenti,
Si quid non recta cum ratione loquor.
Nil in telicuit morti: tibi fama superstes,
Et clarum toto nomen in orbe manet:
Atque anima, infestis nunc demum libera curis,
Cum Christo summi gaudet in arce poli.
Corpus et optata compostum pace quiescit,
Hoc quoque restituet dum tibi summa dies.
Si tamen hoc pateris, lacrimas in sunere tristes
Me dolor et fidus fundere cogit amor.
Non ut te plorem, qui felix atque beatus
Nunc pedibus calcas tristia cuncta tuis.
Sed privata movet mover et me publica causa:
Officium pietas poscit utrinque meum.
Nam mihi dimidia plus cor est parte revulsum,
Et vitae periit porrio magna meae.
Tu mihi, cum prima nondum lanugine malas
Vestirem ad ripas, Thamisi lente tuas,
Nobile ubi Oxonium doctis caput extulit Anglis,
Palladis et Phoebi Pieridumque domus,
Me licet et senior, multa et me doctior arte,
Attamen et socii fratris et instar eras.
Meque peregrinum vero es complexus amore:


page 433

Quod mihi dulce decus praesidiumque fuit.
Post autem patria fatis eiectus iniquis,
Dum fers pro Christi mille pericla fide:
Heluetiae magnus veniebas exul in oras,
Qua Tiguium claro Limagus amne secat.
Hospitium et veteris non dedignatus amici,
Factus es exiguae gloria magna domus.
Namque tuos mores sic urbs Tigurina probabat,
Packburstum ut civem crederet esse suum.
Te quoque Gesaltherug tanto observabat amore,
Packburstum ut fratrem diceret esse suum.
Ah quoties memini quae tunc commercia nobis,
Quae fuerint doctis seria mixta iocis?
Ah quoties subit illius mihi lucis imago,
Quae tibi postremum tempus in urbe fuit?
Laetus ad optatae patriae cum tecta redires,
Sic tamen, ut tacitus tingeret ora dolor.
Te natale solum innato lactabat amore,
Mox alio Tiguri te retrahebat amor.
Et mihi dicebas: ah mi Gualthere valeto,
Vivito, Parkhursti tempus in omne memor.
Plura locuturo vocem dolot interclusit,
Et lacrimis fortes immaduêre genae.
Respondi paucis: Tu mi Parkhurste valeto,
Sit Deus optatae duxque comesque viae.
Et fateor, lacrimis in maesta cademibusera,
Addere vix potui: Sis memor oro mei.
Sicque recedebas, memori ut mihi mente maneret,
Ingenii et fidei dulcis imago tuae.
Illa tui desiderium mihi triste leva bat,
Cum quasi praesentem sisteret usque mihi:
Tristia quoad nondum vitam hanc tibi fata negabant,
Falleret et longas mutua Musa moras.
At nunc cum terras meliori sede receptus
Liqueris, Aonidum tristis utrinque chorus


page 434, image: delc0434

Iam silet: atque tui licet usque recurrat imago,
Sese oculis offert non nisi maesta meis.
Et tristes renovans afflicto in corde dolores
In lachry mas soluit lumina maesta novas.
Et merito: nam qui dilecti morte sodalis
Non dolet, huic Getico frigore corda rigent.
Honc in cancasiis genuerunt montibus ursi,
Ubera et infanti praebuit, ursa ferox.
At mininec Getico durantur frigore corda,
Ubera nascenti nec dedit ursa ferox.
Non igitur mirum si tanti sunus amici,
Cum gemitu et lacrimis prosequar ipse meis.
Hoc itidem fecêre boni, fecêre priores,
Virtutem quorum pagina sacra probat.
Luctisono planxit Ionathanum carmine David,
Flebilibus tangens regia plectra modis.
Aeternumque Dei natum Bethania vidit
Plorantem et gemitus ducere corde graves,
Maestus ad extineti tumulum cum staret amici,
Stamina cui Lachesis ruperat ante diem.
Cur igitur pudeat man ifelii signa doloris
Aedere, quem nobis tam pia causa movet?
Tu secius, tu frater eras, tu fidus amicus,
Tu mihi (quid multis?) omnia solus eras.
Omnia at ô utinam soli Parkhurste fuisses,
Sic quoque mosolum laederet iste dolor.
Publica sic peperit tua mors incommoda nobis,
Improbe communes dum populatur opes.
En gemebunda dolet non ficto Ecclesia luctu
Anglica, quae Boreae nobile nomen habet.
Quam vitae exemplo quam Christi voce regebas,
Commisso promens pabula sancta gregi.
Pabula solius meritum spirantia Christi,
Crimina qui meriens in cruce nostra tulit.
Solus et irati placavit numina Patris,


page 435

Serpentis veteris comminuitque caput.
Qui panis vitae est, qui fons est vivus aquarum,
Caelesti recreans arida corda siti.
Hunc tua vox solum, hunc omnis tua vita sonabat,
Omnia Parkhursti nil nisi Christus erant.
Quo feror incautus, iusto dum frena dolori
Permitto, laudes ingrediorque tuas?
Cur tantum subeo pelagus nutante carina?
Cur rapidis pando lintea fessa Notis?
Ista canant alii, quibus est robustior aetas,
Nec tacito obrepit tarda senecta pede.
Sit tuus iste labor fili, mea cura, Rodolphe,
Cui iuveni melius dexter Apollo favet,
Cui faciles veniunt concepta ad vota Camenae,
Impleat ut numeros docta Thalia tuos.
Pangito tu carmen quod tanto Praesule dignum,
Perlegat haec aetas posteritasque probet.

Rodolphi Gualtheri Filii

in obitum einsdem Ioannis Parkhursti.

TArda nimis nostei fuerint fors tempora questus
Er lacrimis pridem membra sepulta fleo:
Sera licet veniant tamen ô clarissime Praesul,
Heu nimium fatis sunt properata tuis.
Quid nobis animi censen' Parkhurste fuisse
Cum de morte tua nuntia fama volat?
Innitis legitur tam tristis epistola, frontem
Adduxit, nobis quisquis amicus erat.
Nec tamen extemplo ad lugubria carmina veni.
Imposita at lacrimis quantulacumque mora est.
Dum nobis etenim timide credentibus ista
Alternant dubiam spesque timorque fidem.
Cumque vagus rumor dum litera nostra recurrens
Et maria et terras permeat, annus abit.
Ut vero certis tua mors comperta tabellis,
Atque tui fati conscia charta venit,


page 436, image: delc0436

Hanc recito, lacrimis in maesta cadentibus ora,
Quam pater haud siccis legerat ante genis.
Eheu tune etiam consumptus morte quiescis?
Hei mihi quam multis mors dedit illa malum?
Sed mihi praecipue, qui nuper mollibus annis
Tutelae fueram munus opusque tuae.
Protinus ad fletus carmen lacrimabile iungo,
Mens intenta suis ne foret usque malis.
Carmen non dignum tam claro praesule, verum
Tibia funeribus convenit ista tuis.
Quid quod te vivo tituli tangebar amore,
Quaerendique mihi nomin is ardor erat?
Nunc quia te nobis mors invida sustulit, ehen
Ingenium fatis excid t omne tuis.
Quique prius trutinae versus examine iusto
Pensabam, ut tanto praesule digna darem,
Ingenio quoniam stupor et dolor anxius obstat,
A media satis est nunc mihi plebe legi.
Tempora nanque mecae complectar ut omnia vitae,
Absque tuis meritis pars mihi nulla vacat.
Quaque die aspexi radiantis commoda lucis,
Hac etiam de te commoda magna tuli.
Cunarum fueras motor Parkhurste mearum,
Et pueri custos assiduusque comes.
Ah quoties signis tecum sum multa locutus,
Dum sedi gremio sarcina grata tuo?
Quas ego non lacrimas fudi cum Maxime Praesul
Tesensi patriae linquere tecta domus?
Vix equidem memini memini tamen omnia luctus,
Omnia soliciti plena doloris erant.
At mihi cum studiis habilis melioribus aetas
Venerat et mens quae grandia ferre queat:
Protinus ad toto divisos orbe Britannos
Mittor ubi Aonidum dulcia castra virent.
Tum demum crebro tuus esse domesticus usu


page 437

Incoepi, nati iamque tibi instar eram.
Et saepe oblitus curarum operumque tuorum
Non tetrica nugas exigis aure meas.
Ante oculos errat veterum nunc forma locorum,
Succeduntque suis singula facta locis.
Sed te non video, nam tristi morte perempto
Feralis cineres contegit urna tuos.
Ah utinam prasens fle u sancta ossa rigarem,
Deque meis oculis humida serra darem,
Ut si quae laurus staret coniuncta sepulchro,
Irrigna ex lacrimis crescere usque meis.
Nam quisquam nostros ausit cohibere dolores?
Aut quae sit flendi meta futura mihi?
Non mea res agitur, sed multis causa querelae es,
Et de communi pars quoque nostra malo est.
Ecce tuo curuam patriam de funere cerno,
Atque atram lacrimis incaluisse togam,
Ridentesque oculi quondam nunc fonte perenni
Deplorant casus nocte dieque suos.
Nam quoties reputat secum sua damna, stupescit,
Et similis morti pectora torpor habet,
Et quoties memori tentat te scribere versu,
Tum peragunt partes ira dolorque suas.
Scilicet haud paruo concussa est fulminis ictu,
Nec laeta in tantis cladibus esse potest.
Namque tuis fatis charo privatur alumno,
Quo non e multis charior alter erat.
Qui vix dum natus mox in puerilibus annis
Se totum patriae tradidit atque Deo.
Oxonii et primo specimen signumque futuri
Praebuit ingenii, primitiasque sui.
Cum tibi vernarent nondum lanugine malae,
Creditus es cunctis dignus honore coli.
Cecropiae madidus linguae Latiaeque Mineruae
Artibus, et docta simplicitate bonus.


page 438, image: delc0438

Tum recti custos, solersque imitator honesti,
Et quae praeterea tam pia corda decent.
Divitias alius fuluo sibi congerit auro,
Et quaerit longi iugera magna soli:
Te pietas famaeque decus longe acrius urget,
Efficit et somnos haec tibi cura breves.
Haec te non passa est vitam traducere inertem,
Factus es at patriae gloria magna tuae,
Et velut in summum protractus sedis honorem
Clluensi datus es maxima cura gregi.
Hic, veluti pecus ad repleta mapalia pastor
Convocat, atque ovibus pabula grata parat:
Sic tu caelestis pandens oracula verbi,
Ad vitam aeternam pectora sancta cibas:
Non cen qui pinguis captus nidore culinae
Verba ex porrecto murmnrat usque labro.
Quem iam paenituit doctae sterilisque cathedrae,
Cui sordent summi dogmata sancta Dei.
Panticibus laxis animae qui largus anhelat,
Ut pecora Arca diae rudere tarda putes.
Et licet usque eadem rabiosa filentia rodat.
Haud tamen hunc crambe ter repetita necat.
Ungirur ad Domini cultum haec tam pulchra caterua,
Veilis ungendis axibus illa magis.
Dentibus aut potius veteres producere pelles,
Et mordere luto putre vetusque solum,
Quam Canones, Scotos. vel inexplicitosque Platones
Indocto totos ore crepare dies.
Tu longe diversa colis, cui fonte perenni
Hausta est, non turpi quae stupet unda lacu.
Qui vitae exemplo doctrina et moribus aequis,
Ad caelum monstras, quae via pandat iter.
Quis sit successus, quis vitae fructus honestae,
Orare et deceat qua ratione DEUM.
His studiis omnem vitam et tua cuncta dicasti,


page 439

Hoc erat aeternae commoditatis iter.
Et poteras felix dici quater atque beatus,
Si quae affulgebat pax tibi tuta foret.
Ecce autem in medio deprehensum forte labore
Obruit aerumnis saeva procella caput,
Pellitur alma sides. Pietas regnante Marta,
Et victa ardenti iura sub igne iacent.
Quid tenuisse animum contra impia saecula rectum
Prodest, et vituis exeruisse caput?
Quis cordi virtus fuit, et sacra dogmata CHRISTI,
Unicaque aeterno cura placere DEO,
Abstractos propriis laribus crudeliter hosti,
(Haec meruit pietas praemia) carcer habet.
Uritur heu saevo grex ferroo atque igne fidelis,
Inque atris flammis corpora sancta gemunt.
Vivebant laceri membris stillantibus artus
Inque omni nusquam corpore corpus erat.
Et fera tu nimium, ciudelis Martia virgo
Spectasti siccis tam fera busta genis?
Nec timor aut pietas crudelibus obstitit ausis?
Nec qui virginibus purpurat ora rubor?
Tunc qui perfricta detersit fronte pudorem
Quemque angit vitae maxima cura brevis.
Proh facinus, quae nos caelesti sola cohorti
Inserit, haud credit turpe negare fidem.
Et falsos cultus, vomitu quos fuderat olim
Callidus et Latii turpia iura foci,
Rutsum avidus sorbet, quo rursum nauseet et sic
Ex dubia quaerat commoda magna fide.
At fugiunt sancti per terras per freta ventis
Turbida perque cavas vix adeunda rates.
Scilicet hoc cogit non prudens ira Mariae,
(Heu male consiliis exagitata feris.)
Te quoque quod doceas bene multa fideliter odit,
Hoc tibi libertas, hoc pia lingua dedit.


page 440, image: delc0440

Ergo etiam fatis nimium vexatus iniquis,
Deseris antiquae limina chara domus.
Alma fides sequitur pietas constantia firma,
Assidue partes quaeque se cuta tuas.
Quas tu si rueret caelum haud dimittere posses,
Ante vela membris abstraherere tuis.
Nec minus uxor amans charum comitata maritum
Fortiter in dura nave iacere potest.
Nec comes ire negat quamvis via longa paretur,
Caerulea et tentes per freta abire rati.
Immemor illa domus, vanique oblita timoris,
Atque oblita iocos deliciasque suas.
Nil patriae indulsit, contempsit marmoris undas,
Amplas sprevit opes, exiliumque subit.
Arserit Euadne flammis iniecta mariti,
Nec minor Alcestin fama sub astra vehat,
Tu melius certe meruisti hac laude probari,
Cui suit haud una morte probandus amor.
Nanque viaeut casus ut amara pericula Ponti,
Ut tac am strictas in tua fata manus,
Te cruciat patriae fatum, et sors saeva mariti,
Cui vei in adversis sarcina grata manes.
Haud metuis densum tacitarum vellus aquarum.
Quod crebro in vultus defluit inque sinus.
Nec si bruma rigens Aquilone immugiat acri,
Vel canis arenti torreat arua siti:
Divitiae valeant, vale ô dulcissima tellus,
Per fieta, per scopulos exulis uxorero.
Nulla egat mollis fabrefactos culcitra lectos,
Possem et iam in nudo ponere membra solo.
Me focos et nigros non indignantia fumos
Tecta iuvent, caules fercula potus aqua.
Dummodo sim comes usque tibi, dilecte marite,
Tum mihi non ullo mors sit amara loco,
Quo magis aeterno sociatam foedere lecti


page 441

Auspicis haud aegre tam mala multa pati.
Hoc magis indigua est fatis te iudice iniquis
Parkhurste, hocque magis corda dolore fremunt.
Verum tu contra haec subnixus robore mentis
Invictum te das viribus use tuis.
Dissimulasque alta residens in puppe, dolores,
Et tractas tenera vela legisque manu.
Exul inops cedis, sed CHRISTUS fulcit egentem,
Qui vestras inopes non sinit esse vias.
Is clausos lato patefecit milite campos,
Ut sic per medios irreprehensus eas.
Post etiam Tiguri claram dela us in urbem,
Qua lacus aest vis intepet altus aquis:
Sic teipsum cunctis an imi virtute probabas,
Ut tibi par usquam gloria nulla foret.
Bonnerus diro turbatus daemone tentat
Eiectos variis excruciare modis.
Utque leo grassans per ovilia, stragibusaddit
Strages funeribus funera, busta rogis.
Qui maestos turbae luctus gemitusque fidelis
Non magis immiti percipit aure ferox,
Quam si vel sturnos, frigillarumne querelas
Audiat et multo passere vernet ager.
Ille pio cuivis dirus mala multa precatur,
(Quae Deus irata maximus aure capit.)
Ut crebris teneros corrumpat morsibus ungues,
Corporis et rabida deterat ossa fame.
At cui nulla armi virtutem adversa movebant,
Ad mala iampridem non erat ulla rudis.
Innictoque graves perpessus corde dolores,
Fortiter edidicit tristia posse pati.
Indulget minimum vigilans tibi cura soporem
Et patriae casus somnia dira perit.
Et toto versata toro cum membra quiescunt,
Occurrunt oculis funera crebra tuis.


page 442, image: delc0442

Nec tamen ignavos prodens in corde timores
Limina femineis questibus alta reples:
Non agitur de me cura maiore laboro,
Anxia sunt patriae pectora nostra meae.
Quod si funestis CHRISTUS de casibus illam
Asserat haud magno corda dolore gravor.
At tu qui laetus rides Bonnere caveto,
Nam tibi mox iustus saeviet ipse DEUS.
Vidi ego lusisset qui funera maesta piorum,
Spectassetque avidis tam fera busta iocis,
Post nulli miserando oculos expungere coruos,
Et lacerasse atros cetera membra canes.
Nos, quibus assuevit fatum crudeliter uti
In terris caeli praemia magna manent.
At tu dira cohors pallenti in nocte iacebis
Abdita, quam circum flumina nigra sonant.
Haec sola afflictae fuerant selatia menti,
Spes precibus fuit haec unica fixa tuis.
Queis sanctos miserans, facili Deus annuit aure,
Parsque fuit vori nulla caduca tui.
Nam dum defesso curis tristique labore
Texitur in castris quinta la cerna tibi,
Ecce Deus vindex, veloxque ad praemia princeps,
Iniecit validas in sua iura manus.
Elisabetham animo fortem, virtute virilem
Euehit ad regni sceptra paterna, decus.
Adiectum felix laetis est plausibus omen,
Saxaque roratis erubuere rosis,
Salue virgo animo constans et imagine patris,
Imposita en capiti est digna corona tuo.
Virgo es, virgineo caste dotata pudore,
Sed mater patriae tu potes esse tuae.
Turba gravis paci. Christique in imica cohotti,
Quae femper nostras sollicitabat opes,
Quaeque diu vanos circa alta palatia fumos


page 443

Ven diderat patrio te duce pulsa solo est.
Recta fides, hilaris clementia cauta potestas
Iam redeunt saevi te ga dedere metus,
Nunc licet et fas est summo seruire tonanti,
Demptaque sunt turbae iam mala cuncta piae.
Perge ita Sic tibi det Christus sua dona potenter,
Eigat sic animos in pia vota tuos.
Tu quoque cum reliquis revocatus maxime Praesul,
Exhaustis repetis tecta paterna maris.
Atque ut ne frustra exilium sis passus acerbum,
En tibi virtuti per mala facta via est.
Namque tibi ingenii dona admiranda rependens
Elisaberh celso te locat illa throno.
Et quamuls nullo perfusu pectora fuco,
Solicitaeque fugax ainbitionis eras,
Attamen id meritisque tuis poscentibus, et re,
Inviro datus est Pontificalis honor.
Non quales qui cum nul a virtute redempti
A vitiis, tantum nomina nuda crepant.
Quos preciosa fames, conturbatrixque macelli
Mensa novos luxus semper amare docet,
Retia quos cessesque iuvant, gaudentque calentem
Ante focum plenas explicuisse plagas.
Queis tantum curae est stomachum laxare saginis,
Et curare pigram gloria sola cutem,
Queis panis fumesque domi est, si stulta popelli
Conscia non unquam sint bene corda sibi.
At contra sanctis non admittentia morsum
Vix solidi panis mucida frusta darent.
Queis nimium grata est triplici lupa barbara mitra
Romanaeque placet foeda culina domus.
Queis tantum cordi est promittere funera regum
Et tacitis scriptis fallere corda ducum.
Inspicere et turpis spirantia vilcera ranae,
Regibus et vino toxica mista dare,


page 444, image: delc0444

Queis stola rubra nitet sanctorum tincta cruore,
Et longo immundam syrinate verrit humum.
Quos tamen et caelo Romanus Episcopus alto
Inserit, et varia praecip terte coli:
Pluribus ut caeli terreretur ianua divis,
Sanctorumque amplos augeat indegreges.
Sed talis fueras ipso livore favente,
Quales prisca fides famaque novit avos.
Quaque die es claris ornatus honoribus, illam
Tanta tui pietas, lactea gemma notat.
Scilicet ut de te virtutem exempla petantur.
Et pia sit iussu cetera turba tuo.
Haec penitus totas edit tibi cura medullas,
Ut per te discat quisque placere Deo.
Quid referam prudens pectus mentisque vigorem
In quibus huic aetas longa magistra fuit?
Et tua supplicibus fuerant tecta apra iuvandis,
Concussum populi vix capiente domo.
Nec propior quam Phoebus amat, doctaeque sorores,
Quamque magis vatum pectora sancta colant.
Addita praeterea vitae quoque multa tuendae
Munera, ita ut proprias attenuaret opes.
Verum hunc debilitat series immensa laborum,
Ante suum tempus cogit et esse senem.
Fatales etenim postquam compleverat annos,
Mors venit, tenebris mors adopertat caput.
Ipete dira alios, cur hunc auferre laboras?
Abstineas avidas mors precoratra manus.
Sed frustra querlimur, nec mors prece victa recessit,
Fatalesque avide fila scidêre Deae.
Sed neque Parkhurstus deiecto pectore mortem
Horret, et extremo debita fata rogo.
At vitae satur, hanc Domino qui cuncta creavit
Offert, et caeli limina celsa petit.
Uxor adest aegrae portans solatia mentis,


page 445

Magnaque pars animi consiliique tui.
Hanc siccis oculis verbis affatus amicis,
O Praesul leni talia voce refers.
Lumina quid lacrimis coniux ô chara fatigas?
Curue tuis, demens, questibus aura socat?
Eia agito cohibe luctus, et comprime fletus,
Finitis gaude tot mihi morte malis.
Non mihi in aeternam clauduntur lumina noctem;
Vivo ego qua volui vivere parte magis,
Condita mifuerat iam sexagesima messis,
Et fac es multo splenduit alba pilo.
Cur annos numero? vixi maturior annis:
Acta senem fac unt; haec numeranda mihi,
His aevum implevi totum non segnibus annis,
En longo venit parta labore quies.
Exul inops fueram, sed tu Deus Optime vindex,
Sedibus in patriis das mihi posse mori.
Vita mihi exilium, requies nunc certa sepulchrum,
Delata in portus sunt mea vota suos.
At vos in tenebris vitam luctuque trahetis,
Quos alia ex aliis aspera fata manent.
Quis ubi tunc animi Parkhursti Margaris uxor?
Eheu mors miserae bis patienda fuit.
Brachia coepisti maesto pendentia collo,
Tristis honorato et contegis ossa solo.
Cumque daret sanctam tumulis, quibus invidet, urnam,
Visa sibi est rapto ter viduata viro.
Ah quoties manes revocas et nomen amici!
Hoc at ab extremis saltibus aura refert.
Ah quot es mortem tenebris ex anguis obortis
Optas aut morbi semina dira novi!
Non tu consuleres medicos, qui mitibus herbis
Parcarum exorant pensa brevesque colos.
Dummodo cum charo confundas ossa marito;
Tum tibi non ulla pectora morte tremant.


page 446, image: delc0446

Questibus his uxor caelum et tecta alta fatigat,
Quam sequitur lacrimis Anglia tota suis,
Et maestus tremulis oritur cum fletibus horror,
Pallentemque timor ducit in ore notam.
Non levet hos luctus huic pondus divitis auri,
Nec quas terrarum sustinet orbis opes.
In primis rumte Parkhurste, Ecclesia plangit,
Atque intenta suis obstupet ipsa malis.
Unguibus ora notans contundit pectora palmis,
Clamat et effusis ante sepulchra comis.
Tu mea, tu moriens fregisti commoda Prasul,
Tecum una tota est nostra sepulta domus.
Nam velut instantem cupiens fulcire ruinam
Obicibus contra nititur usque faber:
Sic te supposito veluti trabe folta manebam,
Nulla cui reddi gratia digna potest.
Quo duce vitabo post agmina saeva luporum?
Quisue erit afflictae portus et aura rari?
Sunt mihi sintque precor, multos vivantque perannos
Qui decus et nomen famaque nostra manent,
Verum illis etiam vitali lumine cassis
Quae non tum miserae sors patienda venit?
Omnia ubique sonant bellis et stragibus at is,
Maestaque civili caede madeseit humus.
Purus in hoc aevo res inter mortua candor,
Et roto constans exulat orbe fides,
Tum seges eludit messem fallacibus herbis,
Persoluit nulla semina terra side.
Quid si qui iratus merito deledit amantes.
Puniat et Verbi pectora nostra fame?
Ergo quis eges ausit mihi dice reflendi?
Quisue suo lacrimas temperet ore meas?
Hic status, haec rerum nunc est fortuna mearum,
Debeat ut lacrimls nullus adesse modus.
At tu CHRISTE Deus, summi qui Patris imago es,


page 447

Caelesti et saturas pectora nostra cibo,
Afflictam regito puppim et miserare precantes.
Et nostris, quaeso, Hetibus aequus ades.
Te duce rul poterunt host lia corda nocere,
In cinerem et fumos cuncta inimica ruent.
Te duce Pontificis bullae non plura movebunt,
Quam si quae offensae bulla tumescit aquae.
Praesulis at clari interea cinis ipse valeto;
Servari aurato marmore digne cinis.
Vive vale in caelis: nobis at laude perenni
En canitur toto nomen in orbe tuum.
Nam tibi victrices Musae statuere sepulchrum,
Ne mors exequias deleat ulla tuas.
Et postquam immenso nutantia pondera saxo,
Quae cincri vacuus dat ruitura labor:
In cineres resoluta situ sine fine iacebunt;
Te tamen aeternum libera fama canet.


page 491

MICHAELIS HASLOBII BERLINENSIS.

De Casparo Hermano Suidnicensi.

QUale decus profert tellus, cum frigore pulso,
Ver reliquas hilari provocat ore vices:


page 492, image: delc0492

Tale vel Hermanus melius vel plenius edit,
Sive canat versu seria, sive iocos.
Quid fuerit si quando potens accessserit aestas?
Ille tuum crescet, Slesia clara, decus.

Ad Vespam

Dum tumidis laceras clarissima nomina verbis:
Non meruere legi scripta. quid ergo? tegi.

De Philomela, alauda, et acanthide.

Quid minus est firmum vobis, ô Veris amicae?
Et tamen in tenui corpore robur inest
Quantus honor philometa tibit quaegratia voci
Creseit alauda ruaei crescit acanthi tuae?
Spreta Deus curat: spreos sed robore firmat.
Quid loquariin vobis sunt monumenta Dei.

Ad Lectium.

Mitto carmina: tu nihil remittis
Quod monstret placuisse missa, Lecti.
Inter nos malus unus est profecto.

Ad Paullum Dolschum praeceptotem.

Phoebigenam templi donatum munere dicunt,
Quod tulerit paucis auxiliator opem.
Candide quos Dolschi, Saxo tibi debet honores,
Qui variis praesto Civibus esse soles?
Non igitur templo tantum dignissimus esses:
Urbs sed erat meritis constiruenda tuis.

De Ioh. Melingero Musico.

Dum lepidis mulcer nostras concentibus aures
Musicus hoc ausus dicere iure fui.
Carmie Mellinger mihi mel cum nectare ponit:
Omen ut in gulera voce latere putem.
Mel gerit in cantu lanus. Divumque liquores:
Nomine Mellinger Melliger esse potest.

Ad Urbanum Prerium de Lotichio.

Cur ita me rapita, rogitas, Urbane legentem
Lotichius: dicto, carmine Lothon habet,


page 493

In Architectum.

Quei cristas ita tollit Architectus
Ut gallus? quia novit expeditas
Voces promere, nec sat elgantes.
Sic florens seges erigit capillos:
At matura caput reflectit agro.

De vere, Philomela et iuventute.

Ver simul ac oritur, variat philomela querelas,
Exiguum numero, sed gravitatis opus.
At cito discedit: fugit illud amabile veris
Tempus, et incautis laeta iuventa perit.
Quot mala tunc propera~rinum fallorian optima semper
Non aliquam possunt pertolerare moram.

De Viola.

Dic quid odoriferum viola mage restet in horto?
Et tamen hanc cernis sole cadente mori.
Sic hodie crescit vernantis flofeulus aevi;
Crastina lux hominum spe prius ossa tegit.

Ad Nicol. Rotenburgium.

Cum lepidis faveas vere, Roteburge, Camenis,
Scire cupis facti praemia vera tui?
Accipe te Musae referent, et carmine dicent,
Quod decores morum nobilitate genus.
Nec referent nostris tantum, sed dicere pergent
Longius, et memores dulcis amoris erunt.

Ad Rosellam.

Graves sonant querelae,
Gravisque cura regnat,
Bono fuganda vino,
Rosa lavante potum.
Ut ingero liquorem
Simulnoatur ignis,
Et aestuat sub imis
Medullulis amantis.
Levare si recuses


page 494, image: delc0494

Rosella cara. flammas,
Adurar igne totus,
Eroque totusignis.
Sed asiecutus unum,
Quedaegra corda verbum
Recuret instar ustae
Amaraci refectae
Liquere duleis undae
Caniculae sub aestu
Vigere iudicabor.

Ad Lectorem.

Sicut Apis variis sibi floribus excipit illud
Dulcia quo fingens ponere melle queat.
Sie quoque de multis, Lector, tibi collige, mentem
Quod iuvet ac maesto taedia corde fuget.
Non tamen urticaenullus locus esto sub horto:
Omnia non uno terra colere perit.

In Aulum.

Dii quantum salis et facetiarum
Hesterno fuimus die assecuti,
Aulus nobilis, ut sibi videtur.
Cum vino neque iussus interesset!
Sermo rarus erat grautsque rulius,
Et proflans animus meras Camenas,
Acfulgenribus annulis tumebat.,
Nec verstes a. erant venuctiores,
Ceu Ver luxurlans novis figuris.
Mulcebatque manu frequente barbam,
Admirantibus ornibus sedentis
Cultus splendiduler necusitatos.
Mirum. quid tamen esti opinionein
Docti vatic alit; sed errat errat.
Ut possit tamen esse doctus Aulus
Et vates aliquis, simulque dici
Idem nobilis; inter imperhos


page 495

Rerum, iudicioque destitutos
Cerdones vorat et bibit frequenter.

Ad Lepidum.

Nomen amas Lepidi: lepidos effingere versus
Cumnequeas, Lepidi quid nisi nomen habes.

De Ioachimo Hortensio

Nomen habes horri, quod te loachime, sub hortis
Aenides puerum progenuere suis.

Fructus carminum.

Dum numeros venor, nummos non venor et aurum,
Sed mini post famam dant monumenta famem.

De Blandina

Sunt blandi, Blandina tibi blandissima mores:
Blandusinest vultus. blandaque verba sonas.
Sic igirur dicam: membris Blandina, venustis
Erancheias, Chartes, Deliciasque refert.

In Vespam.

Scribis carmina nulla nulla profers
In lucem sed acum tuam refigis
In cafros. temere fuerens libellos.
Sic cum fingere nulla mella possit,
Fucus deses Apum corat labores.

In tumulorum libros Gulielmi Actui.

Actius inferias caris dum soluit amici,
Summaque, fert cineri munera, censor ait;
Non reudcant gemmae naturae lege sepultos
Non honor dar nitidisgratia tusa genis:
Carmina sed vitam tribuunt et iusta ferentis
Ex merito vivax gloria rursus erit.

In Crassum. ad Lucium.

Qui magnus celebratur ore vulgi
Crassiss multivolus, rogasne Luci,
Quid magnum faciat gravemque? venter.

In Vespam.

Saepe iubes gravibus componam carmina verbis,


page 496, image: delc0496

Non teneris elegis otia laeta teram.
Quid cupias video; montes silvasque sonantes:
At mihi sub molli quaeritur hortus humo,
Ex viridi roseos horto tibi selige flores:
Nil nisi cum foliis robora silva dabit.
Nemor refecturus mentem. subit ardua montis
Antra: voluptatis plus brevis hortus alit.
Silva iacet cultus expers, et vepribus horret,
Hortus habet pulchra cuncta polita manu.

Caroli V. Imperatoris Epitaphium.

Forte putes tumulo recubet quod Carolus isto,
Qui celebri Quintus nomine dictus erat.
Non tacet hac urna terras qui vicit et undas,
Hinc procula terris Carolus astra colit,

De morte Ferdinandi Imp.

Dum iacet insuavi Fernandus funere victus,
Quis rabiem mortis qui superabit erit.

Maximiliano. II. Imp.

Dum tibi, Dive pater patriae gratanturamici,
Et favet imperio gens animosa tuo:
Romaque te Regem celebrat dignissime Caesar;
Accrpe quae gaudens Phoebus honore rogat.
Flos verterum virtusque Ducum, Rex suffice terris
Ac templis solitum quo caruere decus.
Suscipe laudatam Musarum sulcipe curam:
Relligio caelos; carmina Musa dabit.

In eiusdem imperium.

Maximus Aemilius regno praefectus avito
Cum foret abscondit Sol sine luce facem.
Ergo vocat Solis radios plebs subdita regno,
Iret ut illustri luce serena dies.
Quid petis? in caelo det fax Phobeia lumen,
Phoebus apud vivos Maxmilianus erit.


page 497

Ad Rudolphum II. Imperatorem.

Cum pater humanis exemptus casibus esset,
Dulce decus patriae dive Rodolphe, tuae;
Eligeris Romae Princeps, quo vindice rursus
Relligio tollat, Pegasidesque caput.
Iamque vigent hilares illae, nectantque merentis
Serta triumphantis fronde parata comae.
Sic ubi se quondam sub flammis collocat ales
Solis ab egesto puluere surgit avis.
Quae Pietas, Musaeque tibi quae dona rependant?
Assyriaev volucris saecula laetus agas.

De eodem.

Unde novi vates? aliquis quaerebat. Apollo,
Sucitat hos larga mente Rodolphus ait.
Aonidum praeses fueram: sed tempore vestro
Aonidum praeses Caesar et altererit.

In effigiem Augusti Snxon. Elect.

Tam bene si mentem posset, quam fingere vultum
Pictor, et Augusti regia facta Ducis:
Fingere si posset, dico, laudabile pectus;
Pulchrior in terris ecqua tabella foret?

De eodem.

Haec Ducis Augusti facies. si cernerementis
Dona cupis; mores adspice; certus eris.

Eidem.

Non poterit mentem sculptor, non reddere pictor:
Sed referet mentis dona poeta tuae.

Ad eundem.

Quod bene de patria, Princeps aliisque mereris;
Non hominis, fertur Numinis illud opus.

In nomen eius.

Qui patriam multis animi virtutibus auxit,
Et partiae iustis viribus auxit opes:
Quimeritis alios vicit, studiisque benignis
Dux pius, Augustinomen ut omen habet.


page 498, image: delc0498

Epitaphium eiusdem.

Quae maior queat esse laus sepulti
Augusti Ducis optimique Patris
Terrae Sasonicae nitore plenae,
Quam cunctis patrio subo otbe summum
Quod desiderium sui reliquit.

In adventum Augusti ad Viadrum.

Quid nive candidula commista frigore duro,
Laetior hiberno tempore ridet humus,
Plenius et solito radios Sol spargit in agros?
Sie ego: sie Erato dicere visa fuit.
Dum vivit ad Viadrum candore niten tior omni,
Debuit Augustus candidus esse dies.

Augusti iunioris, Saxoniae Ducus tumulus.

Qui porera augere ruis virtutibus urbes,
Ut cito, ceu medio lilia vere, iaces!
Patre tuo lugente trahunt suspiria cives,
Iamqu sui partem cordis obisse putant.
At qui non variis auges virtutibus urbes,
Elysiis auges pectora laeta choris.

Ad Augustum Electorem.

Ad tua confugiunt Virtutes limina, Princeps,
Et Themis est illis, Relligioque comes.
Nec viridi cupiunt Helicone senecere Musae,
Sedtua sub miti praeside regna colunt.
Sic, ubi se sperat victurum suaviter, orbis
Ignuoti fines saepe viator adit.

De eodem.

Quidquid honestatis formosas incolit urbes,
Illud ab Augusti moribus omne venit.

Ad Ioachimum Electorem Brandenburg.

Cu~m flores tibi bruma ferat Diis proxime Princeps.
Quanta sub Autumno munera terra feret.


page 499

In effigiem Elisabethae, Elect. coniugis.

Quisquis es Elisabes faciem qui cernis et artus,
Pulchraque picteris reddita membra manu.
Fallor? an haec profers illustri debita formae,
Haec Charitum similis vel Charis esse potest.

In obitum Ioachimi II. Electoris Brandenburg.

Cur nivium recidit caeli de vertice moles?
Cur riget insueto terra perusta gelu?
Ipsaque cur glacie cumulantur flumina passim,
Tritior et querulis obstrepit aura sonis.
Fallor? an exstincti, suba aquis terraque, sub astris,
Cuncta madent Domini funere cuncta rigent.

Ad Paullum Pratorium.

Quod tibi Paulle fluit iucundi copia mellis,
Nomine non Praetor sed mihi Rhetor eris.

Eidem.

Non apis instillat nectar tibi Paulle, loquenti,
Ipsa tuo suaves haurit ab ore favos.

Ad eundem.

Con tigit eloquium Pylii tibi Nestoris: opto
Ut Pylii videas saecula Paulle, senis.

De Ioach Friderico March. Brandeb Dure Prisssiae.

Marchio cum venit dias in luminis oras:
Mars mea Dux olim castra sequetur, ait.
Delia setosos inquit sectabitur apros:
Innumeras luna dicit habebitopes.
Additus his Phoebus: quid vos contenditis inquit.
Non geret in valida ferrea tela manu.
Nec tacita cinget virides indagine silvas;
Nec cadet huic saevo dente timendus aper.
Ut foveat doctos. Musisque palatia condat,
Divitias illi lupiter alme dabis.
Nam decus est maius, famam sibi quarere Musis,
Quam fera bruta foris, vel fera bella sequi.


page 500, image: delc0500

In eiusdem memoriam et honrem.

Quis precor erudiit loachimi pectora? pallas.
Quis tamen e docti pectore lucet? Amor.
Quis reficit mentem rerum post taedia? Lusus.
Musa quid? officium Principis illa canit.
Quis bonus auscultat renovanti plectra? Cupido.
Quae dederit curis praemia digna? charis.
Officiis gaude? rinceps: tua nomina vivent,
Dum stellas caelum gramen habebit ager.
Quando tibi plaudunt concordi pectore cuncti,
Pallas, Amor, Lusus, Musa, Cupido, Charis.

De sua Maria Schosseria.

Dulce rosas nitidis decerpere Vere sub hortis:
Dulce frui grata posse quiete toro.
Dulce lyta tristes animi depellere curas.
Dulce suo diguum carmine ferre decus.
Dulce sodalitio traducere rure iuventam.
Dulce sitim blando deposuisse mero;
Dulce sit argento gemmas sociare vel aurum:
Duice sit inconstans quidquid avarus. amat.
Dulcior his positis, mihi cura Maria feretur
Vere, quiete, lyra carmine, rure mero.

Ad Thomam Matihiam.

Non secus ac volucres rimis capitarbor opacis,
Solibus et pressam Sueus inundat humum:
Haud aliter, Phoma, iucundo limite fotis
Munera fers, vacuas nec sinit esse manus.
Pignus et accipiens consectae tempore cenae,
Largus opum, longe das meliora datis.
Quid loquar haec? certe generosa potentia vinci
Nescia plus semper, quam capit ipsa, refert.

Ad Erdmanum Copernicum.

Quid tibi me propius, dilecte Copernice, iungit?
An tua Sirenum nectare verba madent?


page 501

Esto. lepos candorque tuus me cogit, ut illum
Cui niveo cedat cygnus honore, colam

Invidiae.

Lumina quae tacito vorat, et sua viscera morus,
Invidiae quando concidet atra lues.

Calumniae facundae et fecundae.

Quae facis innocuo facunda Calumnia, rursus
Viva feres; posito corpore, cuncta feres.

Ara Innocentiae posita.

Posce Deum veniam iustum cole pacis amator:
Innocuus tumidi nullius ora timet.

Ad Albertum Thumium, in natalem Christi.

Im male collapso redeunt dum gaudia mundo,
Cum voluit nostra vivere carne Deus.
Da mihi da Thumi, cithara m plectrumque sonorum.
Flagitat hie plausus et bona verba dies.
Eloquium tibi dulce subest seu carmina fiant,
Legibus aut metri sermo solutus eat.
Scilicet aflumpsit noster Rex maximus artus
Christus, ut ad caelos dulce pateret iter.
Consicia nunc labis tellus coniungitur astris,
Et novus insueto foedere coepit amor.
Aligeri nobis referunt haec gaudia fratres;
Dum sonat, in caelis gloria danda Deo.
Pax animios fertur, nobis pacata voluntas.
Iam nihil in nostro corpore mortis inest.
Ecce sub adventum Christi purissima doctos
Stella procul Reges ex Oriente vocat:
Qui referunt aurum, qui tus et munera myrrhae:
Cum favor e nati profluat ore Dei
Quid memorem? puero sapientia fulget in illo
Maxima: nunc audit, nunc rogat ille senes.
Magna loquor numeris brevibus. quis talias verbis
Explicet a nato praestita cuncta Deo.
Pertinet utilium pars ad nos ampla bonorum,


page 502, image: delc0502

Qualia non mundi gloria tota parit.
Non igitur splendens aurum sed pura feramu
Corda Deo, meritis quae regat aucta fides.
Nec pecudes demus, thuris nec dona paremus,
Cum precibus demus pectora sancta Deo.
Pro myrrha lacrimis plorantes crimina lapsus.
Has Christus pecudes haec sibi tura cupit.

Guilierni Megalae Cellensis tumulus.

QUalis odorates succrescit flosculus herbae,
Et parit altori gaudia laeta suo:
Sic Guilielmus erat patris spes alta Megalae
Iudicio clari consiliisque viri.
Iam fuerant anni puero, iam gratia membris
Ibat, et ornabat floridus ora pudor.
Et duce Paxmano Musas sectatur et artes,
Carus Apollineo coeperat esse choro.
At subito velut herba cadit cum laeditur aurae
Turbine: sic citius spe puer ille iacet.
Sic ego sub campis cecidisse papavera vidi,
Et nitidas primo vere perire rosas.
Ipse pater Doctorque gemit quo vixerat usus,
Nec gemitus Musae continuere suos.
Crescere virtutis studio potuisset adultus.
Iam, quod abest fructus flos adamandus erit.
Quodque negaverunt vivo, nunc Fata rependunt
Manibus et vitae munera laeta ferunt.
Cernere quo porerit lugentis membra parentis
Pulchrior exorto sidere, tem pus erit.
Spes alat haec animum. Spe quod grave, saepe levatur,
Munere functurus disce timere Deum.

Ad Iocahimum Hertensium.

SEu tibi secessus laudata Silesia praebet,
Seu dat odoriferas Bregela dives opes,
Seu quocuaque loco vivis loa chime receptus,
Accipe, quae Suevi mittitur amne salus.


page 503

Nam Viadri fontes pridem camposque reliqui,
Dum mea crudelis vota moratur hiems.
Ergo colo patriam, Princeps quam Seceptrigerornat
Moribus, acceptum si levet illa malum,
Sit licet hoc nosro Musis nil spre tius aevo,
Pectora magnarum quod sieis urgetopum.
Est ita. tidentur voluentes carmina Vatum,
Qui cupiunr seripe is nomen habere suis,
Nec curant hom inum sordes nec murmura vulgi,
Est potior claro gloria fixa loco.
Quae facit ut nequeam Musis subducere mentem.
Hic (fateor) vires altius ardor habet.
Qu quoque consumis fortassis carmine tempus:
Quaque potes, docta conteris arte diem.
Credere non etenim possum quod cesserit aestus
Duleia fingendi carmine mille modis.
Nos etiam curas inter durosque Iabores
Nescio quod leni mente paramus opus.
Nec tamen Heroum gestas res seribere concor,
Me pietas captum relligioque tenet,
Dum Mariella meas solatur fronte querelas,
Lenius et vino pectora tincta calent.
At mihi die tandem iuvenis carissime nunquid
Ropterea racitum pectora vulnus alunt,
Quod procul hinc patriae terris Viadroque relictis
Forsan inassueti conspicis arva loci?
Dic age. Non etenim statuo. nec dicere possum
Cura quod ex animis fluxerit illa tuis:
Quando nihil patriis usquam iucundius oris,
Vis ubi siderei luminis hausta fuit.
Quis neget? Acnobis una cum sede negatum
Vivere, sunt alio tecta petenda solo.
Sic ego discessi patria: siclinquis amicos
Pectoris, Hortensi pars generosa mei.
Ac iubet hocfatum. Sed enim parebimus illi:


page 504, image: delc0504

Forsitan exurget quae trahat hora malum:
Illa priot red at virtus modo: turpis avari
Desiciant quaestus, deficiantque doli.
Tunc calor ille vetus tenuata per ossa recurret,
Tunc solito gravior vena novata fluet.
Interea forti toleremus mente labores.
Nam Deus et properans leniet hora vices.

Epicedion Henrici Molleri Hessi.

COnque, ror: et merito. Quid enim non iure dolorem
Ad celebres Mutlae quod iacet Hessus aquas,
Qui mihi vivebat fraterno pectore iunctus,
Cuitenero pridem carmine gratus eram.
Testis erit gravibus cultissima littera dictis,
Qui mihi candoris nuntia cetta fuit.
Nam quia me Viadrus blandis complectitur ulnis,
Frigore dum pulso quinta recessit hiems.
Haud licuit Vatis dilectos cernere vultus,
Qui nequiit vitae tristia nosse meae.
Septimus est annus vates quo vulsus ab Albi
Ad Gedani pulchras coeperat ire domos.
Carmine non oculis illum per rura sequar:
Nam patrias urbes visere iussus eram.
At prius amborum mulcebant pectora Musa,
Et volucrum cantus discere dulce fuit.
Sen virides multum campos seu vidimus hortos.
Aut ubi Leacoreus proicit Albis aquas.
He quibus interea iactatus casibus erro,
Dum fautor Gedani vivit in urbe meus,
Nunc quoque morosis languens tabesco querelis,
Nec caret humidulis fletibus ulla dies.
Verus et ad lacrimas mortis nunc damno furorem,
Tempora nunc Hesso pauca relicta queror.
Et mea perpetuus rodit dolor ossa, nec ullum
Tristia maesticiae fata dedere modum.
Ac prius Heroos veneratus carmine vates


page 505

Funere quos atro mersit acerba dies.
Forsan erit nostri dicebam meta doloris,
Et fuerit nobis postmodo triste queri.
Tunc mihi fingebam dulci sub imagine tempus,
Quod gemitus ferret tristiciae quae modum.
Quando tot aiebam, se uncti viximus annis,
Unus in amborum pectore vivet amor.
Una fides animis inierit, testisque feretur
Littera sollicita saepe remissa manu:
Donec ubi Verni clementia fuserit anni
Ad Gedani resonas deferar hospes aquas,
Perfruar et docti gratis amplexibus Hessi,
Colloquio plausus excutiente meos.
Tempora um referam doctis inimica libellis,
Quod nihil aut minimum carminis auctor habet,
Ac ve apud Mutlam lenire parabo querelas,
Iusta tot hoc aevo quas mihi cura movet:
Aut sequar herbiferum, paucis comitantibus hortum,
Qui fuit Hessia cae consitus arte manus.
Quem subeunt Musae quoties se celsior audet
Imparibus Vates iungere verba modis:
Aut, ubi tam fletum sat erit, curaeque fugatae,
Tinget amicorum prandia lauta lepor,
Prandia quae tristes possint abstergere luctus;
O quibus essurget libera Musa iocis?
Qualia post mediam ducentur gaudia noctem?
Decipitur vino carminibusque dolor.
Haec mihi fingebam demensquae vana per undas
Et populos ventis Dii voluere rapi.
Nec potui, vocis iucundae nectare pastus,
Mirari Vatem funeris ante diem.
Ergone lugebo semper? num semperamicos
Aspiciam raptos vultibus esse meis?
Semper ubi fuerit carni vix ducta cicatrix
Altera pectoribus vulnera facta querar?


page 506, image: delc0506

Sic fieri constat. Vares erepte sodali
Te voco tu maestae sulcipe mentis opus:
Quod ribi misissem laetum, fi fata tulissent,
Sponsatori consors, tunc vibi ducta foret.
Tale quid aut aliud claro sub honore dedissem
Quod mihi victuor foedere iunctus eras.
Nunc tamen haec fratris. iusti plenissima luctus,
Accipe cum lacrimis carmina pauca meis:
Et propiorfl tus audi gemitusque dolentis,
Quos tibi non viso fixu inorbe darem,
Cum tibi iufts libens ferrem, quae candor amaret
Parua, sed ex meritis nomine digna tuo.
Aspice: cum numeris tumulus tibis surgit inanis:
Hac Hessus lapidis mole Poeta iacet.
Hoc fatis At populis exstincti scriptaleguntur.
Fronde tegens Lauri busta. viator abi
Te puerum virides Phoebus deduxit ad bortos,
In medio ceftum dans Helicone locum.
Et tibi monstravit Laurum, palmamque virentem,
Qua tua cantantis tempora culta forent.
Quam monstrans, meus Hessus erit, dicebat, et istic
Protinus Aoniis ora rigavit aquis.
Unde Sabineos retulit tua vena liquores
Sine Deum caneres carmine sine Duces,
Nec tibi mens fuerat meritis aspergere labem,
Aspera nec tacta sumere tela manu.
Sic erat: crerris donec te miscuit astris
Quae solet ad caelos corpora ferre fides.
Prof ist ingenium multis: industria vicit:
Utilis et virtus eloquiumque fuit.
Fallor? an ut variis illustra ns stirpibus hortum
Frondea sollicitus munera carpit herus:
Sic tuus eduxit sudor virtute politos,
Qui magis Hyblaeo dulcia mella canunt:
Carmina qui condunt mortis tibilege soluto,


page 507

Qualia pro dulei scribere patre velint:
Qualia vel frater caperet iam conditus urnae,
Aut foror, aut viridi mater humata solo?
Me tamen haud quisquam gravius defleret ademptum,
A Gedani clara qui proculurbe fui.
Quod mihi silicitum lecto spectasse iacentem
Non meus in nulla luce iaceret amor:
Sed tibi sub morbo fidus sub morte fuissem,
Si cineri posset complacuisse fides.
Nescio quo vivus laudabas caelibis annos:
Non tua mens turpi labe notata fuit,
Cum tibi Mors tapuit, Vates doctissime, vitans,
Iussit et Elysii regna videre Soli.
Nunc ubi laetus agis carpifque beata piorum
Gaudia sub plausu, perpetuisque choris,
Quos animae Vatum ducunt fub lumine Patris,
Cuius ab in tuitu cuncta videntur agi.
Scimus: at in luctu vivunt curisque soldales,
Qui tua viventis plectra filere dolent.
Plectra quibus sumptis movisses cordas feraruae,
Plectra quibus lapidum veller abesse rigor,
Spes erat ex hortis decerpi posse lepores,
Quos tua diversos finxerat, Hessae, manus.
Est aliud factum. Sed enim mors noluit istis
Deliciis etsi dulcibus esse moram.
Haec fatis. Ad Mutlam vertat se Musa, quod Hessus
Illius ad vivas est spaciatus aquas.
Mutla senex facunde, refer, quid funere gestum?
Ecqua sub agnata gente querela fuit?
Manibus an populus iustos tribuebat honores?
An data sunt maestis carmina facta modis.
Dic age? sic nullo laedaris frigore Brumae:
Sic tibi constantes amneferanturopes.
Flebiliter dicturus erat tristissimus amnis,
Sed dolor alloquio noluit esse locum.


page 508, image: delc0508

Roggius astabat Phoebi Legumque sacerdos,
Plurima qui retulit de pietate senum,
Munere quod vitae functo monumenta locarent,
Crescere ac Gedani magnus in urbe dolor,
Vel quia purpurei celebrarat facta senatus:
Castalias pubi vel reserarat quas
O pietas vives, nulloque tacelberis aevo
Tanta quod in Vatum nomina cura fuit.
O pietas vives laudato debita civi:
Vivet honor docto carmine, vivet amor.
Parca quid in Vates saevis? an carmina curas,
Cognita sub tenebris quae cupis esse tuis?
Heinimium gaudes meliorum funere Vatum:
Sed bene sic vitam reddis, ut astra petant,
Amplius haud moritur Vates dum soripta supersunt,
In quibus in genri conspiciuntur opes.
Est tamen est ingens luctus. Cum Praeside Phoebe
Deposita cithara turba nonena dolet.
At Veneres lugent, et Amores spicula ponunt,
Ille quibus gentis figeret ossa suae.
Pierides vero cuperent et Phoebus Apollo
Sponte salutiferas apposuisse manus.
Nos quoque lugemus niro velamine tecti,
Undique pro laetis et lyra maesta sonat.
Urbs tamen inprimis, multis cui seruiit annis
Cive suo lacrimans quae spoliata, dolet,
Fioscule, Molleri dextra sate, nunquid bonorum
Ponis. et arescis rempore Veris humi?
O quoties posito cultorem crine requires?
Est radix undis fluminis orba sui.
Moenia cum Gedani visam, tua rura videbo:
Ecquiderit foliis qui fuit ante color?
Quo viridis fugit (dicam) cito gratia campi;
Hessiaca positum te iuvet esse manu.
Nec moveat fugisse tua de stirpe vigorem,


page 509

Creverit officio forsitan ille meo.
Cum fuero praesens hortum mirabor et herbas:
Etloquar Hessiacae culta vireta manus.
Sic tenerae nuper commissit semina terrae:
Sic teneram gelido fonterigavit humum.
Sic in serta novos decerpsit police flores:
Sic nituit pexis Laurea viva comis.
Floscule Tenaridae fatum (quod spero) secutus
In fol is ecquid signa doloris habes?
Signa doloris habes vivas: et nomina Vatis
Profer in aeternos floscule pure dies.
Et quoties sudi properabunttempora Veris,
In foliis adsit maesta querela tuis.
Ipse tuo caedens versus in cortice molli,
Fanus in Hessiacum te doluisse querar.
Crescet humi cortex et in ipso carmina crescent,
Nullaque sic iusti meta doloris erit.
Heu quod odorifern in passim Versaevit inultum?
Morbifer Autumnus saepius esse solet.
Mitto sed Autumnum: cecidit sub Vere Melanibon,
Quo quis adhuc animis maior et arte fuit?
Vere suum posuit corpus Praetorius agro:
Hissus et hoc anni tempore busta tulit.
Iure queror lugens quod hiems quoque frigida saevit:
Ad Viadrum Brumaeluce, Sabine, iaces.
Saevit hiems saeu t pridem nobisque politum
Lotichium iustos sustulit ante dies.
Te quoque maturis, Stigolunoluitannis
Vivere, sed tumulo pectora docta tegi.
Fripuit nobis frigus crudele Bocerum,
Qua fovet arguto flumine Varna rosas.
Occidis et tenera nobis aetate, Caseli.
Hei quantum damniturba novena facit.
Aurea quo fugiet facundia? Cerno ruinam.
Alme Deus regni protege membra tui.


page 510, image: delc0510

Nam pores et refert tuus ut, dum Luna manebit,
Non cessatura voce canatur honos
Spes regit haec animum. Quod fi nos morte cademus
Quam pores in summis casibus affer opem.
Candide nunc Vates salue, qui funeris expers
Amolius aeternaegaudia lucis habes.
Nunc ubi caelestes inter dulcissima cantas
Ca mina nectareisanteferenda favis.
Laurea dum cantas, cingunt tibi serta capillos,
Ornat et argutam florida palma chelyn.
Palma dari consueta piis, qui casta secuti
Illec bris mundi praeposuere Deum.
Et meritos cecinere Duces. Non proluit istie
Gurtura Pegaseae lucidus humoraquae:
Sedtecteat mentes omni fons purior auro,
Pectora qui nitido viva liquore ficit.
Istic cum potero iungi tibi fine beato
Quantus in amborum mentibus ardorerit?
Seruiat iuterra Christo mea Musa, nec olim
Ipsius oblitus muneris esse ferar.
Et patiar quodcumque volet divina potestas:
Flebilis haud omni tempore luctus erit.
Iamque vale crescantque novi cum carmine flores,
Unde sibi vernan: serta iuventa paret.
Donec ego vivam memori sub pectore vives.
Hoc voveo sunctis Manibus Hesse tuis.
Officium placeat pietasque fidelis amici,
Seu colis Elysii pulera vireta soli.
Seu Superes inter fortunatumue senatum.
Iam tibi nil maius carmine ferre queo.
Vive potens numeris iterum clarissime Vates.
Non tua delebit scripta futura dies.

In Vespam.

HActenus emovi laesus convicia quamvis
Arma lacessitum sumere causa fuit.


page 511

Abstinui, multisque volens utroque peperci,
Urgete im vitae munia laudis opus.
Nunc quia res cogit, laeso mihi parcite Musae.
Est meae versiculis fama tegenda novis.
Quando salutabam Viadri ivounda reversos
Moenia, vobiscum foedera pactus eram.
Iamque, revisurus sicessus fluminis, ibam
Qua volucrum dulci carmine ripa sonat.
Hic viciae mollesque rosae gramenque virebant:
Conspiceres alio lilia pulchra loco.
Ecce mihi seisso ve nit obvia veste virago,
Quam volucris Famae nomen habere ferunt,
Non velut ad Salae fluvium non qualis ad Albim
Leucoreum iuveni visa favere fuit:
Sed labes ut iniusta, mihi tristissima nunquid
Aspicis ut vitam Livor obumbret? ait.
Nec mora sume lyram, dicit, nisi parcere nosti,
Scilicet est magnum parcere nosse decus.
Finiit, et subilo cum vento cesset in auras
Fama, volens ista libera peste vehi.
Ergo meis audes scriptis tibi quaerere nomen
Livor, et ingenio notior esse tuo?
Non satis est doctas impune lacessere Musas,
Quas Nicer argutus quas pater Albis habet?
Parcere si posses sanus, tibi parcere vellem.
Est mihi quae pietas cuncta pudore gerit.
Hac equidem Christi laudes et nomina Regum,
Hac gravium cecini splend da facta Ducum.
Hac ciri fuimus facundi Vatibus oris:
Hac mihi, qui coepit crescere. surgit honor.
Forsitan illorum Livor vis noscere vires?
O tubicen citharae pondera disce tuae,
Cur vir honoris amans rodendo surgere pergis?
Cur adeo tur pi nomenabarte petis?
Dic mihi si ntidis virtus tua venitab astris?


page 512, image: delc0512

Falleris Est expers vita beata mali.
Tesiphone, crines saevis implexa colubris,
Te stimulis noctu te fera luce quatit.
Fundit et invidiae flammas, ut cordafitiget,
Ac tibi non uno sors sit acerba loco.
Non Hederas iactes. Hederis prudentia maior.
Cur miser a Musis quaeris liabere decus?
Non ego te prodam manifesta voce, sed addam
Versiculis nusquam stultius esse tuis.
Cur petis usuram? populos cur sugis et urbes?
Ut tua liberius proluatora metum?
Non ego mentis ineps et iniquus talia laudet,
Hic ego non usum vor is habere velim.
Perge meum, sicut coepisti; rodere nomen,
Cum nequeas iudex carminis esse mei.
Spargere; erge tuo connicia more licenter.
Non alia Livor crelcere mente potes.
Sic tamen est. Oculos rodit sibi pectora rodit,
Innocuo quisquis retia coeca locat.
Et DEUS nsontes dextra victrice tuetur,
Ac prob tas linguae fulaeine maior erit.
Tu vero pietas iustis ignosce querelis,
Arma lace ssita sumpta fuere manu.

De invidia et Apolline.

LIuor in humanis allatrans omnia verbis
Dicitur hoc Musis obstrepuisse sono.
Scilicet est magnum teretes compone everfus,
Cum numeros laudem quae muis insta eant.
Nec minus ubertas Vatum concentibus adsit,
Ac fluit aequoreae copia dives aequae.
Non tulit hoc? Poebus. Sed enim sic celce repulsae,
Heus decet Invidiam, dicit acetba loqui.
Voluitur Euphrates late serpentibus undis:
At quotier secum rudera vasta rapir?
Saepius et limum spargens in margine ripae


page 513

Utilis arenti non solet esse siti.
At nec a pis sucum cuovis e flore tulisset:
Nec, nisi de puris fontibus haurit aquam.
Sacra nec a smittunt cuius vis fluminis undam:
Limpidaflorigeram quae sed obirethumum.
O bona! nec audi saltem nelongius erres.
Haud numerus, bonitas carmina grata facir
Tempore sic superant verno violaria silvas:
Parua, sed immensas aequat Iaspis opes.
Gratia sit Musis: veniat mens savior aegrae
Invidiae: dictolaus sit, Apollo, tuo.

Epithalamion in nuptias Ioan. Schosseri.

EST tenerrs pulcher vestitus floribus hortus,
Sol ubi Neptuni mane relinquit aquas.
Non avis incuruo delibat germina rostro,
Nec tenerae quaerit papula pastor ovi.
Intus aves dulci meditantur gutture carmen,
Saepe sunm mater Thracia plorat Itym.
Numen inest, orat sanctum pede supplice numen:
Stet veniens prolo lumine, numen inest.
Fons sacer in medio, spacioso flumine currit,
Hinc velut aeterno roie madescit ager.
Gignit Apollineam victoris praemia laurum,
Et Dea quam Cypris crinenitentegerit.
Parturit et fructus. quos nec florentia Pempe,
Nec tener Alcioni divitis hortus habet.
Qualia Cydippae proiect Acontius Heros,
Talia pomalocus vel mellora creat
Nuper ad huncveniens numet ostipata DEarum,
Cypria lustrabat germinar. propte aquas.
Cautaque percipiens herbae melierisodorem,
Iungit adoratis lilia cana rosis.
Sertaque componit celebri mittendapoetae,
Huc ubi piscosis Odera serpit aquis.
Dum parat, assistunt Satyri, Faumque bicornes,


page 514, image: delc0514

Astat Hamadryadum, Naiadumque chorus.
Aligeri iuxta ludunt ad gramina fratres,
Par quibus est aetas, par quibus oris honor.
Hi feriunt divos: illlmortalia telis.
Corda voluptatis regnasecura, petunt.
Nec labor est unus cunctis, bac parte v deres
Ignea sub mollttela iscere solo.
Parte sed ex alia respirans ignibus arcus,
Tensus amareri vulnera sau parat.
Idaliae vero conrectunt stamina Nymphae,
In quibus est varius pollicis arte color.
Nuntia lunonis velutl lucescit, et Horae,
Luciferis aptant cum nova lota cotis.
Aut ubi ver ornat variantes germine terras,
Et suus in violis est decor inque rosis.
Setta legunt alia, iriplici quae gratia nexu
Implicet, ac gestet crine modestus amor.
Lisprope cum lach ymis, audacia, cuta, querelae,
Spes quoque sollicito concomitata metu.
Talia dum fiunt, iaculis oneratus et arcu,
Lustrabat Viadri flumina blandus Amor.
Et feriens sun peis redamantum pectora telis,
At loca, quae late Cyprus obumbrat, abit
Ac veluri caelos lustraus Neptunius ales,
Flumina Maeandri lene fluentis adit:
Iam secat excelsum vibrantibus aera pennis,
Humida iam volucris sub vada fertur aquae;
Tamque div vehitur pennis Olor albus in auta,
Caerula dum subeat fluminis antra sui.
Non aliter Paphius puer aethere ducitur alto,
Donecad optatam progrediatur humum.
Gaudet ovans spoliis celer et vestinat ad hortum,
Ut referat matri subdola facta suae.
Ut subiit Gnidius penetralia nota Dearum,
Approperasse Dium Signa Cupido dabat.


page 515

Nunc puer assultat matri, nunc oscula libat,
Nunc cupida prendit candida colla manu.
Alma Venus cernens redeuntis gaudia prolis,
Protinus effectos cogitat esse dolos.
Norat enim variis undantes fraudibus artes,
Saepe quod armatas senferat igne faces.
At velut est rerum mulier studiosa novarum,
His sobolem dictis aurea Cypris adit.
Si quicquam ilbi dulce meum, si nominis usum
Das nrihi, si grnuido te quoque ventre tuli:
Si mea trax iti quondam puer ubera, fili,
Signitices cordis gaudia laeta tui.
Nam nisi suspensam teneant praesagia mentem,
Rursus Agenoreo luppiter igne calet.
Aur in elerma specie decepit ad ulter,
Tyadarro fuerar quae sociata toro:
Aut velut est varius decepit cornibus lo,
Autal as Danaen aureus im ber amat.
Miller nur sraudes: equidew vel sponte fatebos,
Mellis abest dictis gratia fellis inest,
Credimus Hyblea tenerum dulcedine tinctum)
Os, at inexhaustus pectora nigror agit.
Sensit intx inctos (quod non speraverat) ignes,
Dum rapit e Graia Tyndarin urbe Paris.
Quam iuneni blandis amor arridebat ocellis?
Hic amorat damniv auctus amaror erat.
Nam steleris postquam veniebat Graecia vindex,
Ut varias Troiae depopularet opes:
Tunc fuit ostensum quae damna sequantur amorem,
Melia quod ore geras, pectore felletegas.
Tunc fuit improbitas tua nota, cadentibus urbis
Moenibus, opulo diripiente domos.
O quories cedsi gerido de pectore suder,
Cum fraudes animo cogite nate tuas.
Mirtis enim fiagrans forma (scis pessiwe) divis


page 516, image: delc0516

(Hei mihi) caelitibus fabula tota fui.
Natus adhze ridens, et fraudir conscius auter,
Suavibus ad matrem vocibus usus ait.
Non in honorandos armantur Cypria divos
Spicula, nec Mavors pectore vulnus alit.
Nec Cnidius magni lovis ossa perambulat arcus,
Nec rapido Lunae Latmius igne perit.
Nec cit hara clarus, mea tele perosus, Aollo,
Thessalidos Nymphae motus amore calet.
Da veniam ater, novitas gratissima cunctis:
Nonuihil in doctos frsus mea iuris habet.
Qui licet aternis venerentur Paliada curis.
Saepe tamen praebentin mea vincla manus.
Aspice Schosserum, quo non laudatius aher,
Carmen apud Viadri flumina pulchra canit.
Pegaseus Lauri quem cinxit henores Sabinus,
Iussit et illustrinobilitate frui.
Ille canens proceres, quos Marchia nutriit, expors,
Implicitus magnis rebus amoris erat.
Nunc ubi se sentit ferientis arundine tactum,
Deperit optato Margarin igne suam.
Iamque peregrinis illam deducet aboris,
Huc ubi se latis Odera tollit aquis.
Inctyta (nil fingo) faciem commendat onestas,
Et studio mores convenienter cunt.
Ista viro nubet gravitatis nomine claro,
Abluit in cuius carmine Musa manus.
Huic dilecta parens illic tua munera trader,
Numinis et sponsae dona faventis
Ipse comes iaculis ibo munitus et arcus
Serta parens myrti flore parata geres.
Ad latus inceder crisacra iugalia curae
Et rata pro lecti foedere vota canet.
Nulla sed hîc nobis cunctandi tempora restant.
Nec tua Sidonio murice membra tegas.


page 517

Sol erenim fessos cum iam geminaverit umbras,
Cras sacer amborum pectora iunget Hymen.
Nos igitur Viadriceleres abeamus ad undas,
Quae cito praestantur munera, grata placent.
Dixcrat: at genitrix auditi conscia facti,
In niveas fumit dona fercnda manus:
Myrtea serta novo sponso, nuptaeque Smaragdum,
Quem nitidis legit decolor Indus aquis.
Continuo linquens hortos Dea germine sultos,
Progeniem secum praecipit ire suam.
Qua graditur, rosa vestit iter: quaecumque subibat
Arua, videbantur conde corata rosis.
Non secus ac Cereris cum filia rapta fuisser,
Messe renidebat ferriliore solum.
Aut ubi Ver terris nova germina portat et herbas,
Flora, salutari fronde recincta venit.
Marchia cos quando colles et rura petebant,
Advena qua cavas Odera stringit aquas:
Fit fonus, adventusque sui tria numina signum
Ecce dabant celerum mobilitate pedum.
Odera praecipiti procurrens flumine ripae,
Protinus aeternos sensit adesse Deos.
Sensit adesse Deos. Quapropter piscibus auctum,
Squamigeris fluvium lenius ireiubet.
Ipse plaudoso praecinctus tempora musco,
Vix caput e gelido stumine ferre porest.
Et baculo vixus. sustentar debilis artus,
Pluribus et seclis languida crura labant.
Poplite curuato paularim pulsat arenam,
Multaque de summo ver tice gutta cadit.
Illa sed irrorat barbam fragilesque lacertos:
Succiduo tandem sic pede lapsus ait:
Quid facit ut sancti penerrent haec slumina divi,
Et celeres istas transgred antur aquas?
Huc quoque venerunt turba stipante sorores,


page 518, image: delc0518

Limina virgin ei quas Heliconis habent.
Cui dabitis myrti factas de flore corollas?
Cuius et hic fulgens igne Smaragdus erit?
Num tha lamos cernet praesentia vestra iugales,
Quos fieri vulgus luce sequente refert?
Sine reusietis loca feta virentibus vuis,
Structave quadratis limina celsa tholis?
Quicquid id est, causam nobis aperite latentem:
Sic iuvenum coetus numina vestra colat.
Finierat: dicit causas Erycina roganti,
Cur viridem gemmam, cur nova serta ferat.
Cras ubi Schossecus sacra templa subiverit, inquit,
Ipsius imponam myrtea dona comis,
Nam nisi Phoebeam gereret sub vertice laurum,
Illius ornaret laurea sacra caput.
Hoc prius Aonides donarunt munere vatem,
Dona sed (utdignus) me nova ferre decet.
Templa petiturae nitidum sacrabo Smaragdum,
Munere nam sponsus dignus uterque meo,
Dixit, et optatam gressus direxit ad urbem,
Pone genitricem prole sequente suam.
Ut fuit ingressus portas cum matre Cupido,
Publica quo fiant gaudia, limen adit.
Eque suis promens loculis munuscula Cyris,
Optat ut haud una prole sit aucta domus.
Et licito (dicit) sic surgant prospera lecto,
Accipe quae lecto munera trado tuo.
Est aliquid divos vestras accedere taedas,
Est aliquid magnae munus habere Deae.
Quod simulac cernes, aeterni numina patris,
Esto memor votis esse roganda tuis.
Post etiam caste venereris amore maritum,
Et roseo castus luceat ore pudor.
Ille quod inpriaeis matres commendat honeras,
Cumque fide pietas, cum pietate fides.


page 519

Sic eris in vitae cursu carissima sponso,
Nec socium laedetlis odiosa torum.
Vix ea finierat vollita ntis, mater amoris,
Splendida cum nuptae limina sponsus adit.
Multa rega turus variis de rebus agendis,
Multa suae sponsae iussa daturus erat.
Aurea sed Cypris dea primas orsa loquelas,
E nitido promit fiorida serta finu.
Florida serta sinu promit, quae nuper in horto
Ipsa suae facili texuit arte manus.
Et tibi nos (inquit) Ferimus muntiscula prompti,
Nofter ut in vatem significetur amor.
Cuias Apollinea quantumuis tempora lauro
Prae reliquis multis condecorata nitent:
Artamen hac myrti facta de flore corona.
Optime tevates demeruisse volo.
Et precor ut vireat non marcescentibus ullo
Tempore, dum fuerit vertice gesta, comis.
Haud mora, dat dextram sponso, nuptamque salutat,
Et lepidis ambos detinet usa iocis.
Interea pharetratus amor sua spicula promit,
Ac tacitis figit pectus utrique dolis,
Suaviter et ridens, consueto more triumphat,
Vatis arundinibus setetigisse latus,
Mox Hymenaeus adest, sertis decoratus et auro,
Dextera flammiferas gestat onusta faces.
Corpus erat Tyrio velatum murice: regum
Ausoniae quondam talis amictus erat.
Articulos eius precipsa premebat Iaspis,
Ore locuturi dulcis abibat odor.
Is quoque testatus sua laeto gaudia vultu,
Innuit haec mitem coepta probare Deum.
Hunc ornare bonis qui vincla iugalia curant,
Sed damnare, quibus facta nefanda placent.
Pelea praesta aeti dotatum munere: verum


page 520, image: delc0520

Oedipoden summo crimine digna pati.
Hunc dare concordis felicia pignora lecti,
Pignora solamen dulce futura toti.
Nam velut armigerae nitissima Pallados arbot,
Eregio pulchras ornet honore domos:
Sic Sobolem castos etiam decorare parentes,
Et cunctis opibus suavius esse decus.
Talia commemorans animos accendit honestos,
Suftulit et dictis raedia cunctasuis.
Summaque dum cessant fub iisdem numina tectis,
Muncta concordi larga dedere manu.
Alma Venus blandos oculis. fflabat homores,
Donaque matronae non inhonesta dabat.
Perpetuum Veneris puer accendebat amorem,
Casta sed in taedas vota sonabat Hymen.
Iluraque facturi fuerant, nisi signa dedissent,
Ante fores agili tympana pulsa manu.
Sed precibus fufis dictaque salute vicissim,
Ad solitos hortos ingrediuntur iter.
Mox adeunt sacram rebus caelestibus aedem,
Conspicui Musis et pietate viri.
Consequitus pulchris circundata sponsa puellis,
His inerat formae gratia, mentis honor.
At gravitas sponsae, supera bat moribus illas.
Et rebeus casto mistus in ore pudor.
Talis erat quondam praestans virrutibus uxor,
Alcestis, socio fida reperta toro.
Ut subeunt celsam, pictamque coloribus, aedem,
Praeco Dei certo foedere corda ligat.
Praeco Dei, prima recitansab origine leges,
Quae monftrant thalami sacra placere Deo.
Votaque coniungit, Pylium quo Nestora vincat,
Aectaque res eius publicasperet opem.
His ita perfectis, solitas gradiuntur ad aedes,
Ingenrae matres, et facer ordo senum.


page 521

Addunturque preces precibus, gaudenteque vulge,
Omnis Io vatum concio saepecanit.
Post adeunt mensas, et fercula dulcia sumunt,
Et lepidis recreant pectore laeta iocis.
Concinit ad mensas Phoebus. Cliusque sorores,
Ac geminant vatis gaudia coepra sui.
Salue Pegasei decus indelebile fontis,
Eveniant rebus non nisi fausta tuis.
Mutuus in vobis sit amor pietasque, rogamus,
Una fides adsit numine fisa Dei.
Ille der egregiam sobolem, der Nestotis annos,
Et superas canum scandere posse domos.
Sic ubi Neptuno mater Nereia nupsit,
Clanguit arguto pectine tacta chelys.
Sic celebrans taedas, vatum fens vivus Homerus,
Argolici dixit forcia facta Ducis.
Cumque tori consors magno fuit addita Cadmo,
Pierides blandos elicuere modos.
At citharae siluere fides, cum Seftits Hero,
Fovit amatorem nocte silente suum.
Plura locuturi, laetantur honore poetae,
Cuius adornarent laurea serta caput.
Donec ad occiduas Titan defcen deret undas,
Hesperus et roseis insequeretur equis.
Interea livor tenebrosis abditus antris,
Totus Apollinei vatis honore doler.
Nam voluti solcm sequitur comes umbra nitentem,
Sic sequitur magnos invida lingua viros.
Sicut et est fumus flammaro proximus igni,
Sic etiam vates aemula tuiba notat.
Morsibus invidiae sic est obnoxia virtus,
Ipsa sibi precium quae tamen esse soiet.
In vivis Livor vires acquirir acerbus,
Impigro comitans ardua facta gradu.
Post obitum vati continger gloria maior,


page 522, image: delc0522

Si qua venit sero laus, satis ampla venit.
Is nimis infelix, quem nulla calumnia laedit,
Non solet obscuris Livor obesse viris.
Rodere virtutem, rebusque dolore secundis,
Cerneronon aequo lumine summa, solet.
Sed placidae peragit sincerus saecula vitae
Candor, honestatis quem pia iura innant.
Qui thalamos adit ns licitos, spectansque paiatos,
Gaudia cortie suo laeius et ore notat.
Cuccessu gaddet varis divina secuti,
Et canit in sponsi carmina laeta torum.
Aonidum vates studus doctissime salue:
Non noceat coep is livida rurba tuis.
Principium felix, finis felicior adsit;
Et socium turbet nulla querela torum,
Haec ubi dicta: petit tursus sua strata iuventus,
Scilicet incastas tota soluta preces.
Discedunt Masae; praeses discedit Apollo;
Et dulces tandem continuere lyrae.

IOANNIS HEERMANNI RAUTA-SILESII.

Ad Charibellam.

ERIpuisti oculos: oculos mihi redde, puella,
Eripuisti animam: redde puella animam.
Eripuisti ipsum cor: redde puella coripsum.
Eripuisti ipsum me mihi: redde mihi
Ah miser! exoculatus et exanima tus et excors,
Et sine me querulor. quid? sine me morior.
Non ah, non morior: moriendi eriam eripis artem.
Ale sine vino: sed, ah, me sine vita nihil.
Eara negas vitamque negas. ô dura puella!
Vivere nulla datur vis mihi; nulla mori.
Redde oculos mihi, redde animum mihi, redde coripsum:


page 523

Meque mihi ereptum redde puella mihi.
Omnia redee mihi. hei! revoco. serna omnia. solam
Te mihi redde: in tereddita cuncta mihi.
In te oculati oculi, atque animata anima atque cor ipsum
Cordatum: ipse etiam mecum ero, eroque meus.

Ad eandem.

Veni virgo veni venusta virgo:
Fer tecum Charites facetiasque,
Fer tecum Veneres, Cupidinesque,
Fer tecum ioculos, faventiasque;
Fer tecum Eucpien, Lube ntiasque,
Fer tecum saperos, Deos, Deisque.
Ven vigo, veni venuste virgo.
Veni, et fer Charibella bella tecum
Fer dulces Charibella comitateis,
Fer comes Charibella dulcitateis,
Fer puras Charibella claritateis,
Fer claras Charibella puritateis,
Fer bellas Charibella charitateis,
Fer caras Charibella bellitateis.
Veni virgo, ver ivenusta virgo!
Veni, et fer Charibella bella tecum
Risus, delicias, amoenitateis,
Lusus, blanditias, serenitateis,
Plausus laetitias, alacritateis,
Saleis, illecebras, loqua citateis,
Fer ô fer Charibella bella tecum!
Vel rantum ipsa veni venusta virgo.
Tantum sola veni, et domireiinque
Isthaec omnia quae ferenda dixi.
Nam si te capio, et tuos ocellos
Istis intueor meis ocellis;
Non tantum intucor tuos ocellos
Istis imparibus meis ocellis:
Sed quidquid Superum vident ocelli,


page 524, image: delc0524

Quidquid tetrigenum vident ocelli,
Lucet suaviter ex tuis ocellus.

Maevio.

Maevi, quid grunnis, quid latras, innide Maevi?
Nonne haec ad stomachum fercula cocta tuum?
Quid tum? cuique suum caput est, ceu pilius: et mi
Pileus ut meus est, sic solet esse caput.

Friderice Taubmanno.

Summe poetarum nostro Taubmanne poeta
Aevo; lauriferi murus et arma soli.
Asscraei torret lympha exsiccata liquoris,
Ungula Pegasei quam pede rupit equi?
Hippocreniadum iuga, laurea et aurra tempe
Eriarcent: viridi stirps sine fronte iacet.
Thespiades mutant antiqua synedria: dicunt
Tecta Gynaecei Leucoun esse sui:
Seque tuo in cerebro pindum sibi condere: vena
Dum tua praecellat Bellerophontis aquas.
Torrentes diffunde sacros praedivite fluxu:
Pulli ut Apollinei lautius inde bibant.

Flamino Gastoni.

Humanum si quis te, Gasto, dixerit, errat:
Humanum non es; viva sed una Charis.
Humanos vidi multos hoc tempore; nullum,
Qui tam mansueti moris et oris erat:
Tres saltem Charites veneranda putaverit aetas:
Nunc es haruspicio tu mihi quarta meo.

Auctor de se ipso.

Quaeritur Heermannus quare sit factus homullus?
In promptu causa est paruus uterque parens.

Ioanni Baumanno.

Multi multa aiunt multis: dum multaque multis
Multi aiunt, aiunt subdola multa. quid hoc?
En ego pauca aio paucis: dum paucaque paucis
Aio, Iane, aio cuncta ego vera tihi.


page 525

Sicque aio: sum totus ego tuus: et meus es tu
Totus. quid Iane his verius ac brevius?

Meo pileolo.

Audi Pileolum, quod herus tuus imperet, audi
Obsequere, et verâ perfice iussa fide.
Noris multeties sueto quod honore salutes
Magnâ praegnantem rusticirate virum.
Hic tamen ad fixum clavo ve glutine quodam
Pileolum capiti servat, ut ante, suum.
Hunc si praetereas post hac, ne cede: sed illâ
Sede sede, quâ tu sede sedere soles.
Ex te si velit is causam cognoscere: dic, quod
A bove maiori discit arare minor.

In Symbolum Bucretii, Vinco ferendo

Quem tu dux Patientia
Luctantem propriâ casside texeris:
Illum non crucis impetus
Occidit stabilem: non dolus Invidi
Linguae ludet aculeis
Prostratum: neque Sors perpera perfidi
Quassatum iaculis virum,
Quod natalitium deuoveat diem,
Victum reddet homunculis.
Sed quicumque mares proelia viderint,
Atque hostilia tormina,
Dicent Hectoreo pectorenobilem.
Victoricis Patientiae
Dignatur gladius. sortis in ictibus,
Tuto condere me loco:
Et sic pace magis floreo prosperâ.
O palmae indubitabilis
Firmos quae clypeos, Dux mea, porrigis!
O duae quoque Erynnyos
Oppressura truces, quanto furit, minas?
Totum roboris hoc tui est,


page 526, image: delc0526

Quod seu Sol oritur, seu moritur, cluo
Luctis Saluus in omnibus:
Quod vinco et virco, ceu vireo, tuum est.

Ad Gryllum.

Dicis Grylle; Asinos Silesia devorat omnes.
Si verum est; ne te devoret illa, cave.

Wenceslao a Rotkirch.

Nobilis es; verum est Rotkirchi, stemmata testes:
Stemmata, quae prisco sanguine lumen habent.
Lumen habent alii quoque prisco sanguine: et illud
Verum est. quod pariter sanguinis orde probat,
Sed genus ingenuâ si non virtntis habenâ
Frenetur; lappâ vilius illud erit.
Hoc statuo. hoc statuit mecum, quicumque Sophorum
Ad secla: nec pugnas difleritate mihi.
Clatus enim (patrsis, proprtis quoque fulgere gestis,
Parque tuis proavis laudibus ire cupis.
Gnavus es in studiic luris pomoeria visis
Aequa: tibi calamum Suada diserta regit.
Insta: delitils obsta. Silesia Crassos
Et Erutos docta nobilitate ferer;
Virtus virtutem pariet, laus inclita laudem?
Maius de magno Sidere sidus erit.

Iani Gruteri Anagram: Neruis argutus.

Phocidis excellens Navarcha, Grutere, sub aurâ
Qui ductas Criticam prosperiore ratem.
Quando tuz ietueor divirsae carmina venae;
In vena Clarium vivere cerno Deum.
Quando lego; ereptus mihi sum dulcedine victus,
Quae latet in verbis latgaque rebus inest.
Et uctant multi versus. dum stant pede in uno:
Hi sed vaniloquum dant sine mente sonum.
Tu si Pieridum neruis vis ludere, ludis
Argutus nervis, magne poeta, tuis.
Plebs metra accersit, quasi crine patulca petulce;


page 527

Cogit et in streperos Barbara vetba pedes.
Sed tu Romanâ totus melligine pingues,
Sive soluta velis, sive ligata loqui,
Aeternamque meres statuam, quam ponet Apollo.
Hoc insigne decus qui meret. omne meret.

Salue Iesu, delicium et salus humani generis.

Salve Iesule, mi puelle salve.
Mundi delicium, decusque mundi,
Mundi Phosphorus Plesperusque mundi,
Mundi lux et honor, iubarque mundi,
Mundi spes et amor, salusque mundi,
Salue lesule mi puelle salue!
O suavissima sanctitudo mundi,
Et sanctissima suavit udo mundi,
Quo nec suavior ipsa suavitudo,
Quo nec sanctior ipsa sanctitudo,
Salue lesule, mi puelle saiuc!
O lenissima plenitudo mundi.
Et plenissima lenitudo mundi,
Quo nec lenior ipfa lenitudo,
Quo nec plenior ipsa plenitudo,
Salne letule, mi puelle salue!
O pulcherrima claritudo mundi,
Et clarissima pulchtitudo mundi,
Quo nec pulchrior ipsa pucritude,
Quo nec clarior ipsa claritudo,
Salue Iesule, mi puelle salue!
Bethiemae stabulum, boumque phatnam;
Et durum tuguri cubile linque;
Teque in hoc animi cubile transfer:
Transfer lesule, te puelle transfer:
Ut te brachrolis tenere possim,
Ut te suaviolis fovere possim,
Ut mea haec iterare vota possim,
Annis omnibus, omnibus diebus,


page 528, image: delc0528

Horis omnibus, omnibusque punctis,
Semperque haec iterare vota possim.
Salue lesule, mipucllesave.

De Charibellâ meâ.

Pulchra fuit cunctis, Helene bis rapta, poctis
Tempore sub prisco. non nego; pulchra fuit.
Imo nego: non pulchra fuit: sub corpore toto
Non fuit ingenuae gutta pudicitiae.
Quae maculat formam vitiorum sorde vetustam;
Illa mihi est quovis atrior Aetiope.
Lux mea formosa est, facie pulcherrimia tota est;
Omnibus atque animi surcipit una decus.

De Pandolo.

Alterius famam dum rostro mordet adunco
Pandolus: Hinc hominem plurima turba negat.
Sed cur non dici potis est homo Pandolus? etsi
Non bene dictus homo est, est male dictus home.

Tumulus Mariae Schicsusiae.

Ades homo? breviter ea lege. ubi vigeo Rosa:
Tenera; Charis ubi vigeo faviloqua;
Mariola tenera puera, et animirapa; Venus
Venere lepidior, oculeaque magis:
Obeo ita tamen; ut anima mea virgeat ibi.
Deus ubi residet, et ubi Pius ovat.
Iubar ut ibi nitet, ita niteo nitida. Caro
Tumulo in animo inanima modo iacet.
Metue tibi; neque metue obir homo. obitus at hic
Poli ad opus, hilara via crit et aditus.

Wenceslas a Rotkirch Anagr. Virtus ac ars in hoc elucet.

Si bona, quae bona sunt, penes hunc sunt omnia; sacra
Quem penes est Virtus, quem penes ars rutilat:
Naebona, Rotkirchi, sunt te penes omnia. namque
Te penes est virtus, te penes ars rutilat.
Testis nomini inest. eluces in hoc sacra Virtus


page 529

Ac Ars; perspicuo sensu Anagramma refert.
Sic virtute decet niti, sic arte! et avitum
Amplificare magis stemma utriusque bonis!

Ioach. Geralttovuscy Anagr. Imo hic alta virtus vigesco.

Omnis obit virtus; clamant. virtus negat. imo
Hic ait, hic rutilis alta vigesco comis.
Mente Gera ltovii generosas explico frondes.
Qui nequit has frondes cornere coecus homo est.

Belgia, de Iusto Lipsia.

Quamquam alias felix, felix tamen hoc quoque dicor,
Magnum quod peperi Belgia Lipsiaden.

Nicolas Hevelio.

Pro xenii pompâ mihi te transwittis, Heveli.
Munera non poterant te potiora dari.
Me contra tibi dono. sed ô donatio dispar!
Tu mihi das aurum, plumbum ego reddo tibi.

In album Ioann. Paulli Crusii.

Cum tibi me Fidei, sacra sanctio, duxit ad aram;
Vel tibi, Crusi, animum, vel tibi verba dedi.
Si tibi verba dedi; cur iam vis verba require
Ipsum animum. ipse animus fundus amicitiae est.
Si vero ipsum animum dedi (ut ipsi animum dedi amicum)
Posthabito ipso animo cur modo verbarogas?
Nec tibi verba dedi, tibi nec dabo verba. nisi ipsum
Vis retinere animum, quaeso remitte animum.
Enrenuis! quam eautus homoes, qua callidus! astu hoc
Explorare cupis, num dare verba velim.
Sed quid ego affaniis tecum his mod litigo? verba
Dum nego ego, centum iam dara verbalego.


page 530, image: delc0530

MICHAELIS HELDINGII ESLINGENSIS.

Germania universis suis Principibus Salutem dicit.

QUam legitis, vobis Germania mitto salutem,
Quae non ante mihi, quam dederitis erit.
Si quae nunc miseram maneat Fortuna rogatis,
Hanc liber ornatu vos docet iste suo.
Candida non geminas exornant cornua frontes,
Nec latera omnimodis sunt variara notis.
Pagina nec rutilo renuis praecingit urauro,
Pelices cultus nam decet iste libros.
Non me infelicem tam parua pericula terrent,
Ut liberhaec cultu dissim ulare queat.
Quod passim facies rudis et maculosa libelli est,
Fecerunt lacrimae, quae cecidêre, notas.
Et quod inaequalittsilit nunc littera versu,
Mota suo rursus subsidet illa loco.
Quod sic deformis foedam tulit illa lituram,
Sunt mihi nutanti carmina ducta manu.
Cun volui numeris aequales claudere versus,
Extremus lacrimae praepediere sonos.
Quod rudis est versus nullo venit ordine sermo,
Verbaque delirae quod videantur anus,
Quodque hebeti ingenium, Num mirum perdita tantis
Femina si frangar sola relicta malis?
Quae quondam populos vestra virtute subegi,
Et iussi Imperio subdere colla meo.
Iam nunc auxilio frustra confisa meorum,
Hostibus affligor praeda relicta meis.
Aspicio ante oculos in me fera bella parari,
Inque meo poni Barbara castra solo.
Et video hosti es numeroso milite turmas,


page 531

Sed neque de vobis qui ferat, unus opem.
Vos ne ignoratis gravibus depressa ruinis
Ut trahar immit ssubiuga, maesta, Ducis.
An mivime obscura est rantorum fama malorum,
Sed invat aerumnas dissimulare meas.
Saepe meos voivi fidis narrare tabeilis
Casus, quae arcanis pingere verba notis,
At quoties duco testantia verba timorem,
Officium tremulae deseruêre manus.
Cuncta sonant strepitu circum me cuncta tumultu
Complet concutiens bellicus arma furor.
Ut calamum sumo, En aliquis venit horror ad aures
Saepe mihi timida decidit ille manu.
Vix tandem Proceres vobis perscribo salutem,
Quae non ante mihi quam dederitis, erit.
Tuica ferox in me feralia concitat arma,
Emittirque nuces Barbara terra viros.
Qui vicit positas Eois finibus urbes,
Et tenet Ionio littora pulsa mati,
Concussitque Arabum populos, Afrosque nigrantes,
Lumine quos Phoebus proximiore premit,
Et qui demctis Asia Aegyptoque super bit,
Hic ferus hic in me bella cruenta movet.
Nec modo (quod quondam) Lybici, furibundus in oris
Misces sauguinea tristia bella manu.
Aut qua purpureas portas Aurora resoluit,
Quaque saturatos Pheshereducis equcs.
Sed qua se Austriacis voluens fecundus in aruis
Danubius rapida licrora pulsat aqua.
Nec longe positos tumidus grassatur in Indos,
Sed gravis Hungaricos Austracosque premit.
Contrahit huc omnes bellorum ex orbe procellas,
Una ego nunc armis visa petenda suis.
Ergo agite, afflictae si vos tenet ulla Parentis
Cura, nec aducersotemporecessit amor,


page 532, image: delc0532

Nunc proceres properate meam retinere salutem,
Vestra fimul pereat, qua nisi staute, salus.
Aut ferus interimet, nisi vos defenditis. nostis,
Aut premet indignas dura cathena manus.
Hostis adest, Nati, quin iusta capessitis arma!
Non sum militiae caussa pudenda Parens.
Si fuit Atrida, per mille pericula, bello,
Digna decennali Graia puella peti,
Et cui de fiabulis hostes armenta tulerunt
Concitat armatos in fera bella viros.
Vos carpore arma Viri caussa meliere pigebit?
Ne ferat externum Patria terra iugum.
Passibus ô lentis nimium, properatis in hostem,
At furit, et vestram non manet ille motam.
Non iam consilio locus est, res arma requirit,
Altera consiliis aptior hora fuit.
Dum vos, cum duci deceat, dum bella paratis,
Adfertis seras ad data damna manus.
Ille ferex trepidare sinit finitarma minari,
At veftrae interea diripiuntur opes.
Si vos nunc miserae tangit pia cura Parcutis,
Si quoque non proptia est dissim ulanda salus.
Sentiat arma ferus, Diro quae Marte fatigat,
Clade fua discat regna tenere Viros.
Vos saltem moveat (si non pia cura Parentis)
Vestra salus damnis associata meis.
Marte ferox vestris miles populatur inagris,
Et cremat iunumeras Turcica flamma domus.
Armati passim, passim caeduntur inermes,
Germani fuimus, ni cito fertis opem.
Maesta precor Proceres, maternaque brachia tendo,
Et Natis suplicem non pudet esse meis.
Eittera quo veniet, si posset nostra venire
(Quas praefert) facies assimulata notis.
Corporis anfelix poterat decor iste movere,


page 533

Quos iam non lacrimis mixta querela movet.
Non grave, ut ante, meis dependet vestibus aurum,
Non ornat digitos indica gemma meos.
Defluit ex humero sossus nioetore capillus,
Mon maner hic oculis, qui fuit ante decor.
Deturpat faciem fletus, lacrimaeque perennes
Excedêre meas ymbre cadentegenas.
Non me femineo promorepericula terrent
Vana nec incerrus quae tremat arma timor.
Hostis adest, properare viri, res arma requirit.
Verba recansentis sunt leniora malis.
Nuac Patriae servanda salus dum perdita non est,
Olim nil reliquum, cum cupietis erit.
Quam mihi sollicitis servantur tempora punctis,
Dum moror, auxilium si ferat ulla dies.
Usque dies redeunt, servant sua tempota noctes,
Sed vacui auxiliis alter et alter. eunt.
Si mea desertae quae sit, videatis, imago,
Im madeant, ni sint ferrea corda, genae.
Vello relicta comas, scindo de corpere vestes,
Et ferit infelix pectora nuda manus.
Speque animoque simul sic consternata relinquor,
Friget, et e toto corpore sanguis abit.
Adducitque animos iterum spes mixta timori,
Afficiunt variis spesque timotque modis.
Nunc feror in preceps et me queror ipsa relinqui,
Uror, et oblitos vos queror esse mei.
Spes subit hinc animos cunctando restitui rem,
Atque aliquod prerium forsan inesse morae.
Saepe mihi varia est (quamvis gravis urgcat hostis)
Qua foler vestras caussa repertamoras.
Istud consilium est quod credis inepta morati,
Cuncta tua enenient commodiora side.
Non ignoratur ferus hic, sed fallitur hostis.
Ktmala, sera quidem sed graviora, feret.


page 534, image: delc0534

Ut capiat, praedam fallaci ponigit hamo,
Qui pisces trem ulis fallit harundinibus.
Sic le nti fer mus, dum fors occasio nobis,
Captautem praedas in loca tuta dabit.
Non res negligitur, daptantur temporarebus,
Et locus, insidiis quo capiatur, erit.
Multi abiere dies sed in illis bella parantur,
Cursque cogendi msistis illa fuit.
Et nunc captatis miles decurrit in armis,
Effingensquae post vulnera vera dabit.
Tardius eductus tanto numerosior ibit,
Ut sero, poena sec graviore, venit.
Nube diu coctus gravius nam decidit ymber,
Er feriunt gravius saxa librata diu,
Talia polliceor timidae solatia menti,
Demulcens curas spe meliore meas.
Sed misera experior quam me spes ludat inanis,
Et subeant animos gaudia vana meos.
Dum moror auxilio nequicquam intenta meorum,
Dilanior foedis praeda relicta viris.
Et nisi mox vestris cadat impius hostis ab armis,
Sunprimet imperin Peutona regna suo.
Vos patriae memores, memores virtutis avitae,
Subtrahite indigno colla animosa iugo.
Abnuit imperium fortissima dextera bello,
Ignorant vestra vincula ferre manus.
Omnia vincentem vinci: Germania Romam,
Sprevit Romulidas Teurona terra viros.
Nullius illa ingum flexa ceruice recepit,
Nuncimbelli asiae subdere colla volet?
Et poterant saltem minus haec miseranda videri,
Saeviat in vestras hostis avarus opes.
Impius, ô Nati, vestrum sitit, ille cruorem,
Visceribus vestris exaturandus adest.
Non tam quîs regnet, quem quos ferus ipse trucidet,


page 535

Turcus Teutonico quaerit in orbe viros.
Virtus ignavo vestra est suspecta Tyranno,
Scit iuga Germanos non diuturna pati.
Quid valeat, novit, sumptis Germanus in armis,
Exitium regnis hinc timet ipse suis.
Ergo ne noceant sataget disperdere victor
Qui salvi pavido causa timoris erunt.
Gestit Germanas a stirpe evellere gentes,
Et curis vestra se exonerare nece.
Quin vos Germani peregrinum pellitis hostem,
Quin perstat vestra Patria tuta manu?
Tempus ade, Proceres, nascente exstinguite flammam,
Funduntur frustra, cum valet ignis aquae.
Huc adhibete animos, ac tantae incumbite moli,
Ne male securos Sors inopina premat.
Invehitur miles praeda spolioque superbus;
Non ducit molles Turcus in arma viros.
Scilicet hunc mollem Germani temnitis hostem,
Cui passim victi, qui timuêre, iacent.
Evigilate viti neque erit comtemnere tutum,
Militiae fecit experimenta suae.
Sique ego dissimulem, Res hoc tamen ipsa fatetur,
Victricas late quod gerit ille manus.
Sulthani Imperio terra pelagoque potantis
Contudit iniecto colla superba ingo.
Regibus imposuit leges poulisque superbas,
Et iussit tumidos vincula ferre Daces.
Clade gravi ingentem Byzandi perdidit urbem.
Decussi clarae moenia sacra Rhodi.
Illyrios, Phrygiasque duas, Ponrumque cecidit,
Et circa lare quae loca Pontus haoet.
Euicit rigidosque Scythas, Thracasque seroces,
Illi terribiles suceubusre Getae.
Hunc quoque crudelem Macedonia pertulithostem,
Hoc gemit imposito Caspia porta iugo.


page 536, image: delc0536

Hoc Libyci cecidêre Duces, et punica regna.
Hoc Persae. hoc Arabes. Assyritque viri.
Armis sacratam Solymorum perculit urbem:
Obtinet armatis sacra sepulchra viris.
Aegypti domuit populos, Asiaeque potentis;
Accepit durum Graecia victa iugum.
Sed quid ego infelix damnorum oblita meorum,
Immorot externis ingeniosa malis?
Si possunt aliquem non vana pericla movere,
Hic poterit damnis indoluisse meis.
Quae non Turca ferox in me graviora peregit?
Quam potuit quivis captus ab hoste pati.
Marte meos vidi Reges cecidisse cruento,
Agmina defeni cum Duce caela suo.
Aspexi fusas acies, et wilite caeso
Hostibus aversos terga dedisse Duces.
Et vidi infelix temido seruire Tyranno
Teutiona Barbarica moenia capta manus.
Proh, quoties memini, possent mihi pectora scindi,
Verum animi crebris obriguêre malis.
Est locus Austriacis nuper male cognitus oris,
Illa ferae caedis conscia silva fuit.
Illis abdiderant Lucis sua pignora matres,
Queisque aberant vires infera bella, Senes.
Ecce repentino tremuit Nemus omne tumultu,
Voix turbae misera caede cadentis erat.
Ut Leo de silvis sub rempora noctis opacae
Prodiit, insana se extimulante fame.
Pastor ut hunc pavidus venientem ad ovilia cernit,
Aufugit, at trepidae diripuntur oves.
Nec tamen ante famem cupit exaturare furentem,
Quam videt innumera corpora caesa nece.
Sic pueri molles, imbellis turba matronae,
Longaevique senes, hoste furente cadunt.
Permadnit late cognato sanguine tellus.


page 537

Occisa Natus cum genitrice iacet.
Pignora dum mater miseris flet caesa querelis
Ense cadit Nati cede calente sui.
Conspersae multo tepuerunt sanguine silvae,
Faeda iacent passim corpora sparsa solo.
Livida per variam sauciavitpectora caedem
Hostis, iit varias in fera vota vias.
Hic pueri implorantis opem, et sua fata videntis,
Petrupic dura viscera parua trabe,
Extabat dirum paruo de guture lignum,
Dum levis in tepido corporevenamicat.
Illi, dum caesum longa caput extulit hasta.
Effoso maduit tincta cruore manus.
Tonsimul insontes tulit hosticaturba, nec unus
Milibus e multis quin cecidisset, erat.
Grassatus per mille neces heu Barbarus hostis
Hoc trae specimen praebuitipse suae.
Omnia consudit truculenti sava Tyranni,
Ira nec intactos sinit abite Deos
Ipsa senes vidi, quos Barbarus hauserat ensis,
Membra volurantes sanguinolenta solo.
Longaevasque rapi flentes infunera matres,
Quas male servarat in ferafata dies.
Materno in felix caesus sub pectorefetus
Aera qui nondum senserat, arma tulit.
Vidi ante ora patrum natosiugulare cruentos,
Deque sinu matris pignora rapta suae.
Numquam hostis saevofinem dedit antefurori
Quâm lassus poenis, non saciatus, erat.
Non parcit generiaut aetati ferreus hostis,
Corpore pollutas quinccat ense Nurus.
Quique reluctanes petulans iatsando puellas
De tenera spolium virginitaterapit.
Ah quoties pavido coniux abstracta marito
Ante suum, externum fert violata virum.


page 538, image: delc0538

Haeccine vos Proceres lentis spectatis ocellis?
Talia Germanis sunt patiendaviris?
Vestra fuit quondam vittus timorunusin orbe,
Ingemuit vestro terra subacta ingo.
Nunc illi cecidêre animi, nunc Barbarus hostis
Occupat! gnavo Martia corda metu
Heu male Germanae vos ne haec tolerabitis aures?
Ex Asia molles vos timuisse viros?
Si vos non veteris moveant praeconia laudis,
Nec pudet ignavo delituisse metu.
Damna tamen moveant vim propulsare fuerentem,
Qua ruit in vestram Barbara turba necem.
Parna atmm proceres cum laesa animalia laedunt,
Et ferit incaulo Vipera pressa pede.
In vos immunis tumidus grassabitur hostis;
Accipient vacuae Turcica vincla manus;
Incluta Germanis Regna indefensa iacebunt?
Vestra salus nullo vindice tuta cadet?
Degeneres sortiti animes succumbite inulti,
Vincla ferat, quondam quae tulit arma, manus.
Haec mora si posset minus invidiosa videri,
Si sint longinquo bella movenda solo.
Hostis agis vestros victricia signa per agros,
Vastat Germanas Turcicus ignis opes.
Au ivur paslim clamor, fremitusque cadentum,
Et pulsat vesttas vis inimica fores.
Diffagint victicives, timidio coloni.
Osteadunt trepias trista bella fuga.
Voramen in tanro Proceres discriminererum
Onimium lentas fertis adarmamanus.
Otia dum trahitis Partae fetura cadentis,
Quod perimunt Naros Barbaratelameos.
Heu ego sangaineo male sum fecunda Tyranno,
Ex me mateim Bellna caedis habet.
Quae quondam ante alias Natis numerosaterebar,


page 539

Pene ege pignoribus deseror orba meis.
Aspicio late vacuos cultoribus agros,
Plurima depulsis moenia nuda viris.
Pars aut letiferis cecidat confossa sagittis,
Dirum aut Barbarico vulnus abense tulit.
Paris hinc abstrahitur gravibus religata cathenis,
Post se nen quicquam rura domumque videns.
Cur vestros, Psoceres, civeis trahit hostlis inultos?
Auelli sinitis corpore membrasuo?
Tempora quam ducunt capti irrequieta labore,
Quam miseros diro verbere saevus agit?
Adicit et poenas, has ingeniosus in artes,
Quas queat immiti captus ab hoste pati.
Ah quoties aliquis qui ad fluminis hostia sedit,
In mare Danubius qua iaculatur aquas.
Cum fluvium Patrias vectantem cerneret undas,
Et premerent vinctos Turcica vincla pedes.
Talia suspirans miseranda voce peregit,
Forte meam Patriam vos tetigistis Aquae
Et mea tum Conius paruis circundata Naris
Agmine labentes conspicinbat aquas.
Nec tamen ad milerum scierant ventura parentem,
Ferrent commissas flumina fida notas.
Sivos perconterquid pignora chara, quiduxer,
Pignora si vivanr orba parente suo.
Annuitis, vivunt, salues tamen essenegatis,
Dum flentilla patrem, cum fleatilla virum.
Non tamen aut Nati aut Coniux nisi funetemaerent
Questi Barbarica mececidisse manu.
Illi caede dolent misera periisse parentem,
Haec dolet ereptifunera sola viri.
Meque putent Scythicis forssuccubuisse lagittis,
Morte sed ignorant me graviora pari.
Corporaque ignorant duro cruciata labore,
Ignorant flagris terga notataferis.


page 540, image: delc0540

Felices sumptis quicumque obiistis in armis,
Vaequia non cecidi, morsm aimuntserat.
Hinc deploratas tendens ad fluntina palmas,
Non audituras voce precatus aquas.
Flumina Germanas vestrovehite geroine turmas,
Haec veniat miles, qui vehar arma, via.
Acta serenanti zephyro cum lintea cernam,
Excnciam pedibus vincla superbameis.
Audiat (et moveant) haec si quod Numen in iorbe est
Haec Deus haec Undae Danubiusque pater.
Et tua si quando revoluta recurrerri unda,
Nostrosque atrigerit Teutona regna lares.
Nomine de nostro dulces venerare Penates,
Et loca grata meo non adeund? pede.
Ista gemunt vestro Proceres e sanguine nati,
Quae male depereuntcorpore membrameo.
Mene audire feros casus gemitusque meorum?
Et ferre auxilium nonpotuisse meis?
Ah sinitis rabido cives seruire Tyranno,
Duraque cognatas vincula ferre manus.
Et male securi nunc damna aliena putatis,
Quae vobis vestra sunt propiora fide.
Dum procul â vobis flammaque et vulnere savit,
Hostis, et externas depopulatur opes.
Ne miseri interea vanam sperate salutem,
Adveniunt illa vestra pericla via.
Sit procul a vobis, quondam procul abfuit illi,
Qui nunc Barbatico saucius ense cadit.
Ut coepit dius involuet cuncta ruinis,
Nuila expers fusi terra cruoris erir.
Nil ira inta ctum sinet insatorata Tyranni,
Usque cupit damnis se exaturare novis.
Ipsa ruinosis toties quassata periclis,
Infelix tumido rursus ab hoste petor.
Ni marte accipiam vestro defensa salutem,


page 541

Plutima cum tulerim, nunc graniora feram,
Maxima me pelago terraque pericula pussant,
Utraque queaod timeam terraque pontus habent.
Haerent anteoculos accepta pericula nostros,
Et metuo infelix quae semel arma tuli.
Ut fugit et strepitat levibus perterrita ventis,
Quae semel accipitri praeda columba fuit.
Utque ea se obscuris metuit committeae silvis,
Quae tentes rabidi pertulit Agna Lupi.
Quemque semel magni tetigit lovis ira micante
Aethere, eo pavidus le putat igne peri.
Sic ego, quos curuos Hungaria pertulit enses,
Haesuros iugulo iam reor esse meo
Er subeunt animes hastae, celeresque sagntae. Et
Vectus anhelanti Barbarus hostis equo.
Vertrtur ante oculos miserandae cladis imago,
Qua tulit exustas hostica flamma domos.
Et gravibus defuncta malis, graviora subesse
Proponomiseraeiam parienda mihi,
Aut misera hamatis succumbam saucia telis,
Aut Ducis infesti vincula capra sequar.
Inter inhumenos populos despecta relinquar,
Illudetque malis Barbara turba meis.
Cur mihi non prorsus vitam lucemque negarunt
Si statuunt talem fata severa diem?
Ex me cur captae decus auferret improbus hoftis?
Marte ego dignafui, sed meliore, capi.
Cur meus Arminius Romanum perculithostem
Si maneant nostras Turcica vincla manus?
Culpa minorfuerat Latiocessisse triumpho,
Mitior auctore est poena recepta bono.
Ipsa meos quondam quae hostes animosa premebam,
Victa fertar mollisuccubisse manu?
Romulidae fortes quod non potuere, Gethaeque,
Perfidia Venetine potuêresua,


page 542, image: delc0542

In me non unquam potuit quod Gallia pugnax,
Ex Asia turpes hoc potuisse viros?
In me qui fortes ruerant invicta reici,
In molles nostra est languida facta manus.
Germanosquories tetigisti milite fines,
Roma tibi toties irrira coepta cadunt.
Quamque tuis armis victam seruirevolebas,
Illa tibi Dominam Teurona terra dedit.
Ipsa ferox septem minabaris collibus orbi,
Orbi te vetuir Teutonus esse caut:
Diceris e nobis vacuos egisse Thriumphos
Cum tremeres nostri Roma superba metu.
Illi, Germanis quoniam fugisset abarmis,
Cermani Titulo. Nomina magna dabas,
Teutona terra magi Latios iactare Triumphos
Debuit, Ausenios vincere sueta Duces.
Quondam quem Dominum timuerunt omnia Caesar
Ille hastas timuit Suevia saeva tuas
Quigravis imperiolatum compescuit orbem,
Sub cuius gemuit Martia Romaiugo,
Illius in Suevis virtus lassata resedit,
Irrisae ingentes deperiere minae.
Agminaque Augustus numquam reditura vocabat,
Damnans aufpicium Vare parempte tuum.
Drusus in his nostris invenit nomina terris,
Et tuus invenit Druse sepulchra cinis.
Constitit his nimio Magnis sibi nomina quaerunt,
Quotquot nobilitas Suevia Marte tuo.
Germani quoties qui nunc fera bella minantur,
Vidistis trepidos terga dedisse viros?
Perque Asiae fines victricia signa tulistis,
Haec maduit vestra terra cruenta manu.
Hei veteres revocate animos ne Teutona tellus
Ex Asia turpi succubet Imperio.
Hanc prohibite notam Gens invictissima belli,


page 543

Ne decus e vobis Barbarus hostis agat.
Ducite in arma viros: Cupit hoc Germava inventus
Exspectatque suos qua ferat arma Duces.
Non veteres cecidere animi virtusque priorum,
Obicitur cupidis Glorianulia viris.
Prosiliet virtus usuque vigebit abipso,
Quae nunc de ituit invererata situ.
Ferte us abstersa melior rubigine splendet
Qui teritur dura vomer dauncus humo.
Sed quid ago Eroceres? Soribenti tristis adaurer
Fama venit proprio varte perire meos.
Misceriratulit Olivilicuncta tumultu
Tristia cognatas armatenete manus
Protinus exclamo forguntque inverticecrines,
Pectore tum sanguis mensque abiere mco.
Heu misera interlilueram Germania felix.
Racea sunrfato tempora dicta meo.
Ipsa diu tumui Natisanimosa severis,
Oivexans armis Regna aliena meis:
His afflicta cadain per quosinuicta valebam:
Arte decer miseram meperiisse mea.
Extera qui fuerant assueri in proelia Nati,
Nunc armant rigidas in mea damna manus.
Quis furnr o Nati quae vosmala vexat Erynnis
Ut iuvet adfini caede perire meos?
Sic ceciditse iuvat per mustua vulnera Fratres?
Heu male Germanos terra Latina vocat.
Ausa (ferunt prisci) se animoso oponere Muri
Conseruit dubias turgida Rana manus.
Pugna orat et sese crudeli Marte fatigant,
Infligunt rabidae vulnera saeva Ferae.
Despicit intentos alterna invulnera miluus,
Raptaque dilantat corpora parus solo.
Sic, ubi civili minuenturrobora bello,
Itruetin fractas Barbarus hoftis opes.


page 544, image: delc0544

Quem non Germani iusctis bene fertisinamnis,
Dum nondum exhaustus Miles in arma venit;
Quid cum conciderint permutus vulnere zires?
Lafsarint versttas civica bella manus!
Perstit eras aliis Gens inconc ssa suinie;
Nunc tibi, qua caderes, ifta reper a utacst.
Exemplo poteras (nite tua fata manerent)
Civili vacuas caede tenere manus.
Martia Roma stetit multos invictaper anons
Viribus externis; concidit ipfa suis.
Civilique acie clarae cecidistis Athenae;
Hac opptessaiacet Graecia tora via.
Quaeque videbanturnullum ruitura per aeumum.
Mars intestinus regna opulen iatulit.
Ponite civiles gladios hastasque feroces,
Cur lacereor Natis praeda relicta meis?
Finglite me nati tantum meruisse Parentem,
Vifaque sian vestra digna pertre manu.
Sed quid Germenae Matres meruere Nurnsque
Civili pubes quid peritura nece?
Ah tantum insano liber in dulgere furori?
Ur sese abripinant corpore membra suo.
Cur patriam vestris Nati pessundatis armis?
Unius haud solum dedecus illud erit.
Qua vehimur cuncti, communi parcite puppi,
Mergimur, immissum cum bilbet illa salum.
Si nequis a saevo Gens dura quiescere bello,
Armis materiam, credite, Turca dabit.
Ille meos diro populatur milite fines,
Et curuo perimit Barbarus ensemeos.
Iamque domos, humilesque casas, urbesque superbas
Concreamt hostili fudbira flamma mann.
Vincula captious timida ceruie trahentens
Hostis in extremum distrahit ille solum.
Asprcio foedamque ne. em, srragemque meorum,


page 545

Multa sub immiti corpoa carsa maum'
Ah quoties cedicisse vicet Natosque virumque.
Ipsa trucem sequitur femiana capta virum.
Turba ferox muslto foedat os sanguine cogit
Ire cathenatos post sua castra viros.
Arma Viri numquam prolibertate fereits/
Astringet vacuase dura cathena manus?
Dicite, quem facilis fecit Lucina parentem,
Qui sua fert grato pignota parua sinn.
Cuique domi ludit, gelidae spes parta senectae,
Supremoque animam qui legat ore, puer.
Quis dolor indignas scindet tunc pectore mentes
Cum vestra ante oculos pignora caesa cadeat?
Ah moveant dirze cardes, gemitusque cadentum;
Et quasabsumit Barbarus ignis, opes.
Turbaque Natpurm complexu avulfa parentum,
Quos stringunt tumidi vincla superba Ducis,
En ovos implorant, Prceres, puerique fenesque,
Inclamat ustram Teutous orbis opem.
Et nifi mox vestris lateat desensa subarmis,
Iam feret indignum Partria terra iugum.
Barbaus insano pessundabit omnia bello,
Germani luimus, ni cito fertis opem.
Plura docututrae ficca vox fauce resedit,
Sciibentem lassae destituêre manus.
Sumite (fupremo forsan presor ore) slautem,
Quae nonante mihi, quam dedernis erit,

LUDOVICI HELMPOLDI MULRUSINI.

Praes humanus nil valet in divinis.

SVb specie Christum quidam cenarat utraque:
Iussus at inde meri parte carere, rogat;
Corpus an accipiat totum? sub tempore summi


page 546, image: delc0546

Iudicii Monachus praes tuus inquit ero.
Redditis; interea quid si rapiaris ad Orcum?
Quem mihi tunc praedem saecla suprema dabunt?

De Numismate Thesei, sub insigne bovis.

Quid sibi Theseum bove vult insigne nomisma?
Aptior effigies nonne caballus erat?
Aut equitis facies cataphracti, sive figura
Signiferi, cuius praegravet hasta manum?
Sponte truces surgunt irae spontanea bella
Quisque movet; nec ad haec est monitoris opus.
At bona pax tarde venit: huic bos seruit arator;
Hoc bene taurina fronte moneta monet.
Crescit et aes, dum sunt armentis pervia rura:
Mars spoliat cistas; Mars populatur agros.

In Misoclem.

Semper ais gravium quod sis contemptor honorum:
Pluribus id falso crederis ore loqui.
Es nimium verax; vere contemnis honores:
Namque nihil, quod eos promereatur agis.
Omnia si vitae reputaveris ascta, videbis
Turpia quod, fugiens semper honesta, patres.
Magn ficos sane titulos non curat et alter.
Digna sed iis tacito pectore multa facit.

In improbos fidicines.

Degeneraverunt ab ea dulcedine nerui,
Quae fuerat, vates ô Rhodopae, tuis.
Iis etenim motis flex sse cacnmina queraus,
Atque lupos autes applicuisse ferunt.
Nunc simui ac resonans auditur chortda, furore
Corripimur; sensus qui fuit ante fugit.
Abicit human esgestus, recipitque ferineos,
Qui modo tranquenilla sede modest us erat.
Clamat, initque leves lafcius fornte choresas;,
Totus et in castris est Epicure tuis.


page 547

Orphea ne credas igitur tua plectra referre,
Qui convivales perst repis ante fores.

De loquace simulacrio Iunonis.

Oppido Veiorum cum cepit in aede Camillius
Dicitur uxorem sic addiisse lovis:
O Dea Romuleam mecum te confer in urbem,
Perpeturoque ribi quam tueatis, habe.
Velle sequi, fertur responsum Diva dedisse.
Forte loqui statuam tu potuisse negas?
Credibilis res est, noli dubiatre, quot audit
Verba, tot idolum quodque reserre solet.

Probi et improbi discrimen.

Improbus atque Probus, quanto discrimine distent,
Nescius ut fueris, hac ratione scies.
Non sine lege bonus bellum gerit; abstinet astu:
Insidiosa mali pax quoque lege caret.

Derisores non derident.

Multi te rident; at ego non rideor, inquit
Diogenes: frangi scommate turpe puta.

In oscitantes Teutonas.

Cur non arma rapit saevis contraria Moscis,
Natio Teutonidum tam populosa Ducum.
Livonibus cur non gerit auxiliaria bella:
Qui tua nun aeget monia, Riga, tenent.
Omnia te cirum funst devastata; propinque
Aspicit hoc, neque non otia Teuton agit.
Scilicet insanus, flammis cum proxima sedes
Courrnit, uleerius non purat ire malum.
Spectat et exsultat, quasi Ioannalis agatur,
Feruerelaetitziae qui solet igue, dies.
Quin etiam proprias incendia iactat in aedes
Siperit ergo, suo nonne furore perit?

De Histrione.

Mimus, ut obtulerant versus Agamemnona magnum,
Institerat digitis protinus ipse pedum.


page 548, image: delc0548

Cui praeceptor ait; ait, non sic Agamemnona magnum
Pectore, sed longum corpore, Mime facis.

De Panathenaeis Thesei, et Panuraniis Christi.

Cecropiam Theseus aucturus civibus urbem,
Dixerat; huc omnes ite, coite virti.
Pon dete nec caruit dicttum: consuxit agreste
Vulgus et ingenuis suecit adesse seholis,
Cive replerurus caelestes Christus Athenas
Clamat, et huc gentes, hucvenitatis sit!
Huc properate, graus quorum submolelsborat
Vita; mea gratis quisque furstur ope.
Utilis Aegidae fuerat vox ills secpeis:
Utillisu verbum quis neget esse Deix

Externi hostes prosunt.

Seditiosus erat populus Romanus, et ecce.
Fama volans, Gallos arma referre, canit.
Continuo cives discordia pectora ponunt.
Expedit externo sic et ab hoste premi.

In deauratos equites.

Vi videat populus tibi copia quanta sit aeris,
Et tibi quam nihili paene putetur idem;
Aurea la oena pedes facis vit circumdet equinos,
Stercorea quoties vis equitare via.
Stulre, quis hinc aurum te parui pendere disecat!
Unde simul magnum nomen habere cupis.

In vani loquum.

Quam variis festiva modis Natura iocatur!
Ore carens Echo; tu sine mente sonas.

De Biante.

Nave Bian vectus, cum turba furentibus Austris
Nautica clamaret; ô sileatis, ait;
Ne Deus heic aliquis nos sentiat esse malorum
Vota movent iram. non potiuntur ope.

In Duces bibaces.

Nocte Themistocli non concessere soporem


page 549

Miltiadis forti fixa trophaea manu.
Nulla quies Ducibnus quoque nunc est. Sohs ad ortum
Pervigilant; retinent aemuls pocla gulas.

In stolidum sagittarium.

Arcubus et telis multos nune porro perannes
Uteris aerias an quoque figis aves?
Quid ni? certa mihi manus est. cum forte sedetet
In tectis anatem deiciebat heri.

De primitiis comarum Apollini sacris.

Primitias capitis, cum sis intonsus Apollo,
Cur pueri Delphis deposuere tibi?
Quo Deus excellit, licet exorneris et ipse;
Attamen infectior noveris esse Deo.

In degeneres generosos.

Herculis agnatum se norat, et esse volebat
Theseus; nec solo nomine talis erat.
Vita probabatidem, vitam si tempore nostro
Nobilium spectes, nobilitate sarent.
Neogencroforum soboles sunt vera virorum:
Namque larrociniis in diga turba studet.
Pars opulenta perlt luxa: rarissimus ille
Conspicitus virtus hueco proavita iuver.
Hie et eis risum movet: at movet urna dolorem:
Cultor honestatis gaudia certa metet.

De divitiis.

Si careas oculius, quid ptosunt mille eolores?
Si careas salua mente, quis usus opum?
Quippe velut visum speciosa tabellia requirti;
Sic quoque dinitiae pectus habere volunt.
Picturam quosies conrrectat lumipe casses,
Foedat: contractans soeedat et nia malus.

In abusum sacrarum cantili narum.

Nunc homines verae quam sint pieratis amantes,
Christicanae quanto laudis amore flagrent,
Hinc liquer ante domos abies quas pendulasignat.


page 550, image: delc0550

Concinitur quadruplis passio sacrs modis.
Ebrietatate madent quibus hoc praesta tut, et intus
Per mare Bacchaeum, vel Ceteale natant.
Scilicet haecaetas ita relligione redundat,
Ut peccata palam relligiosa patret.

Pecunia ingeniosissima est.

Nummulos ingenii cos est: nihll acrius are
Incitat: huic oculus pesque manusque studet.
Imo quibus nec sunt digiti mannumve pedumve,
Flammula nec visus, atta men istud amant.
Non homo, sed species hominis truncata, sedebat
Qua se Hieriflua pandit ab urbe via.
Coecus erat mendicus, habebat mutila cruta,
Abstulerat geminas poena severa manns.
Huic., dum forte stipempopulo praeeunte petebat
Civis ait, non est parua moneta mihi.
Si peteris magnam grossis mutare minutis,
Accipe: truncatam porrigit ille manum.
Accipit, et linguâ degustat quae sit imago;
Acsimili promit parua metalla modo.
Maior in humanis non eft, solertia rebus;
Atque gravis gravior quam parit aeris amor.

Poena turpis videtur, non culpa.

Poenas, non culpas turpes haec iudicat aetas:
Tolle crucem; poterunt cras dare furta iocum.
Adde crucem, decori quod multis esse putatur,
Ingens blasphemi cras scelus oris erit.
Ingens ebrietas, ingens quoque foenus? utrungque
Et studii nunclunt, sunt et honoris opus.
Sed civile licet ius impunita relinquat;
Ius tamen aeternum puniet ista Deus.

Ad Henricum Thernerum.

Si domus illa parum metuit, Thernere, latrones
Quae vigilem nutrit pane nigrante canem:
Nemo tuis laribus fur est metuendus; egenis


page 551

Largieter expendit dum tua dextra stipern.
Horum namque preces plus possunt voce canint:
Et Deus est, inopi qui dare dona iubet.

Ecclesia non deletur.

Christiadum sanguis truculenta per arma profusus,
Fertile fecundi seminis instar habet.
Accipit inde novos crescens Ecclesia fructus;
Eradicari funditus ergo nequit.

Ad Andream Colerum.

Quam generosa tuis arbor nascatur in hortis,
Unicus indicio ramulus esse potest;
Quem mihi cum felevo niveoque, Colere, metallo
Nuper abundanti largitione dabas.
Dignior argento neque non est dignior auro:
Hoc viatutis enim nobilioris habet;
Ut quoties ipsum pistori mitto, reportet
Gratis frugiferze dona rotunda Deae.
Aurenus Aeneam Stygias promovit ad undas:
Me magis hic supero ramus in orbe iuvat.
Opro, Colere, tibi totam succresecere silvam,
Talia quae dento germine ligna ferat.
Sic coaceruandis de frugibus anxia numquam
Pectora, sed Musis usque dicata geram.

De rustico literarum cupido.

Rusticus optarat, scribendi nomina saltem
Ut sibi notitiam Diique Deaeque darent.
Qua ratione legi possent, neglexerat: usus
Nullus at est scriptis. ni quis et ipsa legat.
Huic factuo similes sunt, qui bona dogmata libris
Multa tenent, verum nil, mala praeter agant.

De Iureperitis et poetis.

Iuridicos pingues, macros fortuna Poetas
Efficit: hoc fiat qua ratione rogas?
Pleraque turba malas causas habet, arta tuendis
His elargitur liberiore manu,


page 552, image: delc0552

At bons mens pancis, psucis est eque verhreen
Hi modica vates latginionet fovent.
Copia iuridicis igitus lueroce malonom
Est a litigiis praemin naus que ferunt.
Maximus e contra defectus ubique bonorum,
Pieriis res est perniciosa viris.

Ad Valentimum Sydelium.

Liquerat in stabulo quidam sub noste securim,
At procul aeripedem duxerat inde feram.
Proditus in silva deptendnut: ante ribusal
Siftitur, et furti diciteut esse reus.
Pernegat adiurasna; est permutatis sects,
Est dara pro molli dura bipennis cquo.
Fallis, ais, indes? thalamo dum namque tolouns
Decubuit, conftat te vigilaffe dole:
Froptera dignum crucelam pronuntio. Iaptor,
Protinus exclamat; Siceine iura docent,
An non subveniunt vigilantibus? iste supinus
Stertuit: an vigili non licet esse mihi?
Hoc tibi, Sydeli, quidnam de fure videtur?
Dormiat in laqueo qui vigilando nocet.

Ad Ioan. Curionem Medicum.

Me quories tecum convisia, Curio, iungunt,
In labiis Heffi disticha semper habes:
Quae tria cum fuerint, dono triginta taleros
Nacta. Monafterii praesule dante, refers.
Mille mihi perenukomni fine munere versas:
Tam fterilles musas, Curio fune colas?
Abnuis: et tamen hinc captas encomia: prisco
Carmina more probas; praemia magua petis.

Ad Ioan. Goedicum.

Optima vita tibi iuvenilis vita videtur,
Quod vacuum curis, Goedice, pectus habet.
Quod vacuum curis pectus gerit, indo innents
Ter reputanda tibi, Goetice, peior erat.


page 553

Sic etenim temere ruit, et discrimine nullo,
In cupidam mentem quod venit, omne patrat
Non ea quae numquam maeret mihivital probatur:
Nil faciesns quare moerat illa placer.

Ad Ludovicum Valerium.

Lux erat in Februo vigesima quinta, Valeri,
Cum tibi praeferret lumina faustus hymen.
Littern convivam tua me praemissa vocabat;
Cognitio quamquam mutua nulla forer.
Nuntia blanda novinimis arridebat amici;
Et, nisi tardassent tempora, promptus efam.
Quod tibi prae sentes alii sunt ergo precsti,
Hoc ego nunc absens per pia vota perceor.
Quae pepigit tecum genialis soedus a moris,
Prolifico tecum gaudeat Anna toro.
Cuius ab auspicio coepistis, sempet in ipso
Fergite: tota Dei vita fruatur ope.

In blasphemos.

Ut strepitum populi repraesentaret, Iesum
Quo crucifigendum vociferatus erat;
Iusserat adftantes quidam cum sacra docrerer,
Ut fimul horrenda vi, Crncifige, sonent.
Non opus ut iubeas id nostro tempore: pessim
Namque Dee renovant orn maligna crucem.

De Mescone, Polonorum Rege.

Mesco Polonorum Rex isto nomine primus,
Ex utero matris lumina cassa tulit.
Triftibus in renebris aliquot tranfimistert annos,
Et puero taudem lucida flamma venir.
Non opus hoc artis, neque naturalepuretur:
Mira Dei manus est, miraque sola facit.
Sed temere non sit, quod ab hac proficitur ergo
Cur sine luce puer Mesco deinde videt?
Primus is agnourit Christum sim ulacra removit
Sarmatiae, dectus relligione frui.


page 554, image: delc0554

Coecuit ad Christum materna quidquid ab allte.
Nascitur: hocregis sors manifasts decer.

Iocus de Canitie.

Legati steterant duo coram Caesare quondam,
Crine niger, barba candidus unus erar.
Sparserat alterius capitise cara pruina,
Haerebat scabris, longa nigredo genis.
Diffionilem Carsar frontis men tique capillum
Aspieiens, miros ceredildit esse viros.
Nec prius ipsorum tractanda negotia coepit,
Reddita quam ratio crinis utrinque fore
Et prior, alba quod est mea barba profatur, ido otis
Cura dedit; capitis non mihi tanta fuit.
Alter ait, solus quod verte x albicat, aetas,
Iunior est'etenim ventice barba, facit.
Ecce senum quam sit solers inventio: tales
Ingenium pareret vix iuvenile iocos.

Ad Eberhard Hugonem Medicum.

Conditione sua contentos vivere paucos
Cernimus, hoc medicis credo licere minus.
Non etenim fors est ullius pulchrior artis,
Quam tibi notitiam cuius Apollo dedit:
Languida qui validis refoves, Eberharde, medelis
Corpora: sed quae sors illa sit ipsa, rogas?
Eloquar; errorem me dicorum terra profunde
Abdit successum Sol videt atque probat.
Iste quis est error? patiens me dicando peremptus.
Quisnam successus? qui revalescit homo.

Ad Wolffgang, Milvvitium, Consulam Erphord.

Amphytrioniaden prudens, Wolfgange, vetustas
Aoniis una iunxit in aede Deis.
Fortiot in terrtis illo non noscitur heros:
Ingenii dotes hae sapientis habent.
Sciticet imbelles Princeps custodiat artes;
Consilium valirs viribus inde fluat?


page 555

Iuncta potestati sapientia regnat ubique:
Hoc proceres mundi commeminisse decet.

Ad M Quirinum.

Prandia nobilibus nuper communia sumens,
His teliquae inert, vocibus usus eram.
Gaudia potantum mera sunt deliria: demens
Ebrietas nullum seit retinere modum.
Finge, quod a rixis sit libera, finge facetam:
Ebria stultitiam pax habet arque iocus.
Mentis enim compos non est quem vina gubernant.
In pueros abeunt hac ratione fenes.
Mira videbantur peregnnis auribus; aures
Haec magis afficiunt nonne Quinine, tuas?
Annuiz. ô veinam non solum taha nutus,
Sed pariter nosttum mos utriusque probet.

Heros non cedit.

Postumio Furius sub dictatore Camillus
Arma gerens, Volscis hostibus acer erat.
In medius equitans turmis, coxendice ferrum
Hauser at, et propria volserat inde manu:
Rerto nec idcirco secesserat. acrius urget
Heros, infigi cum sibi tela videt.

Placanda Dei ira.

Caussa nisi suerit medica prius arte re nota,
Morbida tollevut qua ratione leva?
Quis domat hydropem? nisi venas ante repurget,
Vade suum virus pestis ergo cruenta Getarum
Deteriora malis his ergo, cruenta Getarum
Tela procul nostro Teuton ut orbe fuges.
Sis pius, et placa divini Numinis iram:
Om nis ab hac homini cum nece plaga venit.
Et nifi desierit, cordatus flexa querelis,
Moenia quae solido stant a damante ruent.

Ad Philippum Iuniorem.

Iunior es, nec ego senior sum: discat uterque


page 556, image: delc0556

Ergo quod aatatis sit gravioris opus
Iusititam praeter nil tu cape iure tuendum:
Praeter honestatem nil ego laude veham.

Theseus et Romulus cur Deorum filii.

Editus est Theseus stupro Pitheidos Aethrae,
Aegea Traezeni quam vitiasse ferunt,
A Numiltorigena certo fine porrt puells,
Romulus est, gemino non sine fine fratre satus.
Martius hic igitur qucisit Neptuniusille?
A patre cur genitus ferrur uterque Dec?
Im petus illicite quo coniunguntus amantes,
Acritor est: ignis rota per osa furit.
Fortius intendit natura, potentiorexit
Foeius et ingenio Prrstat, et ore niert.
Has animi preopter dotes. et corporis artus
Egregios, Diuûm fingitrus esse genus.
Praecipue cum se genuinus prodere nolit,
Et lateat propte; stupra pudenda parem.

Proditio.

Mos erat antiquis nullas admittere fraudes,
Castra nec alterius proditione sequi.
Sed propria celebrem virtute capessere palman.
Haec Furii quon dam gadia fortis erant.
Qui modo militiam sectantur, nonne triumphant,
Esse vel infande moe nia capta dolo?

In barbatum Thrasonem.

Barba scabro quae se spargit densissima mento,
Magnanimum monstrat, te memorante, virum.
Iudice me, fuerit potius formidinis in ders.
Nam quasti parma, leves obtegir illa genas.
Mirter eis undis si cocam millite substes;
Tam nihilabsque pilis quo timearis habes.

Ad Monetarios.

Nummi fabri levibus pedites equitesque monetis
Additus, ac volucres alipedesque feras.


page 557

Staceleres per se, sat forma rotunda sugaces
Efficit: hinc allas, hincremovetepedes.
Tardus erat cani dux mole Georginsaevi;
At cito cum grossis fugit et ipse suis.

Ultrix victoriae Vicissitudo est.

Veia prospiciens speculante Camillus ab arce
Moenia, Romano milite capta, trahi;
Atque colonorum bona cerdere cuncta rapinae;
Non potuit siccas victor haber genas.
Flevit, idem laritubs contingere posse Tibrinis:
Augur et augurii non fuit absque side.
Brenus enim Cetas ducens Capitolta paeter,
Marte Quirinalis perdidit urbis opes.
Flete Duces qui nunc aliorum regia tecta
Vertitis: ultrices sots movet ista rotas.

Theseus periculis gaudet.

Cum tibi navigio patrias licuisset Athenas
Quaerere, dic Theseu, cur pedes ire iuvat?
Tuta per aequor etat via: menatura pericilis
Protulerat promptum corde manuque virum.
Ergo Corinthiacos tractus peragrare libebat,
Qua tunc non tutum cuique patsbat iter.
Sic meditabar enim; bonus haud transire vetabit:
Tollere Iatrones iura Deusque sinunt.
Hoc ut et auderem faceremque viriliter ingens
Amphittyoniade gloria clcarerat.
Spernite tuta, quibus validos Natural lacertos
Additit: heroa vi cohtbetemalos.
Sic, ubi v x audet pugnax mode pabula taurus
Quaerete, cras simplex luxcuriabit ovis.

Ad benefactorem.

Pane tuo vescor; praeconis debeo: pane
Sed mihi dic, cuius vesceris ipse? Dei.
Debirot erge piae precis es; ncque tanta facultas
Tempouris est, ut eam perfoluiffe qucas.


page 558, image: delc0558

Praeteriens igitur tua nunc encomiapropter
Munera larga tuo nomine laudo Deum.
Sic bona me ptopter tibi plurima eonferet ille:
Plara pio vati sic mihi dona dabis.

Ad Leon. Schraterum Canterem.

Audierat nuper quidam, Leonharde, canentes
Commoda dulcisonis dignaque [(transcriber); sic: digna] verba modis;
In quibus hic sensus fuerat? procul ite dolores:
Lartitiae virtus divites fonte lcatet.
Haec mea ceu validus citcumdet pectora murus:
Hac duce Caesaribusdiscimus esse pares.
Imperium confert toto sublimius orbe,
Nil, nifi quod constat iure, probare docet.
Laeticiae virtus ingentia flumina fundit,
I proculergo, procul sollicitudo fuge.
Dixerat auditor; sunt haec speciosa, placentque:
Sed nihil, ve fiat ditior arca ferunt.
O labor l ôstudium! qui solo ducituraete
Quid precor is summi quaerat in arce poli?

In procos vetularum.

Duceret ut viduas pubes Romana, Camillus
Iusserat: invitis poena statuta fuit.
Scilicet occiderant quia bello mille mariti;
Tot male deseros noluit esse toros.
Morigeros noltraiuncnes artate videret:
Nain pueris vertulae iam satiantus anus.
Piun bea num facit dum torquet tela Cupido?
Non: amor is rutilo totus ab aerevenit.

In iniquos tributorum exactores.

Liber ab expensis et vecitigalibus olim
Inter Romulidas orphanus omnis erat,
Bellica communem vero dispendia gazam
Cum male digererent, nec super aera forent,
Praecipiebat ei pendenda tributa Camillus:
Durius [(reading uncertain: print faded)] et ratio dicta tuetur opus.


page 559

Iusta sed an Regem defendit sive Senatum
Caussa, cui semper magna tributa placent?
Qui nihil indulget viduis, neque respicit orbos,
Publica seu tumeat cista vel aere vacet.

De proditore Constantinopoleos.

Moenia stant Thressae vicina Propontidos undae;
Nos Constantini dicimus esse polin.
Imo fuit: Constantinus postremus candem
Namque tenens, hostes vidirinv be Getras.
Saeva diu fuetat Mahometes at ma mmatus;
Quid fit? honote potensareque civis adest:
Proditione volens hic inclarescere, Turcae
Obtulit in muto. qua penerrarct, opem.
Si rutilantis, ait, dotem ptomiserisauri,
Et tua srqua mihinubere natua volet.
Caesareas odi fasces; tua cernere malo
Sceprra; necignoro qua tatione quaeam,
Me penes est opportunae custodia portae:
Haec pateat, quandocumque patere voles.
Condino placurt nimis inspetata Tyranno;
Annuit; hei parriam prodidit rille suam.
Proditor exacto bello promissa poposcit.
Dona labore feres digna, Tyrannus ait
Auri praecipiens afferri magna talenta;
Inquit, an hac tibi, dos est opulenta satis?
Sed mea quo tecum iungattur filia, vitam
Est opus ut mutes, noftauque sacra coals,
Hae ubi dicta, ferox acceffit tictor, et ipsum
Excorians, spatsit membra eruenta sale.
Addidrt et calides cineres, lectoque repostum
Pellicula inssit se decorare nova;
Aprior ut fieret sponsalibus, atque petita
Cum sponsa simili relligieneforet.
Eilicet indignus velscortto prod iror iset;
Iam diris ausis praemia dignat tulit.


page 560, image: delc0560

O utinam sciat haecomnis, spectacula Teuton,
Turcica quieontra Teutopas arma iunat!

Ad Eobanum de Dolgen Typographum.

Cum gravis est, ex quo potatur cantharus, aiunt
Se lassare magis quam recreare senes.
De gravitate moves nullas Eobane, querelas;
Te levitas pocli saepe dolere facit.
Scilicet hesternum facili quod vertere dextra
Iuvit: ab hoc capiti craflina plaga venit.
Hand vitare volens; hominis pra cordia muta,
Irrationalis cum ratione bovis.
Quam sitiat, nihil hic ultra bibit: ecce magister
Sic quoque Doctori porcus habendus erit.

Problema ad tres candidatos Saxones.

Saxonibus bibulis quae sit rogo caussa bibendi?
Num quia sunt duri, mollius inde bibunt?
Saxa liquor peredit: per saxa ii nomen adepti
Mollitiem cectis experiuntur aquis.

MATTHIAE HOLTSVVARTI HARBURGENSIS.

Liberi in adolescentia flectendi

UT canis in silvis et agris venetur apertis,
Ac faciat domini singula iussa sui;
Transversum in primsi baculum suspendere colle
Consuevere; pati discat ut ipde lugum.
Sic puero effreni baculum suspende timoris,
Discat ut imperium maior obire tuum.

Ut laus quaerenda.

Si cupit at totum celebris tibi fama per orbem,
Per mare, per terras, astraque celsa volet;
Ingenio valeas, studiose singula tractes:
Plurima nox facias sit vigilata tibi.
Nec labor immensus, nec dura pericola tardont,


page 561

Quo minus incepta progrediate via.
Nam numquam ad landum poterit conscendere aulmen,
Qui piger ingenio indicioque caret.

Musa corona Principis.

Princeps in doctus, Musas qui nescit et artes;
Organa quae inflantur follibus ille refert.
Namque VI ventosis sublatisfollibus, omnis
Tollitur harmonia, ac Musica tota iacet:
Sic ubi subdaces indocto â Principe doctos
Quisufflare queant; totusinermis erit.
Da tr iguar Musis, Princeps, qui rebusabundas,
Ut bene res possis solus obite tuas.

Verus amicus.

Aerus ut nullo, contunditur imbre Colossus,
Nec diri huic fremitus, saeva nec aura nocet:
Sed solido nitens fundamine despicit altâ
Horrisonum quidquid Iupiter arce iacet:
Talis hic est vere, dubiis qui rebus amici
Confert immoto pectore promptus opem.
Necvi, nec ferro, flammisue agitatus aquisue,
Deserit officium quod iubet arctus amor.

Domus amica, domus optima.

Natur exemplo nobis ipsa indicat esse
Nil melius, propria quam latitare domo.
Cernimus ut terris serpat restudo, snamque
Conseruet tergo sustineatque domum.
Deserit hanc numquam caeli dum vescitur aura,
Dulceque subicto corpore gestat onus,
Sic felix, partis qui nowit parcere recus,
Nilque alios curat, vivat ut ipse sibi.

Fortuna aulica.

Aulicolas sapiens olin dicegat id esse,
Calculus in manibus quod solet esse, Solon
Qui nunc depositus designat milia multa;
Nunc aliter positus, pauca nihilve notat.


page 562, image: delc0562

Quem non livor edax putuit, nec saeva Roverca,
Nec monstrum triplex vincere; vicit Honor.
Bellerophonta vides deiectum culmine caeli,
Quod fuit alato scandere nisus equo.
Sic tu, si magnus fueris, et honoribus amplis
Inclitus; admoneo ne nimis alta petas:
Ne si forre cadas, lapsus graviore ruinâ
Evertas quidquit fecerits ante boni.

Virtus laesa magis lucet.

Virtutem silicique, spongiaeque
Dixerunt verterum peritiores
Non esse absimilem elegarter illus.
Namque hanc si digitis premas, aquam dat:
Si percusseris alterum micabit.
Nam virtus nihil est, nisi occupetur.

Conscientia mille testes.

Quisquis eris, pauper, dives, felix, miser, aut te
Qualicumque Deus iusserit esse loco:
Conscia sit recti tibi mens; formidinis expers,
Ut laeta possis carpere fronte viam.
Namque ut vesicae si paucula pisa tumenti
Indideris, caudae nexuerisque canis;
Perplateras, perque ille domes, perque irruit agros
Quem fugiat nescit; sed tamen usque fugit.
Conscia sic quem mens agitat, numquam ille quiescit;
Quaelibet et pavido concitat umbra metum.

Resurrectio carnis.

Sic et Rana loquax cum sentit frigora brumae,
Conditur, et coeno tota sepulta latet;
Vete neno recipit vitam, et iuvenilia membra
Induit, ut gaudens vities satalgna secert:
Sic motimur cuncti, et trerrae man damur, inerti,
Dum renovat iudex corpora nostra pius;
Detque alma nobis lucentis sidera caeli
Transgressis, omni tempore pace frui.


page 563

SEBASTIANI HORNMOLDI TUBINGENSIS.

De vitanda Ebrietate.

QUid scelus Ebrietas, tam detestabile monstrum,
Crapula vel vini crassa vorago ferat:
Quam noceat, paucis lubet huc subnectere: pectus
Huc refer, et docili mente, Thuisco, tene.
Principio parit obscoenas, horresco, loquelas,
Et nugas, quibus haud mica salutis inest.
Percipuur pro Saluifico turpissima Verbo
Fabula; non homini, nec quoque grata Deo.
Provenit hinc velut e foedatis otta lacunis,
Lamis aut tesquis rancida rusticitas.
Spuricities morum ta terrima nulla iocorum
Temperies datur aut cum ratione modus.
Quando sed hos mores praeuntes facta sequuntur,
Crede, nihil totus turpius orbis habet.
Nocte suburranas adiens boat ebrius, imo
Numina blasphemo murmure trina ciet.
Alter ad alteriustrstatur commoda livet,
Invidet, et nulla parre probare potest.
Quin probra permiscens vitiis, mendacisa vero
Tinguir, et illicits construit arte dolos.
Impostura ipsiaquasi res bene gesta, videtur;
Ingenique sui iactat et arsis opus.
Ebriusin tantum temere prolabitur aestum,
Ut nulli penitus parcere possitiners.
Nam tria quando satis nequit ille lacesiere probris
Numina, mox homines impetuosus agit.
Vipereoque malum serir ore nocivus, honorem
Abripit; innocuos dilaceratque viros.
Parturit Ebrietas incen dia tanta furoris,
Praeter et insi dias flagra minasque ciet.
inc etiam morbigenus omne refultar; ut asthma


page 564, image: delc0564

Icteros et phtisis dira, podagra ferox.
Calculus. et scabies, febris, phrenesisque cathartrmque,
Ileos et tumidis ventet opim us aquis.
Halitus oris olet, genera scit puftula, lippit,
Genua labant, trmeulae sunt utrobique manus.
Vermiculata micata facies, qua si murice tincta
Cum Tyrio, minio sen rubefacta novo.
Quae randem, ceu mortis iters, dispergit in artus,
Velle venenato mox quafis tin Ctus obit.
Si se mors retrahit, longaeuns et helluo mortem
Non videt, interius mox male sensus hebet.
Nam miserequeritur quod oper decoxerit anno.
Praeterito, census, rura paterna, domos.
Extrem e queritur, quod denigrarit honorem,
Et fama, vetitze ductus amore gulae.
Sic deplorat opes, famam, vacuamque crumenam,
Quam dederat vinum, charta cubusque probro
Discite Teutonides, quod vos Natura Deusque
Finxerit officio, quod fibi nempe place.

De eadem.

Tute tuum mihi, Teuto bibax, praetendis anhelum
Guttur et arcscens, Tantaleamque sitim.
Artubus exhaustis, misti subicis, utile vinum
Esse, nepotinus depopulator opum.
Isse rigamen, ais, mentis: concessero; verum
Pofcirid exacta cum ratione modum.
Quis modus esse potest, ubi nos sic prandia nostra.
Protrahimus, tenebrae donec abitr iubent?
Quando renfcentem stellam fert stella Phileni,
Quando dies nox est, nox ubi facta dies?
Torpori datur e cce dies, quae facta labori:
Est nox, quae requiem vellet habere, vigil.
Vita vitro fragili similis reputata vetuftis:
Et bene: nam nihil est stans super orbe din,
Ac non Germani vitereidifperdimusaevum


page 565

Hoc vitreum, nostris grandibus hisce vitris.
Si multos olim ferus abstulit ensis et unda
Dilavii; plures crapula dira necar.
Strenuus est Eques is, qui vicerirhaustibus haustus,
Et biberit, quamvis non sitis arctet eum.
Miles, qui cyathos genialiter ebibit, et, quod
Prodiga luxuries suadet, id emne facit.
Proque sui Domini quater epotare salute
Scit phialas una sorbitione bibens.
Non plidot, imo decus, si vina regurgitet, ere
Exolide ructet, seu vomat, omnelicet.
Cum bibit, et vomit, et ructat; boat ille tonatque
In scabra veluti rudit asella mola.
Hoc facit a sella meretrix, quae dalce venenuna
Inflat, veid perhibent codicis acta sacri.
Nam Lothus, incestu se polluit unde nefando?
Unde Noas gnatis fabula factus erat?
Unde fit, ut sit Dux Holophernes praeda? Gigantem
Samsona quod valido robore privat opus?
Caussa quid, Argolici caperent cum moenia Troias?
Quaeso quid evertit regna probroque dedit?
Fecitid Ebrietas, qua non im manius ullum
Cerberus immisit, sive Megaera malum.
Tantum quippe malum, quod Natio nulla per orbem
Excipit hospitio, qua plaga quaeque patet.
Eicit illud Arabs, Scytha, Thrax, Getha: Gallus, Iberus,
Italus, Aemathius claudir ubique fores.
Ar fovet hospitio solus Germanus, et oftro
Ornat, et hinc mensae more decente locat.
Proh pudor! ah dolor! heu probrum! seit Teutonas ipses
Se non nosse magis? degenerasse? nefas.
Teurones este vifi; vist ris expellite monstraum
Finibus his, mores Iuduitote Patrum.
Vincite vos, nimiumque merum; vinoetit et orbem:
At prius ex arimil hanc agitate feram.


page 566, image: delc0566

De fonte Caeciliana, prope Hailpronnam.

Si quid erat laudis vel clari nominis olim,
Hoc ex fontanis proveniebat aquis,
Quin ipsis suns unus honor, sua gloria Musis
Fons Aganippaeus, fons Heliconis erat.
Ennius e Clario lauri fert fonte coronam,
Primus in Ausonium lauriger ipse solum.
Scilicet est satius dulci caruisse Lyaeo,
Quam vel fluminea, vel quoque fontisaqus.
Urbs haec nostra sacro nomen de fonte recepit
Intus et interius plenifluentis aquae.
Estque suburbni fons ad pubentia prata,
Qui de Caecilia virgine nomen habet.
Nobilior pol Blandusio fons fonte, Verovae
Quem vates tantis laudibus ille tulit.
Illic aura tepet Zephyri: Titanis ad ortum
Fons situs; illius est purior ergo fluor.
Se supra struct nra potensfabrefacta quadratis
E saxis, curuo fornice pulera domus.
Fonsque domusque novo labyrintho surgit, et orno
Cingitur, et phyliris pulribus aucta niret.
Area praeterea pinguedine sem per abundans,
Parturit has tilias, fertque suopte finn.
Omnia pure nec est putredo vel ulla pallnstris,
Unde sub infa mi rana coaxet aqua.
Iste suboibanis fons desudantibus ultro
Dulce refrigerium porrigit inde quies.
Ille laboranmtes reficit, pecorique dat hauftus
Largifluos: nectar d xeris esse Deum.
Sunr ibi vernantes volucres: sed acredula primum
Gestit in hoc edi fonte melisma suum.
Quid mage iucundum quam sigalerita fritinnit.
Et liquido pollens ore figurat epos?
Musica vocalis, nec non genus Instrumenti
Omne fere vivax fonte sub hocce viget.


page 567

Vere sub aprico, pol, magna frequensque corona
Doctorum fontem visitat huncece virûm.
Efficir hoc utnon aliter sentire queamus,
Quam sedem musas hucposusse suam.
Graecia barbarie Tureaeque tyrannide pressa
Cum Musi artes cred dit hisce plagis.
Vivat; et argento si miles ebulliat undas
Fons hic, in Oceaum lympha quousque fluat.

IOACHIMUS HORTENSIUS CROSNENSIS.

In hortum vernum Mich. Haslovii.

CEdite vos hominum cultu qui surgitis, horti:
Cedire mortali facta vireta manu.
Vobis grandonocet: vos frgore caurus adurit.
Vos gtavis ignito torret ab axe calor.
Et quo fors hodietenero gaudetis amictu,
Lux simul exstiterit crastina, nullus erir.
Huius opes horti non invida deteret aetas.
Floribus ingenii nulla nocebit hiems.

In eiusdem Tritonem.

Qui prius Oceanum tenuit vetus incola Triton,
Cur nitet in clypeo, docte poera, tuo?
An velut hic concha tumidas mulcere procellas,
Tu numetis animos maesticiamque potes?
An velurille sono telurem complet et undas,
Tu quoque victuro carmine clarus cris?

TOBIAE HUBNERI BERLINENSIS.

Epithalamion in nuptias Ioannis Schosseri.

IMportuna tuos sic nunquem turbet amores
Cynthia, sic Cephalo tuta fruare tuo:


page 568, image: delc0568

Exere formesos citius Tithonis vultus,
Et roseo gratum profer ab axe diem.
Ecquid enim thalamis tam lenta senilibus haeres?
A sene quid surgis tardins ipsa viro?
Praevis decrepiti nunc lin que cubile mariti,
Tardaque purpureis sidera pelle rotis.
Luce sub hac, sacras Schosserus iturus ad arss,
Sancta maritalis festa cubilis aget.
Num differre velis lentis ea festa qusdrigis,
Nullibi quae longam sunt bene passa moram?
Non ita: concessum mora nulla retardet amorem,
Qui tibi nate Deo nem pe probetur amor.
Chrifte, novo cumulans antiquam munete Canam,
Nobile coniugii cum relevaris opus:
Mas ornent etiam castas tua munera taedas.
Huic quoque sustineas pars et inesse choro.
Dum sacra solenni peragens Hymeneia titu
Mysta, cunit sancto pauca sed apta toro.
Et tibi dum precibus dectissime sponse peractis,
Purus, erit coniux haec tua, dicit Hymen.
Sponse Medusaei decus admirabile fontis,
Posse tua melius sorte quid esse reat?
Scilicet et superi caelesti sede relicta,
Ad thalami properant gaudia sancta tui.
Quos inter cithara praesignis Apollo canora,
Prae reliquis vati nunc favet ipse suo.
Hunc sacra Pegasidum comitata corona sororum,
Gaudet ad haec etiam gaudia ferre pedem.
E quibus una leves crinem diffusa per auras,
(Melpomene, certum mens nisi fallit, erat.)
Ingenuis postquam sacre vocibus ora resoluit,
Haec canit imparibus carmina iuncat modis.
Dum meus instituit thalami pia foedera vates,
Et pactam licito firmat amorte fidem.
Hinc obscoene puer foedos sparsute calores,


page 569

Fax nihil hic habeat cum tua iuris, abi.
Mis tantum sacer Hymen erit, custosque sacrati
Foederis, et thalami clarus honore Pudor.
Sancte Pudor, divine Pudor, Pudor optime retum,
Ad sacra coniugii nunquid et ista venis?
En ades: haud, (verum sinempe fatebinmur) ulla
Munera personae suut magis apta tuze.
Te Deus antiqua primi suborigine mundi,
Creditur humano praepotuisse toro.
Omnia pondus iners, et erant riudis omnia moles.
Unus adhue caeli vultus et orbis erat.
Cum cito difcretam pulchro Deus ordine massam,
In facipes mira transtulit arte novas.
Frigidaque abiunxit calidis humensiz siccis,
A claro tenebras seposuique die.
Pluraque confingens cum corpus habentia vituum,
Haec volocures dici vellet, et illa feras.
Quin quoque, sit nostar qui non ab imagine discos,
His dominum rebus constitumaus, ait.
Nec mora, verba sonans fulgente potentia nutu,
In nova convertit corpora vile Iutum.
Nec spero primum non seminr fecit Admum,
Qui tamen at solus non bene, dixit, erit.
Consortem dabimus, vacuo dominantia mundo,
Quae ferte e socio pignora multa toto.
Sic ait, et lento tua stravit membra sopore
Et lateri costam dem sit Adame tuo,
Hausit quae superae postquam spiracula lucis,
Nobilis humano corpore virgo fuit.
Cui simul ac opifex sanctors adflavit honores,
Haec tua, dixit, Adam, si cupis, uxor crit:
Innctam perpetuo quam complectare favore,
Et pius ut coniunx, non ct adlter, ames.
Nec in nupta recens (fuerat conversus ad Euam)
Inquit, honorati vincula rumpe tori.


page 570, image: delc0570

Sis sed ut una caro cumiuncto coniuge coniunx,
Et si: consortis pars ut uterque sui.
Legitimum thalami reverenrer haherto pudorem,
Coniugio v. strae praesidet ille domus:
Sicterpleas multis fecunda nepotibus orbem,
Sic in utroque prus pectore criscat amor.
Hic tua, si nescis, Pudor alme, potentio priunnum
Tus in mortalem coepit habere torum
Ipse quod hinc iobeas, non est contemnete tutum,
Quisquis es, in rantum non gerebella Deum.
Autus era: Graia Priameirts hospes in arce,
Coniugii sanctam conremerare fidevi.
Non impune feres, retulit Pudor, improbe raptor,
Ipse gravis tanti criminis ultor ero.
Me duce Sigeas, nec erit mora longa per undas,
Advehet ulrrices Graecia tota rates.
Verba tulere fidem: bello superata bilustri,
Capteque ab Aemonio milite Troia fuit.
Mertigenae regum postremus in urbe Quixini,
Attulerat lecto vim Colatine tuo
Mox scelus evadet nec et hoc. Pudor inquit, inultum,
Vera tibi nimium vox ea Sexie fuit.
Roma ferum laesi scelus execrata pudoris,
Omnesua regum depulie vibe genus.
I nunc, et castiviolator amoris adulter,
Turpia non liciti farta cubilis ama.
Praemia non sant feret ista libidinis aestus,
Haec veritimerces iusta colore erit.
Sisapis impuri vitato cupidinis arcus,
Foedaque, adqueitewi crimina aquisquisamas.
Quisquis amas. castam sub prctore pasictor flammam,
Crmineoasta Deo iudice flamma vacat.
Et licitus superum templum venerabile fertur,
(Quid soperum templo sanctius esset?) amor.
Huic Pudor adiuncto comes esse putaris amori,


page 571

Hoc taa, nil mirum, iura tuente viges.
Si vacat, hiftoriae seriem pervolue prioris,
Hac thalami prae ses saepe legere Pudor.
Refitit illicitis Neptunius ignibus heros,
Hospes prisce tuos tunc vib Proete fuit.
Reppulit illcestae Thesicdes turpe nourercae
Crimen, et illiciti gaudia dira tori.
An non haec peperit casti reverentia lecti,
Nibile perpetuae laudis utrique decus/
Quin iuvenis (quid enim noceant exempla sacrorum?)
Abramidae claro sanguine na tus avi,
Concubitus etiam nupiae memoratur herilis,
Et foedas dominae reppudiasse preces.
Profuit hae illi pietas: nam sceptra capessens
Regia, per Phariam postmodo gessit humum.
Plura quid enumerem? vetiti pius hostis Amoris,
Creditur humanis altior esse bonis.
Hinc quoque ni fallor, Musis carissime vates,
Ferre negas vitae caelibis ipse vices.
Hinc, licet alta canas magnorum proelia regum,
Carmine iam legitur Margaris illa tuo.
Quae pia, concessi per castra Cuidinis, aera
Femina te vatem sola merere facit.
Ne tamen e sacris primus dicare poetis,
Corde Cupidineas sustinuisse faces:
Te Phoebi, quod nempe voles, exempla tuentur,
Is quoque femineo caputus amore fuit.
Quod Phoebo licuit, cui non licet? illius omnis
Pendet ab exemplo docta priore cohors.
Et tacito fovit succensas igne medullas
Naso, decus Clariae quamlibet esse quae.
Sensit et arcanos in corde Prpertius ignes,
Natus et antiqua gente Tibullns eques.
Adde pio caleas quod amore: vetusta prirum
Fax male laudati plena caloris erat.


page 572, image: delc0572

Tu concessa petis, vetiraeque libidinis expers,
Labe ratens puro pectore culuis alis.
Nec male succedet: caste gravis aemula Phoebes,
Tbit in amplexus femina sionse ruos.
Femina quae castis ritonida moribus aquat,
Praetet ea prilcas et graunate nurus.
Quae sibi man suro te solum foedere iungens,
Dicitur innumeris praeposaisse procis.
Docte vit. insipiens et mente videbere captus,
Hoc nisi non falso pectore pectus ames.
Et nisi: sed quid ego plenas fero flumen in undas?
Hand al: qua fici voce monentis eges.
Per te voctus amas: pecrupotis nempe medullis,
Ima penetravit vulnus in ossa toum.
Hinc tuns haus ullis monitoribus indiget ardor,
Acre sed intacto pectore calcar habes.
Define quapropter: sed tupia Margaris ante,
De sponto tamen es pauca monenda tuo.
Ne, quod non paucis hîc accidit ante puellis,
Nescia sis, cui sia nupta futura vito.
Non est qui peragret longinquum mercibus otbem,
Aut vetitas turpi foenore quaerat opes.
Non est, causidicos uqueos edurat aula frequmetes,
Qui sua prostitut sontibus ora reis.
Aut insana ferox qui miles castra sequatur,
Praedo vel externos qui populetur agros.
Sed qui sit doctos inter mea gaudia vates,
Praecipuum summo nactus honore locum.
Dic mihi. quem poteras tali praeferre marito?
Quid poterat Clario clatius esse viro?
Et superum vates non fultima cura vocantur,
Et superum vates se genus esse probant.
Munere servatur vatum sine funere virtus,
Quid porerit vaium sanctius esse choro?
Hectora quis nosset? Pylii quis plurima regis,


page 573

Saecula, ni vatum nota labore forent.
Necte paeniteat, sacro nupsisse poetae,
Plures spetatunt quod prius, una feres.
Inferius Coa nec Battidoe nomen habebis,
Non obscura viri versibus illa fuit.
Quid moror? existes hunc penquoque funeris expers,
Inque visi doctis laep elegere libris.
Quare age tam clari facibus contendito sponsi,
Sponsa, nec indulces ire verere toros.
Et submissa ruiverbis subseribe mariti,
Communis dominus debet is esse domus.
Pestifera vectrum sic lare cubile carebit.
Castus et impura labe vacabit amor.
Sic pietas vestro divina favebit amori,
Et vona cum dederit plurima, plura dabit.
Illa sacer melius sed et Hymen utrumque monebit,
Quando pio plenas praeferet igne faces.
Tu sed honeste Pudor caelestibus edite divis,
Munere nunc festa fungere lucetuo.
Dum meus instituit thalami sacra foedera vates,
Et licito pactam firmat amore fidem.
Hos ita Castalidum cantus dedit una, sonansque
Iucundum facili pollice carpsit ebur.
Ad numerum ducens, et fila sonora choreas,
Dum movet artifires docta puella pedes.
Ignea quae pulchris dum spicula spargit ocellis.
Innumeros falso ludit amore procos.
Ipse sed interea Musae facra pacta canentis,
CArmina cum calamo liberiore noto:
Cynthius Hesperiis tectum iubar oculit undis,
Toto pulsa frem unt aeraque rauca foro.
Hicigitua clauso mea pagins finc quiescat,
Tu Pylios supera docte poeta dies.


page 581

HENRICI HUSANI ISENACENSIS

Serpens seduxit primos parentes. Gen 2.

EX asino ducit putrefacto Cantharus ortum:
Bobus apes: vespae progenerantur equis.
Nascitur ex hominis putrefacto corpore serpens:
An quia stirps quorum est dedita nostra satu:
Afflavit primos labes anguina parentes
Diffuditque suum virus in omnc genus,
An quia, qui vermes olim pasc mus et angues,
Et quorum soboles vermis et anguis erit?
Nos decet illius memores et fines et ortus,
Ponere submisse, grande supercilium?


page 582, image: delc0582

Deus induit primis parentibus tunicas pelliceas. Gen. c. 3.

EXu viis ovium proscriptos ante parentes
Vestir in exilium, quam iubet ire Deus.
Tum quia qui victum dedit, idem curat amictum:
Tum quia nos agnus vestit honore suo.
Agnus ab extrema mactatus origine mundi,
Cuius morte fuit nostra redempta salus.
Hoc nisi iustitiae circumuestitus amictu
Audeat aspectum nemo subire Dei.
O nos Christe tuae superindue veste salutis:
Ne caelo nudos arceat ira patris.

Noha bibens vinum inebriatus est, et nudatus se in tabernaculo suo. Gen. c. 9.

UT Noha se nudat nimio repletus laccho:
Utque pudenda patris nuda revelat Hamus:
Sic aspersa aliqua est omni labecula sancto:
Deque humana homines conditione monet.
Quilibet ut mores cura maiore gubernet,
Et caveat pronas ad sua probra vias.
Nec tamen hos naevos, mendas, errata bonorum,
Aut tegit, aut sanat futilis im probitas:
Luce sed in media nulli non prodita ponens,
Exagitat miris amplificata modis.
Christe Deus macula qui solus liber ab omnies,
Obtege iustitia nostra pudenda tua.

Dina egreditur ut videat filias terrae Sichem: et rapta vitiatur. Gen c. 34.

TEmpora personas, loca declinare memento
Quae vitiis ansam suppeditare queant.
Sunt vicina malis irritamenta malorum:
Si prius haec caveas illa cavere potes.
Ex facili mentes occasio, causa, facultas,
Decipit, inque nefas lubricus error agit.
Ergo vias omnes ad lapsum defuge pronas,
Et frenis animos disce tenere tuos.


page 583

Sed quia nostra tamen non est industria felix,
Praesidiique satis non habet absque Deo.
Ut gressusque tuos omnes moderetur et actus,
Quisquis es hanc supplex in tua vota voca.
Sic quia spectatum, spectetur ut ipsa vicissim.
Egreditur patria Dina venusta domo:
Virgineum perdit corrupto corpore florem,
Conicit in luctum maestitiamque patrem.
Accersit mortem sponso sponsique parenti,
Omnibus importat civibus exitium.
Unde tamen miseris, qui labe vacare videntur,
Flagitium domini fit capitale sui?
An quia plebs plerumque luit deliria regum,
Iustus ab his poenas cum Deus ultor agit.
An quia delictis facit in communibus ambos
Consortes eadem noxia supplicii?
Et, praeeunte suo cives rectore Sichemi,
Immunes sceleris non habuere manus:
Quippe rudes animos exemplis fortius intrat:
Fortius exemplis regula nulla movet,
Et magis exemplo, quam facto noxius ipso est,
Turpe quid in summo qui gerit imperio.
An qui participes malunt se reddere culpae
Principis, admissum quam reprobare nefas?
Offensam veriti, si paenituisse reatus
Et raptam moneant restituisse patri.
Ut plerumque quibus numerant stipendia reges,
Magnorumque ducum quos alit aula, solent.
Quos manet his tandem, cum civibus exitus idem,
Cum peragat poenae crimen herile reos.
Quod vel dissimulant falso vel iure colorant:
Dummodo blanditiis gratificentur hero.

Ruben concumbit cum concubina patris sui Bilha. Gen. c. 35.

Impius maesto Bilham contaminat ausu


page 584, image: delc0584

Et patris aspergit labe cubile Ruben.
Heu mihi sic soboles summorum noxa virorum est,
Laudatique patris laude propago caret!
At cur degenerat maioribus ortus honestis:
Praestantemque nepos non imitatur avum?
Cur tenet heroum vestigia rara parentum
Posteritas omni dedita nequitiae?
An quis progenies sapiens industria felix,
Provenit a soso non altunde Deo?
An quia saepe luit soboles peccata parentum,
Et vitiain magni sunt quoque magna viris?
An quia cum mund senio natura relanguet,
Curriculi spatiis extenuata sui?
An quia posteritas rebus lasciva secundis,
Fortunam patriam non reucrenter habet?
Maiorumque bono petulanter abutitur omni,
Dum sibi pro libitu uncta licere putat?
An quia dum patres commissa negotia tractant,
Officilsque domi militiae ve vacant:
Interea matre natorum corpora curant:
Formandis operam nemo dat ingeniis?

Iosephus innocens propter pietatem erga patrem exosus est fratribus et venditur. Gen. c. 37.

ESse quid hoc dicam? quod cladibus obruta tantis,
Membra tot aerumnis sunt onerata Dei?
Quod pius in patrem Iosephus et aequus in omnes,
Immeritae fratrura subiacet invidiae?
Dura quod ob casti decus immortale pudoris,
Cogitur in tetro carcere vincla pati?
Quod iustus mactatur Abel a fratre Caino,
Quod iugulat Paulum bellua saeva Nero?
Quod cadit Herodis Baptista furore necatus?
Quod tot ubique bonis vim facit improbitas?
Quos tamen et Deus ipse suos appellat amicos,
Pupillamque oculi praedicat ipse sui?


page 585

Fallor, an has summas virtutes, illa palaestra
Excitat in sanctis exa cuitque viris?
Quas, velut assiduo splendescit nomen aratro
Expirant nullo ceu quatiente faces:
Sic exercitiis agitatas crescere certum est,
Et resides usu deficiente mori.
An quia, qua mundi peccatum totius ira
Vindicet in poenis discere quemque iubet?
An quia sit quam morte Pii profitentur in ipsa,
Doctrinam veram comprobat ipse suam:
Quaesibimet pretium ipsa sui et pulcetrima merces
(Quantumuis odiis omnibus exposita) est
An quia vult soiri, quod post hanc altera viram.
Vita Vita bonos maneat, morsque secunda malos?
In quia pro meritis aequales praemia iusti,
Poenas iniusti, tempus in omne ferent.
An quia discipulos similes tibi magne magister
Christe, suam tecum vult tolerare crucem?
An quia naturae quae pestes intus inhaerent,
Eruncare monet pectore quemque suo?
An quia cum sanctos oppugnat et orbis et orcus,
Nec spes auxilii est ullius ulla super,
Admiranda Deus dese spectacula praeber,
Praesentique inopes eripit exitio?
An quia sponte suos hos arguit esse clientes,
Inque clientela sponte manere sua?
Gloria morigeros quos efficit una patroni,
Nullius adiectos utilitate lucri.
Qui cupis ergo tibi requiem stabilire perennem,
Ne tua, ne Christi subtrahe colla iugo.
Ipse laborantes adse vocat, ipse gravatos
Sublevat ad tempus quos sinitante premi.
Quippe coronari nisi victor, nemo meretur:
Ante nisi certet vincere nemo potest.
Nemo potest certare nisi crux praebeat hostem:


page 586, image: delc0586

Crux igitur prodest omnibus una piis:
Ut sese explorent, ut certent, utque subacto
Iustus victores hoste coronet honos.

Elegia de Angelis.

NVnc de spititibus, primi sub fine libelli,
Pauca sed e multis optima lecta, canam.
Spiritibus, quorum de gestis ordine rebus,
Moysis in primo mentio crebra libro est.
Spiritibus quorum substantia fiammea tota est,
Auctorisque refert os habitumque sui:
Quos cibat ambrosia quos vivo nectare pascit
Fons indeficiens omnis origo boni:
Quos Deus excubiis circum vallare piorum
Castra sua vigiles in statione, iubet.
Omnibus ut Stygium deturbent finibus hostem,
Mille aditus doctum quaerere mille viis.
Heu mihi, victoris quantis calcanea Christi
Morsibus, infestat perfidus ille Draco!
Quam furit aeternis defixus Apostata diris
Desertique inhians ordinis exitio!
Quas genus in nostrum coquit adversarius iras.
Quas odii flammas, quas alit invidiae?
Exuviis postquam divinae lucis ademptis
Praecipitem supera misit ab axe Deus.
Luciferique prius bona nomenclatio, contra
Facta tencbrarum, transfugiique nota est.
Vix novus in tenero pubescere ceperat aevo
Artificis magni nobile mundus opus.
Inque suburbano caelesti villicus Adam,
In quo deliciis perfrueretur erat.
Cum rabie feruens crudelique incitus oestro,
Indoluit primi patris honore Santan.
Commentusque dolum, violata carpere pomum
Arbore consorti suasit Adame tuae:
Suasit, et incautae persuasit fraude puellae:


page 587

Ut cupimus votis quisque negata suis.
Illa quidem vetito spoliat pomaria fructu,
Attra hit in malo sed capitale malum.
Fat feramque avido vorat ore nepotibus escam,
Quippe perhos tantae semina labis eunt.
Illius ob dentes in pomi cortice mersos
Omnibus est hominum gens coo perrta malis,
Non modo proscripti patriaque exire coacti,
Dulcia felicis liquimus arua soli.
Non modo subiectos morborum mille figuris,
Mors trahit audaci sub sua iura manu.
Pars quoque sed nostrae praestantior altera vitae,
Saucia lethali vulnere facta iacet.
Ut flos purpurcus formosi ruris ocellus
Quem mulcent aurae sol fovet, imberalit.
Vomere depressi simul ac succisus aratri est,
Quo stere rat, notus desinit esse loco.
Exiguumque sui sine nomine pene cadaver
Interit, in nihilum proteriturque solo.
Aut saber, egregie pictam si forte tabellam
Nobile divini radat Apellis opus.
Abrogat ad vivim dictos in imagine vultus,
Qui superest pretii nil rudis asser habet.
Sic deleta fuit primorum labe parentum,
In speculo nostraementis imago Dei.
Subdita Sathanicae cui monstra tot horrida laruae,
Nulla quot in numerum lingua referre queat.
Quae prius auctoris flagrabat amore voluntas,
Cepit ab hoc summo cedere versa bono.
Et peregrina Deo quaerens obiecta relicto,
Est procul a verae tramite lapsa viae,
Inde, velut tumidum vento iactante peraequor
It, redit huc, illuc pulsa repulsa ratis.
Sic varie sine lege ruit, sic ordine nullo
Appetit asiidua res levitate novas.


page 588, image: delc0588

Nox animi speculae densis offusa tenebris
Abstulit in media luce repente diem,
Sicut aquas igitur tremulis agitantibus undis,
Incertis oculos ludit imago notis:
Notio sic nostris quae mentibus insita lucet,
Et nobis aliquein praedicat esse Deum.
Et res discernit turpes a rebus honestis,
Non satis assensus certa tenaxque sui est.
Cor quoque non licitis incensum motibus ardet,
Rectaque mandanti saepe repugnat hero.
Atque volontatem mentis dictata probantem,
Transversam mota seditione rapit.
Ut quamvis videat meliora probetque voluntas,
Nil tamen addubitet deteriora sequi.
Excusso velut arigâ non audit habenas
Currus et indomiti praedominantur equi.
Unde creaturâ fit ut aerumnosior omni
Et magis infelix sit prope solus homo.
Nam quid dissimulem postquam fastidia matri
Heu miserae menses longa tulere decem,
Nascitur invalidus nudusque et inermis et infans;
Nec pes officio nec manus apta suo est.
Vagit ad indicium vitae lugubrae futurae,
Surgere nescit humo, serpere nescit humi.
Quas reliquis vires animantibus esse videmus
Cuique datas generis pro ratione sui.
Pars rigida est setis, pars pellibus obsita duris,
Vellere pars testis pars a doperta cutem.
Pars horret spinis, seque in sua colligit arma,
Hostis utinsidias sentit adesse sui.
Calcibus hae sese defendunt, unguibus illae,
Sunt quoque quae laevi cornua fronte gerant.
Negenus illarum loquar exoptabile vitae
Quae varia simplex anxietate vacat.
Non redit affictis labor annuus actus in orbem,


page 589

Non eruncandus non subigendus ager.
Vinea non illis tondenda, pedanda novanda est,
Flava nec in curua falce metenda Ceres.
Nec segeti metuunt, cum grandinat aere toto,
Aut tempestatem plumbeus Auster agit.
Clandibus, et nucibus pomisque et gramine sese,
Terra sinu victum quem bona fundit alunt.
Fonte sitim sedant aut vivi fluminis unda,
Silva iacit densas, quam super alta comas.
Optandi fincs et habendi denique norunt,
Absit ab humano cum modus ingenio
Non illis auri nec opum furiosa cupido,
Remigiis suadet sollicitare fretum.
Non illis somnos abrumpit cura salubres,
Rostraque et insani lis tabulaeque fori.
Nec populi, fasces nec regum purpura cordi,
Dira nec ambitio, nec dolor invidiae est.
Et quae nos aliae, genus innumerabile pestes
De misera nostri conditione monent.
Unus quas homines olim diffudit in omnes
Ius violare Dei vindicis ausus homo.
Tantum crimen erat vetitos attingere fructus,
Imperioque aures non adhibere dei.
Hocanimadverso sceleris fraudisque repertor,
In scelus et fraude m est postea factus iners?
Non ita sed nobis mala tempore cepit ab illo
Reddere prima novis asperiora malis.
Cumque reis iustâ plactum sciret in irâ
Ob gnati meritum se fore, summe pater,
His etium facibus duplicans acuensque dolorem,
Frena dedit furiis liberiora suis.
Desperansqu metuque audax, multosque cupiscens
Supplicii socios reddere posse sui.
Ut Leo sine Lupus latrante famelicus aluo,
Circuit inclusos adlatus omne greges.


page 590, image: delc0590

Et dentem subigens in dente cupidine praedae
Pandit in optatos guttur inane cibos.
Sic avido sitiens humanas pectore clades,
Irruit in nostrum vique doloque genus.
Iamque Cain viridique Abel florebat in aevo,
Quo sua praecipue damna levabat Adam.
Cum Sathanae stimulius iustus cultorque sacrotum
Alter, ab iniusto fratre necatus obit.
Quam fuit hoc misero spectaclum triste parenti,
Quam fuit haec illi causa doloris atrox.
Atqui perpetuo nihil exoptatius hosti est,
Quam regni fines amplificare sui.
Dum diversa, simul sed noxia vulnera mundo,
Non requie patiens ulla coire, dedit.
Ah quoties homines ad numina unaa Deorum
Abstulit a veri cognitione Dei.
Vilibus auderent ut se concredete lignis,
Et mutis statuis tura precesque darent.
Ah quoties aliquis non sonti sanguine lavit,
Hoc sceleri causam sufficiente, manus.
Et quoties passim, grassans impune libido,
Exitio populos totaque regna dedit.
Hinc calido Sodomae vicinia sulphure fumat,
Fractifero fuerat quae prius uber agro.
Hincin diluvio communia funera potans
Gens hominum, saluo tora peremta Noa est.
Hinc testis Stragis Spartanae Leuctra citatur,
Occidit et Graio Troia cremata rogo.
De Sybari nihil est nisi nomen inane superstes,
Cladibus hinc aetas haec quoque fracta iacet.
Denique quod scelerum tot pestibus orbis abundat,
Quicquid id est, Stygii est omne Draconis opus,
Ille mali plures novit, quam possit ut omnes
Ullus homo verbis enumerare, modos.
Fac tibi proponas spectanda palatia regum,


page 591

Quasque ibi res Satanas, intueare, gerat.
Nullius absque Deo felix moderatio regni,
Nullius absque Deo vis bona consilii est.
Ut videant oculi rectoris, ut audiat auris,
Morigeri populi, praestat utrumque Deus.
Iste sit in speculis nisi tutelarius urbis,
Proficiunt vigilum quaeso quid excubiae.
Et tamen aula fere quaecumque negotia tractat
Aspicis ut rebus praeferat illa sacris.
Venatus, fabricas, convivia, ludicra, pompas,
Ponere prae reliquis sueta priore loco.
Consilio sapiente ferox, opibusque coactis,
Heu male posthabito firma sagaxque Deo,
Sic populi numerum, Satana suasore, Davides
Ostentator init roboris ipse sui.
Unde cadunt decies morientum milia septem,
Angelica strages accumulante manu.
O utinam numquam, cum relligiosa loquelas
Aula reformanda de pietate serit.
Commoda praetexta sua relligione coloret,
Et bona non Christo, sed sibi parta velit.
Nonne, piis olim quas elargita parentum,
Usibus est aetas aula profanat opes.
Ah, modo ne pactis et rupto foedere ludat,
Ceu pueri trochulis astragulisque solent.
Ah, modo ne laudes confingere posse colores,
Se quibus excuset non bene culta fides.
Ah, modo ne pravas fucare Sophistica causas,
Magnorum libitu sit studiosa Ducum.
Cetera quid memorem? quanti custodia legum,
Quoque loco est aulis iudiciale forum.
Ius et vis apicum paruo discrimine distant,
Rex ius semper habet; vim quoque semper habet,
Ius hominis tenuis quid praeter nomen inane est
Quippe quod effectum iuris habere nequit.


page 592, image: delc0592

Quid loquar ut pateant hic obtrectantibus aures,
Brtot opinantes in mala quanta trahat
Praetextus causa, mutantur nomina rerum,
Ille timet, tutâ qui monet ire via.
Qui laxat temere frenos affectibus ones,
Hic Domino veram praestat amicitiam.
Qui circumspectum sese gerit atque modestum,
Audit inops animi, stipes, ineptus hebes.
Inflammans odium, se comprobat esse fidelem,
Omnia depravans suspicione sapit
Simplicitas probro, sed diffidentia laudi est,
Factaque deformat falsus honesta color.
Fallor, an has avide, Cacodaemon arripit ansas
Cedere quas magno scit sibi posse lucro?
Dum cupit extremo saevire tragoedus in actu,
Et pensi numeros absoluisse sui:
Emeritae mundo iam succumbente senectae
Et scelerum poenas exa cuente Deo.
Inde tot ab imperiis insedit sontica labes,
Vix ut adhuc animam mortua pene trahant.
Inde velut diris exstincta cadavera morbis,
Regna tot ante oculos collabefacta iacent.
Inde tot evacuant sumptus aeraria regum,
Vix ut ad expensas cuncta sat esse queant.
Inde tot indictum collectis grande tributum
Civibus exactos depopulatur opes.
Quid vult illa sibi commissae mentio pugnae
In libro Daniel bis repetita tuo.
In qua Persarum sese cum Principe narrat
Angelus invictas consernisse manus.
Seque reversurum paruo post tempore dicit,
Ut cum Persarum Principe bella gerat
Quid nisi quod Satanas magnis dominatur in aulis,
Quid nisi quod Princeps insidet im periis.
Quae facili gyro, trochus ut volat actus in orbem,


page 593

Perderet, Angelica non inhibente manu.
Rex pius ediderat decretum nobile Cyrus,
Eversas domitae post Babylonis opes.
Quo patrias iterum migrate licebat in oras,
Omnibus exulibus gentis luda tuae.
Quo permissa novi simul aedificatio templi
Quo reditus templo scriptus et auctus erat.
Iamque indefesso feruente labore fabrorum,
Tollere se moles approperabat humo.
Massageta Cyrum cum vidit ab hoste peremptum,
Et templi fabricam siniit una dies.
Mox oritur, Satana patre nata Calumnia pestis,
Quam solet ante alias aula fovere sinu.
Haec vocat insontes in acerbum crimen Ebraeos,
Perpetuaeque reos seditionisagit.
Natio sit regi quasi tota futura rebellis,
Inceptum simulac perfabricarit opus:
Et Phario bellum Persis faciente Tyranno,
Desertura nouâ transitione fidem.
Cambyses igitur iubet interrupta relinqui,
Quae fuerant sacris sem irefecta locis.
Heu mihi! sic aulae praeceps iniuria lenta est
Gratia, quae subitas mutat, ut aura, vices.
Dulce mel infusi lue sic corrumpit aceti,
Quosque adeo nuper foverat, aula premit.
Aspice, qua Satanasactum vertigine Saulem,
Impellit furiis in scelus omne suis?
Quem Citharae mulcet numeris et catmine David,
Sed pretium laeti triste laboris habet.
Contemplare lobum, cui nomen amabile virtus,
Quae seit ferremalum leniter omne, dedit.
Quam Satanas uni variis huic ingruit armis,
Perstantem quoties sternere tentae humi.
Ut neque tot fontes, tot flumina magna, tot imbres
Mutato faciant dulce sapore salum.


page 594, image: delc0594

Sic adversarum tempestas turbida rerum,
Visque virum fortem vertere nulla potest.
In proprium, quaecumque cadunt trahit ille collorem,
Inque suo stabilis permanet usque gradu.
Omnibus externis robustior, omnia vincens,
Et virtute docens esse minora suâ.
Crescat ut ad laudem per clades corpotis ipsas
Fortunaque probat sese in utraque Deo.
Quam tamen hunc Satanas in casus distrahit omnes,
Aggerat huic damnis quam sua damna novis
Incitat assuetas ex rapto vivere gentes,
Horrida quas Arabum nunc quoque terra creat.
Ut captos abigant caeso custode Camelos,
Tardigradosque asinos, agricolasque boures.
Caelitus hinc sparso cremat igne peculia ruris,
Pastorumque casas cum stabulisque greges.
Post, altas agitans flabris immanibus aedes,
Luxa frequentato verbere tecta facit.
Unde domus trahit ingentem quatcfacta ruinam,
Et necat afflicti pignora chara patris.
Exhausto lacrimis tandem serieque malorum
Occupat urenti membra peresa lue.
Quisquis es, hoc uno Cacodaemona discere facto
Et potes, utque velis esse necesse puta.
Si duce sub Christo miles stipendia caeli
Exspectas, hostem noscere disce tuum.
Qui tibi cum vigili momentis omnibus instet,
Securone hostem non magis esse putas.
Ille Dei gnato mendax homicidaque dictus,
Nonne tenet merito nomen utrumque suo.
Nonne per haeteticos divini dogmata verbi,
Reddidit obducto squalida saepe situ.
Proraque vivificae corrupit pabula mannae,
Quam pluite caelis in pia corda deus.
Seiunxitque animos, et in uno corpore Christi


page 595

Avertit capiti membra revulsa suo?
Cumque diu studii versatus in artibus huius,
Luce queat tenebras dissimulare suas..
Fucata specie veri mendacia pinxit,
Tectaque sub dulci melle venena dedit.
His se praestigiis mundo insinuavit et astu,
Addidit et titulis parta trophaea suis.
Quae si cuncta velim vel strictim dicta profari,
Destituet medios arida lingua sonos.
Ex alia vero quot caedes parte peregit,
Nominis in causas promptus utrinque sui.
Omnia dum Proteus tentavit in omnia versus,
Posset et ex nostris gaudia ferre malis.
Dum fuit in cura terris immittere curas
Dissidiisque hominum dilacerare genus.
Perlege res gestas, tot bella, tot erue fastis,
Cautus et hunc hostem, si sapis, inde nota
Quam varie sese civilibus atterit armis,
Fortis in exitium natio Graeca suum.
Donec Athenarum destructis moenibus uribs
Helladis imperium Sparta superba tenet.
Cuius ut attigerat supremum gloria culmen,
Tollere se metis altius ausa suis.
Instat, et hanc alio Thebana potentia transfert;
Mox cadem macedûm Marte subacta perit.
Sic humana suos Satanas incommoda lucos,
Sic pacem mundi nomen inane facit.
Ecqua tamen scelerum poenarumque extat imago
Qualis in historia est, Oedipe picta tua.
Terreor, et gelidus mihi membra perambulat horror,
Cum subit haec animo dira figura meo.
Oedipus occisi pollutus sanguine patris
Communem sociat cum genetrice torum.
Et creat ex illa susceptam coniuge prolem,
Ex qua (proh facinus) matre creatus erat.


page 596, image: delc0596

Post, ubi resciscens tam detestabile crimen,
Omnibus invisum se videt esse Deis.
Conscia pertaesus ceoli convexa tueri,
Sponte volensque oculos eruitille suos.
Et miser, et nulli miserabilis, exul oberrat,
Temporis et regni triste catharma sui.
Donec, ubi tandem terrae perit haustus hiatu,
Finem mous affert omnibus una malis.
At regina gulam laqueo sibi frangit, et alta
Flebile conspectu de trabe pendet onus.
Mox animas nati per mutua vulnera reddunt,
Alter et alterius caesus ab ense cadit.
Hos odii rabies adeo distraxerat ambos,
Dum gladiis causam, rex uter esset agunt.
Ut post fata pyram cum conicerentur in unam,
Dividuo fueritflamma dirempta rogo.
Quid moror in priscis exempla recentia passim
Tristibus eventis aspeice nacta fidem.
Vidimus exilio mutantes nobile regnum,
Heu mala quot claros quanta tulisse viros!
Vidimus excindi viduatas civibus urbes,
Quos hostis dederat perfidus ante neci.
Felices qui morte suos clausere dolores,
Excidio iussi non superesse suo!
Vidimus hortibiles plagas, iustumque cruorem
Terra bibit maesto patria saepe sinu.
Quae tibi quid multis exponam Gallia verbis,
Omnia sunt fato testificata tuo.
At Satanas animos ista feritate profanat,
Naturae memores nec sinit esse suae.
Foedes ut abrumpant et in unc corpore sese
Consumant miseris mutua membra modis.
Uts mel humanâ quem fecit caede cruen um,
Exuat hmani sensibus ingenii;
Inque lupum vertat, cui quaelibet obvia ludus,


page 597

Et volupe est morsu dilaniare suo.
Ille domos inimicitiis et litibus implet
Legitimisque infert noxia multa toris:
Mater ut in proprios Medea sit impia partus
Inque pa rem soboles, in sobolemque pater.
Ut se mancipio Sathanae dare nequiter ausit
Styx eiurato perfidiosa DEO.
Ut ferus Astyages ignaro cocta parenti
Viscera filioli det comedenda sui.
Ut patre Cambyses Prexaspe vidente sagittam
In medium nati cor truculentus agat,
Ut fratris iugulum petat, incestetque sorotem;
Ut granidam dedat post homicida neci:
Ut madeant primi fraterno sanguine muri,
Urbis in exortu, saeve Quirine, tuae.
Ut patris invadat sceptrum regale Davidis,
Ut stupret uxores filius ipse patris.
Audeat ut proprias tres deflorare sorores
Tib a cognomen cui caligata dedit.
Sacrilegas ut matre manus et utraque marita
Inquinet occisa bellua tetra Nere.
Excusare necem dum Papiniane recusas,
Dedat ut indignae te Caracalla neci.
Strangulet ut fratres patrique veneficus ipsi
Et vitam Selymus tollat et imperium.
Ille putres spargit contagia dira perauras;
Saepelues totis gentibus unde venit.
Immittitque satis vitium, spemque enecat anni;
Ut populis victum deneget aegra seges.
Ah homines, rectae nimium rationis inanes,
Dicite quis versat pectora vestra furor?
Undique circumstat vos immanissimus hostis,
Subdolaque ex omni retia parte locat.
Capturaeque inhians, nunc hac nunc circuit illac,
Possit ut aucupii praemia ferre sui.


page 598, image: delc0598

Et tamen amentes trahit affectata voluptas,
Carpere praecipites in mala vestra vias.
Nec mouret insanos propriae iactura salutis,
Heu mihi non finem, non habitura modum,
Proh dolor, humanas rabies haec impia mentes
Prodit et aversas arguit esse Deo.
At nisi vos idem desendat amore paterno,
Ecqua diu vestri pars superesse queat?
Nonnc oculi nictu, non vos modo tota sed huius
In nihilum mundi machina versa foret?
Quin animos igitur quin huic advertitis aures
Immeritos tanta qui bonitate foret.
Qui vos spiritibus caelestibus undique septos
Tarrarei praedam non sinit esse lupi.
O fortunatos sua si bona nosse laborent,
Praesidio munit quos Devos ipse suo.
Pro quibus haec acies animarum sancta volantum
Atilitat auspiciis dux bone Christe, tuis.
Pro quibus hic rutulis exercitus aureus alis
Sustiner invicta fortia bella manu.
O quis sufficiet linguae mihi robur, ut huius
Militiae digno carmine membra canam!
Invoco te triplis simplex in numine numen:
Tu mea caelesti corda calore moure.
Cum laudo manuum tam nobile plasma tuarum,
Omnis ad artificem laus redit illa suum:
Cuius in hoc speculo pulcherrima lucet imago,
Cuius in hoc opere est conspicienda manus.
Scilicet has primo naturas finxit in aevo,
Omnia cum mira conderet arte Deus.
Utque oculus mundi propriae sol lucis egentem
Irradiat Phoebem luminis igne sui:
Hic sol iustitiae vivus semperque coruscans,
Imbuit has animas lucis honore sui.
Quas hominum voluit custodes esse piorum,


page 599

Et domini comites ad latus ire sui,
Utque simul caelo simul et crudelibus ausis
Excidit Angelici pars aliquanta gregis:
Dum contra Dominum conspirat, et invidet illi,
Cui vis invidiae nulla nocere potest:
Sic mansere sua pars in statione fideles,
Nec ducis imperium deseruere Dei.
Hi vero proceres puro fulgore micantes,
Dotibus exuperant cuncta creata suis.
Namque Dei cives in Consulis urbe superna
Aspectu recreant se propioris heri.
Exaturantque sitim libato fonte perenni,
Unde fluit summiv is opulenta boni.
Utque oculis immobilibus regina volucrum
Flammivomi solis fulgura ferre potest:
Auctoris sic ora sui, vultmque tuentes,
Ipsius ardescunt proximitate Dei
Hunc circa volitant huius mandata capessunt,
Huic inter choreas carmina festa canunt
Gloria maiestas, honor, exaltatio, virtus,
Gloria ter sancto gloria summa DEO.
Qui nullum patitur consortem nominis hius,
Qui nullum socium numinis unus habet.
Qui caelum liquido suspensum fornicat arcu,
Aurea qui certa sidera lege movet.
Qui mare praescripto diffusum sine coercet;
Qui terram medii librat in axe globi.
Cui cisium est aether et eunti semita nubes,
Alipedes venti quem per inane vehunt.
Ancillata cui praebet subsellia tellus:
Intremitad nutum cuius uterque polus.
Tempore qui rebus, cum sit sine tempore ponit,
Qui capitur nullo, cum sit ubique, loco.
Ante oculos cuius praesentia cuncta feruntur,
Quaeque fuere prius, quaeque futura cadent.


page 600, image: delc0600

Gloria, maiestas honor, exaltatio virtus,
Gloria ter sancto gloria summa Deo.
Sic iterant rerumque canunt Paeana parenti,
Laeta resoluentes dulcibus ora modis:
Alta quibus vasti domus aetheris icta resultat,
Et sonus in caeli templa volutus abit.
Huius ad arbitrium mundi ornamenta superni,
Lu nipaque et liellas astraque fix arotant.
Unde suis quadruplex se partibus alterat annus,
Unde dies certas, nox habet unde vices.
Huius ad arbitrium ventos mode atur et imbres.
Concretas nives fulminesque faces.
Bisque Elementa duo genitalia semina rerum,
Equibus existun omnia principiis.
Quas aqua quas aeranimas, quas optima matrum
Terra sinu plantas omniparente creat.
Huius ad arbitrium tempestatesque sonantes
Et tumido mulcent aequora mota freto
Huius od arbitrium mortale saepe per oras
Nuntia supremis sedibus hausta ferunt.
Nec raro, volucris pueri flammave figura,
Expediunt celeri iussa ministerio
Qua ratione quidem Cherubi, Seraphique vacantur,
Nominaque a spectro convenienter habent;
Quod tulit ex ara candentem forcipe prunam
Applicui que ori magne Propheta, tuo?
Abstersitque aspersa tuis contagia labris,
E populi media labe profecta tui.
Aut sibi quod scribit Daniel in littore visum,
Praecipitat rapidis hîc ubi tigris aquis,
Fulguris in morem facie vibrante corusca,
Lampadis ex oculis instar eunte foco,
Incinctu radiis vincente micantibus aurum,
Veste recen sparsas exuperante nives.
Fulgorem, qualem iacit aeris massa politi,


page 601

Tum manuum specie tum referente pedum.
Corpore Ch ysolithi claros hebetante nitores,
Innumerae vocem turbae imitante sono.
Ante voluptatis stant ianitor Angelus hortum
Et fiammam gladii versat in omne latus:
Incustodita ne rursus ab arbore vitae
Ausit homo sonti carpere poma manu.
Poma quibus primi patris immoderata Cupido
Se dedit aeternae progeniemqueneci
Angelus ut dominam colat observantius Agar
Obsequium rediens ad famulare, monet.
Crux, Schola vera dei est, in qua vel purgat amicos.
Vel probat, aut etiam praeparat ille suos.
Scilicet ut fructu norint maiore deinceps
Accurare suo debita pensa loco.
Post ubi praesidiis Ismael omnibus orbus,
Exul et exhaeres a parte factus Abra.
Cum genetrice sua per Inhospita tesqua vagatur,
Vinere necquare longius optet, liabet.
Iamque atram comitata tamem sitis, ipsaque tandem
Mors subit extremum totius una mali.
Abiectumque parens animamque relinquit agentem,
Et nat lacrimis et madefacta suis.
Angelus emissa de caelo voce per auras,
Nuntiat ostenso fonte salutis opem.
Fide Deo caviae quem destituere secundae,
Quicquid et humana est in ratione boni.
Quem pater et genitrix et deseruere propinqui,
Desertum patitur non tamen esse DEUS.
Qui quandoque suis se representat ut hostis,
Protrahitin longas auxiliumque moras.
Si sapi adversus quanto magis ille videtur,
Tanto plus charum quo redameris, habet,
Crede oculis invisa tuis dilataque spera;
Ad findem constans usque beatus eris.


page 602, image: delc0602

Nam velut a nobis longe distare videtur
Sol, ubi brumali frigore saevit hiems:
Signa tamen peragrat nihilominus infima caeli;
Et citimo terris tollit in orbe gradum:
Sic sol iustitiae fons lucis, origo salutis
Ille coaequalis cum genitore Deus;
En xa est hominem quem virgo puerpera factune,
Qui tetigit brumae tempore natus humum
Cum procula nobis censetur abesse remotus,
In medio dux est agminis ipse sui.
Angelus Abrami natum mactare parantis,
Extentam cohibet retroagitque manum,
Angelus Abrami servo, Chaldaea petenti
Regna, viam sternit, prosperat acta viae:
Pronubus ignaram facit occursare Rebeccam,
Officio sese prodar ut ipsa suo:
Uxorem nato quam ducere iussus herili
E Cananaeorum gente profectus erat.
Fortuiti casus proculite: facessite sortes,
Et Dea quam fingunt stare volante globo.
Fato fit, multis e milibus una quod unum,
E multis unam milibus unus amat.
Quod genitos magni diversis partibus orbis,
Legitimo castus foedere iungit hymen.
Saepe quod absentes et vix sibi nomine notos,
Nec facit, visos mutuus urit amor.
Iustus apud cives sceleratos incola Lothus,
Qua sterit urbs Sodome, nunc inamoena palus.
Indigenum factis animam cruciabat iniquis,
Inctep tans lentum longanimemque DEUM.
Iamque ultor caelo sparsurus sulphur et ignem
Noxiaque exitio regna daturus erat.
Cum Genii Lothum clades vitare propinquas
Maturaque monent anticipare fuga,
Nectentemque moras, exire, manuque prehensa,


page 603

Curriculo cogunt accelerare gradum.
Fratris in hostili regione lacobus oberrat,
Praesidioque isto se scit ubique tegi.
Custodesque viae positos procedere cernens;
Haec sunt castra Dei nos comitantis ait.
Angelus Aegyptum pertransit amicus amicus.
Mortgerus Chenctes dum negat esse DEO.
Inque domo primas gemituras percutit omni,
A pecudum stabulis regis ad usque thronum
Angelus e Memphi tua cum lacobe propago
Migrat Aerythraei per frera salsa maris.
Anteit, utrumuis ciaudit latus, agmina cogit,
Metator prodromus, dux, comes, excubitor.
Disciusis aperit tantisper fluctibus undas
Caseraque subsequitur posteriore loco;
Dum vadat immensum gens omnis E braea profundum,
Et retluis hostes obruit aequor aquis.
Angelus ad regem cum velles ire Balacum,
Impeditin mediaete, Bileame, via:
Tunc ubi bruta pecus voces emittere cepit,
Humanoque asina est verba locuta sono.
Angelus educto Iosuae venit obvius ense;
Quoque modo lerichus sit capienda docet.
Angelus uxori Manoaenova gaudia narrat,
Quod sterili natum sit paritura sinu
Detonsura caput cui nulla novacula ferri
Samsona, prototypum Samsonis alterius.
Ille DEI medicus superaeque apparitor aulae
Qui Raphaelis habet nomen et Azariae,
Se Tobiae, Medos patria procul urbe petenti.
Associat longae duxque reduxque viae.
Arcet ab hoc iugulis haesuros saepius enses,
Per loca dum varii plena timoris eunt.
Arcet ab hoc avidum monstri fluvialis hiatuns
Ingelido fessos dum lavat amne pedes.


page 604, image: delc0604

Copulat huic sactum na aam Raguelis et Annae;
Nupt foret septem quamlibet ante procis:
O dine saevierat quos asmodaeus in omnes,
Illa maritalis pestis acerbat tori.
Carcer in Aegy ti cui circumscriptus eremo,
Vinclaque saunt validis nexal gaminibus.
Denique commonstrat quam magnum praebeat usum,
Ad medicam piscis cor, fel, et epar opem.
Angelus indignans Urielus corritit Esdram,
Sensa laborantem nosse retrusa DEI.
Desine quisque DEI finem faciente docendi:D
Discere sit studii terminus ille tui
Quatenus ille tibi praeit indagando sequaris:
Sit via quaerendi clausa tacente DEO.
Ille diu surdas fletu qui planxerat aures
Laxarus, ante tuas Sardanapale fores
Optaratque tua prandere cadentia mensa
Fragmina vel micis posse levare famem,
Cuius abhorruerat nihil vulcera lambere linguis
Brutorum pletas officiosa canum:
Spirituum manibus tranquilla morte peracta
In requiem gremii fertur Abrame tui.
Ille DEI septem de stipatoribus unus,
Ut domini Gabriel imperioque potens,
Visa quiescenti Danieli spectra ferarum,
De quatuor summis explicat imperiis.
Rursus hic interpres Baptistae praedicat ortum,
Patre fidem magnae vix adhibente rei:
Thuricrema templum dum fumigat intus acerra,
Plebsque foris recitat relligiosa preces.
Caelitus ad Mariam perfert Euangelus idem,
Prima puerperii nuntia Christe tui:
Angelus apparet dubio narratque losepho,
Afflatu Mariam numinis esse gravem.
Mox tua caelituum globus in canabula lesu,


page 605

Ad caulas ovium concelebrata canit.
Ut petat Aegyptum monet Ange us ante losephum
Quam parat Herodis te iugulare furor.
Nec minus vi fatc concesserat ille reverti
Praecipit et patriae te redhibere tuae.
Tentat in horrifica cumte veteratae eremo,
Iste tibica tus qui famuletur adest,
Firmat oliveti te consolator in ho to
Angelus in medio morti agone tuae.
Ante tuum custos est in statione sepulchrum
Angelus, in vitam teque redisse docet:
Tunc ubi nubivago transcendens aethera gressu,
Morte triumphata tesuper astra levas.
Inde reucrsurum praedicunt lucesuprema
Induti niuca te duo veste viri.
Inque losaphatis positurum valle tribunal,
Pro meritot ibuas ut sua cuique suo.
Angelus excubiis obsessum carceris antrum
Discipulis aperit nocte silente tuis.
Angelus e solymis Gazam iubet ire Philippum
Candaces atrapa se referente domum;
Vatis ut saiae cupide monumenta legenti,
Panderet insigni condita sensa loco:
Inseretetque virum tibi qui primatis esset
Verbi praeco tui regna per Aethiopum.
Cum pius et gestis clarus centurio rebus,
Nunque am non faceret vota preceique DEO;
Cumque Elcemosynas hila is iargitor egenis
Omnibus et promptam suppeditaret opem:
Angelus hunc methodum iubet indagare salutis,
Institurque tuo Petre magisterio
Angelus Herodem lacobi Caede cruentum
In trabeaque ausum se similare DEO;
Vermibus immundis obsonia lauta daturum
Percutit, et magna strage supinat humi.


page 606, image: delc0606

Cum rate Romanam deportaretur ad urbem
Paulus, Apostolici lumen apexque chori.
Acfera tempestas, et non tractabile caelum
Eruerent imo stagna refusa freto;
Deficeretque metu praesentis navita lethi,
Ariem maioris vi superante mali:
Angelus e numero vectorum defore nullum,
Tota licet navis fracta fatiscat, ait.
Tunc quoque cum rapidis abolentibus omnia flmmis,
In nihilum moles haec resoluta cadet,
Mille beatorum coetus, aciesque volantum
Alta canent caelo classica voce tubae.
Compellentque homines quatuor de partibus orbis.
In ius ad solium Christe venile tuum.
Perspicuum est igitur Genios praestare creatos
Seruitium nobis obsequiumque DEO.
Et patris aeterni, genus hoc ad inutile nostrum,
Ferre per aereas iussa verenda plagas.
Exemplum meritis in sontes edere poenis
Iusta movet laesi cum furor arma DEI.
Praesidiisque suis ceotus stipare piorum
Insidiisque varie quae vafer hostis obit.
Id quod agunt studio vigilantes gnaviter omni,
Quo fidei seruent credita membra suae.
Cumque Deum norit hominum sine crimine factum,
Ut proprio fieret crimine liber homo;
Mortalemque in se deriva visse reatum,
Et vitae nostram praeposuisse suae.
Istius exemplum certant imitabile normae,
Omnibus expressum posse referre notis.
Et vacui vitiis et in omni sorde volutos
Non hortent armis asseruisse suis.
Si modo dedamus tibi pectora nostra volentes
Ad meritum versi Christe benigne, tuum:
Vitemusque vias et causas sponte cadendi:


page 607

Et precibus superam sollicitemus opem.
Nam veluti fugiunt pulsae foetore columbae.
Fumus et admotus dissipat agmen apum:
Sic homini custos vitae datus Angelus huius
Peccati tetro pulsus odore fugit.
Ut semel ergo cohors haecfacta domestica nobis,
Excubias nolit deseruisse suas;
Temperet a vitiis et culpa quisque necesse est,
Et vitae fugiat deterioris iter.
Tum vero densis custodia sancta maniplis
Officio nobis gestitadesse suo;
Utque pedes saxum non impingamus ad ullum,
Sublevat in proprias corpora nostra manus.
Nec tam sollicite circumspectando vagatur
Per iuga per valles anxius upilio;
Cum grege de toto caput unum devius error
Abstulit, in numerum quod revocare cupit:
Donec ad inventum blandimentisque prehensum.
Ipse suis humeris suave reportat onus.
Nec face praelata tam sedula femina versit
Omne pavimentum quisquiliasque domus;
Femina nec sexu nec egenis prodiga rebus
Perdita de drachmis cui fuit una decem;
Quam simulac reperit, charos inclamatamicos,
Laetitiqueeque optat parte beare suae:
Converso veluti se pec atore vel uno
Exhilarat superi concio tota chori.
Cum scelus exosum vitaeque errata prioris
Paenitet effensi numinis esse reum:
Paenitet, et veniam supplex rogat, una roganti
Figitur in meritis anchora Christe tuis.
Ad frugemque bonam redit, et cavet omnia sancte,
Quae poterant iusto displicuisse Deo.
Ut petrns, ut meretrix, utlatro, domumque reversus,
Qui, bona perluxum dilapidasset, ait:


page 608, image: delc0608

Peccavi pater in caelum, tibi degener haeres,
Nec mereor nati nomen habere tui;
Dum tua transgredior peregre mandata profectus,
Dum nego morigerus legibus esse tuis.
Nunc omnes causae me deseruere secundae;
Attuleris mis ro tu nisi solus opem:
Ecce fame pereo, quae venas acta per omnes
Exedit hos artus deficiente cibo.
Cum porcis tiam siliquis desidero vesci:
Hei siliquis stomachum qui mihi pascat, ubi est?
Attibi qui praestant operas mercede locatas
His tua tam victum praebet abunde penus,
Ut saturo tracent conductos ven re labo es,
Quodque iubes alacres aggred antur opus.
Fac precor ex horum numero me quemlibet unum;
Et dignum veniae redde favore tuae,
Unus in aede tua mihi regnum erita gulus hoc te,
Ut pater exerem si patiere sat est.
Sic ait applausit superae chorus a iger aulae,
In faciosque refert hunc celebratque diem,
Degeneris scelernm quo facta remissio nato,
Gratiaque est iusti nobilitata DEI.
Quin etiam regum genus irritabile frenat,
Sum re pro libitu nec sinit arma suo;
Iura sibi cum nata negant ferrumque minantur,
Indomitasque iras et fera bella coquunt.
Quos agit in gyrum rectae rationi, et intra
Offi ii metas se cohibere docet
Suffocatque odii prima ceu germen in herba,
Distractosque inita pace reconciliat
Nec sua permittit succedere vota Tyrannis,
Qui lacerant vero dedita membra DEO.
Sed coniuratos exsc ndere moenia caeli
Et parrio Christum praecipitare throno:
Obruit in medio tragicis molimine poenis,


page 609

Neve piis fraudi noxa sit ulla, cavet.
Hoc probat exemplis prior atque recentior aetas,
Gens tamen in primis stirpis Iuda tuae.
Sanheribus late per Ebraeas omnia terras
Ignibus et ferto vasta daturus era.
Utque ttahunt nubem caeli per inane locustae.
Inque colonorum spemque operasque ruunt:
Quasque ager aut cultus accepti praemia fruges
Educat, aut teilus fert inarata, verant:
Tum saturae liquidum stridoribus aethera terrent,
Agricola damnis illacrymante suis:
Non secus invadit trepidum manus illa Sionem,
Et violare suo cuncta furore parat.
Adversusque Deum dira convitia lingua
Euomit et vanas iactat in astra minas.
Nec mom, dux magnus Michael, quaeque aetheris alti
Militia est noctu castra superba petunt:
Horribilique omnes internecione trucidant,
Et restes cladis vix superesse sinunt.
Mane novo reregente diem fusumque cruorem
Sparsa recens facta caede tepebat humus:
Exutique anima ductor milesque ia cebant,
Obruerat vives quo soporante loco
Rex quoque totspectans sine nomine corpora circum,
Certus erat vitae vix satis ipse suae.
Arreptaque fuga, raroque satelllite septus
In patriam retro triste legeat iter.
Effuge dire latro quem non tamen effugis, hostem,
Vindice delevit qui tua castra manu.
Effuge ludaeam funestam clade tuorum.
Ecce parata tuae stat tua poena domi.
Iam procumbis humi non uno vulnere caesus:
Quaeque tibi soboles, haec homicida tui est.
Inunc inque Deum vanos molire triumphos:
Nulla diu durat vis inimica Deo.


page 610, image: delc0610

Ergo quod asserta est tunc gens pia, quodque Tyrannus
Non sicca Stygias morte subivit aquas,
Praestitit Angelicae vis iinvictissima dextrae,
Vis aliis et iam notificata locis
Cum Syru insidias Elisaeo saepe locasset:
Dot hana tandem clausit in urbe virum.
Iamque videbatur castris et milite cinctus,
Et via captandae nulla relicta fugae.
Ah miser, an nescis ullo non obice claudi
Posse Deo iustis quo minus adsit iter?
Fallor, an igniferum delapsum caelitus agmen,
Ad latus agglomerat sese Elisaee tuum:
Eripit et praedam te venatoribus illis,
Quos avidos norat sanguinis esse tui.
Impia cum Daniel spernens praeconia regis
Ferret adorato vota precesque Deo.
Iudicro fano capitis damnatus, in antrum
Deicitur, Lybicis ut soret esca feris.
Sed veluti media si ferrum parte reponas
Magnetemque illic hic adamante loces:
Ad sese trahat ille suo quasi iure metallum,
Hic veter et ferrum non sinit esse sequax:
Sic quamquam stimulat feritas innata Leones.
Et longa rabies exagitata fame:
Angelus impasti barathrum tamen obstruit oris,
Inque pium vatem non vel hiare sinit?
Ergo sedens mortis mediis in faucibus Heros
Vivit, et excusso gaudet ovatque metu.
Audacesque feras terrens auda cior ipse,
Innorcuo Dominum praedicat ore suum.
Sic sidei decus aerumnis elucet in ipsis:
Suavius in denso sic rosa vepere tubet.
Nescia sic oneri succumbere palma resurgit,
Eque usto melior ture vaporat odor
Heliodorus erat Solymaeam missus in urbem.


page 611

Aedem thesauris expoliare sacram.
In qua cum viduae charisque parentibus orbi,
Hircanusque suas deposuisset opes:
Unus (et ille quidem custodia credita templi
Cui foret) has turpi prodidit indicio.
Iamque parante sacram legato tollere gazam,
Orcus erat tota non minor urbe dolor:
Quam si supplicium captae ferus inferat hostis,
Omniaque in cineres igne redacta ruant.
Cum subito sese liquidas effundit in auras
Instratus phaleris calce timendus equus.
Cuius terga premens eques Angelus appetit hostem,
Afflatumque velut fulmine fundit humi.
Ver bera mox etiam iuvenes utrinque iacenti,
Ter quater inflligunt ingminantque duo.
Ergo satellitio nuper pompaque superbus
Ad sacra qui tulerat despolianda gradum,
A circumpedibus modo succollantibus idem.
Egeritur mutus seminecisque domum.
Discite, magnates numen caeleste vereri,
Sacrilegasquc Deo non adhibere manus.
Quis iuvenes loquariniectos impune camino
Angellca laesit quos ope slamma nihil?
Flamma carens flamma, quae leniludicra tactu
Lambit inoffensos ureteque erubuit.
Quid te Matathiae loquar invictissime fili?
Egregiumz lo nomen adepte tuo.
Antiochi ducibus dum rebus ab omnibus impar
Aspera magnanimo pectore bella geris:
Dum caput innumeris obiectans casibus unus
Pro grege pro sanctarelligione facis:
Tunc ubi Timotheus praedas ex omnibus agris
Et vetus Ebraeis et novus hostis agit.
Turrigerasque feras equitum peditumque cateruis
Iudaicum Lysias addit in excidium.


page 612, image: delc0612

Sponte sua sese tibi regia pandit Olympi,
Spirituumque affert caelitus agmen opem.
O dilecte Deo aut coniuratus ab alto
Militat inque hostes angelus arma capit!
Angelus auro ardens sagulo spectabilis albo,
Ante volans aciem praepete vectus equo
Quid te quem manicis et dura compede soluit
Angelus, eductum carcere, Petre, loquar?
Fide Deo quicumque Dei praecepta secutus,
Paiulus impositae cogeris esse crucis.
Sic onus omne feres leviter, quod ferre iuberis:
Sic adversa domans omnia victor eris.
Quid loquar ut Romae terror Maxentius urbs
Christiadum varie milia multa necat?
Gemoniaeque calent iustorum sanguine scalae,
Impia perpetuo quem laniena facit.
Iamque ea tes magnam tibi Constantine dolorem
Commovet, et vindex induit arma dolor.
Cum dubitabundo Deus argumenta favoris
Desuper, exhibitis praebuit ampla notis.
Arsit eum caelo crux prodigiosa sereno
Mane recens oritur qua regione dies:
Et fore te signo victorem pactus in isto,
Angelicus iuxta visus adesse chorus.
Traicit ergo tuus rigidas exercitus Alpes,
Et ductu Christi fretus et auspiciis.
Nec mora, qua Tiberi pons Miluius imminet amni,
Flaminiaeque patent strata superba viae,
Utraque concurrunt infestis agmina telis,
Statque aciem Christus signifer ante suam.
Vincitur et causae bonitate Tyrannus et armis:
Absorptusque perit flumine, Tibri tuo:
Ceu Pharao monitis claudens caelestibus aures,
Mergit Erythraeo seque suosque freto.
Ergo tot et tantis homines quia casibus actos,


page 613

Caelicolae miris eripuere modis,
Humani generis custodes iure vocantur:
Humanae curam namque salutis habent.
Ipse puer quondam (Thuringos inter et Hessos
Urbs ubr de ferro nomen adepta iacet:
Quae mihi nascenti vitales praebuit auras,
Isidis ut perhibent, aedificata manu:
Quaque arguta cient peramoenas murmura valles
Nessus et irriguis Horselus uber aquis)
Imbribus assiduis duo flumina crefcere vidi,
Perque liquefactas aucta tumere nives.
Limitibusque effusa suis spatiataque late
Omne paludosis rus operire vadis,
Et pecudes pecudumque mapalia versa ruinis,
Cumque sua raptas voluere plebe domos.
Non erat armentis ibi fortibus utile robur
Non ibi veloces esse iuvabat equos.
Stagnabant valles, peregrinasque advena passim
Iunxerat invitis fontibus humor aquas.
T urbineo vero qua vortice plurimus ibat
Iam socia currens amnis uterque via.
Et qua contorquens avulsas undique praedas
Crebra per ablutam saxa rotabat humum,
Quis putet? hic cunae cum paruo infante natabant
Quas fluvius tergo dulce vehebat onus.
Cumque vacillarent insani fluminis astu,
Ut ratis in tumido claudicat icta freto:
Non tamen his fluctus vis ullius ulla nocebat,
Sed puer in medio funere vivuserat:
Donec adhaere rent nudae cunabula ripae
Parua: sed hospitii maxima iure sui.
Dic sapiens, qui cuncta Dei miracula vides,
Quaeque tua pugnant cum ratione nogas.
Dic age, quis rapidis hanc cymbam rexit in undis,
Arcuit et cumulos assilientis aquae?


page 614, image: delc0614

Venturae quis stravit iter, pressitque procellas
Ut piacida posset currere tuta via.
Nemo mihi casum fortunam nemo loquatur:
Res haec angelicam testificatur opem
Testificatur opem, quae non contingere casu
Numinisaeterni nec sine mente potest.
Quoque minus dubites oculis praesentia lustres:
Haec aetas etiam, quo probes illud habet,
Non alias adeo saevi fremuere tyranni,
Non alias iustos tot petiere minis.
Dum te Christe throno patris exturbare laborant
Notitiamque ardent obtenebrare tui.
At chorus expansis nos caelicus obtegit alis,
Et mundi fabricos non sinit esse ratos?
Hinc fluit et retro subiapsa potentia fertur,
Quam Reges audent opposuisse Deo.
Hinc velut adversas perrumpens fortiter auras,
Tendit ad obitantem iacta sagitta notam.
Sic vox vera Dei quam nostra voce sonamus,
Per medias victrix itque reditque minas.
Quas tibi nunc grates aererne creator agemus,
Quo tibi plandemus laudis honore Deus?
Summe pater, filique patris quo fratre suarum,
Nos legit haeredes graria patris opum:
Et qui progrediens natique et ab ore parentis
Par utrique Deus ius utriusque tenes:
Quaesumus his adhibe facilem vagitibus aurem
In quibus est laudis pars aliquanta tuae.
Quod sua sunt nostris hic alcedonia nidis,
Dum relagi saevit circumeuntis hiems.
Quod datur e portu fluctus spectare marinos
Dum faciunt alii tristia naufragia
Sub lare quod ventos audimus et aeris iras,
Dum pluvia caelo praecipitantur aquae
Omne tuae nunus bonitatis id esse fatemur:


page 615

Tu nos in media vivere morte facis.
Tu confusarum positos in turbine rerum
Praesidio munis ad latus omne tuo.
Insertosque tibi ceu tamos arbor adoptat,
Utque parens uterum fert gravidata geris.
Atque tuae Sathanam tehebras offundere luci,
Hoc varie tentet quamlibet ille, vetas.
Esto, sumus reprobo ludibria publica maris:
At tua membra tamen quantulacumque sumus
Dum tua membra, tua dum simus in arbore rami,
Nos tua nocte regat lux tegat umbra die
Quicquid erit, placide superabimus omne ferondo:
Cui Deus auxilio est, huic onus ome leve est.

Duplicato laboris onere Moyses Israelitarum liberator vexit Exod 15.

GEntis in auxilium Moses est missus Ebraeae
Seruitii Pharao cum duplicaret onus:
Sic populus supra vires qua cumque gravatur,
Stare Tyrannorum vis nequit ulla diu.

Altare de terra facies mihi, non de politis lapidibus. Exod. c. 20.

IMprobat exstructum saxis altare palitis:
Eque rudi factum vult Deus esse solo.
An qur non colitur sumptu, sed oportet in illum
Fixa sit ardenti mens animata fide.
An quia per Christum partae doctrina salutis
Nil opis humanae, nil eget ingenii,
Schematibusque tropiis figurarumque colore,
Quolibetaut alio non polienda modo est.
Ut magis ad captum rationis idonea quadret,
Arte politurae facta probabilior.
Aut ut ad arbitrium mangonizata potentum,
Applausus habeat plus odiique minus.
Sicut inaequali structurae regula Lesbi
Inflectente malo redditurapta fabro.


page 616, image: delc0616

Et nunc fa ciunt e relligione cothurnos,
Gratia magnorum quos iuvat una Ducum,
More quibus Polypi color immutatur, ut illis
Quos penes est rerum summa placere vident.

Votum anno 1569.

O Animi felix, ô parte beatus ab omni,
O immortali proximus ille Deo:
Quem docuit mundi valedicere moribus huius
In verum pietas obsequiosa Deum.
Et sibi concessae contentum limite sortis
Exercere suo munia iusta loco.
Quem neque sollicitat mendaci gloria fuco:
Fluxarumue fames sacra fatigat opum.
Dira nec in varias trahit altercatio rixas,
Qua schola, qua templum qua strepit omne forum.
Nec mala degeneri corrumpit inertia luxu,
Unica corporibus iustis et ingeniis.
Qui nec obaeratus curis torquetur acerbis.
Nec iubet esse sua nomma certa fide.
Qui potius, dubias rabularum palbula lites
Quam moveat, mavult cedere iure suo.
Nec locat infami steriles in foenore nummos.
Et super insontem unera nulla capit.
Pascere qui multos vel equos famulosve necesse
Non habet, aut amplas aedificare domos.
Stare nec infida gaudet sublimis in aula,
Magnorumque potens ad latus ire ducum.
Sed iusta requie sese saturare, suaeque
Intra fortunae septa latere potest,
Educat et teneros chara cum coniuge natos,
Ut discant homini commoda, grata Deo.
Et cum transierint exactae tempora vitae,
Concludit tacitos ac sine labe dies?
O conclude meos hoc tandem fine labores,
Enc cat oppressum me quibus aula, Deus.


page 617

Precatio ad Filium Dei.

OAnimae spes una meae, dulcissime lesu,
Morte tua vitae qui mihi pandis iter.
Ecce duas isto circumfero corpore partes
Pugnantes secum dissimilesque sui:
Naturam sine peccato sine morte creatam
Esset ut auctori congrua tota suo:
Naturaeque notam naevi lethalis inustam,
Ex quo fonte genus profluit omne mali.
Naturam proprio me deformafse reatu:
Et sontem merito paenitet esse meo.
Ac me culpa quidem ditum mea vergit in Orcum,
Quae maior numero est, quam vel arena maris.
Tu tamen indignae non obliviscere mortis,
In cruce quam solo passus amore meies.
Eia nostra salus, eia charissime noli,
Reiliquias operis destituisse tui.
Ne mea naturam, quam tu sine labe creatam
Morte redemisti noxa det exitio.
Serva vas fragile hoc, tua quod manus optima finxit,
Dedecus emacula stigmatis omne mei.
Mole sub offensae nec dedignare iacentem,
Sed vultus ad me lumina flecte tui.
Illa quibus Petrum contemplabare, negantem
Unquam notitiam sese habuisse tui.
Illa quibus maestam contemplabare puellam,
Corpore quae quaestum fecerat ante suo.
Tunc ubi perfusos lacrimis tergere capillis
Et tibi peccatrix quamlibet ausa pedes.
Osculaque ardentem spirantia fixit amorem,
Ambrosioque unxit corpus odore tuum.
Illa, quibus miserum contemplabare latronem
De cruce quitecum triste pependit onus:
Quando tua fretus placabilitate rogabat
In caelo nolles immemoresse sui.


page 618, image: delc0618

Ut mea cum Petro conversus crimina plorem,
Publica pecatrix teque ut amuitamem.
Cumque latrone tui nactus consortia regni
Perfruar aspectu tempus in omnetuo,

Ad Henricum Brucaeum, Medicum Cl.

OQuo nemo manus felicius admovet aegris
Commodaque ad medicam pharmaca miscet opem
Docte vir, et terris mihi cognite nuper in istis,
Per quas sparsa volat nominis aura tui:
Ecquid agam quaetise Vigilo noctesque diesque:
Haec brevis est vitae summa tenorque meae.
Quae sit causa rogas? Ego nescio, corpore certe
Quod roto doleat sentio pene nihil.
Et tamen exercet vigiles insomnia sensus,
Corpus et ingenium deficit unde meum.
Forte tibi series non intermissa laborum
Hoc contraxit ais, multaque cura malum.
Exactrixque operarum et a domnem mobilis auram,
Ingenio requiem denegat aula tuo:
In quod pistrinum, primo sub flore iuventae
Te dedit, crrori debita poena tuo:
Unde, licet velis remisque eva dere tentes,
Non potes implicitum nunc revo care gradum.
Credo quidem: tu credenti tantum modo somni
Divinum repara qua potes arte, bonum.
Ne me spiritibus sine languescentibus angi,
Ne mihi cum neruis membra soluta trahi.
Ne sine me spasmos, ne form idare phrenesin,
Et mala tot cerebri tot mala ventriculi:
Quos parit effectus insomnia noxia pestis,
Quae miseram vitam claudere fine solet.
Sume rosas, violasque soporiferumque papaver,
Pomaque mandragorae filaque odora croci,
Nympheaeflores lactucae iunge maniplo,
Etquantum satis es lactis amygdalini.


page 619

Somniferumque haustum mihi terque quaterque propina,
Cogar in exequias nevigilare meas.
Neu qui triginta tres annos impleo nondum,
Letitumum iaceam mortuus ante diem.
Addesuis adhlbenda locis extrinsecus adde
Quae recte circum tempora frontis eant.
Quod sit conveniens manibus pedibusque laucrum,
Quo ratio victus instituenda modo.
Singula quae paruo perstricta notare libello,
Et mihi quam primum mittere quaeso velis.
Sic tibi sit, velut est manus ad medicamina felix,
Indigeat nulla sic tuus arte sopor.

De Legatione Gallica et Anglicana.

ESt mihi sitque precor qui vincere cursibus Euros,
Teque licet volucrem. Pegase possit equus.
Quem generosorum nutrix et mater equorum
Edidit algenti Sarmatis ora sinu.
Podoliusque omnes aerefirmavit ad usus,
Nec facile frangiposse labore dedit.
Hoc vectore tuas peragravimus, Hessia valles,
Iunctaque Francorum moenia bina vado.
Et Rheni positas in margine fluminis urbes,
Praecinctamque altis montibus Alsatiam.
Inde Lotharingas postquam superavimus Alpes,
Saxaque in abruptis invia pene iugis.
Ingressus populosa tuos sum Gallia fgines,
O olim studiis grata magistra meis
Cum Duarene, tuo pen deret ab ore docentis,
Auarico mecum coetus in urbe frequens
Auteaque efflueret rebus florentibus aetas,
Heu quibus et quantis nunc onerata malis!
Dum versa in rabiem civili Gallia motu,
Perque vias edit funera, perque domos.
Cognataque acies curdele in propria fertum
Viscera sunesta corripuere manu.


page 620, image: delc0620

Nec tamen hic istas volo deplorare querelas:
Ergo quod institui continuemusiter.
Ingressus populosa tuas gens Gallica terras
Nostraque te nuper nunc aliena Metis:
Liligerumque mei Ducis advena nomine regem
Ad Fontem bellae sum veneratus aquae:
Post iter ad dextram flectens in littore Somae
Aspexi clades Samarobrina tuas.
Quam prope Celtarum monimenta perennia caedis
Ossa iacent multis semisepulta locis.
Oppidaque inducto passim visuntur aratro,
Funditus excisis moenibus aequa solo.
Indigenas quorum letho dedit efferus hostis,
Tectaque et insontes igne cremavit opes.
Nec procul Auraico Duce circum sessa Perona est
Tuque extructa recens clara Philippopolis.
Innumeraeque aliae non parui nominis urbes,
Quaeque fere proprio nobilitata malo.
Iamque tuo Guysi Caletos Marte receptos
Venimus, viterius tendere nulla via est.
Unaque per terras pars est exhausta laboris,
Altera per salsas pars mihi restat aquas
Nescio quae medio procul albet in aequore tellus
Undique fluctivago circum eunte salo.
Fallor: an haec illa est Europae maxima nostrae
Insula plena viris, insula dives opum?
Insula Romanis quae dicta Eritannia quondam,
Et duce sub Latium Casare missa iugum?
Post ubi saxo fretum traiecit navibus Anglus
Est a gente nouâ nome adepta novum.
Cum pulsi veteres emigravere coloni,
Et patrios profugi destituere Lares.
Sedibus et late per Celtica littora fixis
Britones, antiquum num quoque nomen habent.
In quorum subiere locum, quos diximus Angli,


page 621

Gensque sagittifero Scotica marte potens.
O ubi per vastas traiectus idoneus undas
Quaque Anglos adeam quis mihi monstret iter?
Sic ego sic aliquis lateri vicinius adstans,
Hinc compos voti, si placet inquit, eris.
Glauca viro vestis, rorantibus humida guttis,
Barba manus callo dura, marinus odor
Turpiter in caligis bene laxis crura natabant,
Eque rubro capitis vellere tegmen erat.
Aspicias hominem tota testante figura,
Unum de polagi dixeris esse Deis.
Hic igitur quo nunc consistimus. Itius olim
Nomen ab itando portus habebat, ait.
Eregione Doris (Doveram dixere minores)
Angustum spatiis inter utrumque fretum est.
Saepius hoc nautae paucis transmittimus horis,
Afflatu ratibus cum favet aura suo.
Nunc etiam ventus spirans a puppe secundus
Terga levi summae murmure crispat aquae.
Utque vides, passim nautae retinacula soluunt,
Raraque adhuc naves anchora iacta tenet.
Si libet ergo meis una considere transtris,
Infer in hanc mecum teque tuosque ratem.
Sic ait et navim digitos intendit in ipsam.
Stabatin adversa quae propelittus aquâ,
Annuo, proque opera mercedem dicolocata,
Et meus ad navim iam famulatus abit.
Hic subsiste Simon et equorum corpora cura,
Primaque vectoris sit tibi cura mei.
Nec tibi dentatas strigilesadhibere frequenter,
Neu grave sit pasti lene focare cutem.
Et requie turo stipulam substernere puram,
Lassque calfacto crura lavare mero.
Ipse redux omnem tibi compensabo laborem,
Et meritis referam praemia iusta tuis.


page 622, image: delc0622

Tu modo, Christe, tui nos imbue fonte favoris,
Unice fons omnis principiumque boni.
Hospes ut adveniam gratus Reginaque prastet
Se facilem votis alloquioque meo.
Nemo potest proprio quicquam sibi sumere motu;
Quodque potest aliquis, muneris omnetui est.
Instrumenta quidem tua nos indigna fatemur,
Auctor at in nobis omnis es ipse boni.
Tu nisi sustentes retro sublapsa feruntur.
Quae miser aggreditur, quae meditatur homo.
Nec meus hic cursus, vario discrimine plenus,
Esse salucaris te nisi dante potest.
Ne currentem igitur contentio frangatinanis,
Et meus ad nihilum ne cadat iste abor.
Da precor optatae finem contingere merae:
Da bene re gesta posse redire domum.
Interea patrem faciatme fcitilis uxor,
Delitiae cordis dimidiumque mei.
Quam nunc bis granidam Incestus nolensque reliqui,
Tempore vicini pene puerperii:
Dum procui externis facio legatus in oris
Principis ad reges domine verba mei.
Illa anima, illa igitur tibi commendata sit oro,
Inque uno strues corpore. Christe, duos.
Si caput hoc saltem rediens offendero saluum,
Praemiaque optatis assequar ista sat est.
Audiit orantem Deus et manifesta favoris
Caelitus ostensis dat documenta notis.
Nubibus abstersis argenteus emicat aether,
Prosperaque a tergo fortius aura sonat.
Eia agite et velis expansis debita nautae
Exercete suo munia quisque loco.
Nobiscum Deus est, navim Deus ipse gubernat,
Nos vehet inportum duxque comesque Deus.


page 623

Ad Parthol. Gordium Cadurcum.

DIximus in mediis Salamandram vivere flammis,
At tibi res omni visa carere fide.
Desine mirari quod diximus. optime Gordi,
Hoc vetus eit, aliud nunc tibi dico novum,
Corde recepta meo est haeretque infixa medullis
Illa puellaeis lux theodora chori.
Cor flammis ardet, liquefiunt igne medullae;
In medio giaete durior illa sedet.
Ah quoriesimo gemitus e pectore duco
Absentis faciem cum mihi fingit amor!
Quam mihicorplenis suspiria follibus affiant?
Unde meus flammas fortius ardor alit.
Ac velutherbarum tenerigneresoluitur humor.
Guttaque subiecto stillat odora foco.
Non aliter cordiqui circumfunditurhumor,
Quo rigat ardores cor quasi rore suos,
Perpetuos velute calida fornace vapores
In cerebrum flammae vi ten vatus, agit.
Inde duo fontes lacrimarum iugiter orti
Ex oculis rivimore fluentis eunt.
Nec Theodora tamen misere miseretur amantis,
Sed rigetaterno conglaciata gelu.
In unc et dubita Salamandram vincere flammas
Frigoris indomito posse rigore sui.

Ad Amicam.

OMnibus est aliis generosior unio gemmis
Concha satu roris quem gravidata creat.
Sic inter reliquas mea Margaris una puellas
Emmet et rota non hal et urbe parem.
Non habet urbe parem quid dixi? parcite; dicam
Amplius; in toto non habet orbe parem
Sive colorati decus oris amabile spectes,
Ridentesque oculos purpureasque genas.
Sive superciliorum arcus et frontis honorem,


page 624, image: delc0624

Seu capitis flavas, aurea fila comas.
Aurea fila comas per eburnea colla fluentes
Promissas imum sub pedis usque genu,
Quid mollesue manus contracta vel ilia dicam,
Aut teretes digitos, exiguamque pedem.
Cetera non possunt sub amicut tecta videri,
Quae quim recta latent tam meliora puto.
Corporis accedit proportio congrua membris,
Mensuramque suam convenienter habet.
Parce tamen pulchrae nimium confidere formae,
Parce puella precor: debile forma bonum est.
Aut tibi flos formae, longis consumptus ab annis
Defluit; aut morbo depopulante perit.
Parce simul lautae nimium confidere doti.
Optima dos virtus hac tibi dote place.
Divitiae scelerum quam saepe fuere ministrae
Quam gravibus causam saepe dedêre malis!
Ergo bonis formam dotatam moribus orna,
In quibus est positum virginis omne decus.
Inprimis venerare Deum sine numine cuius
Omne quod institues dissoluetur opus.
Hinc eat in carum tua proxima cura maritum,
Cui bene si studeas esse probata, sat est.
Ut possis facile nulloque labore probari,
Haec animo semper quae mediterishabe.
Vir caput uxoris, coniunx est costa mariti,
Foedus in his metis coniugia le situm est.
Si caput esse voles, pedibus subiecta iacebis,
Ne pede calceris inter utrumque tene.
Hoc age cumprimi ut sis iucun la marito;
Quoque pie possi arte placere, place
Nulla potest funros vis cogere, nulla leones,
Arte tamen domiti quo iubeantur eunt.
Blanda sonant equites mixto poppysmata palpo,
Dum capiant frenis ora ferocis equi.


page 625

Quid dubitas: certa capiuntur et arte mariti,
Omnibus est verbis nempe fovendus amor.
Dum novus est facilique usu duo pectora primae
Gluten amicitiae consolidare potest.
Nossesui mores, sed non odisse mariti,
Cum sua sit labes cuique tributa decet.
Observarc decet quoque res et tempora rerum
Quaeque iuvent illum discere, quaeque minus.
Non adsit umido monstrosa superbia vultu,
Non animus petalans, non tibi lingua dicax,
Dulcibus obsequis mens exhilaranda mariti est,
Dulcibus obsequiis exhilarandus amor.
Unio mordaci dissoluitur omnis aceto,
Inque toro maesto diffluit omnis amor.
Nec male prae ceptrum est ut ameris amabilis esto;
Et merito magnes dictus amoris. amor.
Moribus ergo tuis mores tibi finge mariti,
Tu sis costa viri sit caput ille tuum.

In obitum Melanchthonis.

SIcut in excelso radiantes aethere stellae
Non casu nitidum se per inane movent.
Lege sed immota sapiens ceu condidit auctor,
Et certis vicrbus cosiven: enrer eunt.
Nec tantum praebent obscuro lumina mundo
Umbrarum tenebris nox ubi texit humum.
Sed vires etiam rebus nascent. bus addunt,
Quas gravide teilus parturit alma sinu.
Non secus illustres ardere videbimus auro,
Extulio insignis quos pretatis amor.
Quique boni vares et Christo digna locuti,
Iustitiaestudio nil habuere prius.
Ac Bane de vitâ meriti dum vita manebat,
Praecepris alios erudiere suis.
Felices animae claro quibus ambit amictu,
Per Christimeritum parta corona capur.


page 626, image: delc0626

Auspiciis cuius vestros ductuque labores,
Etgrave militiae sustinuistis onus.
Vos habet una domus, domus optatissima caeli,
Vossummi cives urbs habet una Dei.
Salue concilium, coetus saluete piorum
Gaudia vos dempto fine beata manent.
Quam cupio tandem mortali corpore solui,
Ut vestri fiam pats quotacumque chori!
Praesentique Dei viventis imagine pascar,
Erudiarque tuo, Christe magisterio.
Tu quoque nunc inter caeli convexa Melanthon
Lucida ceutremulo stella nitore micas.
Utque prius, supera procula regione remotus,
Hospesin his terris dum peregrinus eras;
Mente tamen sensuque pio votisque solebas
Caelestem numquam non celebrare scholam.
Quaeque acies hominis latitantia nullius hausit,
Omnia notitiae vi penetrare tuae:
Cognitaque in coetum iuvenum proferre silentum,
Os reserante tibi corque movenre Deo.
Sic modo post obitum terrena sede relicta,
Augusto veheris celsa per astra gradu.
Et si quid vivum doctrinae forte latebat,
Auctoris solide discis ab ore tui.
Despicis et morsus hominum vanosque labores,
Liberab hac omnis collunione mali.
Quo scatet immunditristis confusio mundi.
Quae totmonstra animis obicit una piis.
O divine senex. operas studiumque scholarum
Nate tui scriptis voceiuvare tua.
Nate Deo seruire. Dei cultumque decusque
Illustrare tuo nate ministerio:
Sancte vir aeternae patriae nunc reddite salue,
Has prius in terras unde profectus eras.
Iam circum susus caelesti luce coruscas,


page 627

Et nitidum sacro spargis ab ore iubar.
Ut scintillat, ubi caeli statione sereni
Albo conspicuus Lucifer exit equo.
At quos ho ribiles rutilanti crine cometas
Iam toties vacuo vidimus ire polo!
Vidimus et longas vibrare peräeta caudas,
Spectantumque oculos igne hebetare suo.
Quamquam perpetuas conatiextinguere stella,
Turpe caput densis exeruere comis.
Caelestisque famem panis morbosque nocentes
Accensasque ferunt ad nova bella saces.
Certatimque sui squaloris stercore lucem
Kuste senex tenrant obtenebrare tuam.
Non tamen illa alto glomerata incendia caelo
Vim causae ardoremperpetuantis habent.
Verum ubi vollecti deflagravere vapores
Materiosque suo deficit usta foco.
Expirant flamma sensim moriente cometae;
Eitque nihil rursus quod nihil ante fuit.
Gloria Christe tibi tibi solisidera fulgent:
Fulgebunt meritis tempus in omne tuis.
Fumos et terris spectacula dira cometas,
In nihilum tandem ventus et aura ferent.

Ad Fridericum Videbramium de obita Ioarnis Stigelit.

ERgo ubi iam Spira reducem sors aspera fecit,
Stigelii mortem flere necesse mihi est?
Necsati in lacrimas obitus fuitante hilippi,
Sivo Staunde tuns sive Sabine tuusi
Discipulosque sui comitaros fata magistri
Perpetuâ serie mors properata rapit.
Quid Friderice Deitat dem paratira quid omnis
Ad summam reliquum credinus esse mali?
Anne ut Turca ferox Germanas rursus in oras
Praedo vel a Volga barbarus amne ruat?


page 628, image: delc0628

Aut ut concilii male conciliata Tridenti,
Colluvies nostris inferat arma plagis.
Fortiter ô acuaht in Persas spicula Tutcae,
Tartaricas miles Moschicus urat opes.
Vos quoque Pontifices aliis indicite bellum,
Ah bellorumintra viscera nostra sat est.
Ecce fatigatur variis Ecclesia turbis
Mutua doctorum quas laniena dedit.
Et schola divulsis in eodem corpore membris
Soluitur, acla ceram vix trahit agra cutem.
Catera quid referam: sentis Respublica sentis
Quae ciet aerumnas causa propinqua tuas.
Scilicet afft ctis erat heu seges ante doloris
Cum sutis ampla foris tum satis ampla domi.
Nec mors Stygelii tam duro tempore rapti
Appendix reliquis debuit esse malis.
Flete boni vatis iacturam flete poetae,
Inclita quam late Teutonis ora patet.
Stigelioque purem non est habitura poetam,
Dicrre quam late Teutonis ora patet,
Tu quoque rumpe tuas tandem, Friderice, querelas,
Et mihifunebris porrige plectra lyrae
Stigelio pietas supremos soluat honores,
Pot meritis tanti debita iure viri.
Ille suit patriae communis origine nobis,
Ille fu tifirmaienctus amicitia.
Ille nonen rum patefe cit ad alta sororum
Atria secure quod sequeremuriter
Er capur ingenuas docuit sublime perartes
Cultaque Farnassiper iuga ferre pedem
Da mihi olusa licet nunc arma forensia tractem,
Addictus studio papiniane tuo.
Da mini Musa tamen vires in flebile carmen,
Stigeln mmulum quale decere queat
Utgratum meritis defuncto testet amorem


page 629

Deplorans lacrimis publica damna meis.
Interea rabidam compesce Calumnia linguam
Si potes, et furiis inice frena tuis.
Tu quoque sempere dax alieni Livorhonoris,
Verba loqui nescis si meliora, tace.

In obitum Ioannis Stigelii.

STigelius Vates aetatis gloria nostrae
Nunc animam morbi vi superatus, agit.
Huc ades ô medicae Deus artis et auctor Apollo,
Hucades, et promptam si potes affer opem.
Si potes affer opem iam mors gravis incubat aegro,
Fatalesque legunt ultima fila Deae.
Funde salutares sucos et pharmaca misce,
Quae subiti possint vim prohibere mei.
Vos quoque pierides, ô tutelaria vatum
Numina, divinas ô adhibete manus.
Nec iuga vos Pindi nec Pegasis unda retardent
Quo minus huc omnes acceleretis iter.
Ferte simul natos sub monte bivertice flores,
Et quicquid medicae postulat usus opis.
Vester honos agitur, vestrum decus: ite citato
(Dum manetin misero corpore vita) gradu.
Iamque laborisero delapsus in aequora curru
Vix iuga defessis Phoebus ademit equis.
Phoebe retro propera tempus praeverte diei:
Damna ferent minimae non reparanda morae
Si reditum solitas es dilaturus in horas,
Quei nunc aegrotat, motte solutus erit.
Dum loquor, extremae vates certissima luctae
Signa dat, haud uno signa notanda modo.
Mors debellatos victrix innadit in artus,
Et gelidus toto corpore sudor abit.
Phoebe vale, veterumque simul deliria vatum
Pierides praeter nomina vana nihil.
Ulla nec herbarum subiecta potentia vobis,


page 630, image: delc0630

Ulla nec a vobis provenit orta salus.
Tu pater omnipotens et mentis imago paternae
Christe Deus veris fons opulente bonis.
Tuque patris natique vigor qui desuper afflas
Omnia personis in tribus unus, ades.
Luctantemque animam terrena mole solutam,
Alta per aethereas transferad astra plagas:
Ut radiis perfusa tuis, renonataque tecum
Vivat in aeternos non moritura dies:
Er tibi divinum laeto canat ore triumphum
Omnibus humanis exonerata malis.
Quae precor eveniunt. subit ecce simillima somno
Mors animam caeliquae statione locat:
Et miseros claudit felici fine dolores,
Tot quibus oppressum debile corpus erat.
Dicite quid nobis faciendum restat, amici,
Stigelio voluit quos superesse Deus?
Num melius lacrimis t de ploremus ademptum,
Laetemursupera quam regione frui?
Mentiaripse quidem si dissimula bo dolorem,
Patria quem tali percipit orba viro.
Qualis nemo fuit (liceat mihi vera fateri)
Forte nec e nostris civibus ullus erit.
Anger et in tantâ miserarum clade scholarum
Iamque totamissis. hunc obiisse virum.
Gioria qui patriae, qui temporis suis et Instar
Aiultorum poterat dotibus esse suis.
Nec dum legitimi metas excesserat aevi,
Mascula quo virtus robore plena viget.
Sed tamen illius decessu fortius angi,
Quam gaudere bonis vix reor esse pium,
Nam cum S igelio quis non bene iudicet actum?
Qui nunc aetherea sede receptus agit.
Ereptusque malis huiusque e carcere vitae
In gremi fingito carmina Christe tuo:


page 631

Qualia mortalis captus non hauriat auris,
Qualia non hominis ox imitata sonet;
Dum caelis animam custodia corporis arcet,
Et tenebris lensus ingeniumque gravat:
Sed quae sola chori norunt cantare piorum,
Exu ias postquam deposueresuas.
Quaque priuslatuese, Deo praeeunte magist o,
In supera plenae perdidicereschola
Surgite, iam supra terras emergit, et vonbras,
Discutit, et revehit lux reciuiva diem.
Ergo dies postqum decessit victa tenebris,
Etenbris eadem tristibus orta redit.
Nos ubi mor ales semel xhalavimus autas,
Nox oculos finem non habitura premit?
Non habit ra? piis o non aliena loquamur
Princip um vitae morsinelioris habet.
Nam veluti versis abscondita semina suleis,
Dum riget hiberno terra sub axe latent
Mox voi ver solem propius Zephyrosque reducit,
Etenpida tollunt molie cacumen humo;
Etteneris fibris et culmo nixa valenti
Inspem frueiferae messis adulta virent;
Proventuque suo tan dem solantur agrestes,
Foenere cum multo falce resecta cadunt.
Non secus usu a vitae desencta resurgent
Corpora, quae vacuo defodiuntur dermo.
Haerebunt com page nova mirabile dictu,
Ossibus ossa suis, et caro carne sua.
Etredidiva Dei se iudicis ante tribunal,
Cum tuba clangorem desuper edet agent.
Hactenus haec Tumulo nunc vatis inane cadaver,
Condite; pande tuos liospita terra sinus.
In terram recidunt, terra quaecumque creantur:
Quod fuit ergo tuum nunc cape rursus humus.
Et quoties decedet hiems extrema quotannis


page 632, image: delc0632

Ac vicina novi tempora veris erunt;
Suavibus hoc violis vestire memento sepulchrum,
Purpureasque super prodiga funde rosas.
Ut si p aetereat. quicumque sit ille, viator,
Iudicium tumuli nobilis inde feat.
Tu vero duplic nunc orba parente iuventus,
Quam sors indo mito dura rigore premit:
Hocitudiis operam quae praeceptore dedisti,
Salanaeque doles eruta fulcra scholae:
Huc ades; hic planta lauros insignia vatum
Quos meritus caelo laudibus aequat honos:
Et dic, hocp etium doctrinae Chare magister
Quod tibi par unquam nemor pendet, habe.
Ut decorat pulchros baccis beneolentibus hortos
Laurus et aeternae frondis honore viret:
Sic patriae splendor sic irreparabile lumen
Musa fuit nostrae Stigeliana scholae.
Gloria perpetuo sic Stigeliana urrebit;
Donec erunt attes, carmina donec erunt.

In obitum Vratislavi Baronis Chlumii.

ESt vetus et verum probat experientia verbum,
Id quod habent nostri semper in ore senes:
Tamquam man cipio data sit tibi vita, labori
Muneris incumbas in statione tui:
Nec secus assidue mortem meditere futuram,
Ac si nunc au date trahat illa manu.
Sicue enim tenui quam nectit aranea filo
Quolibet afflatupendula tela tremit:
Omnia sich hominum fragili pede nixa vacillant;
Et certam nulli est mors stipul ta diem.
Quid loquar? En oculis exempla tot obvia passim
Tristibus eventis aspice nacta fidem.
Medoacum nuper cum descendrsset in amnem
Velius a claris progeneratus avis:
Unicus ut natus patri dolor unicus esset,


page 633

Vortice turbinei gurgitis haustus obit.
Cum peterem Venetam paucis comitantibus urbem,
Et mare commotis intumuisset aquis.
Ante meos oculos Argentinamque, tuumque
Laure dane, furens obruit unda caput.
Nuper ubi Solyma Vastor pius urbe redisset,
Doctus, et illustistemmate natus eques.
Ante domus charum patriae quam tangerelumen
Etmonstra enovi posset honoris onus;
Tormenti proprii traiectus concidit ictu,
Per domini rap do corpus eunte globo.
Inunc et supera tot dura pericula lethi,
Et causam tecum fer necis ipse tuae.
Fugeratille quidem vasti discrimina Ponti,
Vicerat et longae taedia mille viae.
Sed quod suspensum sella portabatequestri
Exitium nondum fugerat ille suum.
Nec tamen h c casus fatales persequar omnes,
Quosneque lingua loqui mens neque nosse potest.
Mors homini ce ta est, nihil est incertius hora,
Qua nos sub leges quocat illa suas.
Aspice prae conctis Chlumium, quem nupera demptum
Austriaci deflet nobilis aula Ducis:
Antiqua Chlumium maiorum stirpe creatum,
Praestantemque manu consilique bonum.
Is dum fore domum festinat ab arce reverti,
Urbs ubi septeno nomine Praga iacet
Etsaluare iubet charos conviva sodales
Cornipedisque sedet tergore vectus equ.
In rabiem quadrupes agitur furialibus iris
Concitus hu illuc et sine more ruit.
Excutitur dorso sessor pronumque volutus
In caput et dutam praecipitatur humum.
Heu dolor atque nefas! fracta ceruice iacentem,
Specta culum famulae triste tulere manus.


page 634, image: delc0634

Sic e sumposio discedens omine nullo,
Vadis ad exequias vir generose tuas.
Salue magne Chlumi, magni Ducis asecla vinus;
Nunc caelis obita morte recepte, Valc.
Nulla tuas poterit laudes abolere vetustas:
Semper honorato nom ne clarus eris.
At quicumque legis chlumii miserabile fatum,
Sis memor humanae conditionis homo.

D. Davidi Chytraeo Sponso.

SI mihi Rostochium Chytraee, venire liceret,
Coniugiique diem concelebrare tui:
Mille nec obicibus me clauderet aula nec isthuc
Ulla profecturi causa teneret iter
Sed m hi chara domi remoram nuno inicit uxor
Quaegrave maturi fert male ventris onus.
Iamque puerperium puncto prope temporis omni
Cogitat elapos dinumerasque dies.
Quam quia desurui peregre non ponte profectus;
Et seinel, et fieret cum quaterante parens;
Caesaris et Regum dum partim extrudorin aulas,
Partim obeo regnum terra britanna tuum:
Solliciti quaeso pieta i ignosce mariti,
Qui consors illi nunc curcis esse velim.
Praecique quan do qui verum praestet amicum
Suppetiis promptas exhibeatque manus,
Nullus in hoc populo est aut coruo rarior albo,
Exterus indigenas cum rogat hospes opem.
Quod verofa rurus eram pro tempore coram,
Absentis faciat lictera missa loco.
Ergo tuodesiderto respondeat opto
Suave pium felix, fertile coniugum
Quale precabatur noster Stigelius olim
Iret in amplexus cum Smediana tuos.
Cuius ut evenit laeeon non omine votum,
Accidat eventu sic meliore meum.


page 635

Ut fuit illa prior tua Margaris unio sexus,
Gemma domus matrum stella corona viri.
Sich haec postetior tua Margairs, omnibus ornet
Aciuvet officiis teque tuamque domum.
Quaeque amisisti cum foenore cuncta rependat,
Haec precor assensu sint rata Christe tuo.
Cetera quae desunt facto supplebimus ipso,
Nos bona quam primum iunxerit hora. Vale.

De Curto, cane Ducis Megapolitani.

Nare sagax animo praestans gratissimus aulae,
Deliciae Domini gloria prima Canum;
Discerptus periit male cicore Curtus ab urso,
Collusore diu quo prius usus erat.
Magnorum quicumque Ducum versaris in aula,
Cicuribus nimium fidere parce feris.


page 807

HERMANNI KIRCHNERI ANAGRAM.

Rudolphus II. Imperaor Romanus per anagram. Perplacidus heres, mundo ornatus murus,

ARmisonas occlude fores Germania iam.
Cedant pacisicae scuta cruenta togae:
Imperii sedet ad clauvin Numa pacis amros.
Amputat exortis litibus ille caput.
Praecavete pressis ne ignescant bella favillis,
In cineres ventum non sinit ire novum.
Primus, si qua trucis glicant incendia Martis,
Fundit aquam, primus qua datur aptat opem.
Praemonet in bello positum nihil esse salutis.
Atque sago pluris quamlibet esse togam.
Optimus est inquit, Patriae. Concordia, murus,
Robur ubi in motus arder abire perit.
Recta, Duces patriae, Patri parete monenti,


page 808, image: delc0808

Iungite concordes Pacis amore manus.
Intestina ferum est vires per vulnera labi.
Abstinet a membris qui sapit arma suis.
Propulsare foris grassante saeva Tyrannum
Virtus a proavis summa relicta fuit.
Illud, Caesar, agis qua fas est parte tueris
Pacem, quo fas est proelia iure geris.
Nec secus acmurum praestas te robore mundo,
Inque Saracenos fortia tela iacis.
Ignis et unda tibt caelestis militet opto,
Auxiliansque tuas audiat aura tubas.

Wolffgangus Elector Maguntinus, per anagram. Oculus agnorum; ut leges; non fugit.

NEmpe quod est oculus mernbrorum in mole egenda;
Est Ecclesiolae, qui bene ducit oves.
Agnorum est oculus, quem, quo vocat ille, sequantur
Agmina Christicolûm, necfugit ille Lupum.
Ut leges monuexe sacrae quas Pastor Olympi
Dixit, in officio perstar,, obitque vicem.
Sis VVolffgange oculus, Christique antistes oule
Maximus, imperii prima columna regas.
Nil facias, quod te Moenus fecisse queratur.
Legibus adversum Caesaris atque Dex.

Fridericus. Elector Palatinus. per anigram. Fides, ut ars in periculo claret.

CErnis ut in coecis scintillent astra tenebris,
Nox quo maior eo fax quoque maior erit.
Haud aliam induitur virtus Heroica lucem
Principis hoc vultu flammat amicta Fides.
Seu quos forsan Eris, (pestem Deus opprime) nimbos
Suscitet aut patrios vis qua fatiget agros:
Principis est animum populo praeferre fidelis
Atque minus solem quam ledamare solum.
Seu quae Chri tigenum quatiant freta turbine cymbam,
Emicat in mediis fluctibus alta Fides.


page 809

Tali. qui Patris ac Patrui vestigia calcas,
Illustras Reni numine regna tui.
Imperii pars summa tuis innixa lacertis
Snque fide recubat non titubante tua.
Undique bellorum nigrescunt omnia nube,
Spes est posse facem pellere quaeque tuam.
Intonet adversis armata procella periclis,
Sit tua tum populis Lux, Friderice, fides.
Nomnis (expressum placeat) virtutibus imple
Omen et hoc vitae Symbolon esto tuae.

Wihelmus Lantgravius Hassia, per anagram. Atlas Germaniae, huius illius usu.

ELevat aethereos Atlas fortissimus orbes:
Huius at inferius quis tenet orbis opus?
Occubuit (dolor) occubuit. Caput altius illud,
In quo Teutonidum prima columna stetit.
Solus Atlas Guilielmus erat, dum vita manebat,
Carticus hoc maior pectore nemo fuit.
Ille sui Zalomon velut alter sloruit aevi,
Tellus non habuit Marte nec arte parem.
Teste loquor caelo quod pectore prenderat alto,
Nunc tenet, et notans incolit ante domos.
Saecula maiorem numquam videre ruinam,
Contremete imperii visa cacumina erant.
Sed tamen aeternum Caput hoc vixisse iuvabit,
Ex illo ructus postera secla legent.
Luxit utex illo capiant lustra omnia Lucem,
Felix, qui vivis mortuus usuierit.

Simon Comes de Lippia, per anagram. Mens piide caelo micas.

ECaelo venisse Comes pie, diceris alto:
Non vigor humanus creditur esse tuus.
Mens pia mens cunctis donis instructa Mineruae,
Mens Solomonaeis doctior unalibris.
Mens nec pressa nimis, mens nec nimis arduanulli


page 810, image: delc0810

Mens gravis; e caelo mens niter, hercle, tua.
Sit nutrita tuo schola testis lacte sit aedes
Mens tua quos fructus fecerit illa pios.
Aencas legitur Phrygiae mens esse vocatus,
Te mentem imperii dicet Apollo meus.

Eitelius a Berlipsch per anagram. Et hic vera seps belli.

SParta fuit quondam nultis circumdata muris,
Sparta tamen nulla fractior urbe fuit.
Causam, cur pateant sine vallo tecta, roganti,
Sunt ait hic aliquis, moenia nostra viri.
Laudo probe dictumiquid prodest fossa, quid agger,
Ni sint, qui hoc ipsum contueantur opus.
Sparta velut munita viris sic Hassia vires
In validis positas gaudet habere viris.
Illa quidem tanto est belli munimine septa,
Quantum vix toto Mars cous orbe videt.
Viva tamen superant heroum robora molem,
Quos, Berlipsiades, tu caput inter agis.
Martius Hactiaci custodis arma Leonia,
Seps equidem belli diceris omen habes.
Invictam aggeribus munis sublimibus arcem;
Stat tibi, sed maius pectorisagger, opus,
Plutima quod virtus, et magn sceientia vallat,
Adiuvat et Clypeus Palladis armaruna.

Ioannes a Dalvvig, per metagram. In nova laude agis.

UT muros alii patrios tu iura tueris,
Nec minus heroum pectore munus obis.
Ante carere quennt cultae legionibus urbes,
Stare sacra possit quam sine lege domus.
Ergo tuum tanto nomen praelustrius audit
Quando Marte fero pax bona pluris erit,
Te Themis alta suo solio graviore locavit,
Iuris ut arbitrio civica bella regas.


page 811

Dignior haud poterat tantam conscendere sedem,
Tu velut Hasiadum Papinianus eris.
Quippelicet videas instare pericla securis,
Iustam securo non minus ore feras.
Priscolicet curanulis virtus sublimibus exstet,
Et vetas ex proavis stet tibi stirpis honos:
Altior illa tumen nova laus ostendat aristas,
In qua iustiriae nunc nove praesis agis.

Reinhardus a Baumbach anagram. Mens huic haud Barbara.

SI non tam genus et maiorum linea lumen,
Propria quam virtus nobilitatis alit:
Quid veterum frustra iacta bunt Arcades ortum
Anteferunt cunas qui tibi Luna suasi
Viros non veteres sequitur decorata cicadas.
Ex animo precium se veneranris habet
Ducat ab laperoquamvis Centaurus honorem
Stirpisiquod trader hinebarbarus ipse decus?
Nobilras ex mente suam cuiusque lucernam
Haurit et ingenium nobile quemque beat.
Quale tuum Reinharde caput se nubibus effert,
Virtures animo nobilitante tuas.
Mens tua consilia quid possit florida dandis,
Heroisi possem dicere teste domo.
Cui tua mille fides exemplis praestita constat,
Quae nilbarbariae nii feritatis habet.
Baum bachii generis ramiun te iure vocabo,
Qui velut ad riguas suavis es arbor avas?

Henrius Canisius per angram. En hic in iore Cassius.

CAssius antiquum civili lumen in arte,
Floruit Ausenii gloria prima fori.
Non illo gravior quis quam fuit arbiter aequi,
Intrepido iustum dixerat ore reis.


page 812, image: delc0812

Cassius Hassiadum tu iure vocere, Canisi,
Quorum cancellos maximus arte regis.
Ut canis a domino formidat abire fidelis,
Sic tua principibus perplacet una fides.
Ut canis ignotum latrans aspellit et hostem,
Haud secus excubias iuris in arce tenes.
Ut canis agnatos affentans ambit heriles,
Sic tu iustiriae proximiora foves.

David Lucanus anagram. Unus ad lucida.

LVcebas dum vita fuit qua dignus in aevum,
Lucebas anuni mille Lucerna bonis.
Luce peregisti res dignas Marte secundo:
Luce peregisti digna sed arte magis.
Luce peregisti res dignas Consul in aulis,
Luce peregisti plurima digna domi.
Luce peregisti res dignas Caesate coram,
Legati quoties munere functus eras.
Luce petegisti pes dignas principe coram
Liligeroistu puit purpura voce tua.
Egisti vitam civili pace lerenam:
Mors suit in vera luce serena tua.
Scilicet unus eras adlucida quaelibet ortus,
Qui nenc aeternae lucis honore nites.

Fridericus a Weihe anagram. Vi fidei vere charus.

SVmma viri virtus, duce qua conscendituraether,
Fixa est in vera relligione Fides.
Summa viri virtus duce qua quaeruntur honores:
Ett vera constans integritate Fides.
Illa locat coeio, locat haec te principis aula,
Et procerum primumte Friderice, facit.
Utraque te populis, diis te facit utraque charum,
Ut fidei poteris esse quod esse voles.


page 813

Aula forum, commune bonum, respublica Christi,
Quaeritaditque tuam laurdat amatque Fidem.
Virtutes complexa fides simul exserit omnes,
Quae caput extollunt nobilitate tuum.
Cellica consiliis quaesi caelica floreat aula,
Quorum te promo copia, VVeihe, fluit.

Laurentius Lucanus anagram. Unius sat Lucernula.

SVccedunt aliis velutaltera sidera lapsis:
Haec cadit: illa redit stella, vicesque capit:
Non secus humani generis ludibria fatum
Commovet, ac ortus interitusque regit.
Hic perit: ille redit; casumque rependit adempti,
Acceditque, novam de praeeunte facem.
Quodloquor, hoc ipsum tu clarius exprimis: unus
Qui superes fratri lux genuina tuo.
Quamvis sint alii non igne minore corusci,
Magnaque sit generis spes oriunda tui:
Unius ecce. tamen satis illa lucernula stirpis
Qui vetus in cineres lumen adite vetat.
Unius illa satis. lucem quae rebus Herolsi
Suppetit, et sacro consulit aepta pedo.

Hermanus Vulteius Wetteranus anagram. En tu sat unus huius terrae lumen.

SVfficit umbriferis pellendis noctibus una,
Quae reliquas orto fax premit ore faces:
Qua patet Oceanus veros serit illa colores:
Non opus est opera, Pallida Luna, tua
Una diem revocat nubes pellunturab una:
Non, Vulteie tuum lumen in arte minus.
Solus habes Solem, qui cuncta crepuscla serenat:
Quo schola quo rutilat curia solus habes.
Romana de gente tuum puto nomen obortum:
Sed magis ingenli semina credo tui:


page 814, image: delc0814

Nasicam merito te Cattica terra vocabit:
In qua tu iuris lampada iure tenes.

Ioannes Guulsius, anagram. Vivus Galeni fons.

PRincipis Aesclapi medicorum maxime Gunlsi,
Quam tibi conveniens nominis omen habes?
Nempe qued es latet, ecce tuo sub nomine pressum,
Nil de te dictum verius esse queat.
Fons fivix ex docta tibi vivus mente Galeni,
Atque aegris medicae pharmaca fundit opis.
Attes cuius habes, habeas precorillius annos:
Tuque laboranti sit tibi spese; Deus.

Ioanes Hartmannus, per aragram. Ars sane non huminat.

AT quid humi vulgus caelestes deprimis artes?
Ars poterit numquam serpere prorsus humi,
Enatat et caelum pennis subilimius mtrat,
Cultoremque tui summa per astra vehit.
Nam ques praecipuos ars non aspiret honores
Quae otuit superas scandere prima domos?
Illane vefrat humum. celeres quae porrigit alas,
Tangere quis animus sidera celia potesi?
Artem. Hartm anne tuam mecum aquis laudibus effers;
Illa meum dicis, sustulit alta caput.

Regner Sixtinus per anagram. Ingens flux XIT.

QUalem Reinerium, quem bartolus audiit olim,
In cathedra Themidis fama iterisse refert,
Talem Regnerium Lani stupuere docentem
Pulpita, quem Moeni nunc quoque ripa stupet,
Ingens ingenio, doctrina ingentior, unus
Plus quam sex alii regnat in arte sua.
Ipsa virum. quoties civilia surgit in arma,
Admirata Themis, talia voce dedit:


page 815

A regnando tuum non frustra nomen adepte,
Vexillum regni iure teneto mei.

Melchior, Iunius, anagram. Huic uni mel oris.

MEl quod apis fertur puero donasse Platoni,
In labiis Iunii verius illud erit.
Mel quo Stesichorum referunt lactasse Camene
In labiis unitverius illuderit.
Fons Kenophontaeae paulisper cede medullae.
In labiis tanii maximus ille favus,
Cede Perielaeis Pitho suffulta cothurnis,
In labiis lunsi Tulla Suada viget.

Ioannes Piscator, per anagram. Corona Sapientis.

AVreolum tripodem dignum sapientis honore,
Socrate condignum quisque putabat opus.
Dignum non alter te dicimus esse Corona,
Si cui sit Sophiae danda corona Sopho.
Quotquot in Oceano divina scientia vasto
Occulit, exhausstas percipit unus opes.

Iustus Schneidevvind anagram. Hinc et inde tuus visus.

UT nunc sunt mores et persida tempora frontem
Non satis est vigiles semper habere faces,
Praestat in occipitis specula consisterelumen,
Ut cursus, varios ante retroque notes.
Praestar et in manibus cautas gestaresenestras;
Tantas insidias quiliber Argus habet.
Omnia lustrantem praestat prudentia solem;
Haec oculos lanicuncta entis habet.
Tu quales, Schneidvvinde, tenes in rebus alacres,
Multa foris peragens, publica multa domi.
Hinc ac inde tuus vigilat super omnia visus,
Et comes est comiti, qua via tuta, tuo.


page 816, image: delc0816

Daniel Schnidevvint, per anagram. Decus nihil vani tenet.

LAna capit facilem, capit improba purpura fucum,
Multaque sub ficto vana colore rubent.
Ignorat pigmenta decus, cui conscia virtus,
In sese vani nil decus illud habet.
Pharmaca contemnit Daniel curantia formam,
Curatisque aliis pulchrior unus erat.
Tu mihi non alius Daniel, Schneitvvinte, videris,
Quae loquor, exemplis mille probata, loquor.
Praefers fronte decus verae virtutis aperta,
Inque tuis rebus nil simulanteragis.
Praestanti Pyladem tu praestas certus Orestem:
In vita est vani nil ut in arte tua.

Ioannes Beuteferingius, per metagram. A te bonus signifer veniet.

REfert ô multum, refert habuisse magistrum,
Qui do cuit numquam reicienda, bonum.
Phoenix talis erat, quo Signifer ortus Achilles:
Tale Magisterium, Beureferinge, tuum.
Signa boni referunt, tua quondam signa secuti:
Inque meo primum munere munus habe.

Iussus Ritterus, per anagram. Strues virtutis.

VIrtutes equitem faciunt auroque coronant:
In strue virtutis maxima quaeque struis.
Hoe facis et nihil virtute bonoque recedis,
Iuste, ac iustitiae munera rectus obis.

Ioannes Faber, per anagram. A fine res bona.

REs a fine bono bona quaevis gesta vocetur.
Felix ad metam qui regis omne bonam.
Nec forceps poterit fabrum nec fallere dextra,
In studio sinis quem bona quoque trahit.


page 817

Hunc tu principibus Cattûm praefecte docendis,
Propositum finem sedulitatis habes.

Erasmus Mauritius, per anagram. A Musis mera virtus.

PIngere. Mauriti melius non quiret Apelles
Effigiem filo conveniente tuam.
Exprimit hoc adeo vivos anagramma colores,
Notificant pectus quisatis omne tuum.
O Musis merito nostris peramabile nomen,
In quo Musarum gleria tantalaret!
Omagis his illud semper per amabile pectus,
In quo Musarum gratia tota viget?
Virgo virum triplici Magdburgica cinge corona.
Virtutum radiis ommibus illenitet.

Fridercus Sac, per anagram. Circa res fidus.

PRima viri virtus qui vere nobilis audit,
In omnibus rebus constans Fidelitas.
Grata Deo virtus? dominus gratissima virtus:
In omnibus rebus constans Fidelitas
Summa tui virtus animi, Friderice per omen
Expressa nominis tui Fidelitas.

Ericus a Wornstet, per anagram Virtures sunt carae.

VIrtus nobilium thesaurus et voto cunctis
(Cuncta illi cedunt) anteferenda boris.
Hane. Erice colisidonis hanc on nibus unam
Prafers? haecgeneris summa corona tui.

Ioanne a Linsingen, per metagram. Nihil non sani agens.

LAus patre digno tuo rexit qui principis aulam,
Qu mmelior vitae fama superstes agit.
Nec minus haec tanti terato digna parentis,
In cuius laudes surgis avitus honos.


page 818, image: delc0818

Quicquid agis, sanum facis hoc atque utile cunctis:
Et facis erecto pectore, quicquid agis.

Cunradius ab Adelcuessen, per anagram. Ab laude vernans decuses.

QUallia vere novo tempe pulcherrima vernant:
Iucundae violae progrediuntur humo.
Tale, vigens Cunrade decus plenum artis, et omnis
Plenum virtutis cuncta beantis habes.

Casparus VVrede, per anagram. A re usurpa decus.

ARe nobilitas est a virtute parata:
Hanc avus hanc abavus rem peperere tibi.
Hanc VURede amplisicas hanc rem te compare servas:
Et decus usurpas, laus nova, prisca, tuum.

Cunradus Diedem Furstenstein, per anagram. Virtus reddens in fine secundat.

DEseruit numquam virtus amplexa colentem:
Reddit in optato praemia fine sua.
Illius amplexu numquam divellere. Diede,
Virtutis fructum fine beatus habe.

Ioannes a Schvvicheli, per anagram. Colens avita vinces.

SAnguinis antiqui recolens vestigia vinces:
Vinces, in summis sint ut avita iugis.
Culmina maiorum cuivis malora patescunt:
Praeterikos alacris gloria vincit avos.
Niteris, et proauûm nullo minor ardua calcas:
Victorio: superas ardua: Victoriô.

Burearius Lucanus, per anagram. Ars ut Carbunculus.

EX setit in tenebris tutilum carbunculus ignem,
Inque superfusis fulget et ardet aquis.
Affunditque animo depulsa nube vigorem,
Tristitias abigit laetitiasque creat.


page 819

Non minor ingenua florescit abarte potestas:
Quae vetet in tenebris quemque iacere suis.
Ite procul nebulae tempestatesque malignae,
Anchora quam virtus fundat, abundat ope.
Ad Gades inbearfugere, extremasque Moluceas,
Ars habet hospitium praesidiumque suum.
Cum Siculo perdam quam vis bona concta tyranno,
Artis perfugium dulce Corinthus erit.

Paulus Latermanus, per anagram. Tu usu mella parans.

PEr thyma qualis Apis stipan di mellis avara,
Aestuat Hyblaeo vix satianda iugo.
Tale tuum studium rapitur per culmina rerum,
Paule sacraeque omnes Palladishaurit opes.
Qulequid divini fastigia summa Platonis,
Quiequid haber Stagrae civis, et illud habes.
Ianus in historiae foribus mihistare videris:
Temporis egressus introitusque doces.
Nec te iuridici trahit ignorantia Pauli,
Cum Paulo nodos soluere, Paule, potes.
Sive tuum malis de Paulo ducere nomen
Tarsensievius mellea scripta bibis.
Felix ingenium studiis quod in omnibus herbam
(Musa caput lauru triplice cinge) refert.
Nempe lavant alii lateres in rebus inanes,
Tu sed opus lateres efficis esse tuos.

IANI KOTTERITII Eque. SAXONIS

Christiano Principi Anhaltino. etc.

SAnguine Anhaltino saluo, omnia salua fatebor,
Quae sunt Romano regna sub imperio.


page 820, image: delc0820

De eodem,

Christiani laudes noster contexere Apollo
Dum cupit, obruitur materiae pelago.

In filium Melissi.

Dum parit Aemilia, atque virili prole Melissum
Esse facit patrem; talibus orsa sonis
Aeneadum genitrix, Venus alma resoluit: Adonis
Quod mihi, Calliopae hoc iste puellus erit,

Iano Grutero. Lipsia viso.

Sic datur: et Genio magnum ingenioque Gruterum
Alloquor, et dextrae necto viri ipse meam,
O mihi Cretaea gemma, puroque, lapillo
Signandam hanc heram candidulumque diem!
Dii mihi, Dii restes, et vos fulgentia caeli
Sidera! prae luce hac non mihi grata mage.
Non qua laetus ago cari natale parentis
Festum et laetitiis atque ioc s operor.
Nedum ipsa in puris mihi quae fuit vitima cunis.
Et matrem niveis exhilaranit equis.
Hocego (quam dudum fuerit mihivita superstes,
Atque lovis scribae fila mihiaequa trahent)
Lumine Caelitibus sacras operaboradaras,
Serta feram; haerebit pulchraque fronte rosa.
Insuper et mulsi cyatho tractabo Falerni,
Et pede pu sabo convenienter humum.
Sic fortunatam lucem celebrabo quot annis,
Atque Grutero octo continuabo scyphos.
Tu mihi tu interea divino nomine vates
Praebe teplacidum, mique Grutere fave.

Iohanni Posthio.

Posthi, pernicies morborum, et praedo peculii,
Quod sulcator aquae pallidus umbriferae
Praereptum toties ate sibi murmore rauco est
Conquestus quoties lintre pedem vacua
Rettulit, ha! Stygias, postquam concurrere ad undas,


page 821

Ex Nocte atque Herebo lanisicas pueras
Viderit; iratus tibi quod fataliafila
Rumpere, nolente hocre nequiere viris,
Sicest, ut docto recinisti in carmine, amores
Esse meos ipsa teste Pudicita,
In partem haut ullam lascivos, sive notari
Incestae hat dignos spurcitae maeculis.
Sed venturae etiam mequaerere munera famae
Dixisti, alliciis ebrio Acidaliis
In versu atque isto quondam vivacis abunde
Gloriolae pul hrum consulere in titulum.
Ad me haut turpis amor neque foedalibido Selinam
Iussit utaeternis eveherem alitibus
Laudum. usque aetherii stellata peratriagyri,
Qua sedet excelso luppiter insolio.
Nec tamen in numeris famam captare superbam
Heic volui, ut doctum cresceret inde mihi
Nomen et ad seros me gloria viva nepotes
Mitteret, in coetu nobilem Apollineo.
Sed, tibi quod fatear, rerum doctissime Posthi,
Carmina mi extorsit ista pudicus amor.
Haur secus in Flora quo uror, roseaque Selina.
Atque in succenso pinea taeda foco,
Cuius adhuc flammas nondum hoce corde calentes
Elui in assiduis perperno lacrumis
Quantumuis iaceam, atque oculi pluvio imbre fluentes
Semper in has curas flumina suppeditent.
Sed neque tantillum possint prodesse dolori heu!
Qui magis accreseit quo magis ipse queror.
Nempe aliquam in caussae partem heic fortuna reponit
Se dura, adversis quae me inimicitiis
Oppugnant; me irinulla auxiliae phalange
Quin videt adiutum. dexterioris Herae.
Outinam ô mea sors mihi pauxillum aequior esset,
Aque hac, aque illac parte minus quererer;


page 822, image: delc0822

Hinc mi etenim sed casta parens castaeque parentis
Idaliae in toto qui volat orbe puer,
Nanus adhuc, spirat sed nano in pectore magnum
Quiregem in penitus se illatebrare iecur.
Atque in eo claram quae lucem incendia fundant,
Fecere, heu cordi incendia saeva meo!
Prae quibus haut tristes poenas. et dira Promethei
Supp icia aeterno ad Caucasiam iecore
Repem seu verear fatalem Ixionis orbem,
Durave saevarum flagra pati Eumenidum.
O magnae ô nulli mortali e semine creto,
Quam mihi soli uni, notae in amore cruces!
Mirum est, me vitam protollere posse diem unam,
Perferre et tanto tanta dolore mala.
Sed quare im prudens non horam aut vilius hora
Momentum heic dixi proque die apposui?
Inde autem me paupertas traducit inertem;
Quam nis innumeros gens mea iactat avos.
Qui non facti Equites fortunae munere coeco;
Qucuc potest Leno nobilis esse modo.
Cui iuvenum in pestem turpi mercabilis aere
Vaenit, et in quaestu pro meretrice sedet
Uxor, honestacia iactura illustris acerba,
Sive sequens matris scmina Gnata suae.
Qui neque lucrosr sacro mercedis amore,
Trans mare sub coe o regna adiere alio.
Et ciram putius ventoso ponere Nereo
Vitam quam in campis Mars generose tui
Duxere haut laudi tamen esse sed esse lucello;
O merces hominum hac con ditione malas!
Sed mage amaverunt virtutem exten dere pulchris
Qui heroam factis militiae atque domi.
Quamvis haut ipsis semper responderit am plis
Foriuna heu! donis muneribusque potens.
Sed nimio ambiguis quae hinc indeque passibuserrat,


page 823

Et negat in quoquam certa manere loco;
Nî forte istorum subavaris incola tectis,
A se quos virtus vitrea in exsulium,
Sponre tamen iussit migrare, et quaerere nummos
Perfas perque nefas, magna per et sce tera.
Hei mihi nummorum quantum est, hoc tempore cuncta
Laudem et virtuti praecipere et generi!
Maiore in precio certe nummatus arator,
Quamvis ille idem cetera vappa suat:
Quam, qui lon gaeva serie tot honote potentes,
Tot virtute Equites mascula avos numerat,
Et super ipse suis natalibus adicitingens
Ac clarum in memori posteritate decns.
Tempora et ô mores! ima ad subsellia Equestris
Ordo sordescit; repit ad alra gravis
Aere manus corydonis, et ipsi multus hobetur,
Sed pro pter nummi dulcia commoda honos.
Eheu! quo miseti atque in quod pernenimus aevum?
Quae nos accipiunt tem pora? quinue homines?
Sedquid ego haec autemitolerando haecesse pericla
Devincenda reor. Tu bene, lane, vale.

ERASMI MICHAELII DANI

Colloquium. Patientia et consilio adversa quaeque viceris. RUTA, THYMUS.

R. AUrea iam caelo facies, et grata medullis
Flamma calet. Quis te placidum dolor asperat? aut quis
Quos fundis blandos mmuit Thyme casus odores?
T. D tefelicem, nostres si Ruta dolores
Igrorare queas neque te vicinia laedit
Quae tamen esse solet teneris asperrima plantis.
R. tane equidem nostros etiam desaevit in artus.
Vicno contracta lues exaethere. nec iam


page 824, image: delc0824

Prisca queror sancto fuerant quae dura parenti
Funera res aliis ea com pensata quievit.
Funeribus, merttosque tulit violentia luctus.
Ast quae nostra sient nunc infortunia narro.
Scis quali hesternus surgebat Phoebus ab igne,
Et quo se nobis pandebant sidera vultu:
Clara dies nullisque adeo fuit aspera nimbis,
Laeta nec effreni sternebat gramina vento:
Cum vitae satagens numerosque A pis aucta recentes
Intulit hos circum pleno se exa mine campos,
Et nostras tentare comas: subitoque pependit
Turba globo. Sed enim mixta est plerumque malignis
Utilis herba rubis accesserat hospies, at ille
Dum tenero fruitur tanta est in curia, ramo,
Hoc mihi confringit folium, celerat que ruinas,
Et quo more solent ingrati, praemia reddit
T. Desine Ruta queri: foliis iactura caducis
Magna nec esse potest, nec perniciosa videri.
Grata Diss apis est prolesque obnoxia caelo,
Eximium naturae opus et sincera aborum
Merces cui nihil est studio quod demere possis,
Ni vel recta iuvet stupido mordere labelio,
Vel vitae facros odiis convellere fructus.
Quis dulcens superum potus, quis Nectara Divis
Consitut anne apis est uni cui militat omne
Desuper incumbens caelum, tenuesque per herbas
Aethereum spargit flaventi semine rorem?
R. At labor est veteri maiorum laude telicta,
Sic damno cessisse, ut non ulciscier omni
Tute velis ratione malos: qui iusque fidemque
Cum violent. specie pingunt tamen acta, nihilque
Consilio gestum, nil gestum fraude loquuntur.
T. Non labor est iutare bonos, fulcire ruentes
Collasisue pia solatia pandere dextra.
Officium est virtusque Deo quae spemque animumque


page 825

Copulat, ac supero commendat fata Parenti
Incerta est plerunque homini via; multa per omnes
Eveniut agitata modos: non omnis in uno
Stat fortuna gradu: vertuntur maxima. Celsas
Interdum nubes, interdum proxima ponto
Gygnus amat; variahtque leves vaga sidera ventos.
Nunc tenebris Phoebus languet: nunc luce tenebras
Cassat, et obscuros in lumina vindicat igpes.
Da mihi ruta aliquid quod vit vivat, et una
Non dederis subitos in tristia plurima casus.
Sane equidem quo cumque ferat mortaliia caelum,
Huc feret ut durae sint cuncta obnoxia sorti,
Et nihil e stabilispectandum lege reliquat.
R. At vero solium confringier, alta que tolli
Ornamenta. gravique adeo subsidere damno
Quis placido, Thyme maeste, animo tolerarit? an istud
Obsequium laudes quo quis sibi funera facto
Attrahat, aut propriis excludat rebus honorem?
T. Non mihi iam veteris primum argumenta querelae
Ruta refers. Utinam media tibi lance redirent
Que tu multa soles aliis dare commoda rebus.
At scis ipsa feri nunc omnia moribus esse
Perdita: nil pensiteliqui est quo iure modove
Officiis potiare volens animove fruare.
Certeequidem miseris decedere multa necesse est.
Quaetamen esse bonis poteranto ptanda videri.
Erratur passim gratum est iaesisse malignis:
Cum sit honos vitiis prima est nocuisse voluptas.
Non tamen arbitrio foliis insedit, et ultro
Huc dela necat teneros Apis hospita ramos.
Turbinis impulsu taptata subibat in istud
Culmen. et a Ruta primam petere ausa quietem.
Non semper quae recta velis tibi carpere fas est:
Multa error vis multa vetat, sors omnia versat.
Tempestas veluti rapidie cum saeva procellis


page 826, image: delc0826

Disie citue viros, sparsitue peraequora classem.
Tum quae quisque potest dubio capere ostia ponto
Prima tener, fi ssusque eriam starione quiescit:
Sic nos abrepti fortunae cursibus istic
Ha remus avidi firmas ubi prendere ripas
Possu masaut vitae medio crem infetre salutem,
Tum tibi tanta suis pensatum fructibus iri
Damna icias Apis ista solet non invida multos
Reddere pro meritis depensi mellis honores.
R. Mellca quid fractae memoras mihi dona? molesto
Conficior luctu. vulnusque in viscera mergo.
T. Haud te, Ruta, velim tanto tua semina questu
Concutere aut misero tibi fatum aversere plancut.
Res dolor est toti nimium contraria vitae;
Quae vel sola quidem viresque et maxima tollit
Robora, et innatos grassando oppresserit ignes.
Vivimus hoc, qui sr semel alta cacumina liquit,
Iam ruere, et gelida subverti morte necesse est.
Da faciles animo motus, cape robora enti
Ingenuae, et quantum fas sit meliora sequare.
Nemo, equidem in vita est et fata per ora felix:
Sed sua cuique dies aliquid, quod triste vocarit,
Si non obierit saltem obiectura videri
Posset et adversos pro ferre in lumina vultus.
Inregra sint utinam tibi cetera corpora! certe
Ob folium sileas, et spe tua damna levabis.
Quos vero fi uctus quae commoda rursus ab ista
Tu tibi policearis ape et quaemumera reddit,
Percipe divina quidruta maius? an orbis
Hic noster melius quicquam colit? aufer ab hortis
Iuniperos, Laurumque sa cram, tu proxirna stabis
Iuncta Diss Magno tutela et cura Tonanti:
Te nemus omne colat te longis porca ta bellis
Incingat spatiis: te virginis aurea castae
Tempora succiduis gestent ornanda corollis


page 827

Frondescatque tuis medicina aequissima ramis.
Te sine non dubiae concedat saluia morti,
Buffonum sarrita dolis et fracta veneno.
Tum tibi quas viridi Phoebus sub cortice vires
Insprians dederit gratum est meminisse: propinquo
Cum sis, Ruta, loco semper mihi iuncta colare.
Tu Vencris flam mas, tu Toxica dira retundis:
Pesti sero sque etiam propellis amariorignes.
Austero sed enim cum te natura sapore
Intulit officiis, primosque stupescit ad usus,
Qui te dente premat nocuamue immittat in aluum,
Hic apis aequa vices et dulcia mella virenti
Reddiderint; acres tibi cum blandissima sucos
Temperat ac primis subducit amara labellis.
Sic tua quo minime tete natura tulisset,
Exiguquee raperis volucri tua munera cuius
Nunc ope collectam multis dant ferre salutem
Haud paruas igitur propter contentio clades
Ulla monen dafuit: subito delinquiturigni
Saepius, et praetersurgunt sera iurgia mentem
Officiis ctiam pensari haec denique posse
Damna putes, vili nihil est ita corpore quin se
Asserat in lucerum atque aliquo tibi prositab usu.
Quanto apis illa magis? quae ne qua clade perite
Possit ab aeterno vitam bove laesa reducit.
Quin connivendum tibi multa ad damna putabis,
Sisuperare velis, Qui sese vilciscier ardet,
Aut animo cladem non fert patienter, niani
Saepe pericla manu teutarit pellerenec rem
Perficiet, cuius si nomine moverit omnes
Exciritque Deos, acri tamen obrutus igne
Congeret haud dubios maiora in vulnera morsus:
Quid quod et hic vitae plerumque sit usus, ut hunc nunc,
Nunc illum affligat rerum inconstantia. Quare
Fortunam alterius sic perferat, alter ut eius


page 828, image: delc0828

Consortem sese esse putet qua lege, quod istum
Nunc premit, accenso post te quo que presserit igne
Mutua sit rectis igitur concordia; fatum
In melius felctas, frte patientia firmet.
Commoda longa brcui sunt anteferenda dolori.
R. Credo ego Apim superis gratam immortalibus esse,
Propitioque frui manifesta in munera caelo.
Utilis illa quidem est homini, medicasque benignis,
Auget opes studiis et pharmaca dulcia reddit.
Tum vero aethereis haud parua impendia Divis
Fraestat, ubi aeternos deducit lumen in usus,
Et nitidis ornat sacrata altaria flammis,
Huic nihil indignor, violentia saepius undas
Commodet, Invitos subigit fortuna, vicesque
Ex aliis alias dura in certamina gignit.
Quin folium si non praesens mihi forsitan annus
Restituet veniens equidem cum foenore reddet
Multiplici et grato reparetur sucus honore.
Interea sortem quaecumque erit illa tuebor,
Iunctaque consiliis mihi sit patientia nostris
T. Haec alia properant tibi dicta expensa bilance
Quam pridem Tali virtus sermone sub auras
Venerit, ac sese manifesto e lumine prodet.
Quae tu chara vides superis ac gentibus esse
Aequa colas non te transversum agat impetus, aut quae
Sarciri iactura potest non maxima, vo luat.
Ast mihi diverso pro perant mea fata iugali,
Omnibus aucta malis toto quibus esse fatigant
Hoc caput et levibus subtendunt funera membris.
R. Fare age quo tandem macies tibi tanta labore
Surgit, et adverso quo demum sidere langues?
Ut mihi tute ptius solatia magna dolenti
Praestabas, si quid pulso sim vivida luctu
Non ego te nulla recreatam parte relinquam
Auditum nobis pridem fuit omnibus unum


page 829

Floribus enituisse Thymum: cum maximus esses
Proventu et diti cumulares semina regno.
At tibi pene decor cessit nunc omnis, et huc mî
Iam transla ta fores morem lutitura videri
Posses et miseros mersisse in funera vultus.
Has igitur cla des iunctae mihi promere Rutae
Ft profe re velis. Fuerint tibi catera forsan
Tristia, iam dein ceps meliori sorte fruare,
Nostraque sint maestae solatia viva sorori.
Mutua naturae sunt vincula: serpit in omnes
Pene dolor communis, et hoccest vivere si te
Alterius damno facilem patiare moveli.
T. Non mihi difficiles immittunt sidera ventos,
Caelica nec tristi measpectant lumina vultu
Perfruimur superis non adversantibus, altas
Dii tribuunt blando mihi labier aethere noctes:
Irrigat extantes mihi rostener undque ramos,
Et sese infundit radices humor inimas.
Tum vero lucem Phoebus gratumque calorem
Et mihi praeterea quaesunt optanda se cundat,
Viciniosedenim quidam mihi proximus horto,
Insidiatur agens, herbas depascitur, cmnem
Invadens diro funestat dente laborem.
In dignatus enim caper hic mihi pessmus atto
Demetit ore comam cum se neclegibus villis,
Nec putat humana se subdolus arte reneri.
R. tqui ego iam pridem tactum veterive dolore
Praesentive ma orediturum huc denique numquam
Amplius aut hortis sparsurum tristia duxi.
T. Idtm etiam reliquis nonumquam stirpibus error
Imposuit Soli fuit haec suspecta melissae,
Huic suspecta fuit placidae simulatio vitae.
Quae quoties nostros spectantem viditin hortos,
Admonet; hic niger est, hunc tu Thyme grate caveto.
Desipui, nec evim cordi mihi verba Melissae


page 830, image: delc0830

Iusta monentis erant; et erat mihi plurima nullos
Mens timuisse dolos: quamquam non rara monebant
Signa etiam nostris advertere pectora rebus;
Esse, capro vastum nudia lu contrarla mentem,
Esse petulcum animum, qui quo sibi grata palato
Secta tur toti iam nota est fabula mundo
Quae mihi vicino iunctissima stabat in horto
Caltha, velut caeli curu tacta fatiscit ab igne.
Aruit: at Corylus pendentes soluit Iulos,
Iridis excessit decor, et quae plurima flavos
Lilia candenti subigunt e corpore fetus,
Ceu perfusa gravi traxe unt funera morbo;
Mirabar certe et si mens non laeva fuisset;
Has equidem clades haec infortunia multo
Ante quidem signis poteram advertisse mihique
Seu cavisse fuga seu rem rtione tueri.
Sed clathri possitaeque sudes circumque tabellae
Acrius infixae diductaque vimina toto
Nos soluere metu, speque hac lactabar inani.
Donecin hunc tenui pate facta denique rima
Irruit, ac saevis vastavit morsibus hortum,
Hic igitur nostros etiam penetravit in artus
Subertitque comas, demorsaque viscera late
Stravit, et in teneros properabit vulnerafetus.
Sed transuecta manu servor tantisper acerbo
Dum Caper iste aliquo vel forte dolore vel acri
Consilio sapiat vel firmo denique clausus
Limite stringatur: tenues ne forsitan herbas
Amplius invedat protritaque semina verset,
R. Quin mihi nescio quo iam pridem soedere tecum
Conspitasse Caprum fama prodente ferebant,
Et tibi iam placidos ostendi in praedia vultus.
T. Et fuerant etiam. Sed enim res ista quietum
Perdidit: et quo meniti fraus nulla iubebat,
Hoc perii, nostris et erant fax foedera rebus.


page 831

Quan quam vicino impulsum plerumque putarim
Desaevire animo cum non malus ipse putari
Possit, et invisos in germina mittere dentes.
R. Certe equidem tantae miseret mecladis:ut omni
Pressa coma langus, quo sum tibi purpura cessit?
Quo flores cessere, quibus tu denique semper
Praecipuas inter solita es spectarier herba?
T. D speriic tibi enim libeat quae vera fateri,
Hesterna summos cum Phoebus luce iugales
Flecte et ac claido rutilaret Apolline caelum;
Im probus inna sit nostros caperiste labores,
Dente legens morsuque procaciter monia vastans,
Vis hancservavi toto mihi corpore stirpem
Qua translata querarluctusque in sidera fundam.
Res suasore malo nulla est srcleratior; omnes
Vicerit is perstes et nigra aconita cicutas,
Mandragoram et si quid tibi dicere toxica possis.
Cum blandum simulat, ferus insidiatur in omnes
Articulos. semperque aliquod quod carpat inurget:
Semper et effrenisp ctat tua commoda vultu.
Heu sibi quas vitae clades quaetristia fata
Intulit infidae quisquis sua credere menti
Sustinet, ac pravis suasores moribus audit:
R. Abstineas tandem miseris, Thyme maeste, querclis.
Ploratu res facta nequit sarcirier: alta
Est opus hic virtute, mihi quae cesserit acri
Pravorum studio: ses se contraria totos,
Exerat in neruos factoque pericula vincat.
De pastas natura comas tibi reddct amico
Durat adhuc infracta solo, nec perdira radix
Langret abimmani penitus vastata capello:
Consiliis advette animum dictoque quieris.
Ut te vipereo strinxit Caper improbus ausu;
Ardua sic illum rursus mala multa peromnes
Exagitant numeros, labemque in nomina spargunt.


page 832, image: delc0832

Hoc age seu fortuna tuos, seu forte reducat
Te quoque cit. vitu quantum tibi linea distat
In cunctas porrecta plagas, quo cardine mun dus
Prospicit: Auroraeseu simina prima tuetur,
Seu cad tin Zephyosseu te Notus obicit Austro
Aut rapidas fluctu subigit Cynosura pro cellas:
Quas tibi quas acitis pando nunc artibus herbas
Inicias scrobibus, circumque pa aria condas.
Angulus Eco qui latior ncubat igni,
Flotentes hederos, victricia semina primus
Inse at ac finmo pre dar tibi robora vallo
Adner us sed enim feialce cardo Cupressas
Condat, et impacta multum radice sequatur
In Roream Scorodo sobigas; Absinthia ventos
Prospiciant Notios. Hic circulus omnia pellit
Toxica nec diro quicquam sinit ore moveri,
T. Vir bu herbarum num tete arcere putabis
Posse malum insidii quod iunctum est omnibus aulam
Si noris, Styg um non igr orabis Auernum.
R. Multosaula boncs habet, et res aula parente
Nata DEO est au am si quis non improbus usu
Norit. et eacensos oleo non paverit ignes.
Non minor est aulius virtus, quam plurima templis
Relligio vires si aspirant astra quibus tu
Adversre malis rectumque in lumina pandas.
Denique non hechae id peragunt bona multa necesse est
Verba etiam nigro quae sunt obnoxia Diti,
In serere, et furuo subtendere carmina ritu.
T. Quae mihi Ruta canis nigro sacra carmina Diti?
Nunquid et optatum concepto e carmine robur
Venerit? an ne etiam magn fortasse vetustas
Haec merito fecit primosque iniunxit in usus?
R. Haud secreta licet patulas, Thyme ferre sub auras.
Desuper aspiciens halantem Phoebus Auvernum
Turbari prohibet, manesue exite profundo.


page 833

Noctis opus nigrique ducis, Stygiaeque Paludis
Carmen et invisi cultissima gloria regni.
Ast ubi sol liquido sese subduxerit orbi,
Et mihi te solam nox intem posta relinquat.
Quae tibi profuerint non irrita verba docebo.
T. Sit satis. Ah fido quantum est ô Phoebisodali
Utier, in cuius gremium tua tristia possis
Fundere, et urgentes in pectora mittere luctus,
Omuis at e caelo virtus venit:indue mentem
Quae Stygio numquam fit concessura Tyranno.

Beneficio affectos plerumque primos loedere. Cuculus. Columba.

Cu UT mihi suc cedunt tenerae primordia vitae?
Euax. arbitrio fruimur quae numina primum
Quod genus alituum quae deni que tempora laudem?
Iam ratis excessit scopulis, iam sulcat apertum
Prora fretum, et passis subigunt se cornua velis.
Ingratas hiemis latebras et inhospita ruris
Liquimus atua:procul tenden dum ex aedibus et me
Fas liquido fuerit rediuivum ostendere soli.
Huc equidem coccyx latuit satis usque feratur
In lucem deinceps patuloque subaethere laetos
Ostendat, dulci vivacior ore volatus.
Quamquam haudignorem volucrum meme interhaberi
Invisum plerumque greges:quia scilicet illis
Blandius harmonicos iterant meg gutrura cantus,
Mortalesque avido captant haec munera vultu.
Ista autem toties mihi contemnenda putavi
Agmina:quae nostris se frustra opponere dictis,
Aut studio saltem poterinterraste videri.
Quis non Fringillam fastidit? Chlorida temnit?
Quem Philomela movet? quis avem tui carduus indit.
Nomina suspectat? quem vel Ficedula ducit,
Vel Cassita trahit? Paro quid amoenius? aut quid
Pulchrius est Psytacho? Sturno dare nomina possis,


page 834, image: delc0834

Quae referat, totam dum vocibus occupat aulam,
Humanosque sonos instructo e gut ture fingit.
Laudentur merulae frustra pellatur hirundo
Nec sub tecta siet: parua est ea turba volantum,
Edita deliciis saltem cui mafcula virtus
Sordet, et ingrato tantum stre pit improba cantu.
Me vero agricolas et amantes lucra colonos
Quis magni fecisse neget? me rusti cus unam
Spectat queni, no trisque infert concentibus aures,
Observatque meos operosa in facta volatus.
Denique nec cuculo, neque Galli voce carere.
Vita potest quid enim? annorum subeuntia plausu,
Tempora designo:atque hiemis cessisse rigores
Testor et aestivos haec ferrt in climata Soles:
Callus at e tenebris, hominum rimatur in usus
Partiturque etiam noctes, et segnia cantu
Pectora nonnumquam terum in certamina mittis.
Nos igitur iam rura colunt meritoque beatos
Optatosque vocant. Ego cunctas una volucres
Despicio et quantum se fert occasio, duras
Has inier pugnas et tristia vulnera firmo.
Interes caelo adversor. mihi pallida seruit
Tisiphone hanc laudo divam, solamque celebro
Contemptor superûm et magoi vetus hostis Olympi.
At verno melius nil quicquam est tempore, primae
Aessatis sese qua parti iunxerit ista
Luce quidem gratum est tentanti plurima silvas
Pervolitare proculque aditus subilsse latentes,
Et nihil informes ceiare in carmina rictus.
Tum laetocerte mundus sub siore virescit,
Tum redeut Soles, tum formosissimus annus
Et passima enere quaerunt nona fraga quellae.
Est ta nen et rarto quaete mihi prima Columbam
Euin cit nostris acceptam moribus esse,


page 835

Quodque inimicitias tecum non aemulus optem.
Nam cum recta sies, habitque in signis et albo,
Cumque etiam simplex, et libera felle putere:
Denique cum nulli noceas sed maner in omnes
Officium quantumque volas agitata perauras,
Sidera tantum etiam potes exornare videri:
Evenit ut placido tecum sub foedere durem,
Sectandamque putem:cum sis studiosa gemasque
Et videare dolis etiam proculomnibus esse.
Hinc mihi iam con stat tecum concordia: qualem
Optarint plerumque boni:cum maximus aevi
Hic fructus stet. ingenuo ut potiatis amico,
Taliequidem tua cui vel laeta, vel aspera possis
Caedere:quo demum studiis utare secundis,
Cum tibi ars miserae sitprima ac ultima virae.
Cen cum nostra tuis pulcherrima pignora nidis
Insero tu nulla defungi parte recusas,
Quominus et foerus cures et ganra futuri
Omnla sollicitis meditata laboribus addas.
Tu mihi susceptam sobolem paruamque iuventam
Praeceptis formas:tua nos sanctissima pulchre
Displicina trahit, vitaeque admaxima ducit.
Quicquid id est celebri quo nos sumus edira partu
Corpora torquatae fas sit mihi ferre columbae,
Et primos lucis me aditus debere fateria.
Salua equidem veneranda parens fidissima nutrix,
Crata Diis, nostroque etiam iam nohilis auso.
Dii tibi, quae possis animo cepisse videri,
Hac etiam nostra motiprece vota secundent.
Col. Subversum aethereis dirum Salmonea stammis
Disiectumque ferunt:scelerata perditus arte
Cum simulare lovem et iacularifulmina vellet.
Hunc equidem structo memorant in ponte citatos
Quadrupedum currus et equos agitasse volantes:
Impulsasque rotas strepitum quassasse per urbes


page 836, image: delc0836

Argolicas fremuitque faces sparsisse; Tonantem
Ut verum flammas, et spargere tela putares.
At Deus hunc Stygio propere immersisse profundo,
Dicitur, ultorem seque exhibuisse superbi,
Fectoris, ac merita pensasse hos clade furores.
Nunc vero divos, terum quid forte geratur,
Ignorare putem qui cum te tanta locutum
Et tam dira ferant vidua tum prorsus Olympum
Fulminibus statuam, aut nullum superesse Tonantem
Ulterius, tua qui scelerum tibi praemia iustus
Reddat, et queequata meritum tibi sarciat urna.
Dii quantum coeci nos pectoris occupat; an non
Virtutes timulate malis fas luppiter esse
Dixeritian ne etiam patientem a ccom modet aurem,
Flagitio, ac iustus inclinet in improba sensus?
Non iam mirbr enim tolerent si cetera, cumte.
Hac scelerum Lerna turpem patiantur inultum.
Nec tibi magno pere culpandos ore Gigantes,
Quos caelum affectasse ferunt. solioque Tonantem
Exigere et magnis voluisse potirier ausis.
Non nescire Deos etenim, non prima negare
Numina de summi certatum est culmine regni,
Et cui con sistat maiestas summa Tyranno.
Ast nihil eit etiam si quis Salmonea tecum
Conferatibortesco voces, dirasque nefandasque,
Etmemihi le dolos impuraque iurgia linguae.
Aut tibi quis mentem genius, quae cura fatigat
Improba:ut hac cum sis natura pessimus audes.
Officiitamen ac virtutum nomine tete
Iactare et scelcrum deformes panere rictus?
Cum tu quam nigro crispantem sceptra profundo
Tisiphon laudas solam aegnovisse parentem
Ut possis:ita nuncquamvis vomis aurea totus
Te tamen esse satum Srygio probat orbis Auerno.
Non ego discipulos tales, non pectora finix,


page 837

Nec te de nostris agnoscam fetibus esse
Im manis te felle parens ditissima fuci,
Et fecunda dolis, naturae perdita monstrum
Edidit acsaevo te natum semine linquit.
Suppositus nostris, quis enim negat advena nidis
Haec in membra venis, blando quae fota calore
Hanc una vario fuliestam crimine vitam
Attrabere et nostra poterant virtute moveri.
Non mihi naturam scelerum neque femina debes,
Nec tua progenie de molli pectora ducis.
Alterius sedenim cum sis farrago laboris.
Temperiemque trahas:ne me fatearie parentem,
Necte diresatum nostra de gente putabis.
At si nutricem si denique tute vocandam
Hac ratione putes suerim quod sedula matrem,
Iam solo summum tibitu scelcrate pudorem
Nomine conflaris, factoque in Tartara mergas.
Cum primum tenui pro dires natus ab ono
Proferresque caput soli caelumque videres,
Mirabar lepidos vultus formaeque decorem,
Et cibus assiduo venit tibi plurimus usu.
Intercepta meis quoties ego pabula natis
Carpere te vidii quotiescum membra plaumbis
Languida spectarem 8neque enim mihi causa modusve
Exitii tum notus erat) solabar egentem
Hoc me coeca bono quod tesuccrescere pleno
Iam succo nitidum lususque ciere viderem.
Sed quali tandem meditatos pectore lusus,
Et quae gratatuae cuperes benefacta parenti
Reddere, nuncdemum vicina per oppida constat,
Et prope fatali monstratum clade fuisset.
Subnixus primis etenim cum viribus esses,
Dum nos interea quaesitum pabula noras
Excesisse domo pullisque abiise relictis:
Ingenii virtus miseros depastus alumnos,


page 838, image: delc0838

Et quae naturae fuerant secreta recludis.
Nos periisse rat ulaceratos unguibus alti
Accipi ris. maesto vacuum clamore cubile
Impulrmus, gemituque animum vocesque moramur.
Qum tu adeo nostros etiam tolerare dolores
Aegrius et questus poteras spectasse videri.
Cum me composita dcceptam fronte maloque
Hospite delusam reliquas agit error in artes,
Ut te bladidius retinendam stulta putarim.
Nec requievit enim mihi mens nil mota, priusquam
In plenos artus et plean in robora tete
Euasisse videt tutosque urgere volatus.
Tum quantas in me strages. in viscera matris
Inque alas toties quibus incul visse solebas,
Moiitum tete vel quanta piacula dicam
Dii tibi pro meritis tandem pro talibus ausis
Et pro flagiriis dignissima praemia reddanr!
Ni meus ipse domo me pes atque ala tulisset,
Maesta paluba suo iam praeda fuisset alumno.
Et ramen officium simulas iactasque beatae
Istud amicitiae cui cedant omnia nomen.
Cumque adeo testere Dcos cum tute Tonantem
Creber in ore habeas:facto tamen ipfe Tonantem
Tute negas iustoque ferox iiludis Olympo.
Nunc ego sola queror: nati cessere perempti:
Non delata regis soboles, non condita saxo est,
Nec pro more levi sub cespite tecta moratur:
Hospitis at violara manu decessit? habetque
Invisum divis fraterno in ventre sepulchrum.
Nec quererer dete si quid fortasse fuissem
Sic merita ut iuste haec odisse im pendia posses,
Et matrem sprevisse: cui cura ista monenti
Sempererat tete meliorem reddere ne quid
Enostris etiam non gratior usibus esses.
Sed quid quo meme poteram sperare beatum


page 839

Praesidio certae mihi condita vin cula morti
Repperi, et ingratas cumulari in praemia mentes.
Hax benefacta quidem nebulones lance rependunt.
Cu. Stulta gemens et inepta, Deis confisa malignis,
Sacra Deae Veneri querulisque obnoxia curis,
Et multo nimium plorata dives:in altas
Qua te cumque ferant vitae ludibria silvas
An ne putes etiam lingua quacumque moveri
Hoc pectus saevis Herebo quod militat uncis,
Caelicaque haud timide quamvis fint numina spernit?
Erras infelix multum, vitaeque per omnes
Laberis articulos: nihil est sapuisse iuventa,
Si tibi deliret senium, fortasse monebas
Maiores olim nostros: iam tute monentem
Audi etiam et cuculo sapias iganra magistro.
Stultitia est alios cum tu in stituisse ferare,
Ipsta tamen rerum nullo sis doctior usu,
Nec tibi quae fuerint vere exoptanda sequare.
Co. Et miseras etiam cuculo auscultare columbas?
Scilicet has rerum sortes, haec tempora nostro
Ante quidem multo praedixit Saestus in orbe,
Cum caneret silvas atque haec consueta volantum
Commoda non dubiis mutatum luctibus iri
Diceret, ac seros cumulari in lucra dolores.
Quin ventura etiam cuculis aliquando Magistris
Talia secla refert, verso quibus ordine mundus
Induat ex cussos virtutum a cardine mores,
Incertumque colat rectoque invisa probarit.
Et nunc tute novis ingrate laboribus aevum
Sollicitas verane etiam pietate feratur
Improbus, et veteres ponant fera pectora fraudes?
Cu Haud moveare, tibi quo demum sacra Magistro
Utilibus veniat felixque scientia dictis.
Seu doceat Pluto, seu te mage maximus armis
Iuppiter informet, gratum sit utrumque palato,


page 840, image: delc0840

Et flexisse animum monitis ea maxima laus est.
Co. Cur igitur non tu re ctumque bonumque monentes.
Audis, officio submittens pectora nostro?
Cur nihil in melius mutari haec semina dicam?
Cu. Nil nobis certe magnum quod dicere possis
Defuit. egre gia nos tu pietate fovebas:
Tu dictis animum instituis: tu sidera nobis
Commen das: nihil est equidem quod tute videri
Praeeriisse potes. Sed et hoc nos scimus, habentque
Pectora nostratuas, velut inclita dogmata, voces:
Cum tu suadendo nos ad pulcherrima fingis.
Ast diversa tamen sequimur: iuvat esse malignos.
Officii immemores, totoque excedere recto.
Haec est illa etenim tib: dudum incognita nutrix
Semita qua cunctos ferique trahique videmus,
Cuius et auspiciis laetari maxima ducas.
Scilicet ingratos non tantum dicier: est se
Imprimis praestare malos et in omne paratos
Exitium. quocumque vocent vel fata sequentes,
Vel locus invitet salebris ut laedere possint.
Tum certa officio longisque favoribus usos,
Iam conlamatis in te consistere dextris,
Et tibi damna quidem occulto celare tumultu.
Haec ego cum videam mea quo defie ctere possum
Pectora`mens aliud sua det docer aliter aevi
Longe aliud nostris qui sensibus imperat, usus:
Quem nunc praetulerim dum quae tibi tristia condam
Exequar ac celeri noce at mea lingua columbae.
Quin alios sane muito qui vulnera mecum
Multiplicent: ne quid cuculo fortasse ferarc
Solo etiam ingrato lacerarier omnibus instat
Buteo consiliis, tibi ne in felicia, ne quis.
Luctus et inviso desit labor obvius igni
Nec quod multa soles multis largirier, esse
Propterea gratos statuas tibi primusatroces


page 841

Struxerit insidias, primo cui tute iacenti
Supposuisse manus poterisque et cuncta videri
Officia indulsisse. malis fecisse benigne
Est nihil. immittit nocituris sumina flammis,
Indignos quisquis studeat virtute mereri.
Rusticus e toto nonnumquam stipite quercum
Deicit, ac levibus molitur funera ramis.
Haec tamen illa fuit soboli tutela, cibumque
Pabulaque et multo praestabat germina fructu.
Vipera perruptis matrem necat nivida costis:
Et patrem simili perimit Phalangius ore.
Optimus Ausonium (res vera est) scipiotota
Cognitus urbe fuit, magnis cum maximus ille
In patriam men tis fecisset, ut optimus esset:
At tamen et patria hunc poterat prohibere sepulchro
Extoremque pati, cuius virtute quiertem
Iam toties partam magnis celebrare triumphis,
Denique quid memorem mortalia facta: parumne est
Mortales etiam communi lege teneri?
Hanc igitur cernam multos cum poscere iaudem
Sectarique malum, et benefacta rependere facto
Improbo et ingratas ob commo da reddere mentes:
Ingredior consuctum iter, et te persequor omnem
Progeniem exscindens, quantum mihi scilicet illam
Fasque et iura sinunt violenta perdere regno.
Illa vetus dudum periit mihi gratia, mensse
Cogit in obsequium, et ficta sub imagine seruit
Co. Heu, quantas etiam patiuntur Numina spectes
Hocintermortale genus proserpere! sed me
Et tutela Deum, et poterit mens recta tueri,
Id certe eveniet quod cum tu plurima damno
Afficies, simili rursus te clade volucres
Praecipitent aliquando, luasque hanc corpoae noxam
Et quaecumque sies meritus, ludibria plores.
Quodque in me saevo poteras committere raptu,


page 842, image: delc0842

Sustineas propriis lacerare nepotibus. omnem
Dir metam sceleri statuunt poenamque bilance
Ex aequa ne quis frustra colar aethera, reddunt.

Interdum etiam prodesse minimos. Cedrus. Myrica.

C. MAxima consector: minimis adversor: eundum est
Qua me celsa velint rerum vestigia duci.
M. Nonimus ingenii cupidos sublimis honores
Sidereasque comas et odori munera ligni,
Quisve ita me stupida subeersam mente putarit,
Ut con temnendas statuam mihi paruula Cedros,
Inque humiles cupiam detrudi maxima valles?
Non et pect oribus latet in diignatio nostris,
Nec superum adversus medita mur bella Tonantem.
Id saltem audaci conten dit voce Myrica,
Ut cum te meritis ornatam laudibus optet
Aerusque virere locis, interque beatas
Silvarum denso frondere cacumine Nymphas:
Te capias tamen ipsa, tibique haec pectora circum
Fortia vincla loces fatoque obsistere discas.
Qui nimiis semper turgescit honoribus, et se
Legibus exem ptum communibus aspicit: atras
Hic vitae flammas metuat nihilque putarit
Fidendum latis quamquam sint maxima regnis.
C. Viribus haud nostris opus est monitore Myrica,
Nec mihi fas animo stolidas admittere curas.
Aerios habito montes: ca regna ministro.
Haec mihi prima Deis sedes data subruat inde
Qui pots, et tristi Cedros fert crescere vultu.
M. Invidiae quae summa patent non valiibus imis
Tem pestas furit: extremis latuisse, salutem
Confert, ac humiles non lassant fulmina montes.
Aeolus incubuit celsis. et flamina circum
Alta fremunt quae sublimi stant vertice quercus
Impulsus metuant adversaque sidera sperent.


page 843

C. Non ego fabellas, non guttura vana morabor.
Quod parum est metuat, casutque pavescat ad mones
Et dubio semper fatorum pondere nutet.
Fortia contem nunt superos, stant viribus alte
Nixa suis, nullaque timent se clade moveri.
M. Et tamen excelsae confracta ca cumina fagi
In praeceps aliquando dari spectaveris. istas
Quis tandem sgenius, quae denique fata revellunt?
C. Quae sunt firma, Deos contemnere fortiter au dent.
M. Quae sunt firma, Deis sunt firma tuentibus: ast si
Adverso pugnaut iam non sunt firma, Tonante.
Cur vero cum sis pulcherrima Cedre, minores
Despicis ac nullo dignaris honore Myricas?
Si te felicem fortuna haec fi cit haberes
Fortuna quo te communem red dere posses.
Fortior est quisse, quam qui fortissima vincit
Moenia: virtuti posita est ea meta, nec ultra
Tenditur haud raro tibi commoda maxima paruae
Res etiam attulerint, et amica sorte bearnt.
C. Haud ego quodcumque est quo vos praestare putetis,
Ulliu indigeo mea mefortuna peromnes
Extulit alta gradus: regnumque virosque decusque,
Et si quae tribui poterant mihi clara, dicavit.
Me Solymis quondam, cum res fuit integra regnis
Succisam Libano sacrique e vertice montis,
Artifices operum nitidis exposcere tectis.
Ne domus et Regum quaecumque Palatia longis
Advectamia tibus cupiunt: me docta Magistri
Dextera praecipuos aequatam fingit in usus,
Atque intet summas Divorum condidit arces.
Quis classem Pharii, aut Sirorum carbasa regis,
Quis Poliorchetis nesciverit undeciremen?
Diruta quem Miseri laturssent templa Sagunti
Aut Epheso magnae quaesunt exusta Dianae?
Hac operas, atque haec ego sacra innixa columnis


page 844, image: delc0844

Gentibus exhibui, cum me virtute bonoque
Aeterno scirent tineis obsistere, et ullam
Haud cariem laetas aetati inducere Cedros.
Quid mihi cum miseris? fortunam quisque se quetur
Quam nactus, tenui, vel humo sordescat et alga,
Vellaeta superas inter cana frondeat auras.
M. sed tamen haud quisquam cunctos ita sustulit omnis.
Momenti numeros propria ut virtute beatus
Dicier, aut solo felix se possit haberi
Namque alios aliud, si recta aspexeris, urget.
Haud igitur quae parua veiim te spernere: turpis
Stultitiae est cunctas prae se contemnere stirpes,
Nullius et sese virtutis egere putare.
Nonne feros videas superari saepius ursos,
Grandibus haud semper laceratos colla molossis?
Concurtit nonnun quam etiam canis amula magni
Roboris exiguo quantumis corpore sese
Incitet, ac valid s non tendat tergora lumbis.
Ast alia quoniam virtute excellit amandam
Cetera turba putat. magnisque accommodat aufis,
Denique si humanum quisque genus aspicit istic
Ardua sectantem rerum te exem pla monebunt:
Quid spretis interdum etiam virtutibus insit
Praesidii: auto quanto redeant tibi mutua lucro
Officia hic etiam: cum quis tibi forsan ob usus
Haud certe magnos poterit contemptus haberi,
Atque tuos inter sit pars extrema clientes.
An non quo dominis averti funera possent,
Interdum quidam sese obeiecere periclis
Et tristem excipiunt aliena ob commoda mortem?
Quin illam aspieias, quae toti est cognita mundo,
Fabula, et exiguis decernit rebus honorem.
Mus ceruo captus cum iam victoris ad iras
Sternendus foret hac clatum voce ferumque
Aggreditur: Non me violave ris inclite paruum


page 845

Imbellemque: dabis paulum hac melucc potiri
Et fato superesse meo: pietatis et huius
Officii memorem servarint sidera murem.
Ille indignanti similis calcare iacentem
Contempsit: vivas inquit miserande; sequatur
Gloria victorem si te tibi donet honestum est
Parcere subiectis, et debellare superbos.
Vixaliquot pauci gyrabant tempora soles,
Cum simul extensis venator cassibus acrem
Involuit Ceruum retique apptendit: et inter
Cornua celsa palgas nodis coeuntibus haerent.
Ut vero tristi vinctus stat fune. gemiscens
Explicat immani quo mox ca dat ilia ferro
Et dolet, ut cui nunc vitam mors ardua tollat.
Hîcergo allapsus tali mus ore pavenrem
Pulsat: et ê dubiis horrorem vocibusauget:
Sic ne etiam grandes astringunt retia ceruos
Et fortuna premit? agnoscit celsa loquentem
Bestia et, ô aostris si quae solatia rebus
Nunc etiam atruleris! misero mihi funera iam nun?
Ante fores interque manus versantur: at ille
Arro cens casses cum pro tinus explicat, aevo
Consulit alterius, vitaeque pericula demit:
Et servatorem veria vice servat. Olympo
Rem natam fateare, aequus si praemia reddens
Quae poterat virtus iam pridem aliena mereri.
Parua iuvant, ubi magna labant: non numina vires
Viribus opponunt neque vires viribus arcent.
Consilio et virtute explent quae maxima mundo
Perficiunt saepe alta premunt, ut iusta coronent.
Aut quis non etiam veterano prima iuventae
Misceat arma gravi si forsitan ardua bello
Regua petar latisque manus sibi conserat aruis.
An quialargifluos exspectat rusticus imbies,
Iccirco tenerum non poscat in hordea rorem?


page 846, image: delc0846

Alnus amet rivos: Melanurum perca sequatur:
Me virides inter ludantque tegantque lacertae,
Et tenui fluvius nonnumquam excrescat ab amne.
Denique quis molli comprendere carmine possit,
Praesidii quantum paruis sibi rebus et usus
Corpora magna legunt? nihil est ia ctare potentis
Fortunae cumulos. minium est quo maxima damna
Intereunt. morsu spaciosum vipera taurum
Enecat. impulsas ventorum flatibus acri,
Sistit ab ore rates pugnax Echeneis eoque
Quo prendit morsu tensissima vela moratur.
Quid rerum domini? quid sceptro elatus et orbis
Imperio dives, si destituatur honore
Obsequiique bono, tandem perfe cerit? haec est
Maiestas; si sint qui quae sunt iussa sequantur,
Et veniant promptis mandata ad seria dextris,
Pondera nos humiles toleramus dura Myricae
Et variis tegimus pascentia corpora lustris.
Nos inter raptorque lupus vulpesque dolosa
Marsibus exercer stabilitque Tyrannide regnum.
Denique non aliquis quod paruum est rite propellat,
Nec contemnendum minus est quod robore, ducat.
Teque adeo si quid sapias, patiare moneri
Ingentesque animi fastus depone: minores
Esse sinas tecum et communibus utier auris.
Imo age tu quantum excellas virtute bonoque
Naturae; tantum miseris conscendere discas,
Atque aliqua tecum iubeas sub parte morari.
Im perio quisquis potitur fascesque gubernat,
Et gerit excelso fluidas in vertice cristas,
Si non et miseris animo fecisse benigne est
Admittatque suos foveatque feratque minores,
Nec tristes patrio solcrur more colonos;
Is certe imperio indignum tituloque superbo,
Et sese obscuri sobolem probat esse parentis,


page 847

Non etenim virtus maiorum vera, iacentes
Aspernata fuit. Solari, pascere, dextra
Eruere ac hilari depellere tristia fronte,
Iusticiaque suis inducere rebus honorem:
Haec via sublimes olim protrita Monarchas
Intulit imperiis, primaque ab origine Reges
Esse dedit, studiisque bonos clarescere iussit.
Haec cademne quid nutarint tradita servat
Una etiam, ac patriis confirmat culmina regnis.
C. Forsitan et minimis interdum maxima rebus
Indigeant: has nec contra pugnavero voces:
Nec mihi iam libeat te carpere morsibus omni
Qui re sufficiant nullos fateare necesse est.
Non ego te dein ceps contem psero: cresce myrica,
Lustra secunda feris, et pande volucribus umbras.
Haud ego consiliis. neque ligni fructibus ulli
Defuero: quacumque ferant mea munera venti,
Nil nisi quod cunctis poterit prodesse sequemut,
Tu sane exemplis, tu rerum mofe retundis
Si quae pectoribus crescit mihi cura sinistris.
Multi equidem suadent sed non est omnibusuna
Suadendi ratio. Deus est qui singula cunctis
Partitur cedas, si quid sapis. aethera prendas,
Si tamen et teram studeas virtute mereri.
M. Non ego naturâ cunctos errare malove
Crediderim exanimo quae sunt minus aequa profari
Exulat ingenium vitiis persepe: monendo
Quod revoces, ususque adigas assuescere recto.
Suasores sed enim perdant male Numina si qui
Vel funesta dolo vendunt vel sacra pro phanaut.

Nihil esse adulatore noxius. Gallus. Felis.

G. SI tibi veloces inhiberent femora cursus
O Felis. tardo et proferres lumina motu:
Hand tories miseros lacerarent guttura mures.


page 848, image: delc0848

Nec tua sanguineo maculares viscera rictu.
F. Haud tibi Galle, satis res est perspecta: nec omnis
Haec fortuna agili plantarum surgit ab usu.
Artibus est alits venit haec mihi praeda. Parumne
Id generose putes; si destituare sequendi
Viribus ante quidem vertendi munere cellas?
Insulso nimium delassat acumine vitam,
Maxima qui solis sectatur viribus: ut qui
Arbitrio tantum politis det iura tabellis,
Haud alia subnixus ope. Aut quid fortius Ursis,
Quid magno maius res est comperta caballo?
Haus tamen illa suis quia fidunt viribus, omnes
Protinus articules momentaque cuncta volendo
Expediunt Multis minus est cepisse: forentque,
Si non et temere tentassent multa beati.
G quas Care quas igitur memoras mihi callidus artes
Ille cebrasue canis: si te natura sagacem,
Si dedit esse citum primisque in morsibus acrem.
Egregie tecum pacta est: nihil amplius optes.
Credo ego succensis ardere caloribus aluum
Et nimia Veneris tibi membra cupidin spargi:
Id tamen et merito poteris meminisse pudore,
Et famae labem tam foeda incendia spargunt.
F. Haus equidem inficior flagrare libidinis omni
Pectora nostra malo tacitisque intendere technis
Sectarique omnes qua dat Venus ire latebras.
Sit Catus hic felem qui nutrit rusticus albam,
Idaliae flammas et nostri furta caloris,
Applauditque etiam et me tecta sub intima ducit.
Non tamen ista meos via promovet unalabores,
Infercituea nimum speratis semita rebus.
Cassibus ista aliis capienda est praeda, dabitque
In nostras se victa manus ultroque sequertur.
G. Mira refers quis enim dubitet? concedere sponte
In tua vota citos; et adire pericula mures.


page 849

Interea nostros cum non ea turba volatus
Congressusue ferat sonitusque stupescat ad omnes:
Si quas forte meis accendi cantibus auras
Sentit, et e solito vo ces clamore cieri.
Te vero accedat, quem tot iusta triente
Invisum natura dedit penitusque repellit
Et socias nullo iungit tibi foedere partes.
Ut mea sulmineos teret vox alta Leones
Et mutare gradus horrereque viscera cogit:
Sic tu percellis metuentes aspera mures,
Seu te prodat doro seu te consp3ectus adumbret.
F. At mihi natura quod non conceditur: istud
Arte sequi ius fasque sinit: Dii subdere utrumque
Ingeniis satagunt rerumque incommoda vertunt.
G. Quam misiiiam toties artem, quae semina narras
Ingenii? nuilis pulchrum est ambagibus uti:
Atque imposturis caruisse domestica laus est.
F. Haud imposturis delector Galle: vetustis
Artibus ac solitis magnorum moribus utor.
Rectius et nullo poteris celebrarier usu,
Quam veterum si te ratio delectet agasque
Sedulus id prisci quod dudum egere parentes.
Laus ea summa viris trito vestigia gressu
Figere, et antiqua sub consuerudine domus.
G. Vera ais antiqui sancto si tramite mores
Librati niteant et agant quae recta parentes.
Tum decus eximium, tum res excelsa putetur,
Ardua maiorum sectari facta: nec illis
Aut nova praeteritis aut noxia velle tueri.
F. Haud mihi magna quidem rerum sit cura, probatae.
Quali etiam nostris olim maioribus usu,
Perspectaeque ferent minus ft rationis inesset
Consillique, tamen plus verae laudis et alti
Officii fuit. ac supero fuit aucta parente
Mens etiam, et soli studium aspira bat honesto.


page 850, image: delc0850

Quod veteres faciunt rectum est. natura minores
Imperio subicit, primosque imitarier audet.
G. Quaesunt prava, velis non perfecisse: tametsi
Aut pater, aut poterint blandi haec suasisse clientes.
Ludit in humanis funesta superbia rebus,
Tutelamque e iure petit, cum forte malignis
Se studiis late spectan dam praebuit, hac tum
Venditat officium specie, cum fraude minores
Prendit. et ignaros occulta in retia ducit.
F. Nescio mortales quae non sibi blandula fingunt
Somnia. forassis volupe est, si vana sequacem
Titillent animum figmentaque dulcia ludant.
Stulticia est sperare bonos quod prendere nusquam
Sectarive queant. Probitas laudatur; at illam
Nec tuba nec cytharae nec tympana clara, nec omnes
Clamantum plausus in apertum educere possunt.
Usque adeo vel carceribus compacta cicutam
Hausit, et e gelido languescunt lumina somno,
Vel certe extremos iam pridem evasit ad indos
Brachmannosque feros, atque ultima climata mundi
Incolit, ac dubio vivendi iure laborat.
Hîc veteri tantum iam nomine cognita, magni
Relliquias generis, ceu semina parua, tuetur.
Tu rectum tories et verae praemia laudi
Commemoras tamquam si vel tibi tempora rectum
Ulla ferant vel sint habiturae praemia laudes,
Officiove pios reddat moderatio fructus.
Desine velle bonus censeri Galle: potesque
Protinus excel sis iuducier aedibus: ut sis
Et teror populis et saevis poena caballis.
Si pinus celsas oppresserit effera quercus
Imponatque gravi meditata silentia fago:
Quid te Galle putas sacturum denique: magno
Incuties clamore merum, camposque peromnes
Anaeia terrsico subiges animalia cantu.


page 851

Cum tempestates medio tabulata profundo
Atque uterum moles, et firmas aere carinas
Sol vere nauta videt, clavumque revellier undis,
Diffluere et totos malo nutante ludentes:
Iamque sinus et vela cadunt antenna ruebat
Illapsosque bibunt divulsa repagula fluctus.
Quae victis animum poterit spes am plius? aut quae,
Consirmare dies? aliquam spondere salutem?
Iuppiter unus habet tantum virtutis et alti
Arbitrii: reliquis naturae viribus actum est,
Nullaque securos reddunt catastromata nautas.
Haud secus emoto iam cardine vita per omnes
Soluitur articulos, rectum que excedit abaevo,
Seque adeo insinuat vitiorum Lerna triumphis.
G. Haud ignota mihi sunt haec incommeda: Iargo
Pectora nonnumquam gemitu turbamur: at inde
Quae medicina malis, vel quae solatia rectis?
Id demum expedias Felis mihi numine fretus
Ad re quo possis timidos deducere mures,
Ut sponte accedant ultroque in fata sequantur?
Vellem etiam meme praestare hacarte: profecto
Nonumquam miro meditarer seria lusu:
Insolitasque adeo spectares tute choreas.
Nunc me non mures tantum sed maxima saepe
Bestia multa fugit: licet ipse dom mesticus hisce
Officio prosim et depellere tristia certem.
F. Ut tete fugiant reverentia iusserit an non
Has inter nostras regnum te et iura volucres
Exercere putem; Quis te non Galle superbis
Laudibus extuletit primoque inscribat honori?
Indolis eximiae naturam pandis. et illud
Quid tibi commemorem capiti decus? inclita Begum
Instar habes rutulis dia demata fulgida cristis:
Et soli sacer: aethereum non rarus Olympum
Aut limis spectas aut promis vocibus auras.


page 852, image: delc0852

Quin tibi magnificos Latona puerpera gressus
Aut dedit, aut salrem poterat tribuisse videri,
Officii memor ac veteris non nescia luctus.
Hanc Maiestaris formamque et nobile pectus
Ingeniique notas et certi fulmina cantus,
Horrescunt primum, ac metuunt cen fulgura, mures
Exceduntque locis antroque teguntur inani.
Nec tamen et sumper trepidis se cursibus addunt,
Desertasque domos Callo inclamante relinquunt,
Mox etenim cum te videant cessasse canendo,
Ncta revertuntur celeres in tecta, petuntque
Te propter nulla solitos formidine lusus.
Ast ea non nostros coniungunt foedera sensus,
Tanra nec his poterit fiducia muribus esse,
Ut me pertulerint et nostra ad iussa resistant.
Nam sinulac sensere catum mora nussa pacisci
Cum pedibus videas, abitusque urgere volantes,
Speluncasque breves et tuta sub antra reverti.
Insequor actutum libeat mihi vera fateri,
Saltibus assliens. sed raro praedo rapaci
Haeserit ore, cito quia fallunt guttura cursu,
Et ta citi eludunt minitantes vulnera rictus.
Quos igitur nequeat violentia prendere mures
Ars capit; arte tamen foclix venatio nostra est.
G. Hanctechanm et studii tam certa pericula vestri
Dic cate: dant alits parti monumenta sepulchri
Autgenus aut formae decor aut sua gloria laudem,
Te celebrant magnis inscriptae fraudibus artes,
Et Venus, et felix capiendi industriamures.
F. Deploranda forent miseranda incommoda vitae,
Si mihil ingenio si nil hac arte valerem.
Nam simul illusum cum sentio viribes esse,
Atque operam raptu totam mihi perdier: istic
Conmio et cautis in ram mihi legibus utor.
Fingit amicitium. relis, lusuique locosque


page 853

Suscitat, ac vacuis delector in aedibus esse.
Quis miros capitis sinuoso in corpore flexus,
Quisue obliquati tot blanda volumina dorsi
Exp icet? ingenio cedunt mihi viscera: tot me
In formas, tot me ficta in iocularia verto.
Ut cautos etiam, res est mihi certa, Leones
Decipere, et Lynci conando illudere possem.
Applaudunt mures simulanti. Saepe ruentes
Prolecto, ac nulla congressos clade remitto:
Donec et in casses numero mihi divite praeda
Venerit ac tristes inferciat obruta morsus.
Sic mihi quod nullae poterant adducere vires,
Quod natura fugat quod mens aversa riepellit,
Perficit haud levibus simulatio prospera technis.
Quin vero ne quid desint mihi, saepiusi psum
Me fato exstinctum simulo, iaceoque per omnes
Porrectus numeros: collumque pedeque oculosque
Tempero, ne nostris desint ceu funera membris,
Haec ratio fcuctu multo est amplissima vaenil
Dissimulat nullos capiet solertia mures
G. Agniculis sed einim primaque aetate tenellis
Atque Lupis prorsus commercia nulla videri
Dixeeri: horre scunt primis aspectibus autquid
Nostram etiam sobolem Gallinaepignora dicam.
Vix tenuem millus telluri obiecerit vaebram,
Cum pulli fugiunt seque intra tecta re eptent.
Usque adeo noscunt spaciis dista nitub shostem.
Te vero mures excire in foedera: nonne
Id fuerit totas naturae invertere leges?
F. forsitan exiguus primis ne: callidus annis
Assilit interdum comi: esque educit inermes,
Incautosque, suis haud unquam cladibus actos:
Hos rapio, lusum cum iam satis esse putetur,
Et mihi funestam succendant pectora litem.
Hic sit amicitiae finis, cum prima domatur


page 854, image: delc0854

Ventricuii rabies, saturatque ca praeda vorantem.
G. Dii quantum noxae, quantumque in funera cladis
Foedusadulator. cui circum plurima mentem
Versatur dubiis simulatio tecta latebris,
Intulerit? quid non scelerum tristisque ruinae
Teter alit scabiem dum affricat moribus, et iam
Hic nil deterius magnum quibus artibus orbem
Flagitii pater et rebus ferus osor hon stis,
Obruat ac parto staur sua culmina regno.
Multa equidem absumit belli DEUS: obicit atrae
Corpora multa neci, morbis dum saevit acutis
Phoebus et eximias grassatur pestis in urbes.
Multa etiam Bacchus sternit: sunt plurima ponto
Quae subermersa iacent levibusque agitantur arenis,
Denique multiplices immittitg ntibus iras
Nennumquam EDEUS et vario premit alta furore:
Ast damni nihil ista quidem dar turba, molesto
Si simularori libeat confere quod omnem
Vicerit hic pestem et superet feritate venena
Tum vero si quis stigit nigra regna tyranni
Eumenidumque faces, et Auerni guttura pingat;
Non alia tantas comprendat imagine clades
Quam simulatoris si foedos kumine mores
Expcimat ac vero refera fera facta colore.
Nam Phlegethonteos odiis immanibus angues
Et furias ardere feiunt, ut saecula diris
Fluctibus iavoluant et perdere macima possina.
Intereat trinquilla tamen cen fingere; miros
Induere obsequio vultes, et plaudere factis.
Haud secus aedelio et sinulator vanus in omnes
Flectir advandi numeros sua pectora solus
Qui quod adliuc poterat rectum mene cernere frangit.
Haec est illa boni, contraria moribus hydra,
Lemeo generata lacu quam dextra potentis
Alcidae toties fertur misisse sub Orcum


page 855

Et resides secuisse iubas lethoque dedisse.
Tot nova colla tumet, tot pullulat ora colubris,
Tot renovar vultus veterumque in sede reponit:
Caelesti donec fultus virtute ferocem
Stravit, et aeterno conclusit lumina somno.
Atnon decipulam qua prendi maxima possint,
Esse putes? in quam si quis vitare volebat
Nivitet subita lapsumse fraude queretur,
Suave malum dulcisque lues, ubi mortis acerbae
Furera, quam morbum prius experiare necesse est.
Anchora stagitiis tutissima: Regibusalta
Pemicies qua summa labant, rectum que fatiscit,
Et male pro meritis cumulatur gratia rebus.
Nam qui assentari didicit, struit omnibus unum
Exitium, primi pereunt, quos esse deceret
Illaesos, fatoque auctos meliore potiti.
Sternuntur passim reliqui, pelluntur, aguntur,
Atque indignantes horrescunt Principis iras.
Hoc aulis commune malum, certissima pestis,
Oppressura bonos, veniamque datura malignis.
Ast ut adulator peragat sua commoda; fictis
Laudbius accendit magnorum pectora regum,
Factaque miratur quam vis deterrima: molle
Sermones oleum simulant sed spicula blando
Sub feritare tegunt, iaculisque cnerantur acutis,
Tum vero sese multorum ad vota dolosque
Commodat ac dictis subscribit inanibus: alba
Nigrat et e nigris producti blandulusalba:
Obsequium seruile subit: blanditur. et omnes
Suggillat: nec herum fido satis ore sequetur.
Haec aulis prima est merces, haec prima voluptas,
Hoc operae precium cum iam satis intulit auri
Dertusitque loco, quibus invidet altera moxhunc
(Ne sua flagitiis iustissima praemia desinit)
In nova producit meritum ludibria cornix,


page 856, image: delc0856

Ergo alios qui dente prius fortassis acerbo
Strinxit. et occulto cumulabat vulnera morsus,
Incautis dum qua noceat vel parte, velarte
Terreat ac tacitis affundat damna venenis;
Fortunaeque gradus Echeneis dira moretur:
Inversaetandem sortis mala multa vicissim
Sentit, et irato meritas dat numine poenas;
Existit que alius qui multo tetrius ipsum
Pingat et in cumulum maiora prioribus addat.
Hic varias pridem in formas, um Prothea sese
Dum noceant vertisse malos nil proderit, arte
Luditurars capiturque suo vulpecula neruo.
Nec toties ivat hic tenuem simul asse Cupressum,
Aut do mini vafro plausisse ad iusssa cerebro:
Non cessisse viis non magno aequasse Tonanti.
Progeniem aut primis educere gentibus ortum:
Qui sunt Gnato num turpissima pectora mores:
Omn a blanditiis et amaro obducere melle
Inque recuratos distringere spicula flexus.
Silaudas, laudant: p operas sic cursibus, instant
Lentius in cedas: testudine tardius ibunt.
Quod si bella probes, lituosque et classica fingunt:
Si studeas paci iam sunt venabula damno.
Vicisti lepores; memorant struisse Leones.
Si cadis; actutum subverso scorpore languent:
Clisopho similes, qui cum de crure Philippus
Forte laboraret claudum se Fingere: risit
Et Charisophus, dominum ridere videbat
Cum procul et turpi venatur acumine laudem.
Denique quicquid agis,su damnes vera, probes seu
Faisa tuis sem per ficto parasitus honore
Miiitat ac blande subtendit guttur dicits:
Palpo percutiunt, inftillant toxica lusu,
Formosi aspectu tantum qui funera molli
Certa parant risu, mortemque in laude relinquunt:


page 857

Ceu cum tu miseros in tanta pericula mures
Ludendo trahis et sceleratam immittis in aluum.
Invisum dius genus, atque odiosa mineruae
Turna: quibas pretii nibil est aut fallere recti
Ciruitu aut falso deludere feria vult,
Permcies extrema bonis, seu prima gubernant,
Seu primis parent Stygiis et manibus esto
Deterior quisquis diversum in mente recondis,
Quando aliud mollis simularint guttura dicto.
Quan quam nescio quae iam me natura, sed istud
Nec te scire iuvet, nec me proferre necesse est.
F. Frustra obfirmatos revocat sapientia mores.
Non omnes quae tu deducere carbasa possunt.
Tu quae vera probas, et quae sunt recta celebras
Semper, et ingenia disquiris in onnia lance,
Nos aliam innat ire viam qua maximus orbis
Tendit et haud dubio spectat sua commoda lucro.
G. Nec lucrum possis nec commoda cicere, si quid
Adverso prorsus meditatur vita Tonante.
Vera manent cum nulla manent: et falsa peribunt
Omnia nec solidos capit hic simulatto fructus.
Dii dant magna bonis, et quae data magna tuentur.
F. hocsacrum pectus: haec sunt solatia. vicit
Consilio Gallus si fato vincat, amussi
Ex una geminos sibi contrahit acer honores.

IOANNIS LANGII SILESII I. V. D.

In Imperatoris et Regis romanorum victoriam, Epinicium.

SI quando festos Christigenae dies
Egere laeti, res ubi maximae
Felice successu peractae,
Auspiciisque DEI secundis:


page 858, image: delc0858

Nunc omne demum laetitiae genus
Nobis colendum fcilicet est piae,
Delubra nunc sacrata divum
Carminibus resonent acutis.
Nunc tempus aris tura reponere
Panchaea fanctis rite parentibus,
Solennibus sacris iuventus,
Cum tremulis, operetur omnis,
Quae nuncupavit nuper in asperis,
Rebusque duris sollicitus timor,
Discrim nis cura minacis
Soluere vota decet solutos.
Inpat choraeis ludere liberis,
Coeaisque lautas Ponzificum iuvat
Gravare mensas et coronis
Vina iuvat redimere textis.
Conventibus per compita publicis,
Urbes et ipsas, convenit, et domos.
Nunc ferias proiixiore
Ducere magnificas paratu.
Peracta res est credite, maxima,
Spem praeter omnem namque periculis
Reperue depulsis supremis
Parta quies patriae salusque.
Ceu portus aura suscipiat levi,
Ab imminentinaufragio ratem,
Procella cui stridens in undis
Exitium rapidis minetur.
Quis expeditam remporetam brevi,
Plus duelli tam gravis aleam,
Mortalis villius labore,
Consiliove putet sagaci?
Quicumque charae publica patriae
Et pacis almae commoda diligis,
Piosque cum paruis parentes


page 859

Incolumes cupis esse natis.
Opus benigni nosce pium DEI,
Hanc ille tantam misit adoream,
Stellantibus nobis ab oris
Flebilibus precibus vocatus.
Germana pubes edere mutuas.
Parata caedes vulnere proprio.
Quam pene Cadmea (nefandum)
Concidit exanimata strage.
Sors dura fato quae fuerat malo,
Sed forte nostris debita moribus,
Cladem DEUS nutu potenti
Commeritam nisi suftulisset.
DEUS modestis Martia principum
Caeptis suorum pectora distulit,
Vires et invictas in hostes
Consiliis dedit incruentis.
Servum minari Caesaridis iugum
Qui nuper ausi, nunc humili vice,
Currus triumphales sequuntur
Caesaridem, capitis minores.
Illos ut Albis cedere territos
Conspexit alto fluminis alueo
Progressus agrestem coloni
Induitur faciem Menalcae.
Et vada monstrat pervia Caesari,
Illumque Caesar consequitur, ducem
Caelo sibi oredens ab alto,
Omnie dexteriore, missum.
Eques deinceps traicit impiger,
Nymphis natantum frena regentibus,
Quas Martis insuetas furentis
Dulcis amor stimulabat oci.
Qualis rapacempersequitur gregem
Ira citatus velleo, vel Iovis


page 860, image: delc0860

Ales rebellantes in hostes
Caesaridae rapidt feruntur.
Nec ante feruens desinit impetus
Tenere cursum saltibus aviis,
Victoribus quam det supinas
Ipse manus inimicus hostis
Albis trophaeum, quod venientibus
Miretur annis posteritas, tenet,
Virtutis haud Rheno nec Istro
Laudibus inferior futurus.
Quas debeas Germania gratias
Servata, laudes quas etiam DEO,
Scies, memor, quod te, pericli,
Ussit ad excidium propinqui.
Defuncta summa clade, rebellium
Cruore fuso parcius hostium,
Iam cautior rebus videbis
Postea ne studeas novandis.
Toruo latenter lumine Barbarus
Spectabat hostis si tua civico,
Correpta vesano furore,
Viscera conficeres duello:
Ut a propinquis finibus excitus
Repente, duro vel sine praelio,
Invaderet possessionem
Indigenis vacuam colonis.
Iupus velut si, vulnere mutuo
Equos cadentes, proelia sint quibus
De pascuis cernens, patentes
Occupet absque labore campos.
At spem tyranni luderet ut trucis,
Motus repressit Teutonicos DEUS,
Et opprimet posthac nefandum,
Caesaridis ducibus, tyrannum.
In se videbit Christigenam brevi


page 861

Martem referri barbaries fera,
Poenasque condignas scelestae,
Persoluet dominationis.
Inunc, et aequam Caesaris ambige
Causam probari iudicio DEI.
Curae DEO non sit sa cratis.
Credita Caesaridis potestas?
Impune vero num sibi principes
Lectos rebelli Marte sinat peti?
Quos ille proscindi maligne
Alloquio vetuit proteruo.
Mirere victum tam vice simplici
Hostem superbum sub iuga Caesaris
Venisse ni votis fuisset
Ipse malum sibi deprecatus.
Vides, ut Albis flumina conciti,
Silvas et ipsas, Naiades et pias,
Seruire victori coegit
Arnipotens genitor benigno.
Qui perduelli consilio furens
Boheme caeptum persequeris tuum,
Ne forte parendi voluntas
Sero tibi veniat, caveto.
Est optimus, qui mente bona va'et,
Laudatur et qui commonitus sapit,
Qui recta conte mnet monentem,
Commeritas luet ille poenas,
Victoriam qui Caesaridis, DEUS
Concessit idem emperiem dedit
Victoriae quae strictiorem
Iustitiam bonitate laxet.
Hinc iura duris lulia legibus,
Laesaeque crimen magnificentiae
Immane victores benigno
Arbitrio faciles remittunt,


page 862, image: delc0862

De more magni quod Theodosii
Pio sequuntur Caesaris incliti,
Ut laude quem vicere belli,
Officio superent libenti.
Servare cives principis est boni,
Fii professis percere noxiis,
Hich maximo dignus triumphoe,
Dignus Appolineaque lauro.
Quicumque sacris Christicolae gregis
Nomen sacrasti deditus Orgiis,
Gratare faustu natfoni
Theuronicae pius apprecatu.
Ecclesiae quod praesidium DEUS
Servavit ingens propitius suae,
Et robur orbis Christiani
Ex mediis rapuit procellis.
At quotquot estis, Martia pectora,
Seu principes vos feu populi pii,
Quos victor Albis, quos et ister,
Rhenus aquis vel adit ciatis:
Servata propter milia tot virum,
Saluamque propter, nectite, patriam,
De fronde sacrata Tonanti,
Nectite. Caesaridis coronas,
Horum libentes iussa facessite,
Farete sanctis legibus, impias
A finibus vestris colenda
Pellite de pierate rixas,
Quis Marte fortisacra tuebitur?
Quis sacra Martis viribus opprimet?
Tenent et aeter um tenebunt
Mystica sacra tuos honores.
Si forte ritus in dubium vocet
Doctrina desors legirimum, piis
In coetibus finem, quietis


page 863

Quaestio iudiciis capessat
Quod lingua mendax sparserat impie
Movisse sacris proelia Caesarem,
Id exitu monstrante fictum
Credite stultitiae magistro.
Germana vobis pectora, Theutones,
Fraternus et sit magnanimus amor
At factio cedat rebellis,
Et Scythicas inimicet oras.
Armis repostis auspice te, DEUS,
Pacem salubri muniat ordine,
Caesa que conventus secundis
Consiliis peraget, precamur.
Consus fidelem missus ab aerhere
Regat Senatum, numina dextro,
Praetorque ius dicat querenti
Iudiciis populo reductis.
Iustum cruentis censeat hostibus
Beilum ferendum curia principum,
Et Marte constanter virili
Unanimisque opibus gerendum.
Queis nostra pressit viscera proximos
Bello subactos Christigenas: diu
Devicta sub nostris triumphis
Barbaries iuga gestet atrox.
Huc omne princeps consilium pius,
Opes et omnes conferat huc suas,
Quicumque nomen Christianum
Ipse gerens, cupit esse saluum.
Qui gaudet isto nomine maxime,
Rex sceptralate Celtica dirigens.
Florentibus regnis superbus,
Caesaris auspicium sequatur.
Sit gentium mensuna, sit omnium
Unus sacrorum Christiadum modus,


page 864, image: delc0864

Affecta iam dudum vetustum
Relligio capiat vigorem.
Romanae praesul, sive Vicarius
CHRISTI vocari sive velis Petri
Successor. hoc te Christiani
Unanimi petimus rogatu.
Habeto nomen praecipuum tibi,
Locus sit omnes inter Episcopos
Tibi supremus, sint honores,
Quin et opes tibi sin priores.
Ut regna CHRISTI sint modo prae tuis
Augustr regnis imperio DEI
Summitte fasces, et coronae
Tergeminae dominationem.
Maiora credat quis domino suo
Habere servum iura vicarium?
Nec de bonis haeres paternis
Cernere plura potest rehctis.
Permitte nobis id quoque Pontifex
Supreme, quod ius, quodque petit pium
De maximis actura rebus
Concio Si coiit vocata.
Non actoristic et simul arbiter.
Quaesitor aut sit, sitque simulreus,
Arbitrio causae sereno
Consiliisque piis secentur.
Non unus, illo consilio patrum,
Plus possit ullus, quam facra concio.
Hanc spiritus caelo profectus,
Scriptaque sancta DEI gubernent.
Huc omne spectet consilium sua
DEUS colentem iussa colet: dedit
Sed multa contemptus, dabitque
Enceladis mala iurgiosis.
Hoc Paule rebus da bone publicis,


page 865

Professioni da facilis sacrae,
Tot da tuis et tam benignis
Nominibus Pateratque pastor.
Delicta notescant Christicolae sua,
Mores reforment et veniam petant,
Fidant Deo sperent et omnes
Unanimi tolerent labores.
Vivant triumphent, Austriadae boni,
Forisque bellum magnanimi serant,
Pacem domi fir ment beatam,
Imperium placidi gerentes.
Pater supremus filus et patris,
Huiusque et huius spiritus, Unicum
In triplici numen colendum
Numine, Vota piis secundet.

MELIORIS LAUBANI SILESII.

Epos Auspicie, ad S. P.que Dantiscanum.

OMiranda nimis sanctarum et cognita metas
Ante suas nulli Parcarum stamina! sicne
Fatales instare colûs mortalibus aegris:
Ut quae nec ratio nec mens praesaga futuri
Praesensisse umquam poterat: quaeque ipsa recuset
Credere credulitasta men impulsore ehova
Eveniant, ferro pro hiberi ignara dolove?
Heu nihil humanis fas quemquam fidere curis!
Usque adeo Isacii vera est sententia Regi,
Quem claro Genitrix peperit Bathseba Davidi:
Lubrica mens animi decepta cupidine falso
Nunc huc contemplando aciem nunc dirigitilluc:
Si qua suis pandat se semitaidonea plantis:
Solius at lovae labor est vestigia euntum
Fulcireiatque ratas stadio praefigere metas,


page 866, image: delc0866

Quas teneat fatis Cursor mandantibus ultro,
Multa agitant multi at rerum successus ab alto ess.
Ac veluti Sonipes, sive ad certamina eundum
Mattia seu nemorum vocet ad sua retia cultrix
Delia, cum primum liquit praesepe reclusis
Postibus: exsultat iam liber et aequore aperto
Huc obversus et huc fremit:ac hinnitibus auras
Verberat adversas: spumis et sanguine ferrum
Uritur:ille morae impatiens cunctantis, iniquo
Insuitatque solo et gressus meditatur ovantes.
Nec tamen ire licet, quoquo insatiatus eundi
Raptat amordoctis sed enim urgens sessor habenis
Flectit iter rigidisque adigit parere lupatis.
Haud aliter celsi arbitrio Rectoris eunt res
Terrigenae in so idum nec privis vivere cuiquam est
Auspiciis et sponte sua componere curas.
Estne opus exemplie? (non arbitror) hercle vetustis
Non opus est procul aut quaesitis. En ego memet
Argumentum ingens hodie Laubanus ab isthac
Ostento cathedra Materme Slesis in auras
Extulit: et puerum primis eduxit ab annis,
Pauperaquae qua Sprotta capaci adfunditur Hebro.
Gorlicia inde bicornis humo Parnassus Ephebo
Musarum artisices modulos et tinnula Phoebi
Plectra fere quatuot dedit auscultare perannos:
Nec tantum auscultare: sed et quandoque vicissim
Respondere sacris non aspernanda Deabus.
Candida mox iuvenem gremio sufcepit Oreas,
Luthero celebris, celebrisque Melanchthone Oreas,
Et Sophies penitrale iubar monstravit opertosque
Uraniae gyros: bis donec flammeus annum
Finiit et primis oram me iussit Apollo
Soluere cum Zephytis: Nicrique canora fluenta
Visere dulcisonum qua mite examen Olorum
Ille Palatinae Leo cordatissimus orae


page 867

Gaudet Acialia Myrtorum aluisse sub umbra:
Grande quibus nuper sceptrum et diadema Melissus
Praetulit, Alituum cuncta applaudente corona.
Heic, ut Alethosynes me tergemina imbuit aestas
Nmectare testamen studii, curaeque brabeion
Phoebus honoratam Sophies mihi cessit Abollam:
Sertaque vix meritis numquam moritura Poetae
Crinibus implicuit sicque ad patria arua remisit,
Iamque redux Clariae mactatus honore Palestrae,
Ptincipio patriae Nutritia debira honestis
Redderem utofficiis: Sprotaul virgeal lndi
Sceptra manu quinos versabam industrius annos:
Rore Cleantheae puerilia corda salivae
Quotidie ebriulans: erique reperta beantis
Ac linguae specimen duplicis laudatque morum
Haut levium teneris immulgens pabula labris.
Donec Apollonei me Dux loachimaus agonis
Esse Palaestritam dedit et certamina pubi
Chrysoridos, meritaeque indicere praemia palmae,
Pignora nobilium qua succrescentia Auorum
Pulcher arenoso laetatur Cartus abalueo
Ingenumm impigros periter Virtutis et Aritis
Ferre pedes: decoris titnlos famamque paterni
A puero propriis ut pro se laudibus aequent:
Aut superatam etiam ventura in saecula mittant.
Scilicet Aonidum locus hic Charitumquelepori
Relligione patrumlongo devotusab aevo est:
Quattuor heic docto semper feruentia coetu
Atria Pallashabet vigilemque imperrit olivam
Excubiis iuvenum impigris: Phoebique repertis
Feta domus, comptoque loquacia pulpita veisu
Nec studio eventum Deus invidet agmina namque
Tanta virum numquam, periura fraude Sinonis
Scandit ubi Iliacos fatalis machina muros,
Duratei e latebris furtim prorepse eaballi


page 868, image: delc0868

Crediderim insignes quot Slesica iactat alumnos
Chrysoristex quibus ille superba Principum in Aula
Hic populi in medio conventu adytove Senatus
Segtege consiliis habitus non futilis auctor:
Sacra fidemque alius, vitae argumenta perennis
Edo cet, aut teneros Pindi ad praerupta Quirites
Egregias gressum iubet adfectare per artes.
Haecque adeo ex illo iam tum speranda fuere
Tempore, quo primas Culma e Prudenide Musas
Intulit Aureolae pridem ille serenior urbis
VV ldenbergus apex Haec haec peridonea Phoebo
Phoebeisque viris septenum fovit in annum
Me statio: laribus nec nostris porro negabat
Hospitium, et vitae quae commoda postulat usus:
Quid fuit ergo rei, quod honesta hac sede relicta,
Et patria carisque sororibus atque propinquis,
Ac patrocinio Moecenatum arduo, amoena,
Dul cium amicorum cum consuetudine, et illis
Omnibus ante alios quorum ergo adsuevit amari
Patria terrarum tractus:his omnibus inquam,
Cur ego posthabitis fida cum Compare et omni
Mole utensilium rerum caesisque rutisque
Longinquum periter per tot dispendia rerum
Aufsus in ignota vestigia ponere ripa:
Ignotumque subire larem, atque incerta virorum
Vota voluntatesque sequi, nec cognita sensa?
Nonne animum subiit vox haut spernenda Poetae
Ausonis exilio quem perpete Caesaris ardens
Ira Tomita nas procul urbe fugavit in oras:
Mirifica natalo solum dulcedine cunctos
Ducere cantantis: vixque vinquam oblivia suesse
Ulla nati? Etcerte non est sine crimine, si quem
Futilis Ambito aut ardor sceleratus habendi
Impulitiut terras peregrino sole calentes
Stellio inops animigenitalipraeferat aruo,


page 869

Plus nimio heu facilis suetos migrare penates!
Meque adeo antiqua poterant statione tenere
Iam perspectae operae et solitorum tela aborum,
Iuraque per classes data non sine laude volentes.
Nempe avido velut haud omnis fert omnia tellus
Agricolae:sed quae dedit hicager ille recusat;
Heic segetes illic veniunt felicius vuae:
Arborei fetus alibi aut pecori ut le gramen:
Sic equidem ingenii non est idem omnibus omnes
Per populos habitus: nec sunt sua ubique Magistris
Fera eadem et pubis par disciplina regundae.
Saepius hinc videas, quem tota Lycea tremebant
Anre: salutare si quando excitus in iras
Effera degeneris commissa piabat Ephebi,
Vindice seu ferula, aut miniranris fulminelinguae:
Nunc vice mutata ac veteri statione pusillis
Ludibrium pueris debere per atria: tantoque
Esse irrid culo:ut Doctorem nequiter ausint
Calce repercutere. et falcato illudere dente.
Esto tamen patria in tellure haud omnia votis
Respondisse meis:quid tum? Gedanensia nempe
Litora fors nostris substernentlilia plantis,
Paestanasve rosas, aut purpureos Narcissos?
Quin saepe in Scyllam abripitur, quicumque Charybdin
Declinat nimium Namque hospes ubiqus locorum
Ipse domi servat: aut exspectandus in omnes
Imminet articulos: ut nota paroemia vulgi
Nostratis memorat. Quod si discrimina nusquam
Ulla alias metuenda forentirerum hercle novarum
Prima suis numquam caruere exordia damnis
Dic mihi quem patria procularua aliena petentem
Livida non rabies porta adlatra rit in ipsa?
Num virosa queat cessare Calumnio inertis
Invidiae germana soror: quin vertere morsus
Hospitis in caput et famam advenientis honestam


page 870, image: delc0870

Audeat: ingeniosa nimis laccrare probrosis
Criminibus sine fine bonos: et spargere voces
In vulgum ambiguas; virtutis et orsa proterue
Suggillare. notaque gravis traducere culpae?
Quas vero obsequiosa hominum non fascinat aures
Credulitasiomnes sueta inservare susurros
Advenae in opprobrium: contra indulgentia carae
Tutaturque favor patriae convicia iniqua
Civibus, et vitae tenoromnibus obvius actae.
Ac memini stius cum tentamenta negotl
Prima cate pangens Latialis epistola saevos
Me daretia fluctus curarum et fida iuberet
Consilia ambiguum caros exposcere Amicos:
Tunc mihi nescio quis plus quam ferale canebat
Exitium, morbosque graves subitasque eupressus:
Nempe orae altricis commendat aeque iuventae
Chrysoridos profugo desertori unde tenelli
Ingentem alueoli possint sentire ruinam
Quae visergo trahax quae tanta potentia fati
Vincere tot remoras, mille et sufflamina ruptis
Obicibus valuit? quae pollentissima fandi
Sciren arte rata patrios abolere penates,
Externique novo potuit praevertere amore
Aetheris hos animos umbraeatque quietis amantes
Sempet, et infensos pompae ac popularibus auris?
Ouis Deus (humanineque enim est moliminis:) ergo
Quis Deus obtinuit: quo noto exire liberet
Seruirio, ac longinquae operam spondere cathedrae?
Nimirum illius qui res ierraeque polique
Consilio trutinat tolus, dextraque tuetur,
Illius haec vis est adamantina Caelitisiomne
Cui paterimpcrium et rerum transcripsit habenas:
Quique triumphata nece, Cerberioque Satanis
Carcere obhoc patrium victor remeavit Olympum:
(Qua celsi ad dextram Genitoris eburnea Gnato


page 871

Sella nitet, sceptrumque ingens meritaeque secures)
Ut Caputelectae Custosque cohortis in aevum
Aetheriis sanctam mactaret dotibus Aedem:
Praeficeretque sacris Mystas altaribus:arque
Docta Professores ad pulpita mitteret: almae
Relligionis opes, Sophiaeque reperta sagacis.
Munditiem et teretis Suadae, moresque decentes
Qui iuvenum rudibus nossent aptare Mineruis.
Ergo Deo monstrante viam tellure profectus
Elysia hoc Balthes religavi in litore classom
Sed quibus indici s quaque id ratione viaque
Contigerit (divina suis sapientia quando
Con siliis praefinit iter formamque modumque
Quo sese teneant certi numquam indiga finis)
Hoc quoque fert animus succincto ostendere versa.
Noxerat, et sudo radia bant gemmea caelo
Sidera: floctebatque rotas et plaustra Bootes
Pervigil:immensoque rotata voluminagyto
Circumagens geminas nodis incinxerat Arctos
Arctos Oceani fugitantes aequora Serpens.
Nec minus horribili clava fulgenteque Orion
Ense minex rutili stellata emblemata balthei
Clare ostentabat nec cetera sidera gratae
Pro se quaeque f cis per noctem et lucis egebant.
Interea cums hominum cursusque ferarum
Dulcis et alta quies vicesolabatur amica.
Hae caliis passim sed non mihi quem vigilem anceps
Cura fatigabat sortis viraeque futurae.
Et tum qua geminos spectat conclave Triones
Vicinae acclivis pro consuetudine clathrae,
Stellarum tacitosque gradus et flammea caeli
Prodigia admirans obrutibus haereo fixis:
Multa super fatis me deinde vocantibus amens
Incertusque animi:dem ventis carbasa et almae
Finibus avellar patriae:an statione quiescens


page 872, image: delc0872

Antiqua ingnoti detrectem federaludi.
Hinc patriae retinacla premunt: ast indevoluntas
Dia movet flectique lehovae voce citantis
Non renuensanimus donec languentia tandem
Accepit thalamus membra, evicitque sopore.
Iamque sub extremum noctis Trocedorfia coram
Visa mihi insomnis facies adstare iacenti.
Qualis Apelleae calamo non artis egente
Effigies nativa viri curante Senatus
Illo cculo Sene Barthiadae, Tabulaeillita acernae
Maiestate sacra vultus adyta intima Templi
Consecrat ad tepidos arae vicinior Austros.
Mitra caput velat:sed pectus Abolla senectum
Integit exsuviis Martis suffulta pilosae:
Pensilibus librum manicis exserta totundum
Laeva terit gestans. Moxtalia farur ad aurem:
Noster amor, vates, doctrinae et vocis alumne
A tenero ungue meae: nostri nam prima Lycei
Gloria te Tissi docuit Ludoicus ad amnem
Prima rudimenta Eusebiae, Peithusque disertae
Ac Sophiae: methodo prorsus conformia nostrae,
Immo excepta meo profitentis ab ore Magistri.
Vidi etiam haec eadem te per vestigia, vidi,
Suetum ferre pedem nec Chrysoris ipsa negabit,
Desolata prius: sed enim te huc usque colono
Consita frugiferis aliquo cum foenore plantis.
Eia age porro tui seriem et rata momina fati
Me duce iam nosces: quando haec te cura remordet.
Qua visa est fortuna pati, Parcaeque ferebant
Chrysoreas sub te duce reiuvenescere Musas,
Teque his esse locis: ludoque tibique tributum est.
Nunc certis alio re poscieraugurofatis:
Disccssusque dies et lex manifesta propinquat.
Ibis quo Supcrûm mens sanctior evocat, ibis;
Et tua succinifer vulgabit carmina deinceps


page 873

Vistula qua fluctu Balthe furialis Eoo
Quassa Clylipenu longe sinuatur in arcum:
Ac poli inocciduos ciccumrotat umbo triones.
Quamquam erenimretrahat titubantem patria qua~quam
Sponte tuam celebris prensando Academia Musam
Sollicitet: so ciampque sui velur esse Choragl:
Non patriae tamen aut spondet quam Academia, Iaudis
Ingenuique otiveniet tibi tanta cupido:
Entkea Parcarum quin possit utrumque potestas
Vincere, et invictis te condonare Borussis.
Nempe (fatebor enim prodens iura abdita Divum)
Tempus adest fatale meis in Chrysori amata
Alueolis:simili ut gratas pierate re pendant
Tandem aliquan do vices almae Prutenidos orae.
Urbs iacet, indigenae Culmam dixere, Borussis
Finibusinsano quam Vistula mormure advarum
Pinguia Thoruniae veteris per culta volutus
Alluit, Almaniae ille propinquum limes ad ortum.
Heic sedes patria et ferulis cunabula nostris.
Centum namque ierunt lustris labentibus anni:
Prima iugis quondam his cum advecta colonia mite
Hospitium et petiit, facile obtinuitque petitum
Coetibus Aoniis: Culmaea ab sede fugarat
Quos stomachi esuties longa et penuria edendi.
Ecquid iniqui igirur si post quam tempora Parcae
Debita complerunt, pro discentum agmine magno
Cuisua Gymnasium hoc debet primordia proque
Pubis Apollineae Duce cordato atque Lycei
Fundatore ipso (VVildenbergum innuo nostrum.)
Nunc veteris meriti hostimenta aliquantula Musas
Chrysoreas rogitet Gedanum, teres urbium ocellus
Prussiacae et ditionis apex? Hoc hoc pol in omen
Posceris ô Laubaneineque est avertere promptum.
Fatorum tenor obstat et irrevocabilis ordo.
Nec patriae obvertas nomen mihi:quaelibetora


page 874, image: delc0874

Quando viro patria est forti: qua quemque locarit
Iova vocaus tellure, erttema cubilia Phoebi
Seu spectet propior: sive Arctos opaca refuso
Alluat Oseano: sive illam extenta plagarum
Quattuor in medio dirimat plaga Solis iniqui,
Haec patria est, hanc quisque putet reverenter habendam.
Si nescis quicumque animumerudiere perartes:
Atque sui memores alios facere usque merendo
Conantur, se raro una rogione tenentised
Caeliginae arboris instar habentiquam fingit Ariston
Immotis celsae impactam radicibus aetluae
Ambitione vaga ramorum obcingere terras.
Radici caput adfine est immobile summo
Quod fruitur caelo: ramorum brachia plantas
Aequipatant, quoduis alacres latus orbis boire,
Quin age caremei successor honoris ab isthac
Diesce fuga humanae discrimina gratrdia vitae:
Flexibilesque rotas et numquam Fortis codem
Stareloco dociles variato poplite gressus.
Iure peregrinario vita haec tora putanda est:
Nullibi quae stabile hospitium fixosque penates
Spondet Adamigenis:ex quo de cepta revelli
Femina primaevam fatali ex arbore culpam.
Caelum homini caelum statio est aeterna: vacillant
Cetera per terras immotae exposta ruinae.
Et trepidabisadhuc, ea permutare migrando
Nonnihil arbitriis Superum:quae forsitan horas
Post aliquot iubeant adamantina fata polorum
Linquier in solidum: Nec te via longa, Locive
Terreat ignoti status, aur nova turba laborum,
Spiculave invidiae, virusque Calumnia mendax
Quod vomn, et quaecumque alias suevere timeri
Rura hebiraruris peregrino sub love posta.
Fata viam invenient aderit que vocata lehovae
Virtus, illa Inoplvim praesens addere virtus.


page 875

Tali tuncsenior Trocedorfius ore loquutus
Obticuit, subitoque in inanem evanuit aurm.
Me simul intuitusque Senis somnusque reliquit;
Insequor his contra: Iam iam mora nulla volenti est;
Quo me fata trahunt; pietas seeura sequetur.
Stat patrium mutare larem; stat Balthica cursu
Coetula et Arctoi lustrare vireta Lycei.
Tu modo lova parens Vati selixque bonusque
Esse tuo digneris. et isthaec omnia firmes.
Sic fatus tepido membra exsternatua grabato
Corripio, et Divum repetrtis laudibus Aulam
Illustrem facio certam remque ordipe pando.
Agnovit tandem vim fati; aequoque petitis
Annuit adsensu; ac Balthes dimisit ad actam
Ergo vale aeternum Natalis o ora mearum
Conscia cunarum, et vitae Nutricula tot iam
Fida per aestates, cui prima elementa sagacis
Debeo doctcinae ac virtutis; sospite quae me
Coningio et subole ac varia optimitate beasti.
Tottibi pro meritis o Patria, (quando Poetae
Nil reliqui est aliud) viden hoc iam nuncupo votum
Staque vireque diu castis durabile Musis
Hospitium, Eusebiaeque salutarique Themistae;
Nec tibi paciferam turbet Bellona quietem;
Quae trucibus flammis armata et acinace Turco,
Einitimos lamtum viduat cultoribus agros;
Opidaque (heu cladem tragicam!) populatur et arces.
In primis gemine o flos Slesidos, illa Bregensis
Soes redivia domus, generosum et sanguen Auorun#
Ian. Christiane vale, vale o Rudolphe-Georgi.
Vivite florentes ambo; atque adolescite lovae
Laudibus, Aonidumque bono populique saluti;
Gelsi fama Patris quo per voslongius alas
Explicet haud ulli dein ceps superabilis aevo.
Arqua voce parem meritis sancivero palmam


page 876, image: delc0876

VVenceslae tuis, Lygiae cui publica fasces
Curia submittit; quemque immaturior aetas
Utriusque Ducis re consilioque fidelem
Tutorem agnoscit, pronoque observat honore?
Quam cuperem ô nostrae Mecoenas inclite Musae,
Per tua Pegaseis hodie magmenta veredis
Nitier: aut pennis alte subuectus Amoris
Per Charitum Venerisque hortos pictosque perenni
Flore pedem campos ferre et caelestia prata!
Unde metens violas digitis, calathosque rosarum,
Liliaque et rorem maris, aeternosque amaranthos
Non prins audito tibi rexerem honore corollam;
Quae moribundi exoers senii rua tempora circum
Purpuer; ambrosiosque halans dispergat odores;
Donec Hyperboreum Gynosurae algentis ad axem
Pulchra Artadneae ardebunt spectacla Coronae,
Sed non isto loci sunt huius; et invidet ipse
Phoebus Hyantheos ausuro talia fontes.
Tempus erit tamen, Aonidum tua nomina peplo
Cumgraphice intexent Charites; cunctisque legenda
Publicitus mundi spaci sa per artia dident.
Interea quantum lenibus clementiorannis
Apponet Lachesis taurum: addat ô alma Iuventas
Roboris atque animi Pallas: Cedlicia Virtus
Postgenttis etiam quo sera nepotibus adsit.
Haec Patriae sunto quam liqui corpore numquam
Adfectu stque animo Nunc tu peregrine mihi So!
Salue adventicium in morem, quem ambobus ocellis
Haurio; vos aurae salvete animaeque volucres
Aeris ignoti et ventorum Aquilonia regna.
Teque adeo strepitu quem sulcantem arua marino
Balthica caeruleis amplexibus Amphittite
Urget inexpletum votiuâ voce saluto,
Vistula Sarmaticae rex torrentissime lymphae.
O Gedanum Europae geminas vergentis ad Arctos


page 877

Pulchra Synopsis; ô urbs Maiae gratissima proli.
Velivolis gra vida emporiis mariumque virorum
Prodiga, Pega sidumque simul non infima cultrix,
Ut te ego post Syrtes curarum animique procellas
Ancipitis; post mille abitûsque viaeque labores
Contemplorque habitoque lubens! ut munera veri
Caelitis et pacis terrenae commoda vitae
Sospitis adiumenta animo tibi graror ovante!
Salue magna parens penoris, Feroniae opimum
Hospitium: tibi res solidae virtutis et artis
Ingrediar Olariaspromptus recludere Gazas;
Et geniale canam per casta sedilia carmen.
Vos modo magnifici decora ô augusta Senatus,
Propugnacla sacrae Eunomies, ostensaque fatis
Ancora fida meis, casoque levamen in omni:
Praecipue famam quorum est iperasque tueri
Gymnasii, Saidos tutela quaterna virûm vis:
Vos et honorati Proceres queis aequa tribunal
Commisit gladiumque suum Themis; atque iuventae
Doctores o adsidui quos fama sub auras
Ingenii volitans celsis dudum intulit astris:
Tuque iubar gentique tuae saecloque sequenti
Transscriptura novum ô Pubes quam laudo modestis
Obsequiis circum haec pressisse sedilia; doctae
Palladi quo facias; Parnassique alta bicorrnis
Tandem etiam superes fastigia crure citato:
Denique tu Sanctae Triadi Sophiaeque Magistrae
Dextrê operata domus; quodque hac primum (ô pede fausto)
Calco die teretis solium sublime cathedrae;
Vos ego contestor longo ordine singula me nunc
Me quaeso studiis animisque faventibus ultro
Accipite et vestris civem submittite regnis.
Vestrum ego iudicium, suffragia vestra sequutus
Posthabui patriam, consanguinitare propinquos,
Pulpita nota, operas consuetas, candida amicûm


page 878, image: delc0878

Corcula, Munificos Patronos, commoda vitae
Plurima, quae civi mihi suppeditabat abunde
Chrysorss: haec inquam Gedanensibus omnia Musis
Posthabui; ignotumque larem, dubiosque penates,
Ambiguamque novae fortunam auramque cathedrae
Non veritus per tot salebras, et longa viarum
Taedia semotis Arctoae in finibus orae
Quaerere; ludibrioque Deae permittere coecae
Meque, meamque domum. Qui tantum hoctempore vestri
Adspectu o Proceres, vestraeque favore Sareptae
Sustinui tot me cupidus damnare periclis;
Simne coli non dico: sed an sim dignus amari,
Dicitei indicii heic vestri lanx aequa valebit
Non ego damnificum vestris altaribus ignem
Intulero vafris in fraudem eorda iuventae
Pelliciens lenociniis fucoque doloso.
Amplector doctrinam animo, quam ab origine mundi
Primaevi sonuere Patres ex arce profectam
Sideria, Vatumque sacrorum prodidit ordo
Entheus; atque adeo Christi quam lingua beatrix
Explicuit sociis coram, Cilicisque Magistri
Penna Dei pollens Europae Asiaeque fideles
Mitibus in seriptam chartis tramisit ad urbes.
Huins ut effigiem octrinae symola praese
Prisca ferunt, meliore Patrum quondam edita saeclo,
Sic quoque Vindelica Fideique Formula in urbe
Caesaris invicti dextramque oculosque tremendos
Sustinuit brevibus comprendens maxima rerum
Momenta articulis, mihi caelitis optima veri
Creditur interpre, signum et pacale beati
Agminis extremo tenebras noctemque sub aevo
Pontificum exosi; ac hominum commenta dolosque
Gaudentis Superûm aetheriae post ponere voci.
Haec Fidei Cynosura meae puerilibus annis
Quam didici ante pedes Praeceptorum, et vice versa


page 879

Iam docui plures Praeceptor rite per annos.
Simplex mi pietas cordi est: nulla avia sector.
Et quamvis nequeam quidquam promittere magni,
Atque efferre meis memet super aethera dictis:
Hoc tamen haec, ô cana Fides, tua iura professus
Polliceor, nollis umquam mutabile damnis
Nullis in sidiis superabile pectus in hocce
Pallados ingenuae templum fore: cura mihi isthaec
Usque recursabit: ne quâ unquam parte fidelis
Officio desim Doctoris, nocte dieque
Incudem hanc tundens summâ et molitus opumvi:
Aurea Relligio, ac Graiae Latiaeque CAMOENAE
Cum Charitin iuvenum ut dehinc ingeniosa serenent
Pectora, morigerosque parent maioribus ausis.
Iamque adeo in pubem hanc vultumque animu~que benignum
Induo. debilibus perorum viribus vitro
Consulere est animus, memetque remittere victum.
Ceu qui gramineis exercet membra palaestris
Discipuli pugilimbellis: non ille minaci
Ore furens, ullove irarum percitus oestro
Arma manutorquet pugnaeque pericula monstrat.
Vix ferit, et rarae crepitant sub vulnere malae.
Saepeoptans vinci potius non pauca remittit,
Aut eriam tota fugiens exced dit arenâ;
Impleat ut stimulis animos acuatque favore.
Talis in hanc cathedram consurgo. Sed an sitiniquum
Si quae iura mihi stabili quas foedere leges
Sponte rogo firmans vos o devota Camenis
Nomina restanti palmaris adorea saeclo,
Vos eadem si nunc simili ratiane reposcam?
Eia agite o iuvenes, Phoebiquos vivida laurus
Musarumque movent choreae, Charitumque lepores;
Eia agite Aonioslaeti committite agonas
Nobiscum: ambiguamque mihi reliquisque Magistris
Obsequio fscite et gnavo molimine palman.


page 880, image: delc0880

Sit lis in dubio ut risnam victoria Martem
Parta suum annuerit: nos vera et sana docendo,
Rectaque suadendo conemur vincere: arenae
Res fuerit vestrae, discendo sponte perennem
Rectorum et monitis parendo ambire coronam.
O Cadmeae impar nimium victoria palmae!
Scilicet illa necem victis; victoribusipsis
Horribiles peperit transfixo corde dolores,
Ista sed impigros mactabit fruge beata
Victores; ipsisque feret rata praemia victis.
Quod si cui mens sit monstrofior; ut neque pro se
Officio paresse velit; monitisque rebelles
Subducat ferulaeque manus vesanus et effrons
Sedibus extorrem nostris hunc visere ad Indos
Extremosque hominum volumus Garamantas; ubi apta
Nequitiae ipsius pateantque theatra furori.
Christe, Dei suboles lingua interpresque Iehovae
Namque tuae primâ fabrefacti ab origine mundi
Incubuit curae; genus ut mortale polorum
Secreta aeternae documenta beata flautis
Resciret: Duce te summa haec mysteria aviti
Congnovere Patres; serisque neporibus inde
Ediscenda pie commendavere nepotum:
Tu quoque per veterum quondam speciosa loquutus
Ora Prophetarum, Iudae lsrae lisque superbos
Taxasti populos: donec mortalia membra
Ipse habitusque gerens mortales ardua Ephebus
Pulpita Doctorum scandens insigne sagacis
Doctrinae specimen, tyrociniumque stupendum
Clare ostentasti; ac propriâ sic voce cathedrae
Puivereasque operas disciplinamque sacrasti
Eia age, Christe, veni: neque enim te muneris huius
Taedet adhuc, ex quo superae novus Indiges arcis
Iura gregi sa cro das intemerata; docentumque
Agmina discentumque beigno numine iungis.


page 881

Ergo age Christe veni, et propius res adspice nostras,
Christe veni, sacroque favens advorte labori;
Serva artes methodique teres melioris acumen,
Et sine queis artes non est comprehendere linguas.
Imprimis propria his scamnis caelestia veri
Esse iube do cumenta: procul procul, oro facessant
Coeca superstitio venturae ignara salutis,
Impictasque Dei contemptrix atque sacrorum.
Sint unuw, doceant unum; ac conamine summo
Viribus et iunctis huc totâ mente ferantur
Ista Professores qui calcant pulpita: ut aprent
Paruorum ingeniis sua dextre scita Quiritum;
Cum puerisque adeo sit balbutire voluptas.
Da quoque Christe sacrae Praeses venerande pala strae;
Ut quicumque tubas nostrae et vexilla sequuntur
Militiae iuvenes; pendentque docentium ab ore,
Figere sint animis Musea reperta parati;
Nocturnoque eadem versentque labore diurno.
Dum magis atque, magis visadstans aetheris alti
Argutet, penitusque, imis infixa medullis
Dogmata consolidet, verosque coaptet ad usus.
Denique qui nostris facit isthaec otia Musis,
Usque Magistratui bene sit sellaeque curuli,
Ordinibusque Patrum queis civica commoda cordi.
Tuta patrocinio hoc sic nostra examina te cehinc,
Christe, die veniente et decedente sonabunr:
Donec in aetheriae celsis penetralibus Aulae
Caetibus immisti Angelicis, Diuûmque choreis
Usque tibi hymnisonum cunctipaeana canamus.
Quas sed ad extremum vobis, speciosa virorum
Agmina, Dantisci flos ô generosior urbis,
Seria vestra meo quo post habuistis honori,
Quas vobis memori grates de pectore soluam?
Praeter verba nihil praesto est mihi; sed neque nostrum
Est dare verba: nec usqua homines sibi verba darioptent.


page 882, image: delc0882

Quidnam igitur faciam? Nempe exspectcre iubebo
Quemlibet e vobis; queisnam Laubania contra
Respondere Charis vicibus cupiatque velitque;
Nuncolim, quo cumque dabunt se tempore vires.
Ni insolidum mea tunc expunxero nomina: dicar
Henc vestri indignus cathedram tetigisse favoris.

Ad Sprotaviam Patriam Valedictio.

ATat morando quid facimus modi?
Linquenda tellus litora noster en
Damnat Phaselus detineri
Longius impatiens; volare
En tenta gaudent carbasa; remiges
Per transtra praesto sunt! Palinurus et
Explorat auras daedalaeo
Ipse magisterio ferentes.
Et iam sereno flamine commodum
Adspirat Auster. ibimus, ibimus,
Quo fata mandant. Interim o tu
Carior his mihi iure ocellis;
Aut si inveniri sit mihi carius
Quid his ocellis, Patria millies
Mea; ah valeto, ah ah valeto
Patria, perpetuos in annos.
Vale et meorum care Parentium
Cinis sub urnâ: quasque madentibus
Genis in abscessu osculari
Ad satiem nequeo, Sorores
Valetebinae, quis scit an amplius
Orbe hoc videndae? non tua febrium
Saevis valetudo ardidarum
Dorothec, male tosta flammis
Timere cogat omnia? Quin mihi
Cornix quoque ipsi nescio quid malae


page 883

Portendit Ates; atque prunas
Turicremis rapere a fo cis Spin
Rurnix aduncis gestiit unguibus.
Pol flebile omen! Dextra sed Dei
Demulsa submisso precatu
Vertere callet amare laetis.
O Lar paternae praesidium domus,
Auraeque mites quas tener imbibi
Infans et ô dulces Napaeae,
Laetae et Hamadryadum choreae
Queis mistus olim pusio amoenius
Collusitavi litore in herbido
Strepentis Hebri, vosperenne
Eia valete de hinc in aevum
Pulchreque habetote. Insimul ultimam
Urbe exeuntem me comitantibus,
Suavissimi ô vobis Sodales,
Apprecor ex animosalutem.
VVeidnere nostrae prime pvertiae
Formator, arti nunc decus addite
Ingens medentum, et noctilucae
Pervigil Uraniae Satelles,
Mysteque Cnolli Caelituuminteger,
Adfinis et tu candide litibus
Praefecte Praetor transigendis
Hantscheli, et ardua Civitatis
Hartliebe sollers acta perennibus
Mandare chartis, digneque Auuncule
VVernere reverâ benigni
Laudibus et titulo parentis.
Vosque ô propinquorum agmina teliqua
Adfinium, quos ordine sit labor
Longus recenseri valcte,
Incolumesque superstitate
Plures per annos: Eia iterum precor


page 884, image: delc0884

Valete dulces commode Amiculi,
VVernereque inprimi, su premum
O mihi fors hodie alloquende:
At longius seu fatiferae neunt
Stamen sorores: seu tibi mors nigros
Festinat ignes: aethra rursum
Perpete consociatione
Utrumque iunget; speque adeo omnibus
Vobis eadem verba novissima
Dico Viator. Proin' Amici
Este mei memores in aevum:
Nostraeque posthac, suestis ut hactenus,
Favetae Musae. De me; animae prius
Vitale donum corpus hocce
Destituat, nigricante damnans
Vatem sepulchro: quam senium ultimae
Longaevitatis, cuncta alias quidem
Obliterantis dissitorum
Gran dior aut valeat locorum
Intercapedo pectoris e sinu
Tenace vestri tollere debitum
Honorem et illud sempiternae
Gluten amicitiae propinqui
Quo stemma partim sanguinis et ratae
Affinitatis copula: sanctior
Partim orrhodoxae Veritatis
Unio nos studium ernditae et
Commune doctrinae atque decentium
Par cura morum mutuo ab unguibus
Iunxit tenellis. Silesidi sed
Quidnam abiens pcecer universae?
Ceres agellos vestiat: arbores
Pomona ditet prata l'ales humum
Ros irrigetmane uber almam:
Ne rapido nimis igne Titan


page 885

Fruges adurat: neu noceant nives,
Neu frigora aruis. Tum loca Paxamet
Vicina: at aeternum otiari
Elysiis velit in rosetis:
Iovam vereri sit popularibus
Curae ante cuncta: Euangeliique vox
Sincera per pagos et urbes
Consonet: inde suus Lyceis
Aritique constet Palladiae et Dicae
Honos in aevum ah Slesis have, vale:
Et civis absentes vicissim
Ignibus iure tuis amores.

Salutatio Urbis Dantiscanae. In primo ingressu.

ERgo itere absoluto
Fida nos villis sine damno esseda Brustianis
Invehunt: et ungulae
Calcantequinae passibus sonoris
Strata viae ferentis
Commodumad portas Gedani: iamque quod ô bonum sit!
Non modo alta turrium
Acumina exstant: sed procul stupenda
Est oculis notare
Tecta murorumque minas, templaque sumptuosis
Ducta ad astra molibus.
Fallor meisne destinata Musis
Gymnasii quoque almi
Se palam spectanda danunt culmina turre crebra et
Scandulis virentibus
Non indecora: O ter mihi quaterque
Palladiae palaestra
Pubis o salue: hospitium et mitelaremque amicum
Sanitate cum bonâ
Intra tuos fac cum meis deinceps
Possideam penates:
Sic tibi Techne faveat Mnemosyneque Aoedeque


page 886, image: delc0886

Erudita Numina;
Tuisque epheborum agmina absoluta
Porticibus tot usque
Euolent: quos parte sui quintâ hilares Camenae
Imbuisse nectaris
Laetentur: olim Equus quot expedivit
Tros Dolopum phalangas.
Ecce sed Schotlandita quod moenibus in propinque
Imminet suburbium
Semet quoque abdit, dum Ioquor strnices
Iam stupeo superbi
Aggeris portae propior. Eia Praealta salue
Porta haveque millies;
Tuoque felix et favens Poetae
Nunc Pateas. Eho quis
Ingruit mente Deus? aut unde novus medulla
Saevit intimis furor?
Desueta qui nam vellicatim adurgens
Gloriolae cupido
Plectra titillat reses ah qualibus usque et usque
Famae aculeis Lyra
Urgetur? Eia nosco, Phoebe, numen
Nosco tuum, paratus
Qua vocas cantu indngredi. Materies adest pol
Luculenta seu domos
Spectem superbs copiamque mercis
Attalicae et frequentis
Dives examen populi: sive volucrium vim
Navium, amne Vistula
Partim secundo Sarmatarum ab oris,
Balthica quasque partim
Portubus gaudet Gedanis cottidie Amphitrite
Appulisse; dapsili
Non absque lucre civitatis amplae
Iam quis apriciratem


page 887

Nonsuburbanam roseae Chloridos atque acanthos
Pergularum amabiles
Putarit aeque Lesbio esse dignas
Pectine: fornicata
Quam Theatrorum spacia, aut magnificentia tot
Aedium facro usui
Passim dicaturum inclitam per urbem?
Praecipue ante cuncta
Hospitem me Palriae insigne Sodalitatis.
In foro Palatium.
Stuporis implens, non sinet Camenas
Longius otiari
Incitas oestro immodico regificam canendi
Porticum eque marmore
Laevi columnas, ac videnda formis
Circum asarota miris.
Non sine ipsa Symposii splendidiore pompa et
Chormans melodiae
Tam suavibus: Linum arbitrere ut ipsum
Cum tham yrae melodi
Gutture ac Amphionio Bistoniove plectro,
Posse consonantius
Nihil sonare. Quo sed ore sacrum
Bunomiae tribunal,
Atque Alethea astrigenae prout meritum est, salutem
Sanctiora pulpita?
Proh quantus imis in fibris vigescit
Impetus illa honora
Curiae ornamenta dehuc et Tatriae, sonoris
Praedicare barbitis
Patres, statumina ac bases quieta
Prosperitatis! Immo
Stat ratum menti, neque me dedeceat Poetam,
Stirpe quotquot editos
Vetustiore clarat alta Auorum


page 888, image: delc0888

Nobilitas: suis tem
Civicam quotquot meritis consiliisque parte
Pro virili adhuc iuvant.
Et quotquot illa doctior recoctae
Enneados pslestra
Arte peifectos Claria reddidit; atque Virtus
Comiumque gratia
Probata morum ignobili popello
Eximit: hosce tales,
Simeae vis ul a Lyrae, moliar aevitati
Consecrare posthumae
Vivace plectro metricicanoris.
Audiat haec propinquo
Amnium Rex Vistula de flumine, cornibusque
Ad meae sonum fidis
Alte elevatis roridaque barba
Saepius umidarum
Siftat emirans rapidos Naiadum meatus;
BALTHID Ique prae meis
Sordescat Odis conchicen marinus.
Quod si hederata Nymphae
Antra Cantori indigenae haud invideant amoenain
Litoris crepidine,
Nidumque dulcis otii virente
Baccare flosculisque
Pictum odoratis; ope quorum Aonides fugare
Fascinum, et meo Anserem
Defendere ausint cantui strepentem:
Nemo pol erudito
Me, reor, plectro anteierit, Pindaticae tametsi
Iactiret Lyrae modos,
Aut pectinem Alcaei, Orpheique chordas.
Magna crepo insolenter
Paruulus: led da veniam magna nimis crepanti.


page 889

Magna Balthidos cani
Magna meretur Civitas Camena,

Ad Decembrem

MEnsium Clusi annua pompa brumae,
Sive de CHRISTI geniale cunis,
Seu tibi Fratrum a numero Decembris
Nomen inhaesit,
Nostra quei laudum seriem tuarum,
Et perennantes solidae triumphos
Gloriae festo chelys erubescat
Tollere plausu.
Candida auditoris ad astra. coleli?
Quae meis isthoc requies Camenis
Tempore arguti queat invidere
Pectinis usum?
Tu voluptatis ratus aeviternae
Praebitor, saecli melioris auspex;
Tuquies luctus, Stygiique haberis
Meta pavoria.
Tepatrem brumo in medio vel agla
Flora nativi celebrat teporis:
Ipsene vero tibi seseadaequet
Maius honore.
Virgines castis iuvenesque passim
Tecanunthymnis; tibi vir senexque
Pronus adsurgit; pius Angelorum exercitus ecce
Clangit argutis per inane pennis;
Teque vocali reducem salutat
Carminum flexu: polus insolenti
Feruet ovatu.
Iure. Nam cras annuus auspicatum
Sol diem festis relegit quadrigis;
Quo tener quondam embryo factus, atque e
Virginis aluo


page 890, image: delc0890

Spiritum vitalis agens medullae,
Vagiit primum aequipotens supremi
Filius lovae, heu male postus inter
Bucera saecla.
Hic dies vere mihi festus omnes
Eximit curas, generi Orthodoxo
Christum adoranti nova ubique Satur-
nalia portans,
Laeta Saturnalia, seruitutis
Queis ad unum omnes male nos potita.
Non modo usuratrio amamus uti,
Servuli ut olim,
Iure liberatis et umbra inani:
Sed quibus caussa mage liberali
Ipse nos manu adserit, induendo
Vile Redemtor
Mancupii schema et faciem probrosam.
Nempe quos Christus patriae poti~vit
Cumque libertatis, eis perenne
Convenit esse
Liberis, Unguenta, puer, capacai
Ipete e concha, redimire postes
Floribus, plenisque adolere odore:
Largus acerris.
Ipsa me Musis sa cra Gratiisque
Myrtus incingat; liquor hos tosarum
Imbuat crines volo, Susinumue aux
Sucus amomi,
Alteram dehinc Stephano dieabo
Martyri lucem, inde Aquilae entheato
Tertiam, octavumque novis calendis
Nonsine honore
Eia nunc Daphnes properate amici
Ramulis doctas religare frontes;


page 891

Nunc comae guttis balani nitescant
Malobathrique
Monavi preslae radiosa lampas,
Tuque Grunaee ingeniose tuque
Candide ô Mylirata Nissiams
Laus ganippae.
Quique Regalis Tabulariiacta
Digeris Brethoni, et idonee altam
Rudiger celsi Ducis ore docto
Fingere prolern,
Cumque Luduito optima Cnemiandri et
Musa ceusneri, patriaeque flagrans
Stella Weidnere indigitande quondam
Arternob utramque
Pythii inventoris. Adeste, adeste
Quos uco cuncti: sed et invocata
Slesidos, si vultis: adeste turba
Cetera Vatum.
Fabimur maiore sono Poetae
Divulum infanrem, duplicemque fibris
Copulatam arctis in hypostasi huius
Simplice formam.
Utnec heic confusio imaginanda,
Perfidi vesana sit Eutychetis:
Necolcum scissura habeat vel ullum
Nesloriana.
Fabimur mottemque; cruentam et orbis
Publicum plausum super impetrata
Labis innatae venia, polumque
Sontibus aequum.
Namque et externae, velut auguramuae,
Vocis accedet bona pars, Melisse
Hinc Palatinos animante Olores;
Savonasiline
Sponte Bersmano laciente, et alti


page 892, image: delc0892

Buccina Maioris, iô Puelle,
Orbis mstaurator, iô Puelle?
Usque sonante,
Adsit heic mentis pietas, sidesque,
Adsit et morum novitas supernae
Pertinax legis, terctesque cantus,
Cum prece grata,
Luctus et saevi exitiosa luctus,
Mater exesto mala Noxa, nemo
Turbidum spiret taveat que cutis
Nemo profanis,

Ad Iesum immanuelem Die Natali.

IEsum in rigenti stramine Bethlidos
Vidi iacentem; plaudite amiculi,
Mopsosque adorantes, chorosque
Alipedum Geniorum ovantes.
Euax! recenti mens calefit face;
Plenoque Iovae pectore limpidum
Laetatur: Euge, salue ô infans,
Salue humili adspiciende amictu,
Fas mî parentem sit Pueri Deum,
Nymphamque matrem noctis et entheos
Cantare plausus; et misellas
In stabulo decorare cunas.
Fas et stupendae prolis originem
Mazu retectam, cordaque regia
Perculsa non levi pavorc.
Martyriumque gregis tenelli.
Tu corda pascis collite pabulo;
Tu permeatis Doctor in oppidis
Nutu coerces praepotente
Vim Necis et genus omne morbos.
Tu quando inhaerens noxia Cerbero
Ergastulos nos tradidit heu truci,


page 893

Orcum edomavisti immolato
Corpore et inno cuo cruore.
Quamquam infimorum saltem homo creditus
Subselliorum; nec tuae Idoneus
Genti idebaris: sed idem
Sculna reos cluis et Deum inter.
Te vidit insons Atropos e cavo
Tubmae regressum licia circinans
Aetersia: victricemque fronti
Doxtra patris tribuit coronam.

Ad eundem, Pro mitigatione publicar. poenarum.

O Patre summo IESULE nil minor,
Quem luctuoso flexibilis modum
Pones flagello; quas ô tris
Acribus inicies habenas?
Non flamma silvas, non rabies quatit
Rupem eminentem concita fluctuum,
Non fulmen aeque non procacis
Sic furor urget Apeliotae:
Divirae ut irae quas neque pinguier
Flacarit agnus nec meiitorum honos,
Nec Missae inanes nec libellos
Mille dcepans Veniarum Agyrta,
Spectatur eheu mandere plurima
Fame coactus non solitum incola
Panem, et necaturas latranti
Ventriculo apposuisse miae
Irae en popellum pestifera a lue
Necant et altas monbius Hungaris
Stetere caussae, cur perirent
Crebrius; imprimerctque portis
Hostile ratr im Bistonius Tatra.
Compesce mentem. nos quidem iniquitas


page 894, image: delc0894

Lactavitaetatem per omnem
Hactenus, in Stygiasque noxae
Mersit paludes; nunc melioribus
Mutare avernus turpia: tu modo
Fias relegatis amicus
Supplici s animumque reddas.

Ad Ioachimum a Berge.

Formosioris Mercuriale cui
Sputum metalli largite; appluit,
Vigentque insuper senecta
Condere nestoriae estaristas
Longaevitaris nae mihi duplicis
Dom Deorum commoda particeps
Et utriusque luculenti,
Possidet adstipulante caelo.
Maioribus sed dignior hic vehi
Laudum quadrigis: dotibus insimul
Tantis deenter qui cupiscit
Utier ad decus, adque honorem
Herierogantis, dein propriam ad sua
Salutem animulae et corporis e luti
Massa creati proximique ad
Munificam relevationem.
Quo censu habendus Melchsdecus et
Rex et Sacerdos, Thariadae agmina
Iuvans benigno commeatu:
Qualis et enituisse Virtus
Existimatur Barsilii Senis
Quondam; exsultanti rebus in asperis
Dextram hospitalem qui Davidi
Praebuit: auter onumenta quali
Caelestis adfectu enthea Biblidos
In pauperes, inqueipsa cadavera
Fratrum exstitisse caesa iniquis
Suppliciis memorant Tobitum


page 895

Grandaeviorem. Nestra sed, heu dolor,
Immane quantum tempora discrepant
Heu quo recessimus paternae
Degeneres male Sanctitatis?
Passim senectus non sapientiae et
Virtutis augmen sed diuturnitas
Infantilis dementiae audit
Omnigeni specimenque furti.
Sicui penates divitibus Tyche
Gazies replenit; protinus hun erit,
Aut grandibus videre Bacchi
Usque capedientius natantem
Inter gulonum monstra: tenacis aut
More Euclionis nocte domi et die
Auro incubantem; et si quod absit,
De proprio exierit foras quis
Fumus ligello: mox hominum fidem et
Divum increpantem: sunt et opes quibus
Fastus originem insolentis
Et varii secleris ministrant,
Nullus Camenis heic locus aut honor:
Necsi resurgant Maeonides pater
Orpheusque fraxinostigresque
Ducere non reses, eliquare
Tam dura cantu robora sint potes,
Triplexque fenum corda quod occupat;
Musis ut hilum commodetur
Pauperibus citharaeque vatum.
Higingrie tis scilicet Anseris
Raucos susurros ô pudor! ô nefas!
Praestantiores esse Cycni
Artifi i ass rerent canore.
Atnon farentis te quoque degener
Saecli huius error praecipitem rapit,


page 896, image: delc0896

Concessa abusi bus nefandis
Dona patris temerare lovae,
Bergere caeli del c um et soli,
Sidusque nost ae nobile Slesidos:
Quippe mdolem finxit metallo
De meliore tibi Prometheus.
Prope est, honoratum Nepheleidos
Natalem ut Helles portitor hinctibi
Iam septies dena reportet
Quarta adeoque vicissitate.
Et nunc senentes templa per utraque
Comae cycnaeo vellere candicant,
Obtutibusque cana blandis
Ona senis Pylti aemularis.
HOc omne docto quam vegetum est, tuae:
Aevum senectae, fallis in otio;
Specta mine et raro entheatae
Mulsea per Sophiae roseta
Primos iuventae! ene renaseier
Laetiscis annos; dum tibi pertinax
Meatem occupavit sacro sanctis
In studiis amer immoriri.
Amor beatus? Namque beatius
Nil, quam fururae quamdam Academiae
Imag nem in terra et perennis
Gymnasit spacia obtueri.
Quae praerer isihaec dein quoque praebitor
Pla:us locupletum ô Ioachime opum
Iub nte contuiie Iehova:
Non tibi mancipio tributa,
Fastusue turpem materiam, aut gulae
Esse arbitraris: magnifica sed haec
Sanctaque liberalitate
In studsa, neque inopes, et ipsam in
Veri Magistram caelitis elocas;


page 897

Altisque passim, quis sit honestior
Usus facultatum Dynastis
Munifica pietate monstras.
Sublimium ô Rex, quotquot in Ausonum
Calcantur aruis celse cauminum
Quem fluminum. Apennine possim
Indigitate simal parentem.
Dic ô perennes, die age utrumque quot
Fundit scatebras nubiferum latus
Exordia am pa praebituras
Iugiter amnibus his et illis,
Qui copioso gurgitis impetu
Paullatimadacti cornua longius
Extenta non unas citato
Remigio exonerantin oras?
Hinc se Metaurus, Crustumium et rapax,
Iunctusque sauro Sapis et Aufidus,
Rectorque ceterorum in aequor
Er danus iacit Adrianum.
Illinc Etruscos Tibris agros lavit,
Sarnusque praeceps cum Rutuba cavo,
Lyrisque, Vulturnus, Silerque
Thuscae adamant gremium Amphitrites
Verum Italis haec sunto, Silesiae,
Bergere posthactu novus, ut reor,
Audibis Apenmnus orae,
Non sine nobilium frequenti
Musarum ovatu:tot tibi fluminum
Debentur ortus, totque salubrium
Divortia nudarum refusis
Gurgitibus tua vena ab aurea
Voragine effert: quor um alia exsulum
Rigant palatum resque inopum levant:
Rursum alia Tantechneae amoenos
Saluisficae que Hygieinae agellos


page 898, image: delc0898

Feliciori limo hilarare amant:
Curuis alia longam ambitibus viam
Per prata per silvas secando
Castum, ad Alerhosynes sacellum
Scriptura fundat quodsacrosancta, et ad
Dnes Tribunal Caesariae suos
Celoce vectores benigna
Devehere assidue laborant.
Non aestuosus demit aquam tuis
Cancer fluentis non tibi congelat
Bruma algefactam: nulla subter
Ranea vis minuit scarebras.
O aurea o argentea fluminum
Salue propages o tibi Monsfacer,
Venas salubres invidorum
Nemo veneneradulteretve
Ausuimpio: Euripos tibi nemo dehine
Nilsque tentet cludere . prodigos
Liquoris optati: perennes
Sint fluvii et fluvium scatebrae.
Dulces scatebrae, quas nemus herbildum
Virensque semper muscus amabili
Opacet vinbra et tofi acutis
Naiadum graphiis politi
Circumcoronent. O bene, cui dehine
Licebit istis stinguere in amnibus
Sitim! unda Massico profecto
Gratior haec erit et Falerno.
Tibi sed istis pro meriris age
Quem destinaturam Uronien locum,
Bergere ciedam Reroas inter
Caelitis aetherios Palati?
Alas amictus Chrysolitiis super
Celsi eucheris nempe Cr. niglobum:


page 899

Posthac sacris nil invidendus
Siderii ordinibus Senatus.
Illeic sedentis mî videor tuos
Videre honores cum Senibribus
Apte ter octonis thronum ante
Omnipotentis herilem lonae
Qua flam ma septem lampadas evomit
Septem Angelorum: brutaque quattuor
Unita ter-sanctum aeviternae
Laetitiae modulantur humnum.
Astinterim aevi quod superest, precor,
Horam ad supremam molliter exige:
Iamque adhuc multas (Iehovae
Sic libitum) numera Calendas.

Ad eundem.

VOta et inane fero tibi carmen: pondera contra
Auri aut argenti in pretiosa refers.
Ha bene! Laubano quidni haec versura Poetae
Perplaceat versu digna sonante cani?
Nimirum his Rudio cetravit Scipio Vati
Legibus ille afri Scipio poefra soli.
Talia Mecoenas pro carmine praemia Flacco,
Augustusque suo Virgilio ipse tulit.
Aut hoc, aut simili aureolam quondam Induperator
Thebaida ex cepit Flavius auspicio.
Hinc Aganippaeum per nectar utrque pezennant,
Aque suo laudem Vate Parronus haet.
Nempe Megistanum est facere otia grata Camenis:
Horum autem aeternae reddere laudis opes.
Sic olim: ast hodier raro laudanda geruntur
Hinc laudum artifici rarus habetur honos.
Musae, Helicon, Phoebus Charites, Sars. Hippocrene
Hei mihi, sunt praeter nomen inane nihil!
Fullones, lanii, cerdones atque magiri,
Plus etiam Vatum quam enthea serta valent.


page 900, image: delc0900

Usque adeo a veteri iam degeneravimus auro!
Usqueadeo in spissum cuncta abiere lutum!
Sed tibi mens prisca est, sibi te, Toachime, novenae
Munificum celebrant, utbilemque Deae.
Degenere hoc quisquis tua visit ad atria, praesto
Millepatrocini signa faventis habet.
Rarum hodie specimen: quid tum? quo rarior, hoc plus
Promeritae virtus laudis habere solet.
Et nun caerernae tua servant nomina Cedri,
Sudat et in titulis creber Apollo tuis.
Ipseego Moeonio superaethera vectus Olore
Lergere laudis praeco Poeta ferar.
Essiciamque tuum ediscat Germania nomen,
Mireturque olim serus ametque nepos.
Bergerum occidui resonabunt litora Rheni;
Bergerum Viadrus, Vistula. Flebrusque canet.
Quique va da arcttoae sulcant rate caerula Balthes,
Aut Savi latices Danubiique bibunt.
Me quoque felicem Germania posthuma dicet,
Si mea magmentis Musa erit apta tuis.
Perpetua ut non sint quae pangimus: attamen ipse
Perpetua haec quasi sint cuncta futura canam.

Ad Ianum Gruterum, ambit syncharma in lauream Melisseam.

GRutere magnis aemule vatibus,
Aevo priori quos domina urbium
Urbs Septicollis invidendo.
Ellogio super astra vexit:
Cui suada doctam flexanimis movet
Linguam loquellis: cui sapientiae
Civilis obscuros recessus,
Historicaeque sidis latenteis
Recludit orsas Mnemosyne artium
Regina: Te nunc te quoque: Laureae


page 901

Honor Melisseae augurales
Devocat ad numeros poetam.
Decerpe paruam grandibus horulam,
Vir magne textis: neosine vox mea haec
Agrestior quid pronioris
Deroget obsequiis amici.
Vocem canori gutturis excita,
Iane et sonoris emmetra barbitis
Impone: quae casto sub alueo
Hebrus et Hebricolae sorores
Deinceps paterna in Sleside adorea
Matenr perenni Dic age: Macte sis,
Laubane condignis in aevum
Muneribus tituloque vatis.
Sic vox Camenae perpetuet tuae
Suetum sonorem: sic phiae tibi
Quodcumque adhuc Antiquitatum
Nube latet picea revelet.

Ad Iacobum Monavium.

VOlaticus quis rumor avis famul
Dextrae serenus nuntio amabili.
Titillat has aures Mouavam
Principis in LYgii supremo
Vocem Senatu audirier omnium
Voto expeditam multiplici ordinum,
Tuoque onus pol Herculanum
Impositum esse Iacobe, Marti?
Sic est profecto qui pe ratissimam
Apportat ultro fama sequens fidem.
Amiciorque plurimorum
Non sine prolubio audiendi
Idem insusurrat littera Grator ô,
Grator novellae laetus adoreae:
Tibi hancque rerum a cessionem
Esse bono pracor et saluri.


page 902, image: delc0902

Amoena quamvis hinc tibi grandibus
Negotiorum molibus otia
Musae resignari querentur:
Attamen est patriae universae
Bene apprecandum nomine et ordinis
Caussa entheati, Musica amantium
Nec non cathedrarum reperta,
Usque tuo super hoc honore
Quae nunc triumphant omnique optima
Sibi et docendorum iuvenum gregi
Hinc pollicentur. Nempe solis